Peter Tazelaar. Neen, t was geen vlucht, die U deed gaan. 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Peter Tazelaar. Neen, t was geen vlucht, die U deed gaan. 1"

Transcriptie

1 Peter Tazelaar Neen, t was geen vlucht, die U deed gaan. 1 Er waren eens drie vrienden die naar Engeland voeren: de later wereldberoemde Erik Hazelhoff Roelfzema ( Soldaat van Oranje ), de bijna onbekende Chris Krediet en een Zeeuwse Soldaat van Oranje. Het drietal trad in dienst bij de Britse geheime dienst en ondernam in 1941 en 42 een aantal mislukte pogingen om contact met Nederland te leggen. De Zeeuwse Soldaat van Oranje was Peter Tazelaar. Tazelaar was een avonturier, een man met een hekel aan aandacht, heersend burgergeleuter en opsmuk. Geboren op 5 mei 1920 in Fort de Kock in het westen van Sumatra, bracht hij zijn jeugd door in Nederlands-Indië, waar zijn vader een hoge ambtenaar was. Aangespoord door diens vader meldde de 18-jarige Tazelaar zich als adelborst op het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) in Den Helder. Maar hij accepteerde geen orders, dus een carrière bij de marine was niet langer dan één opleidingsjaar beschoren. Het enige dat hem aansprak was het in de muur gebeitelde KIM-adagium Kennis is macht, karakter is meer in de hal van het hoofdgebouw van Willemsoord: het komt op mentaliteit aan, niet op de strepen die op het uniform worden gedragen. 2 Na zijn voorspelbare falen als adelborst vestigde hij zich tijdelijk bij familie in Groningen en deed enkele halfbakken pogingen op de koopvaardij. Toen de oorlog uitbrak wilde hij iets doen. Hij belandde bij de Ordedienst (OD), de verzetsclub van Oom Alexander in Den Haag, maar het verzet had ook dringend behoefte aan contact met Engeland. Tazelaar kreeg de opdracht naar Londen te gaan. Via via lukte het hem op 2 juni 1941 aan te monsteren op het onder Panamese vlag varende Zwitserse stoomschip St. Cerque. Het ton metende schip met een lengte van 222 meter lag in de Noorderhaven van Schiedam en zou in New York graan gaan laden voor de Duitsers. De Letse kapitein maakte geen bezwaar dat hij als stoker aanmonsterde. Aan boord bevonden zich ook de Nederlanders Toon Buitendijk, Erik Hazelhoff Roelfzema en Bob van der Stok laatstgenoemd tweetal studenten uit Leiden en corpsleden van sociëteit Minerva. Het lukte om met de St. Cergue het ruime sop te kiezen en al doende de nazi s te ontvluchten. Voor de Schotse kust stapten het gezelschap over op een Britse kruiser en na een kort verblijf op de Deense Faeröer 1 Dominee Willem L. Welter, de hoogbejaarde hofpredikant van Wilhelmina, dichtte op 13 mei 1940 deze legendarische woorden. Het vertrek van Wilhelmina naar Engeland was, evenzeer als dat van de Engelandvaarders, uitwijken in plaats van vluchten. 2 Die mentaliteit wordt sinds 15 oktober 1854 op het KIM uitgedragen.

2 Eilanden tussen Schotland en IJsland bereikten de Engelandvaarders 3 Groot- Brittannië. Erik, Bob en Peter werden de hoofdpersonen in Contact Holland 4, dat van harte werd gesteund door Koningin Wilhelmina, een echte moeder in den vreemde. Meer dan haar 3 Zie ook het proefschrift Tulpen voor Wilhelmina. De geschiedenis van de Engelandvaarders van Agnes Dessing (2004, uitgeverij Bert Bakker Amsterdam, ISBN , 469 pagina s). Ook digitaal op (download). Volgens historica Agnes Dessing, die op het onderwerp promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam, ondernamen ongeveer Engelandvaarders de tocht naar de vrijheid, van wie zo n 10% over de Noordzee. 4 De werkelijke hoofdrol in Contact Holland was weggelegd voor generaal-majoor titulair François van t Sant, hoofd van de Centrale Inlichtingen Dienst (CID), tevens particulier secretaris en vertrouweling van Koningin Wilhelmina. Van t Sant had een veelheid aan functies (o.a. hoofd CID, raadsadviseur Ministerie van Justitie). Al die functies samen zouden de positie van de Koningin vroeg of laat in een verkeerd daglicht kunnen zetten; ook zou er sprake zijn van miscommunicatie en conflicterende belangen; en hij zou de Nederlandse gemeenschap in Londen onvoldoende raadplegen. Daarom trad Van t Sant op 14 augustus 1941 af als hoofd CID. De werkelijke reden van zijn onhoudbare positie was echter de onophoudelijke stroom van roddels en verdachtmakingen uit bezet Nederland dat hij een verrader zou zijn: door zijn toedoen zouden in Nederland gedropte agenten door de Gestapo zijn gearresteerd (Englandspiel). (Zowel de Parlementaire Enquêtecommissie Regeringsbeleid als Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog (deel IX) van dr. Lou de Jong hebben Van t Sant s rol ten sterkste ontkend.) Van t Sant werd opgevold door majoor mr. R.P.J. Derksema. Na zijn vertrek als hoofd van de CID bleef Van t Sant achter de schermen samenwerken met MI6 (Secret Intelligence Service). Van t Sant was intussen begonnen met Contact Holland, een plan dat was bedacht door Engelandvaarder Bob van der Stok. In Contact Holland moesten personen in bezet Nederland aan land worden gezet, een opdracht uitvoeren (m.n. radiocontact met Engeland tot stand brengen en mensen uit Nederland die gewenst waren in Groot-Brittannië een veilige overtocht geven) en daarna per boot weer worden opgepikt. Van der Stok s plan was uitgewerkt door Erik Hazelhoff Roelfzema. In opdracht én met steun van Wilhelmina en MI6 en met goedkeuring van premier Gerbrandy kon Landing Operations Contact Holland onder supervisie van Van t Sant worden uitgevoerd.

