Speech van Bob Rädecker, CIO Public Markets PGGM

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Speech van Bob Rädecker, CIO Public Markets PGGM"

Transcriptie

1 Speech van Bob Rädecker, CIO Public Markets PGGM EUMEDION symposium november 2013 Voorzitter, Dank voor uw uitnodiging om vanmiddag een bijdrage te mogen leveren aan uw symposium. Het onderwerp van vanmiddag is niet alleen een boeiend onderwerp maar is zeker ook een actueel onderwerp: hoe kan de kapitaalmarkt meer worden gebruikt voor de groei van ondernemingen en voor de groei in haar geheel? Zowel in de media als aan de verschillende overlegtafels is dit een terugkerend thema. Ook zijn er in de afgelopen maanden concrete voorstellen geformuleerd waarvan ik er twee vanmiddag kort zal toelichten. De beschikbare tijd van 25 minuten is natuurlijk te kort, maar ik doe een poging! Voordat ik begin, hecht ik eraan om te zeggen dat ik hier sta als CIO van een institutionele belegger die gelden beheert in opdracht van haar klanten, Nederlandse pensioenfondsen. Ik sta hier nadrukkelijk niet als pensioenfonds zelf. Om meer achtergrond te geven bij mijn betoog van vanmiddag begin ik met een korte schets hoe één van de grootste institutionele beleggers in Nederland opereert op de kapitaalmarkt. U zult begrijpen dat deze institutionele belegger PGGM is. Hoe opereert PGGM op de kapitaalmarkt? PGGM belegt voor haar klanten gezamenlijk wereldwijd Euro 140 miljard op de kapitaalmarkt. Er zijn meerdere manieren om die kapitaalmarkt op te splitsen: PGGM onderscheidt publieke markten en private markten. Onder publieke markten versta ik grotendeels gereglementeerde en liquide markten. Onder private markten versta ik niet gereglementeerde en grotendeels illiquide markten. Langs deze lijnen hebben wij ook onze beleggingsteams opgesplitst. Van het totale vermogen dat wij voor onze klanten beleggen wordt 75% belegd op publieke markten en wordt 25% belegd op private markten. Wat zijn de belangrijke beleggingscategorieën binnen Publiek en Privaat? Bij Publiek moet u denken aan beleggingscategorieën als beursgenoteerde aandelen, Staatsleningen en bedrijfsobligaties Bij Privaat moet u denken aan beleggingscategorieën als Private Equity, niet beursgenoteerd Vastgoed en infrastructuur 1

2 Wat voor beleggingen zoekt PGGM voor haar klanten? Elementen die hierbij een belangrijke rol spelen zijn: 1. Beleggingen waarvan het rendement in verhouding staat tot het gelopen risico; 2. Adequate spreiding binnen de portefeuille; 3. Inflatie-gerelateerde beleggingen waarbij weinig tot geen kredietrisico wordt gelopen; 4. Duurzaamheid en lange termijn focus Verder zijn: 5. zaken zoals het zorgen voor adequate liquiditeit van de balans, het beperken en sturen van het tegenpartijrisico, het beleggen tegen aanvaardbare kosten en het verlagen van de complexiteit sinds de crisis van 2008 prominente uitgangspunten geworden voor het opereren van institutionele beleggers op de kapitaalmarkt. Vanuit mijn perspectief zijn dit zaken waarmee ik rekening moet houden als we het hebben over de bijdrage van de kapitaalmarkt aan de groei. Nu ik kort heb geschetst hoe PGGM op de kapitaalmarkt opereert vervolg ik mijn bijdrage met een korte analyse van de naar mijn mening voor dit symposium relevante ontwikkelingen op de kapitaalmarkt van de afgelopen jaren. Relevante ontwikkelingen op de kapitaalmarkt gedurende de afgelopen periode De verwevenheid tussen Overheden en de Bankensector zoals die zich in de Lehman crisis en Eurocrisis hebben gemanifesteerd zijn mede aanleiding geweest om wet- en regelgeving voor de financiële sector in zijn geheel aan te scherpen, inclusief het toezicht op de financiële sector. En dan blijf ik vanmiddag bewust even weg van het publieke debat over het gedrag en de beloning van deelnemers binnen de financiële sector. Een uiterst relevant debat overigens. Er zijn momenteel talrijke initiatieven op het terrein van Wet-en Regelgeving en u zult ze allemaal wel een keer zijn tegengekomen in de kranten. Waar ik nu bij stil zou willen staan zijn: Basel 3, CRD4, Solvency 2 en ons eigen nieuwe FTK, althans de plannen daarvoor. Ik zal u vanmiddag niet vermoeien met de inhoud van deze initiatieven, maar één element hieruit is belangrijk voor het toekomstig functioneren van de kapitaalmarkt en daarmee voor het thema van dit symposium. Dit thema is buffervorming en de daaraan gerelateerde mogelijkheid om risicovollere investeringen te doen. Financiële instellingen zullen meer reserves moeten aanhouden, en de hoogte van de vereiste reserves zijn 2