3 ministers en de ambtelijke bureaucratie had ze oog voor de persoonlijke besognes van haar jongens. Van hen zouden uiteindelijk 108 mannen als geheim agent weer naar Nederland vertrekken; voor bijna de helft was de werkelijkheid een stuk minder mooi dan de film: ze zouden het niet overleven. In Londen vormden Erik en Peter met Chris Krediet, een studiegenoot van Erik wat de historicus dr. Loe de Jong in Het Koninkrijk der Nederlanden in de tweede wereldoorlog de Groep Hazelhoff Roelfzema noemt. Ze bereiden de ongewoon moeilijke prestatie voor om met een boot vanuit Engeland de Noordzee over te steken en vervolgens Tazelaar met een houten dinghy op de kust bij Scheveningen af te zetten. Na een aantal mislukte pogingen, lukte het 1st Lieutenant Bob Goodfellow met zijn ruim drieëntwintig meter lange motortorpedoboot 320 van de Royal Navy om Hazelhoff Roelfzema en Tazelaar in de nacht van 22 op 23 november 41 af te zetten voor een landing op de Nederlandse kust. Het laatste stukje waadt Peter naar het strand van Scheveningen, terwijl Hazelhoff Roelfzema rechtsomkeert maakt naar Engeland. In de koude novembernacht is er gelukkig weinig maanlicht, zodat de verzetsheld zonder gezien te worden aan land kan komen. De toen 21-jarige Tazelaar moest voor Koningin Wilhelmina een betrouwbaar contact tot stand te brengen tussen de Nederlandse regering in ballingschap in Londen en het verzet in bezet Nederland. En verzetsmensen ophalen. Daartoe infiltreerde de geheim agent die nacht in een waterdicht pak op het Scheveningse strand. Daaronder droeg hij een smetteloze smoking en was hij gewapend met een Colt.45. Tazelaar, die het meest gevaarlijke aandeel in de operatie had, staat model voor het personage Guus LeJeune dat door Jeroen Krabbé wordt gespeeld in de film Soldaat van Oranje 5. Een groot nadeel was echter dat in de periode vanuit Londen tegelijkertijd drie instanties bezig waren met de uitzending van agenten naar bezet Nederland: naast de CID en Contact Holland ook nog het Bureau Militaire Voorbereiding Terugkeer (MVT). Het groepje verzetsmensen rondom Erik Hazelhoff Roelfzema opereerde onder Contact Holland, officieus The Mews. De eerste agenten die aan land werden gezet waren, achtereenvolgens, Jo ter Laak, Peter Tazelaar en Wim van der Reijden. Maar de operaties van Contact Holland mislukten. Dit was te wijten aan de tegenwerking van Derksema en diens superieur kolonel der mariniers M.R. de Bruyne, de mede daardoor soms frustrerende en compromitterende situatie in Londen, niet werkende zenders en dat bij arrestaties in bezet Nederland namen werden genoemd. 5 Op 22 september 1977 beleefde de rolprent Soldaat van Oranje in het bijzijn van Koningin Juliana haar première. De film, naar een scenario van Paul Verhoeven, Gerard Soeteman en Kees Holierhoek dat gebaseerd was op de memoires van Erik Hazelhoff Roelfzema, werd in tenminste zestig Nederlandse bioscopen vertoond. Ruim 1,5 miljoen bezoekers kwamen de grootste Nederlandse film aller tijden bekijken. De film, waarvan het budget meer dan vijf miljoen gulden bedroeg, was de doorbraak voor regisseur Paul Verhoeven in de VS. Producent is Rob Houwer. De hoofdrollen werden vertolkt door Rutger Hauer (als Erik Lanshof, d.i. Erik Hazelhoff Roelfzema) en Jeroen Krabbé (Guus LeJeune, d.i. Peter Tazelaar). Ook Peter Faber, Rijk de Gooyer, Derek de Lint en Belinda Meuldijk spelen personages in de film. In 1999 werd 'Soldaat van Oranje', achter Turks Fruit, tweede in de publieksverkiezing tot Beste Film van de 20ste Eeuw op het Nederlands Filmfestival.