3 afhankelijk van het gelopen risico. De algemene regel is: des te meer risico, des te hoger de aan te houden buffers. Voor het lopen van risico zullen de financiële instellingen straks meer vermogen moeten aanhouden dan nu het geval is. En meer vermogen aanhouden zal leiden tot een lager rendement voor de verstrekkers van vermogen aan financiële instellingen. Laten we nader kijken naar de ontwikkelingen binnen de bankensector. Banken zijn de afgelopen jaren druk met het voorbereiden van Basel 3 en CRD 4. Ze proberen hun balanstotaal omlaag te brengen, het risicoprofiel van de balans te verlagen en de reserves te laten groeien teneinde te voldoen aan de toekomstige vereisten onder Basel 3. En de banken gaan hier waarschijnlijk verder dan strikt vereist is onder de regelgeving. De reden hiervan is dat beleggers naar verwachting toch vooral zaken willen doen met de beste jongetjes uit de klas. Dit zijn de banken die financieel het sterkst zijn, het meest transparant over de gelopen risico s zijn en zich bewust zijn van wat gedrag betekent voor het vertrouwen van het publiek in de financiële markten. Een belangrijke observatie is dat de toegang tot kapitaalmarkt voor banken minder eenvoudig is geworden sinds 2008 en in veel gevallen duurder. Instrumenten die voor 2008 door de banken werden gebruikt om activiteiten te financieren zijn verdwenen, of komen weer slechts mondjesmaat terug tegen vaak aangepaste voorwaarden. Maar ook banken zelf kunnen, uitgezonderd de top categorie, minder eenvoudig of soms in het geheel geen financiering meer van de kapitaalmarkt halen voor het financieren van hun kredietverlening. Afhankelijkheid van Centrale Banken is daarom voor veel banken groot. Dit alles leidt niet alleen tot minder hoge kredietverlening door banken, maar ook tot een kritischer opstelling van banken bij het verstrekken van kredieten. Dat laatste vind ik overigens een goede ontwikkeling. Tijdens de hausse voor 2008 was het misschien wel te eenvoudig om krediet te krijgen, of het nu voor bedrijven te moeilijk is kan ik vanuit mijn positie niet beoordelen. Wellicht kan een volgende spreker vanmiddag daar meer over zeggen. De zojuist geschetste ontwikkelingen hebben als risico dat financiering voor particulieren en bedrijven moeilijker beschikbaar is of tegen een te hoge prijs. Hierdoor kunnen ondernemingen minder groeien, consumenten minder duurzame investeringen doen waardoor de verwachting voor economische groei in de Eurozone en in Nederland laag is. De vraag van het symposium van vandaag is of kapitaalmarkten een rol kunnen spelen om dit probleem te adresseren. Ik zal in het vervolg van mijn betoog drie voorbeelden geven die ik de moeite waard vind om verder te ontwikkelen of al te implementeren. 3

4 Drie initiatieven om de kapitaalmarkt meer in te zetten voor groei Laat ik beginnen met het noemen van deze initiatieven: 1. Partnership met banken of Private Placements? 2. Nationale Investerings Instituut 3. Nationale Hypotheek Instituut Eerst de vraag beantwoorden: partnership met banken of private placements? Het Europees bedrijfsleven is traditioneel altijd veel afhankelijker geweest van bankfinanciering, terwijl het Amerikaanse bedrijfsleven altijd sterker op de openbare kapitaalmarkt geleund heeft. Daar is de laatste tijd wel enige verschuiving in gekomen, vooral als gevolg van de eerder door mij geschetste ontwikkelingen binnen het Europese bankwezen. De constatering blijft dat in Europa de toegang tot de openbare kapitaalmarkt moeilijk blijft voor bijvoorbeeld het Midden en Kleinbedrijf of voor het ophalen van lange termijnfinanciering voor Publiek Private Samenwerking Projecten. Kan de kapitaalmarkt deze rol snel overnemen? Bijvoorbeeld kan er in Europa een private placement markt ontstaan die vergelijkbaar is met die in Amerika. Laat ik u vast mijn antwoord geven: Ik denk dat dit niet eenvoudig te realiseren zal zijn op korte termijn. Het Amerikaanse model is vanuit de historie zo gegroeid en kan niet zomaar worden overgezet naar Europa. Zo hebben in Amerika de institutionele beleggers hun operatie met de bijhorende kennis en ervaring over een periode van vele jaren opgebouwd. Zo zijn ook leningscontracten in Amerika veel meer gestandaardiseerd dan hier in Europa het geval is. Bovendien hebben Amerikaanse beleggers veel minder last van verschillen in wetgeving tussen Staten, waar de Europese wetgeving van land tot land nog sterk verschilt. Daarnaast is er in Amerika meer sprake van een level playing field tussen institutionele beleggers en banken op terreinen als inzicht in financiële informatie van kredietnemers op detail niveau en het verkrijgen van zekerheden voor het geval dat het mis gaat. De omvang van de Amerikaanse markt is ook groot genoeg om institutionele beleggers de mogelijkheid te geven om voldoende te spreiden over bedrijven en sectoren. Hier in Europa is de private placement markt in mijn ogen nog teveel een toevallige vraaggedreven verzameling van bedrijven en hebben institutionele beleggers onvoldoende mogelijkheden om vanuit prudent portefeuillebeheer een goed gespreide portefeuille op te bouwen. Institutionele beleggers zouden de kennis en infrastructuur moeten opbouwen om dit in te richten en banken zouden moeten accepteren dat hun rol verandert. Speciaal aandachtspunt wil ik niet onbesproken laten: bij beursgenoteerde bedrijven moeten de 4

5 institutionele beleggers chinese walls gaan inrichten om het verkrijgen van niet publieke informatie te adresseren. Lijkt logisch maar heeft grote operationele impact op de organisatie. Vanuit het perspectief van een institutionele belegger denk ik dat het inrichten van de juiste interne infrastructuur en het opbouwen van kennis en ervaring niet eenvoudig is, veel tijd neemt en bovendien behoorlijk kostbaar is. Terwijl ik mij goed kan indenken dat er gewerkt blijft worden aan het uitbouwen van een private placement markt in Europa, denk ik dat hier op korte termijn veel minder effect van te verwachten is dan de andere optie die er is: het samenwerken met banken op basis van een echte partnership. Wat bedoel ik hiermee? Institutionele beleggers hebben lessen geleerd uit het verleden over hoe met banken samengewerkt moet worden. Belangrijke elementen uit het genoemde partnership model is dat de banken skin in the game hebben: als er verliezen zijn dan worden die verdeeld tussen banken en de institutionele beleggers. Om alweer de derde Engelse term te gebruiken: alignement of interest is cruciaal om deze partnership tot een succes te maken en daarmee, om nog maar eens te refereren aan het thema van vanmiddag, de kapitaalmarkt beter in te zetten voor de groei van bedrijven. De belangen tussen de bank en de institutionele belegger moeten gelijkgericht zijn en mogen niet conflicterend zijn. Dus wel het tegen een faire prijs samen delen van de risico s van kredietverlening vanuit het kernbedrijf van de bank maar niet het ongewenste kredietrisico van een non core activiteit van de bank verkopen aan een institutionele belegger. Op deze laatste manier bestaat er geen enkele vorm van gelijkgerichte belangen waardoor de samenwerking niet gaat werken in mijn ogen. In het door mij aangegeven partnership model kan de relatie tussen bank en institutionele belegger worden ingevuld tot beider succes: er wordt bij de banken kapitaal vrijgemaakt en deze ruimte zou gedeeltelijk weer kunnen worden gebruikt voor nieuwe kredietverlening en de institutionele beleggers krijgen producten die bijdragen aan haar ambitie en operationele inrichting. De kapitaalmarkt functioneert zo op een manier die de groei van bedrijven kan bevorderen en daarmee de groei van de economie. Kan dit op korte termijn worden geïmplementeerd? Jazeker, PGGM werkt op enkele deelgebieden al op deze manier samen met banken. U merkt het: ik denk dat institutionele beleggers op dit moment doorgaans niet voldoende zijn ingericht om als bank op te treden en ik zou dus op korte termijn veel meer effect verwachten door samen met de banken op te trekken in plaats van de 5

6 banken te vervangen. Banken hebben meer ervaring met kredietverlening, hebben veel meer informatie over hoe het met de kredietnemers gaat en hebben hun operaties daarop ingericht. Institutionele beleggers nemen dan de rol van geldverstrekker op zich binnen de kaders die passen bij hun doelstelling en operationele inrichting. Ik vervolg met het tweede initiatief. Een ander initiatief dat vanuit het perspectief van een lange termijn belegger kan helpen om de kapitaalmarkt effectiever in te zetten is de oprichting van een Nationaal Investerings Instituut, de NII. PGGM heeft zich hier sterk voor gemaakt en ondersteunt dit initiatief van harte. Op basis van een brede samenwerking tussen Overheid, Banken en Institutionele beleggers kan volgens een goed beschreven mandaat worden geïnvesteerd in de financiering van projecten die goed zijn voor een duurzame groei van de Nederlandse economie maar momenteel door het onvoldoende functioneren van de kapitaalmarkt moeilijk financierbaar zijn. Denk hierbij aan terreinen als PPS projecten op het gebied van de nationale infrastructuur, duurzame energie opwekking en verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Hoe ziet dit instituut vanuit het perspectief van een lange termijn belegger er idealiter uit? Ik begrijp dat het Kabinet de NII vooralsnog een makelaarsrol wil laten vervullen tussen vraag naar en aanbod van lange termijnfinanciering van Nederlandse PPS projecten. Ook kan de NII als aanspreekpunt worden ingezet voor (nieuwe) initiatieven, bijvoorbeeld op het terrein van het MKB. De kern van de makelaarsfunctie zal zijn dat de NII kennis bundelt, proposities standaardiseert en beoordeelt, en zorgt voor voldoende schaalgrootte, risicospreiding alsmede lange termijn consistentie in wet- en regelgeving. Dit laatste is belangrijk omdat we het over lange termijnfinanciering hebben. Zo worden in de kern gezonde, maar moeilijk financierbare proposities, aantrekkelijker voor institutionele beleggers. Op deze manier kan de kapitaalmarkt worden ontsloten voor de groei van Nederlandse bedrijven en de Nederlandse economie. In mijn ogen zal de NII meer impact hebben als ze zich verder doorontwikkelt vanuit een zuivere bemiddelingsrol naar een positie als volwaardige financiële marktpartij waarbij de NII zelf actief wordt op de internationale kapitaalmarkt en (co-)investeert met institutionele beleggers in binnen- en buitenland om voldoende langlopend kapitaal voor de Nederlandse economie te mobiliseren. Ook hier geldt namelijk weer dat herkenbaarheid, lange termijn commitment, gelijkgerichte belangen en skin in the game, in dit geval tussen de Overheid en de private sector, de aantrekkelijkheid voor Institutionele beleggers om te participeren verhoogt. Ik pleit nadrukkelijk niet voor het opzetten van een nieuwe Staatsbank. De samenwerking tussen Overheid en private sector is juist de kracht van de propositie. Gezien de huidige uitdagingen van de Nederlandse economie voor staat denken wij dat het belangrijk is dat deze Investeringsinstelling zo snel mogelijk operationeel wordt. 6