4 Op hetzelfde strand zou hij later tevergeefs wachten op een MTB. Die moest hem en twee prominente burgers ophalen op verzoek van Wilhelmina (en Gerbrandy). Ze zouden kunnen zorgen voor een nieuwe politieke wind in het oorlogskabinet: dr. Herman Bernard ( Stuuf ) Wiardi Beckman en de kapitein der Generale Staf P.M.H. Tielens de later chef van de speciale inlichtingendienst van diezelfde Generale Staf (GS III). De eerste was een sociaaldemocratisch politicus in hart en nieren, als reservist op eigen verzoek gedetacheerd bij de Generale Staf en redactielid van het illegale Het Parool; de tweede een militair pur sang en een coming man op de Generale Staf. Hij weigerde naar Londen te gaan: hij voelde zich als officier van de oude stempel gehouden aan het erewoord dat hij de Duitsers had gegeven om geen dingen te doen welke op dat moment in strijd waren met de belangen van de Duitsers. Adelborst Gerard Dogger een oude bekende van Tazelaar van het KIM en nu de leider van de OD, die Nederland moest ontvluchten omdat de Gestapo gulden op zijn hoofd had gezet verving Tielens. Frans Goedhart, medeoprichter van Het Parool, was de nummer drie van het gezelschap. In de nacht van 17 op 18 januari 1942 stonden Wiardi Beckman, Dogger, Goedhart en Tazelaar kleumend te wachten op de clandestiene overtocht naar Engeland. s Nachts was het rond -10 graden geweest. De Sicherheitspolizei maakten aan het avontuur op die snijdend koude zondagochtend in januari vroegtijdig een einde. Tazelaar en Dogger weten te ontkomen. Na de rampzalige gebeurtenis, waarbij ook nog eens geen open lijn met Londen tot stand kwam, trok Tazelaar heel West-Europa door om terug te reizen naar Engeland. Eind januari vertrok hij met Dogger om via België, Frankrijk, Zwitserland, Spanje en Portugal op 13 april 1942 Engeland te bereiken. Hiermee was Tazelaar voor de tweede maal Engelandvaarder 6 geworden. Toch kreeg hij (nog) niet, zoals Erik Hazelhoff Roelfzema, de Militaire Willemsorde, hoewel hij toch het meest gevaarlijke aandeel in de operatie had gehad. Het was dan ook allesbehalve vreemd dat Tazelaar, toch al niet een van de meest diplomatieke personen 7, verbitterd raakte en iedereen van alles en nog wat beschuldigde. Na het buiten zijn schuld goeddeels mislukte avontuur van Contact Holland belandde Tazelaar gedesillusioneerd bij het Fire Station van de London Fire Brigade in het stadsdeel Soho. Verder beperkte hij zich tot deelname aan het Londense nachtleven en zijn jacht op vrouwelijk schoon. Totdat op 12 juli 44 Gerrit Jan van Heuven Goedhart als Minister van Justitie wordt opgenomen in het tweede kabinet-gerbrandy. De verzetsman van Het Parool was in april op spectaculaire wijze naar Engeland ontkomen en daarmee ook Engelandvaarder 6 Zie ook Oranjehaven. Dertien sluipwegen naar de vrijheid van Paul van Beckum. Het boek bevat interviews met 13 Engelandvaarders, onder wie Maarten Cieremans, Jos Gemmeke en Peter Tazelaar (Uitgeverij Strengholt, 1992, ISBN , 160 pagina s). 7 Zie pagina 96 in Militairen aan het hof. De geschiedenis van het Militaire Huis (2005) van Jeoffrey van Woensel.

5 geworden. Van Heuven Goedhart zorgde voor de rehabilitatie van Peter Tazelaar: zijn voorwaarde om toe te treden tot de Nederlandse regering in ballingschap was dat ook Tazelaar zou worden onderscheiden met de Militaire Willemsorde. Zo kreeg de oogappel van Wilhelmina, toch nog tamelijk onverwacht, twee jaar na Hazelhoff Roelfzema op 9 september 1944 zijn erkenning. Twee maanden later, in november 44, werd Tazelaar als agent voor het Bureau Bijzondere Opdrachten (BBO) gedropt in Haskerhorne bij Heerenveen in Friesland, samen met sergeant/radiotelegrafist Lykele Faber 8. Faber was op 17 september van dat jaar ook al met Jedburgh-team DANIEL II 9 gedropt in de omgeving van het Brabantse Son om het radiocontact voor de Amerikanen tijdens de Slag om Arnhem operatie Market Garden te verzorgen. Onder de codenaam NECKING zouden Tazelaar en Faber een half jaar lang het radiocontact met Engeland verzorgen, het Frysk ferset organiseren en helpen bij het opzetten van dropsites om het Friese verzet van wapens te voorzien. Later installeerden ze zich met zendapparatuur in een kajuitjachtje in de rietkragen van de veenmeren Lytse Wiid en het oostelijker gelegen Nannewiid, niet ver van hun droppingplaats in Haskerhorne. In maart 45 werden ze daar door de Duitsers betrapt, waarbij het bootje 10 zonk maar Tazelaar en Faber wisten te ontkomen. Tot het einde van de oorlog bivakkeerde het 8 Lykele Faber werd geboren op 14 september 1919 in het Zuid-Hollandse Koudekerk. Na Jedburgh-operatie DANIEL II keerde hij begin november 44 via Brussel terug in Engeland. Daarna werd hij, samen met Peter Tazelaar, namens de BBO gedropt in Haskerhorne. Hij overleed op 90-jarige leeftijd op 3 oktober 2009 in Vernon, British Columbia, Canada. 9 Jedburgh-team DANIEL II werd ingezet bij de Amerikaanse 101 Airborne Division. De drie Parachute Infantry Regiments van 101 (501, 502 en 506) hadden als doel het veiligstellen van de bruggen bij Eindhoven, Son en Sint Oedenrode, zodat de Britse pantsereenheden naar Arnhem konden oprukken. Commandant van DANIEL II was de Britse majoor R.K. Wilson. Naast Faber onder het alias Lodewijck Fokker maakten de Britse sergeantradiotelegrafist G.W. Mason, de Franse luitenant Paul Scherrer en zijn Nederlandse ranggenoot Abraham du Bois deel uit van DANIEL II. Tijdens de dropping bij Son gingen beide radio s verloren, waardoor het tijdens de missie niet mogelijk was om het Special Forces Head Quarters te bereiken. Het team keerde op 27 september 44 terug naar Engeland. DANIEL II was één van de acht Jedburgh-teams die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland zouden worden ontplooid. 10 Het bootje is te zien in het Verzetsmuseum in Leeuwarden.