7 Daadkracht bij de implementatie en het gebruik maken van reeds aanwezige infrastructuur zal de snelheid bevorderen. Ik kom tot de bespreking van het derde en laatste initiatief hoe de kapitaalmarkt kan bijdragen aan de groei. Ik denk hierbij aan de plannen voor het oprichten van een Nationale Hypotheek Instelling. Dit is een voorbeeld dat laat zien hoe je door het slimmer inzetten van een reeds bestaande garantie een groot deel van de kapitaalmarkt kan ontsluiten om groei te faciliteren. De bestaande Nationale Hypotheek Garantie is in feite een overheidsgarantie op hypotheken. Er is voor Euro 150 miljard aan NHG hypotheken afgesloten en de banken hebben een financieringsgat op haar hypotheekuitzettingen van ongeveer Euro 300 miljard. Het financieringsgat is gelijk aan 640 miljard aan verstrekte hypotheken waarvoor 340 miljard aan deposito s ter beschikking staan. Het verschil, 300 miljard, moet worden geleend bij de ECB, op de interbancaire markt of op de kapitaalmarkt. In november 2012 hebben APG en PGGM in een ingezonden brief in de Volkskrant aangegeven dat zij verwachten dat er onder institutionele beleggers grote belangstelling bestaat voor het kopen van Staatsgegarandeerde hypotheekobligaties via de openbare kapitaalmarkt. De reeds bestaande Staatsgarantie via de NHG zou zo effectiever kunnen worden ingezet. De NHG garantie wordt door de kapitaalmarkt onvoldoende begrepen en als complex gezien. Een liquide Staatsgegarandeerde en transparante Nationale Hypotheek Obligatie wordt naar mijn mening wel begrepen door de kapitaalmarkt, waardoor banken veel meer toegang tot de kapitaalmarkt krijgen om hun hypotheekportefeuilles te financieren. Wanneer het financieringsgat van de banken op hypotheken via de kapitaalmarkt kan worden geadresseerd ontstaat er ruimte voor nieuwe verstrekking of kan dit andere partijen doen besluiten om weer actief te worden op de Nederlandse hypotheekmarkt. Dit kan in potentie leiden tot een daling de hypotheekrente met alle positieve gevolgen voor de consument en de groei. Ik ben nu aangekomen bij het laatste deel van mijn betoog Ik heb drie concrete initiatieven met u besproken hoe de kapitaalmarkt meer kan worden gebruikt voor de groei van ondernemingen en voor de groei van de economie in haar geheel. Hoe krijgen we institutionele beleggers hier warm voor? Dat ligt aan de mate waarin de volgende elementen onderdeel uitmaken van de propositie: 1. Rendement moet in verhouding staan tot het gelopen risico; 2. Aanvaardbare kosten, transparantie en lage complexiteit zijn belangrijk even als; 7

8 3. Voldoende schaal, diversificatie mogelijkheden en duurzaamheid. En Tot slot: 4. Partnership tussen overheid, banken en institutionele beleggers op basis van lange termijn focus en gelijkgerichtheid van belangen. Hoe meer deze elementen terugkomen, des te interessanter het voor institutionele beleggers is om te participeren. Ik kan vanuit het perspectief van een lange termijnbelegger niet genoeg nadruk leggen op het belang van bijpassende wet- en regelgeving. Omdat de klanten van PGGM, Nederlandse pensioenfondsen zijn, is het van belang hoe het nieuwe FTK zal worden ingevuld en worden toegepast. Dit toetsingskader zal namelijk bepalen welke mogelijkheden pensioenfondsen krijgen om via de kapitaalmarkt de lange termijn beleggingsrisico s aan te gaan zoals eerder door mij beschreven en daarmee ook bij te dragen aan de groei van de economie. Dit geldt tevens voor wet- en regelgeving zoals FTT, EMIR etc. Ik dank u voor uw aandacht en als er vragen zijn dan wil ik die graag beantwoorden als de tijd dit toelaat. 8

INTENTIEVERKLARING Investeren in - de toekomst van - Nederland.

INTENTIEVERKLARING Investeren in - de toekomst van - Nederland. INTENTIEVERKLARING Investeren in - de toekomst van - Nederland. Een jaar geleden heeft op initiatief van de minister van Economische Zaken een eerste gesprek plaatsgevonden tussen een delegatie van het

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

N CW Nederland. AO Nederlandse Investeringsinstelling 0703490416 E-mai! grondhuis@vnoncw-mkb.nl

N CW Nederland. AO Nederlandse Investeringsinstelling 0703490416 E-mai! grondhuis@vnoncw-mkb.nl YN (O) N CW B Aan de voorzitter, de leden en de plv.leden van de Vaste commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Briefnummer Den Haag 13/l1.892/MG

Nadere informatie

Investeren in Nederland

Investeren in Nederland Februari 2013 Position paper Investeren in Nederland Nederland staat voor grote uitdagingen. Bij zowel banken als de overheid ontbreken de financiële middelen om een impuls te geven aan de economie. Verzekeraars

Nadere informatie

Europese kapitaalmarktunie

Europese kapitaalmarktunie April 2015 Position paper Europese kapitaalmarktunie Hoe een Europese kapitaalmarktunie kan leiden tot groei van de Europese economie en hoe verzekeraars hieraan kunnen bijdragen. Het Verbond ondersteunt

Nadere informatie

Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt

Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt FEBRUARI 2016 www.dmfco.nl Met de toenemende beleggingen van Nederlandse pensioenfondsen in Nederlandse hypotheken kent de hypotheekmarkt nu drie

Nadere informatie

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking

Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Toelichting beleggingsbeleid Triodos Bank Private Banking Heeft u vragen? Neemt u dan telefonisch contact op met Triodos Bank Private Banking via 030 693 65 05. Of stuur een e-mail naar private.banking@triodos.nl.

Nadere informatie

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015

KWARTAALVERSLAG. Philips Pensioenfonds. 1. In het kort. 2. Financiële positie Philips Pensioenfonds 1/5 DERDE KWARTAAL 2015 KWARTAALVERSLAG DERDE KWARTAAL 2015 1. In het kort De beleidsdekkingsgraad per 30 september 2015 bedroeg 112,6% Het rendement van 1 juli tot en met 30 september 2015 bedroeg -1,6% Het pensioenvermogen

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode Drs. ing. Norbert Bol Drs. Tjeerd Tromp Agenda 2 Introductie onderzoek Norbert

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Nieuwegein, 28 september 2006 Agenda < Huidig Mandaat bij ING IM < Performance, Beleid en Vooruitzichten < Financieel Toetsingskader

Nadere informatie

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage Directie Algemene Economische Politiek Bezoekadres Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer

Consumentenbrief beleggingen van. Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Consumentenbrief beleggingen van Tielkemeijer & Partners Vermogensbeheer Introductie Een groot aantal brancheorganisaties waaronder DSI, DUFAS, NVB, VBA en VV&A hebben het initiatief genomen om Consumentenbrief

Nadere informatie

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten

Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten Directe investeringen Investeren buiten traditionele financiële markten CLAVIS Vermogensstructurering Directievoering Trustdiensten Vermogensbeheer (Infra)structuur Vermogensplanning Transactiebegeleiding

Nadere informatie

MKBi-Groeifonds Obligaties

MKBi-Groeifonds Obligaties MKBi-Groeifonds Obligaties Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met het MKBi Groeifonds! Meer

Nadere informatie

bankfinanciering / bedrijfswaardering

bankfinanciering / bedrijfswaardering bankfinanciering / bedrijfswaardering Masterclass Internationaal ondernemen in de tuinbouw 4 November 2015 H.A.Rijken 1 MKB financiering: bankiersperspectief 1 Relatieve kredietwaardigheid in het MKB 2

Nadere informatie

Revolverend fonds voor energiebesparing in de bestaande bouw

Revolverend fonds voor energiebesparing in de bestaande bouw Bijlage bij brief 12/11.035/EB/Abr Revolverend fonds voor energiebesparing in de bestaande bouw INLEIDING In 2011 en 2012 heeft Holland Financial Centre een onderzoek uitgevoerd naar de versnelling van

Nadere informatie

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland?

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? 1. In het politieke debat in Nederland (en overigens ook in andere Europese landen) is beleggen in eigen land een hot topic. Dat is ongetwijfeld

Nadere informatie

Van Stuiver tot Miljardair

Van Stuiver tot Miljardair Van Stuiver tot Miljardair Slim beleggen met een hefboom Rob Stuiver 29 september Programma Het ver-1000 voudigen van uw vermogen in 20 jaar Bouwen van de portefeuille Bouwstenen: Aandelen, Alternatives,

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

Vragenlijst. - in te vullen door financieel adviseur -

Vragenlijst. - in te vullen door financieel adviseur - Vragenlijst - in te vullen door financieel adviseur - Vaststelling risicoprofiel Voor de bepaling van het risicoprofiel dient uw cliënt de volgende acht vragen naar waarheid te beantwoorden. 1. Met welke

Nadere informatie

Curatoren middag 2015

Curatoren middag 2015 Curatoren middag 2015 Alternatieve financieringsvormen Wat zijn de mogelijkheden in het huidige financieringslandschap 11 november 2015 Spreker: Onderwerpen 1. Financieringsbehoefte bedrijfsleven 2. Veranderende

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed.