6 tweetal in Friesland 11. Voor zijn aandeel in de bevrijding van Nederland kreeg Tazelaar op 22 december 1951 de Bronzen Leeuw. Na de bevrijding werd Tazelaar, evenals Erik Hazelhoff Roelfzema en de vrouwelijke Engelandvaarder Rie Stokvis, adjudant van Koningin Wilhelmina. Tezamen vergezelden Erik en Peter Hare Majesteit op 2 mei 1945 bij haar eerste stappen op naoorlogs vaderlands grondgebied toen ze met een Dakota C-47 op vliegveld Gilze-Rijen was geland. Hij en Hazelhoff staan beneden aan de vliegtuigtrap. Ook is het Tazelaar die Wilhelmina op vrijdagavond 4 mei 45 in haar verblijf Anneville bij Breda persoonlijk op de hoogte stelt van de Duitse capitulatie. Hij stormt de salon van Wilhelmina binnen, die onder het avondeten in gesprek is met luitenant-generaal H.J. Kruls, en roept dat de wapenstilstand is getekend. Tazelaar blijft niet lang in dienst van de Koningin: in augustus 1945 vertrekt hij naar Ceylon om vandaar uit deel te nemen aan de strijd tegen de Japanners in Nederlands- Indië. Later is hij nog spion voor de CIA in Oost-Europa. Na een extreem spannend leven 12 is Peter Tazelaar op 6 juni 1993 op 73-jarige leeftijd in het Friese Hindeloopen overleden aan de gevolgen van slokdarmkanker. Met zijn laatste vriendin organiseerde zijn zoon Peter Tazelaar jr. de drukbezochte crematie. Op 24 april 2003 werd ter ere van de Engelandvaarders een plaquette onthuld op de boulevard van Scheveningen ter hoogte van het Kurhaus. Ook de zoon van Tazelaar was hierbij aanwezig. Het strand werd omgedoopt tot Soldaat van Oranjestrand. Ruim 67 jaar na zijn landing op de kust bij Scheveingen kwam op zijn 89 ste geboortedag, 5 mei 2009, de historische biografie De grote Tazelaar. Ridder & Rebel uit, geschreven door Victor Laurentius. 11 Peter Tazelaar en Lykele Faber zijn ook nog enige tijd gesteund door de Britse sergeant/radiotelegrafist Alfred C. Springate. Hij was op de vlucht vanuit Stavoren, waar hun Halifax van 298 Squadron RAF in de nacht van 14 op 15 oktober 44 een noodlanding moest maken. Daarbij verdronk de navigator. 12 Aldus Victor Laurentius, schrijver van De grote Tazelaar. Ridder & Rebel op 27 mei 2009 in RTL Vandaag.

VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE. Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan :

VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE. Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan : VOORBEREIDING OP BEZOEK AAN DE MUSICAL SOLDAAT VAN ORANJE Een project over Soldaat van Oranje kan uit verschillende onderdelen bestaan : - het lezen van het boek Soldaat van Oranje en het maken van de

Nadere informatie

Screaming Eagles boven Kasteel Heeswijk

Screaming Eagles boven Kasteel Heeswijk Screaming Eagles boven Kasteel Heeswijk Powerpointpresentatie over een bijzondere gebeurtenis in september 1944. Doelgroep: Basisschoolleerlingen van groep 7 en 8 Met behulp van tekst, originele foto s

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 Opdrachten bij de film Naam Groep.. BEZETTING duur: ca. 15 minuten In de film zie je beelden van Hitler. Wie was hij? In welk jaar kwam Hitler aan de macht en welke plannen had

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Airborne Museum Hartenstein

Airborne Museum Hartenstein Airborne Museum Hartenstein Opdrachten VMBO Welkom in het Airborne Museum! De villa is het voormalige hoofdkwartier van de Britten en stond in september 1944 midden op het slagveld. In het Museum is van

Nadere informatie

Naam: IK WOON IN NEDERLAND

Naam: IK WOON IN NEDERLAND Naam: IK WOON IN NEDERLAND Nederland is een land in Europa. Het land ligt aan de Noordzee, naast Duitsland en België. Nederland is niet erg groot. Toch wonen er ruim 16 miljoen mensen, waardoor Nederland

Nadere informatie

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000

DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DR. W.F. VAN GUNSTEREN, 1908-2000 DOOR U. TUKKER Op 3 november 2000 overleed op 92-jarige leeftijd in Zwitserland dr. Willem Frederik van Gunsteren. Wanneer men zijn leven bestudeert, komt men tot de ontdekking

Nadere informatie

Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen.

Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. Oefening 1: globaal lezen. Lees deze tekst in maximaal 8 minuten. Geef daarna antwoord op de vragen. 5 Nederland wordt door Duitsland bezet. De koningin en de regering vluchten naar Engeland. Ruim 75 procent

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013. Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf

V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013. Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013 Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf Herdenking Dr. P.H. (Pieter) Kooijmans (1933-2013) Op 13 februari jongstleden

Nadere informatie

RADIO DEL MARE: EEN AVONTURENROMAN, DIE SLECHT KAN AFLOPEN

RADIO DEL MARE: EEN AVONTURENROMAN, DIE SLECHT KAN AFLOPEN 1 van 7 22-5-2012 15:52 DOSSIER DEL MARE * Haagse Courant, Zaterdag 9 Juni 1979 RADIO DEL MARE: EEN AVONTURENROMAN, DIE SLECHT KAN AFLOPEN Door Jacques Geluk Radio Del Mare begint morgenmiddag om twaalf

Nadere informatie

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin (1945-1959).

Marie Anne Tellegen overleefde de oorlog. Zij werd na de oorlog benoemd tot directeur van het Kabinet der Koningin (1945-1959). Werkblad 1: Marie Anne Tellegen. Mijn naam is Marie Anne Tellegen. Ik ben geboren in het jaar 1893 in Arnhem. Mijn vader was burgemeester van Amsterdam van 1915 tot 1921. In februari 1944 kwam ik in de

Nadere informatie

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN

Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Geschied- en Heemkundige Kring vzw PEPIJN@LANDEN Secretariaat/Documentatiecentrum: Bezoekerscentrum Rufferdinge Molenberg 4 3400 Landen Tel. 011 88 34 68 Fax 011 83 27 62 info@ghklanden.be www.ghklanden.be

Nadere informatie

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid in een

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

G.M.W. Acda e.a., 2000, Het Instituut. Honderdzeventig jaar opleiding tot marineofficier 1829-1999, Amsterdam

G.M.W. Acda e.a., 2000, Het Instituut. Honderdzeventig jaar opleiding tot marineofficier 1829-1999, Amsterdam Literatuur G.M.W. Acda e.a., 2000, Het Instituut. Honderdzeventig jaar opleiding tot marineofficier 1829-1999, Amsterdam A. Alberts, 1979, Per Mailboot naar de Oost. Reizen met de Lloyd en de Nederland

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak II. november 2013 8: 30-10:00. SCHOOLONDERZOEK Tijdvak II GESCHIEDENIS november 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Nederlandse Militaire Krijgsgevangenen

Nederlandse Militaire Krijgsgevangenen Nederlandse Militaire Krijgsgevangenen Demobilisatie Als plaatsvervanger van de naar Engeland uitgeweken Nederlandse reging werd generaal Winkelman benoemd. Hij had de capitulatie aangeboden aan de commandant

Nadere informatie

Daar mogen jullie niet naar kijken!

Daar mogen jullie niet naar kijken! Daar mogen jullie niet naar kijken! Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

NEDERLAND IN DE 16e EEUW

NEDERLAND IN DE 16e EEUW NEDERLAND IN DE 16e EEUW In de 16e eeuw vielen de Nederlanden onder de Spaanse overheersing. Er bestonden grote verschillen tussen de gewesten (= provincies), bv: - dialect - zelfstandigheid van de gewesten

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

Dames en heren, 1 Gevonden via Google, transcript van grammofoonplaat, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Dames en heren, 1 Gevonden via Google, transcript van grammofoonplaat, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Toespraak van commissaris van de koning Max van den Berg, uitreiken eerste exemplaar Het communistische verzet in Groningen, Groningen (A-Kerk), 5 maart 2014 Dames en heren, Fascisme is oorlog. Overweldiging

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20

1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10. 2 De geboorte van een prins 16. 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 Inhoud Stamboom van het Koninklijk Huis 6 Inleiding 9 e 1 Het ontstaan van het Koninkrijk 10 2 De geboorte van een prins 16 3 De jeugd van prins Willem-Alexander 20 4 De studententijd van prins Willem-Alexander

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Onderduiken Mijn spreekbeurt gaat over mensen die in de tweede wereldoorlog zijn ondergedoken. Mijn werkstuk heb ik gemaakt over Anne Frank. Anne Frank is in de tweede wereld oorlog ook ondergedoken. Vandaar

Nadere informatie

Echt vrij waren we niet

Echt vrij waren we niet Echt vrij waren we niet Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC

Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Samenvatting Moderne Geschiedenis ABC Week 1ABC: De Franse Revolutie Info: De Franse Tijd (1795 1814) Na de Franse Revolutie werd Napoleon de baas in Frankrijk. Napoleon veroverde veel Europese landen,

Nadere informatie

NEDERLANDS INSTITUUT VOOR MILITAIRE HISTORIE

NEDERLANDS INSTITUUT VOOR MILITAIRE HISTORIE NEDERLANDS INSTITUUT VOOR MILITAIRE HISTORIE Inventaris van de collectie J.N.J. VAN DER MEIJ 1914-1999 J.M. de Wit Toegangsnummer 033 Den Haag, 2004 1 INHOUD Aanvraag- en citeerinstructie... 3 A. Inleiding...

Nadere informatie

Daarna is het weer. Crash Wellington R1397, 25 juli 1941

Daarna is het weer. Crash Wellington R1397, 25 juli 1941 Daarna is het weer donker Crash Wellington R1397, 25 juli 1941 Serie: Ontmoeting Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Douwe Drijver en Alexander Tuinhout Redactie: Hans Groeneweg Vormgeving: Richard Bos 2015.

Nadere informatie

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk.

Wat is de aanleiding tot de Eerste Wereldoorlog? De moord op Frans-Ferdinand van Oostenrijk. Werkblad 7 Ω Oorlog en crisis Ω Les : De Eerste Wereldoorlog Het begin van de Eerste Wereldoorlog Rond 900 zijn er twee kampen in Europa. Rusland, Frankrijk en Groot- Brittannië aan de ene kant. Oostenrijk-

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK

Brandaan. Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK 6 Brandaan Geschiedenis WERKBOEK THEMA 4 Eindredactie: Monique Goris Leerlijnen: Hans Bulthuis Auteurs: Katrui ten Barge, Wilfried Dabekaussen, Juul Lelieveld, Frederike

Nadere informatie

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen.