Het managen van balansen, risico s, risicoprofielen waar u allen druk mee bezig bent, herken ik dus goed. Speech Bert Boertje, divisiedirecteur Toezicht pensioenfondsen bij DNB, tijdens het beleggersberaad van Pensioen Pro op 8 oktober 2015, getiteld Beleggen tussen twee vuren. In zijn speech ging Boertje

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014

Pensioenfonds Robeco. Populair Jaarverslag 2014 Pensioenfonds Robeco Populair Jaarverslag 2014 2014 was een bewogen jaar voor Pensioenfonds Robeco door de sterk dalende rente en de veranderende wet- en regelgeving. In het jaarverslag blikken wij als

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

INFORMATIE- EN RISICOPROFIELFORMULIER

INFORMATIE- EN RISICOPROFIELFORMULIER INFORMATIE- EN RISICOPROFIELFORMULIER Naam (man/vrouw).. Voornamen (Voluit).. Adres... Postcode Plaats Telefoon privé.... Telefoon zakelijk.... E- mail... BSnummer Mobiel.... Geboortedatum... Geboorteplaats

Nadere informatie

FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS

FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS FOUNDING PARTNERS GOLD PARTNERS SILVER PARTNERS MEDIA PARTNERS Wie financiert mijn overname? Trends en mogelijkheden in de leveraged finance markt Jeroen van Harten, ABN AMRO Leveraged Syndicate & Sales

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

Treasury- en beleggingsstatuut

Treasury- en beleggingsstatuut Treasury- en beleggingsstatuut It Fryske Gea It Fryske Gea heeft als doel: bescherming, behoud en ontwikkeling van natuur en landschap en de bescherming van cultuurhistorische waarden in Fryslân. De vereniging

Nadere informatie

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

NN Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen NN Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de NN Fondsen wellicht iets voor u. NN Fondsen als een moderne, heldere

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Solvency II: Impact op Financiële instellingen

Solvency II: Impact op Financiële instellingen Solvency II: Impact op Financiële instellingen Op weg naar een risico georiënteerde financiële branche Eye on Insurance 9 December 2009 Niek Hoek Agenda Belang risico management voor financiële instellingen

Nadere informatie

Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn))

Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn)) www.jooplengkeek.nl Vermogensmarkt De markt: vraag en aanbod Vermogen: geld Kapitaal (aandelen, obligaties, leningen (lange termijn)) Vermogen is een ruimer begrip dan geld. Een banksaldo is ook vermogen.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012

ABN AMRO. verzekeringen. Marktontwikkelingen & vooruitzichten. Portefeuilleverdeling & fondsselectie. Rendement. Profielfonds 3. Tweede kwartaal 2012 ABN AMRO verzekeringen Profielfonds 3 Tweede kwartaal 2012 Marktontwikkelingen & vooruitzichten Volgens recente signalen vertoont de mondiale economie tekenen van verzwakking. Tegelijkertijd nemen de risico

Nadere informatie

ALTERNATIEVE FINANCIERINGSMODELLEN

ALTERNATIEVE FINANCIERINGSMODELLEN ALTERNATIEVE FINANCIERINGSMODELLEN Lectoraat Sustainable Finance and Accounting (SFA), presentative Kick-off ESB 30 September 2015 SFA DEFINITIE VAN DUURZAAMHEID Duurzaamheid is het vergroten van de weerbaarheid

Nadere informatie

De zoektocht naar rendement: een hernieuwde opleving van alternatives?

De zoektocht naar rendement: een hernieuwde opleving van alternatives? De zoektocht naar rendement: een hernieuwde opleving van alternatives? Nu de rente op obligaties volledig opgedroogd lijkt te zijn, staatsleningen en ook zelfs sommige bedrijfsleningen een negatieve rente

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek Index De lening balie is geopend 03 Meer mogelijkheden met een lening via Purple24 04 Kom ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Risicoprofiel bepalen

Risicoprofiel bepalen Handleiding voor de adviseur: Met dit formulier heeft u een hulpmiddel om het risicoprofiel van uw cliënt te bepalen. De acht vragen leiden tot een standaard risicoprofiel. De risicobereidheid van uw cliënt

Nadere informatie

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1 Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie Financial Forum Gent, 29 mei 1 Agenda 19.00u. Welkomstwoord 19.15u. Presentatie door Michel Vermaerke, Gedelegeerd Bestuurder Febelfin

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009

Pensioeninformatiebijeenkomst over herstelplan 2009 Pensioenbijeenkomst herstelplan 2009 Pensioenfonds voor de Grafische Bedrijven (PGB) over herstelplan 2009 juli 2009 Inleiding Waarom 5 pensioenbijeenkomsten? ernstige situatie met grote gevolgen voor

Nadere informatie

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1

BELEGGINGSSTATUUT. Stichting Fonds Oncologie Holland. April 2015. Beleggingsstatuut SFOH 30 april 2015, pag. 1 BELEGGINGSSTATUUT Stichting Fonds Oncologie Holland April 2015 30 april 2015, pag. 1 Inhoudsopgave I Beleid.... 3 Algemeen 4 Hefbomen 4 Restricties....4 II Middelenverdeling......5 Strategische asset allocatie

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009 Persbijeenkomst jaarverslag ABP 20 Amsterdam, 11 mei 2009 20: een bijzonder jaar Sterke positie begin 20 met dgr van 140% Volledige indexatie en volledige na-indexatie Halfjaarcijfers al minder rooskleurig

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd

Risico pariteit -1- 1 Aandelen Wereldwijd Ontwikkelde Markten - MSCI World Index MSCI Daily Net TR World Euro, Aandelen Wereldwijd Risico pariteit Risico pariteit is een techniek die wordt ingezet om de risico s in een beleggingsportefeuille te reduceren. Sinds 2008 heeft risico pariteit om drie redenen veel aandacht gekregen: 1.