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen. Toespraak staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries voor de reünie Djocja, 17 december 2008, Koninklijk Militair Tehuis Oud Militairen en Museum Bronbeek Allereerst mijn hartelijke dank om voor u te

Nadere informatie

G E S C H I E D E N I S

G E S C H I E D E N I S M o n a Pa r s o n s e n We n d e l i e n v a n B o e t z e l a e r O o r l o g s v e r - w e r k i n g i n B e l g Een miljonaire en een barones in het verzet Door Max van den Berg Mona Parsons werd op

Nadere informatie

Lesbrieven WOI. 100 jaar Groote Oorlog

Lesbrieven WOI. 100 jaar Groote Oorlog Lesbrieven WOI 100 jaar Groote Oorlog De Ginter gemeenten 1 Gistel 2 Oudenburg 3 Ichtegem 4 Torhout 5 Zedelgem 6 Koekelare 7 Kortemark 2 Kortemark tijdens de Eerste Wereldoorlog Kortemark vóór de oorlog

Nadere informatie

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat

GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Naam GROOT-BRITTANNIË en zeeklimaat Groot Brittannië Groot-Brittannië is Schotland, Engeland en Wales samen. Engeland is het grootst van Groot-Brittannië en Wales het kleinst. Engeland heeft meer dan 46

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

LUCHTPOST - DE OORLOGSJAREN.

LUCHTPOST - DE OORLOGSJAREN. LUCHTPOST - DE OORLOGSJAREN. Toen in september 1939 de tweede wereldoorlog uitbrak werd het voor de KLM onmogelijk om op alle l i j nen te blijven vliegen. Alle Europese luchtdiensten, met uitzondering

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R

L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R L E S B R I E F B O V E N B O U W B A S I S O N D E R W I J S Op de weg van Liesel Aussen L E E R W I N S C H O T E N W E S T E R B O R K V U G H T W E S T E R B O R K S O B I B O R Op deze foto zie je

Nadere informatie

Let op: Alleen gesproken woord geldt!

Let op: Alleen gesproken woord geldt! Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen bij de herdenking van gesneuvelde militairen in Nederlands-Indië, op 3 september 2011 te Roermond. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Generaal Morsink,

Nadere informatie

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1

35 oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1 35 Oefenvragen over de Tweede Wereldoorlog 1. De Tweede Wereldoorlog dankt zijn naam aan: a. Het aantal landen dat erbij betrokken was b. Het feit dat de oorlog in meerdere werelddelen werd uitgevochten

Nadere informatie

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij.

Werkblad Introductie. 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. Werkblad Introductie 1. WAT GEBEURT HIER? Hieronder staan beelden uit de film. Maak er zelf korte bijschriften bij. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 2. PETJE OP, PETJE AF: WAAR OF NIET? Zijn de volgende zinnen

Nadere informatie

Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, bij de

Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, bij de Toespraak van Commandant der Strijdkrachten, generaal T.A. Middendorp, bij de viering van de 150 e verjaardag van Bronbeek op 19 februari 2013, te Arnhem. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Ridder Militaire

Nadere informatie

Let op: Alleen het gesproken woord geldt! Majesteiten, Koninklijke Hoogheid, Excellenties, Dames en Heren,

Let op: Alleen het gesproken woord geldt! Majesteiten, Koninklijke Hoogheid, Excellenties, Dames en Heren, Toespraak voor het Slotevenement 200 jaar Koninkrijk, door Ank Bijleveld-Schouten, voorzitter Nationaal Comité 200 jaar Koninkrijk, op 26 september 2015 in Carré, Amsterdam. Let op: Alleen het gesproken

Nadere informatie

Inventaris van het archief van de Gewestelijke Inlichtingencentrale 14 van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten

Inventaris van het archief van de Gewestelijke Inlichtingencentrale 14 van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten Nummer archiefinventaris: 3.09.46 Inventaris van het archief van de Gewestelijke Inlichtingencentrale 14 van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten Auteur: D.J. Kortlang Nationaal Archief, Den Haag

Nadere informatie

DOCENTEN HANDLEIDING

DOCENTEN HANDLEIDING BESTEL OOK DE EDUCATIEVE KRANT! Ga naar www. oorlogsgeheimendefilm.nl DOCENTEN Een film over vriendschap, vertrouwen & verraad HANDLEIDING Bij de digitale les over de film Oorlogsgeheimen Op 3 juli gaat

Nadere informatie

Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015.

Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015. Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015. Dames en heren, Wij gedenken met elkaar in ons land dat het 70 jaar geleden is dat

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 28 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Hitler Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001

NIEUWSBRIEF. Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 NIEUWSBRIEF Driebergse Automobiel Club opgericht 15 november 2001 In het museum te München staat deze auto, een Tatra, prominent geëtaleerd. Er was geen toelichting bij. Van de toeschouwer werd verwacht

Nadere informatie

Titel Beschrijving Onderwerp. volksverhuizingen - byzantium - duitse rijk. wereld geschiedenis deel 5. renaissance - reformatie - ontdekkingsreizen

Titel Beschrijving Onderwerp. volksverhuizingen - byzantium - duitse rijk. wereld geschiedenis deel 5. renaissance - reformatie - ontdekkingsreizen Object Object c00250 boek Titel Beschrijving Onderwerp wereld geschiedenis deel 5 volksverhuizingen - byzantium - duitse rijk c00253 boek c00251 boek c00252 boek c00246 boek c00247 boek c00248 boek c00249

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Ze laten zien dat ze geen leger meer willen. Werkblad 12 Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les 1: Wat er vooraf ging Naam: Werkblad Ω De Tweede Wereldoorlog Ω Les : Wat er vooraf ging Na de Eerste Wereldoorlog gaat het slecht met Duitsland. Het land moet veel geld Hitler betalen aan de winnaars van de oorlog. De leider van

Nadere informatie

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs

Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs Eureka Europa! Een didactisch pakket voor leerlingen van het 5de en 6de leerjaar basisonderwijs 1.1 Een blik op een eeuw Europa Deel 1: Een beetje geschiedenis Dankzij onze vrienden, Marie en Alexander,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b Bijlage VMBO-KB 2015 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-15-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een tekst op een website over de viering van 200 jaar koninkrijk

Nadere informatie

Lesidee: Oorlog en verzet

Lesidee: Oorlog en verzet Lesidee: Oorlog en verzet Tussen 1940 en 1945 was Nederland bezet door Duitse troepen. Die waren in de nacht van 9 op 10 mei 1940 in opdracht van Adolf Hitler het land binnengevallen. Het Nederlandse leger

Nadere informatie

Canonvensters Michiel de Ruyter

Canonvensters Michiel de Ruyter ARGUS CLOU GESCHIEDENIS LESSUGGESTIE GROEP 8 Canonvensters Michiel de Ruyter Michiel Adriaanszoon de Ruyter werd op 23 maart 1607 geboren in Vlissingen. Zijn ouders waren niet rijk. Michiel was een stout

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven.

QUIZ. Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. QUIZ Tip! Speel de quiz klassikaal op het digitale schoolbord! Spelregels Wijs een jurylid aan: die bepaalt wie antwoord mag geven. Wijs een vragensteller aan: die stelt de vraag en noemt de 3 mogelijke

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL GT-0125-a-15-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een spotprent over de SDAP naar aanleiding van de verkiezingen

Nadere informatie

VOOR HEN DIE HUN LEVEN HEBBEN GEGEVEN VOOR ONZE VRIJHEID CDA-BINNENMAAS Mei 2009 Binnenmaas, mei 2009 Begin 1995 werd door de CDA-fractie in een gemeenteraadsvergadering de suggestie gedaan om bij de straatnaamgeving

Nadere informatie

Drie massagraven voor de Nederlandse kust

Drie massagraven voor de Nederlandse kust Nederlandse kust geschiedenis van Learning by Action en Stichting De Noordzee deze les werd mogelijk gemaakt door het Prins Bernard Cultuurfonds Doel Materialen Vak Niveau Duur Werkwijze De leerlingen

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Titulatuur: aanhef en adressering

Titulatuur: aanhef en adressering Titulatuur: aanhef en adressering Hoger beroepsonderwijs Aanhef Adressering Baccalaureus (bc.) Zeer geachte heer/mevrouw Bc./ bc. Bachelorsgraad (B met toevoeging) Zeer geachte heer/mevrouw De heer/ B

Nadere informatie

Sindbad. De Vier Windstreken

Sindbad. De Vier Windstreken Nieuwsgierig naar de wereld achter de horizon, vertrekt Sindbad op een schip naar Oost-Indië. Hij bevaart alle zeeën en oceanen waar de zon op schijnt en beleeft de meest fantastische avonturen. Hongerige

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. KB-0125-a-16-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. KB-0125-a-16-2-b Bijlage VMBO-KB 2016 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB KB-0125-a-16-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een tekst op een poster (1848): Leve de! Weg met Willem. Hij is een bloedzuiger.

Nadere informatie

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag

Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Tekst: Lucas 24: 46-53 Thema: Grote vreugde Hemelvaartsdag Liturgie: Welkom EL 142: Majesteit, groot is zijn majesteit Begroeting Psalm 47: 2,3 Gedicht Luisterlied Gebed Lezen: Lucas 24: 36-53 Psalm 93:

Nadere informatie

Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog. Marte Jongbloed Roelof van der Schans

Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog. Marte Jongbloed Roelof van der Schans Lesbrief bij het boek Kiezen in de oorlog Marte Jongbloed Roelof van der Schans Lees dit boek lekker rustig door. Beantwoord iedere keer als je een hoofdstuk uitgelezen hebt de vragen die bij dat hoofdstuk

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG DADIZELE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog DAD_02 Dadizele, voor de oorlog. De kinderen wachten op de tram. Overal in de streek liepen tramlijnen. Maar de tram maakte plaats voor de auto. Ook

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

Voorbereidende les bij:

Voorbereidende les bij: Voorbereidende les bij: 1 U heeft een bezoek aan de tentoonstelling 24 uur met Willem in het Nationaal Archief gepland. Wij verheugen ons op uw komst, u bent van harte welkom! Om uw bezoek aan het Nationaal

Nadere informatie

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling:

Werkbladen voortgezet onderwijs. Naam leerling: Werkbladen voortgezet onderwijs Naam leerling: Inhoud: Uitleg werkbladen Deze werkbladen horen bij de film D-Day, Normandy 1944. Een film die je meeneemt naar een beslissend moment in de geschiedenis:

Nadere informatie

De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth. Dinsdag 7 oktober 2014

De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth. Dinsdag 7 oktober 2014 De 100-jarige herdenking van het Gevecht aan de Edemolen te Nazareth Dinsdag 7 oktober 2014 In de eerste fase van de Eerste Wereldoorlog (4 augustus-31 oktober 1914) heeft het 5 Linie Regiment een lange

Nadere informatie

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode?

DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848. 3. Hebben alle partijen min of meer gelijke kansen in de campagneperiode? DE DEMOCRATIE-INDEX GROEP 1: 1815-1848 ACHTERGRONDINFORMATIE PERIODE 1815-1848 DE EERSTE JAREN VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN Tussen 1795 en 1813 was Nederland overheerst geweest door de Fransen. In

Nadere informatie

Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land.

Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. Op 6 juni 1944 is het D Day, dat wordt nog steeds gevierd want het is het begin van de bevrijding van West Europa. Eigenlijk betekent D Day de

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

b) Waarom? Roeselare wordt in oktober 1914 veroverd en wordt dus bezet gebied. Het ligt aan de Duitse kant van het front

b) Waarom? Roeselare wordt in oktober 1914 veroverd en wordt dus bezet gebied. Het ligt aan de Duitse kant van het front 1. Inleiding a) De oude stedelijke begraafplaats van Roeselare is meer dan tweehonderd jaar oud (van 1806). Tijdens de oorlog werden hier vooral Duitse soldaten begraven. b) Waarom? Roeselare wordt in

Nadere informatie

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters.

1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde. Noteer alleen de letters. Oefenrepetitie geschiedenis SUCCES!!! 4 Havo Periode 1 Tijdvakken 1 t/m 4 Dyslectische leerlingen slaan de vragen met een asterisk (*) over. DOOR DE TIJD HEEN 1. Zet de onderstaande gebeurtenissen in de

Nadere informatie

L E E R L I N G E N W E R K B L A D

L E E R L I N G E N W E R K B L A D L E E R L I N G E N W E R K B L A D Koning Willem I en zijn taarten Noem een paar Nederlandse politieke partijen: Partij van de Dieren VVD Nederland heeft een minister president, wie is onze minister president?

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

Examen VMBO-GL en TL. geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage.

Examen VMBO-GL en TL. geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL. tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur. Bij dit examen hoort een bijlage. Examen VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 dinsdag 18 juni 13.30-15.30 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 46 vragen. Voor dit examen zijn

Nadere informatie

15966_Oorlog in foto's III - D-Day BW.indd 53 16-09-14 10:17

15966_Oorlog in foto's III - D-Day BW.indd 53 16-09-14 10:17 Een foto van een van de twee drijvende wegen in de kunstmatige haven bij Arromanches. De kunstmatige havens waren eigenlijk een enorme legpuzzel die in het geheim was ontworpen en daarna verspreid over

Nadere informatie

OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG OEKENE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog de kerk van Oekene voor de Eerste Wereldoorlog 31 juli 1914: ten oorlog! Op 31 juli 1914 staat het dorp in rep en roer: het is oorlog! Overal wordt

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Nationale herdenking in Nederland Hebben we in Nederland de oorlog altijd zo herdacht? - een kleine herdenkingsgeschiedenis

Nadere informatie

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede

WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede WEBQUEST L6-02 oorlog & vrede 2.3.1. Wereldoorlog I INHOUD OEFENBOEK De Eerste Wereldoorlog 02-03 2.3.2. Wereldoorlog II De Tweede Wereldoorlog 04-05 La Vita è Bella 06-07 3.1. Geweldige personen Jezus

Nadere informatie

8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten.

8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten. Thema/ onderwerp: Werkblad 8.2 Fort Elmina Korte samenvatting van de leeractiviteit: De geschiedenis van Fort Elmina wordt verteld a.d.h.v. afbeeldingen en een videofragment. Hierna gaan de leerlingen

Nadere informatie

RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG

RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG RUMBEKE TIJDENS DE EERSTE WERELDOORLOG Voor de oorlog RUM_02 Koetsen en karren over de kasseien van de vooroorlogse Rumbeeksesteenweg. De straat loopt recht op de mooie, fiere kerktoren. 31 juli 1914:

Nadere informatie

Inventaris van het archief van F. Pinke [levensjaren 1860-1917], 1913-1917 (1938)

Inventaris van het archief van F. Pinke [levensjaren 1860-1917], 1913-1917 (1938) Nummer archiefinventaris: 2.21.091.02 Inventaris van het archief van F. Pinke [levensjaren 1860-1917], 1913-1917 (1938) Auteur: F.G.P. Jaquet Nationaal Archief, Den Haag 1965 Copyright: cc0 This finding

Nadere informatie

Geschiedenis Tweede Wereldoorlog groep 8

Geschiedenis Tweede Wereldoorlog groep 8 Film 1 Gewapend verzet Gewapend verzet duurt 19:42 minuten en is aflevering 7 uit de serie: 13 in de oorlog: http://13indeoorlog.nps.nl/uitzending7.html. In de Tweede Wereldoorlog was er ook verzet tegen

Nadere informatie

Geschiedenis van het Regiment van Phaff en het Bataillon Infanterie van. Linie nr. 2

Geschiedenis van het Regiment van Phaff en het Bataillon Infanterie van. Linie nr. 2 Geschiedenis van het Regiment van Phaff en het Bataillon Infanterie van Linie nr. 2 Wervingsposter van het Regiment van Phaff; prent in het bezit van de Stichting Limburgse Jagers. Met dank aan het Museum

Nadere informatie