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Huizen, april 2014 1 Introductie Het is voor bedrijven nog steeds lastig

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 746 Nederlandse Investeringsinstelling Nr. 4 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen

pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen pggm.nl PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Mei 2014 PGGM Overtuigingen en Uitgangspunten ten aanzien van Verantwoord Beleggen Inleiding Dit document beschrijft de

Nadere informatie

Heden De groei van de kredietverlening blijft achter maar er is geen sprake van kredietrantsoenering

Heden De groei van de kredietverlening blijft achter maar er is geen sprake van kredietrantsoenering Visie Rabobank: Kredietverlening MKB mag niet in gevaar komen (Inbreng bij rondetafelgesprek Tweede Kamer, uitgesproken door P. Dirken op 13 februari 2013) Drs. P.H.J.M. Dirken, Directeur Bedrijven Rabobank

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

33746 Nederlandse Investeringsinstelling. Brief van de minister van Economische Zaken. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

33746 Nederlandse Investeringsinstelling. Brief van de minister van Economische Zaken. Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal 33746 Nederlandse Investeringsinstelling Nr. 4 Brief van de minister van Economische Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 7 november 2013 Tijdens de procedurevergadering

Nadere informatie

Search for Yield versus Capital

Search for Yield versus Capital Search for Yield versus Capital De huidige situatie op de financiële markten zorgt voor een uitdagende zoektocht naar rendement voor institutionele beleggers. Verzekeraars en pensioenfondsen hebben verplichtingen

Nadere informatie

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord:

Op welke beleggingsstrategie baseert de beleggingsonderneming haar dienstverlening? Antwoord: Om beleggingsondernemingen goed met elkaar te vergelijken is o.a. inzicht in het beleggingsproces een belangrijke maatstaf. Door vragen te stellen over het beleggingsbeleid krijgt u een goed beeld van

Nadere informatie

Vergelijking verzekeraars en banken

Vergelijking verzekeraars en banken Vergelijking verzekeraars en banken Level playing field vanuit toezicht en kapitaaleisen? Presentatie door drs. Juriaan Borst AAG ACIS Symposium - Universiteit van Amsterdam 5 september 2014 2014 Towers

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch

Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Het Garantiepensioen met collectief beleggen en kasstroommatch Pag. /8 Delta Lloyd garandeert de opgebouwde aanspraken en tarieven. Het Garantiepensioen

Nadere informatie

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011

Persbericht. Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Persbericht Kwartaalbericht: vierde kwartaal 2011 Hoofdpunten: Dekkingsgraad van 94% is te laag: aanvullende maatregelen nodig Beschikbaar vermogen stijgt met ruim 11 miljard Door gedaalde rente nemen

Nadere informatie

Beleggingsprincipes. Wetenswaardigheden over beleggen, risico en rendementen. De effecten van inflatie en looptijd. Balans tussen risico en rendement

Beleggingsprincipes. Wetenswaardigheden over beleggen, risico en rendementen. De effecten van inflatie en looptijd. Balans tussen risico en rendement Beleggingsprincipes Wetenswaardigheden over beleggen, risico en rendementen De effecten van inflatie en looptijd Balans tussen risico en rendement De kracht van herbeleggen Risico neemt af naarmate de

Nadere informatie

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd.

ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. ABN AMRO Multi Manager Profiel Fondsen. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Toegang tot een selectie van de best presterende beleggingsfondsen wereldwijd. Beleggen

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Investeren in de zorg

Investeren in de zorg strikt persoonlijk / vertrouwelijk Investeren in de zorg Zorgobligaties 6 november 2012 JBR Corporate Finance bv Dit rapport is auteursrechtelijk beschermd door JBR Corporate Finance bv en gepubliceerd

Nadere informatie

Wall Street of niet, dat is de vraag

Wall Street of niet, dat is de vraag Wall Street of niet, dat is de vraag 1. Beleggers hebben geen leuke tijd achter de rug. 2011 was een moeilijk beleggingsjaar. Het begon goed, alsof het ingezet herstel na het bloedbad van 2008/2009 zich

Nadere informatie

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015

Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Kwartaalbericht Algemeen Pensioenfonds KLM Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 De maandelijkse nominale dekkingsgraad ultimo september is gedaald ten opzichte van eind juni; De beleidsdekkingsgraad

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor later

Vermogen opbouwen voor later BeleggingsRekening U wilt geld opzij zetten voor later en een vermogen opbouwen. Omdat uw kinderen nog gaan studeren, u graag die verre reis wilt maken, een tweede huis wilt kopen, eerder wilt stoppen

Nadere informatie

Wat u moet weten over beleggen

Wat u moet weten over beleggen Rabo BedrijvenPensioen Wat u moet weten over beleggen Beleggen voor het Rabo BedrijvenPensioen Uw werkgever betaalt pensioenpremies voor het Rabo BedrijvenPensioen. In deze brochure leest u hoe we deze

Nadere informatie

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB.

Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Speech Joanne Kellermann Pensioenseminar 2014 Opening Majesteit, dames en heren, ook ik heet u vandaag van harte welkom op het jaarlijkse pensioenseminar van DNB. Voor mij is dit een bijzonder moment:

Nadere informatie

Uitgewerkt beleggingsbeleid Vastgoed Fundament Fonds NV

Uitgewerkt beleggingsbeleid Vastgoed Fundament Fonds NV Uitgewerkt beleggingsbeleid Vastgoed Fundament Fonds NV In het Prospectus wordt u geïnformeerd over beleggen in Vastgoed Fundament Fonds N.V. (het Fonds). Het Fonds is op 10 september 2008 omgevormd tot

Nadere informatie

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog

Beleggingen institutionele beleggers in 2004 met 8,1 procent omhoog Publicatiedatum CBS-website Centraal Bureau voor de Statistiek 9 december 25 Beleggingen institutionele beleggers in 24 met 8,1 procent omhoog drs. J.L. Gebraad Centraal Bureau voor de Statistiek, Voorburg/Heerlen,

Nadere informatie

het gemak van het Pension Lifecycle Fund

het gemak van het Pension Lifecycle Fund het gemak van het Pension Lifecycle Fund 1 inhoud Omschrijving Pagina 1. Wat is een lifecycle fonds? 2 2. Hoe werkt het ABN AMRO Pension Lifecycle Fund? 2 3. Hoeveel rendement kunt u behalen? 3 4. Wat

Nadere informatie

Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek

Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek Opstap Hypotheek 2 Hypotheken 2 Naam product Opstap Hypotheek 3 Ik kies voor lage maandlasten, met de Opstap Hypotheek Een huis kopen. Een spannend avontuur. Daarbij gaat u niet over één nacht ijs. Bij

Nadere informatie

Groene InvesteringsMaatschappij (GIM)

Groene InvesteringsMaatschappij (GIM) Groene InvesteringsMaatschappij (GIM) Voordelen impuls verduurzaming Reductie broeikasgassen Groene groei Minder afhankelijk van fossiele brandstoffen Economische structuurversterking Maar, verduurzaming

Nadere informatie

Nieuwe verhoudingen in het financieren van woningen

Nieuwe verhoudingen in het financieren van woningen Nieuwe verhoudingen in het financieren van woningen Naar nieuwe verhoudingen in het Wonen OTB Platform 31 Wooncongres 2015 Paul de Vries Senior Woningmarkteconoom Rabobank Kennis en Economisch onderzoek

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie

Essentiële Beleggersinformatie Essentiële Beleggersinformatie Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven en is bedoeld

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst

Deelnemersbijeenkomst Deelnemersbijeenkomst Stichting Pensioenfonds Capgemini Nederland 5 juli 2016 1 Agenda Opening 2015 Financiën: Dekkingsgraad en financiële situatie Henk Herstelplan Henk Beleggingsbeleid Bert Risico s

Nadere informatie

Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering

Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering De Handreiking Kwaliteit Beleggingsbeleid in de praktijk 26 maart 2015 Alex Poel Beleggingsbeleid in de bedrijfsvoering 1 Achtergrond 2 Dienstverleningsproces 3 Beleggingsbeleid 4 Handreiking beleggingsbeleid

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directie Algemene Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag Postadres

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek

Vermogen opbouwen voor aflossen hypotheek EigenWoningRekening U heeft een inkomen en een eigen woning. En u wilt in de toekomst de hypotheek helemaal of voor een groot gedeelte aflossen, zodat u in uw eigen woning kunt blijven wonen. Vermogen

Nadere informatie

De internationale vastgoedmarkt

De internationale vastgoedmarkt De internationale vastgoedmarkt Auteur(s): Eichholtz, P.M.A. (auteur) Graaf, N. de (auteur) De auteurs zijn werkzaam bij Global Property Research te Maastricht. Eichholtz is daarnaast verbonden aan de

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering

Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Stichting Pensioenfonds Ballast Nedam Deelnemersvergadering Arthur van der Wal Matthijs Claessens 30 september 2010 www.ingim.com Agenda Huidig mandaat bij ING IM Performance, beleid en vooruitzichten

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153%

Jaarlijks gemiddeld Cumulatief vanaf 1970 2008 Q2 2008 Q1 2008 Q4 2007 Q3 2007 Q2 2007 Dekkingsgraad (kwartaalultimo) 143% 137% 148% 153% 153% Kwartaalbericht 2e kwartaal 2008 Dekkingsgraad op 143% Rendement 0,2% in tweede kwartaal Belegd vermogen 86,3 miljard Klein positief resultaat in moeilijke markt In het tweede kwartaal is een totaalrendement

Nadere informatie

Beschikbarepremieregeling

Beschikbarepremieregeling Beschikbarepremieregeling Beleggen voor uw pensioen Meer weten? Hoe werkt beleggen? 4 Hoeveel pensioen krijgt u? Beleggingsmogelijkheden 5 Hoeveel beleggingsrisico wilt u lopen? 7 8 Geef uw keuze door

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 746 Nederlandse Investeringsinstelling Nr. 2 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie