3/7/2014 CROWDFUNDING: EEN ALTERNATIEVE AFSTUDEERSCRIPTIE FINANCIERINGSVORM VOOR VASTGOEDONTWIKKELINGEN. C.J. Bekers Atelier Gebiedsontwikkeling

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "3/7/2014 CROWDFUNDING: EEN ALTERNATIEVE AFSTUDEERSCRIPTIE FINANCIERINGSVORM VOOR VASTGOEDONTWIKKELINGEN. C.J. Bekers Atelier Gebiedsontwikkeling"

Transcriptie

1 3/7/2014 AFSTUDEERSCRIPTIE CROWDFUNDING: EEN ALTERNATIEVE FINANCIERINGSVORM VOOR VASTGOEDONTWIKKELINGEN. C.J. Bekers Atelier Gebiedsontwikkeling

2 Contactgegevens Gegevens student Achternaam: Voorletters + roepnaam: Bekers C.J. + Christian Studentnummer: Telefoon mobiel: adres (HvA): Periode: Semester 2, Afstudeerperiode Schooljaar: Gegevens begeleider Achternaam: Voorletters + roepnaam: de Graaf E.A. + Erik Telefoon mobiel: adres (HvA): Gegevens onderwijsinstelling Naam: Locatie: Hogeschool van Amsterdam Leeuwenburg Adres: Weesperzijde DZ Amsterdam Domein: Techniek

3 Gegevens sparringpartner Achternaam: Voorletters + roepnaam: Functie: Bedrijf: Adres: Goudsmit A. + Aram PR, marketing expert en crowdfunding campagne coach Douw&Koren Crowdfunding Consultancy Schieblock Schiekade 189 Unit BR Rotterdam adres:

4 Voorwoord Crowdfunding wordt op dit moment wereldwijd geïmplementeerd. In Nederland begint crowdfunding ook steeds meer zijn naam te vestigen. De sector die momenteel ook aandacht krijgt van crowdfunding, is de vastgoedsector. In Nederland staat crowdfunding binnen deze sector echter nog in zijn kinderschoenen, wat ik tijdens dit onderzoek heb kunnen waarnemen. Crowdfunding leent zich niet alleen goed als een alternatieve financieringsmogelijkheid, maar biedt nog veel meer mogelijkheden voor ondernemers en investeerders in het vastgoed. Tijdens het schrijven van mijn scriptie kwamen er reacties vanuit verschillende bedrijven die op één of andere manier bezig waren met crowdfunding. Deze bedrijven waren zeer geënthousiasmeerd over mijn onderwerp en zij wilden dan ook graag alles weten van wat ik te bieden had en zagen de nut in van mijn resultaten. Met veel plezier ben ik gesprekken aangegaan met professionals in het adviseren, coachen en aanbieden van crowdfundingscampagnes en met professionals in de bouwtechnische wereld. Mijn dank gaat uit naar Aram Goudsmit van Douw&Koren, mijn sparringpartner gedurende mijn afstudeerperiode. Zijn kennis en ervaring met crowdfunding hebben een grote input geleverd voor het onderzoek. Het onderzoek zou ook niet compleet zijn geweest zonder de bijdrage van de volgende geïnterviewde bedrijven: Share2start, Douw&Koren, Bouwaandeel, 2fund, Symbid, SamenInGeld, SEEDS, Voorjebuurt, Picard Innovations en The Wayv. Grote dank daarvoor. Graag wil ook mijn dank betuigen aan mijn scriptiebegeleider, Erik de Graaf, voor het meedenken, enthousiasmeren en voor het leveren van bruikbare feedback tijdens het onderzoek.

5

6 Samenvatting Wat is er zo bijzonder aan de wolkenkrabber op de afbeelding rechts? Het is inderdaad het hoogste gebouw van Colombia. Maar dat maakt het object niet bijzonder. Dit gehele bouwwerk is gefinancierd met behulp van een relatief nieuw financieringsmodel, namelijk crowdfunding. Particulieren, ondernemers en projectontwikkelaars worden de afgelopen jaren geteisterd door de financiële crisis. Banken verstrekken nauwelijks leningen en indien ze in uitzonderlijke gevallen beslissen overstag te gaan, stellen ze hoge eisen aan de te financieren projecten. Crowdfunding, de Messias in deze financiële donkere tijden biedt hulp voor de creatieve ondernemer en ontwikkelaar. Het publiek is aan zet en particulieren kunnen nu door kleine bedragen te investeren van bijvoorbeeld 100 een steentje bijdragen aan de ontwikkeling van een project of onderneming. Tegenover deze investering staat veelal een tegenprestatie in de vorm van een symbolische gift, een exemplaar van het geproduceerde of een aantrekkelijk rendement (Belleflamme, 2013). Het aanbod van verschillende investeringsobjecten en de mogelijkheid om een kleine investering te doen, zijn twee van de vele voordelen die crowdfunding biedt ten opzichte van een traditionele (vastgoed)belegging. Daarnaast biedt crowdfunding een bepaalde extra waarde voor de investeerder. Voor de investeerder is het namelijk mogelijk een interactieve relatie op te bouwen met de initiator. De participatie van de particulier geeft ook mogelijkheden het persoonlijke en professionele netwerk te vergroten (Schwienbacher, 2010). Maar zijn, onder andere, deze waarden ook van toepassing in vastgoed (her)ontwikkelingen? De hoofdvraag luidt als volgt: Wat is de meerwaarde van crowdfunding, wanneer deze vorm van financieren wordt gebruikt voor vastgoedgerelateerde projecten en kan crowdfunding daarmee een oplossing zijn voor de financieringsproblematiek in het vastgoed?

7 De beschrijvende literatuur geeft een aantal waarden die van belang kunnen zijn voor particuliere investeerders. Deze theorie is vervolgens aangevuld met de aanwezige kennis en ervaringen vanuit het bedrijfsleven verkregen via een tiental interviews. De hieruit ontstane theorie heeft in totaal elf verschillende waarden opgeleverd. Vervolgens zijn vijf casussen getoetst aan deze verschillende waarden. De afbeelding hieronder toont een overzicht van de getoetste casussen. Aangegeven is welk type vastgoed het betreft en welke manier van crowdfunding is gebruikt, een model gebaseerd op donaties en een symbolische tegenprestatie of een model waarbij men meedeelt in de winst. Het onderzoek beschrijft nog een aantal andere modellen, maar dit zijn de meest voorkomende modellen. Vervolgens is per casus aangegeven welke waarden 1 van belangrijk zijn geweest voor de particuliere investeerder. BD Wolkenkrabber Plus Pool Luchtsingel DC Gebouw Pumphouse Commercieel vastgoed Publiek vastgoed Infrastructuur (publiek) Retail (commercieel vastgoed) Residentieel vastgoed Share-in-profit model W1 W2 W4 W5 W7 W8 W9 W10 W11 Donatie W1 W3 W8 W11 Donatie W1 W2 W4 W8 W9 W11 Crowd-equity model W1 W2 W7 W8 Share-in-profit model W1 W7 W8 W10 Uit de toetsing is naar voren gekomen dat de combinatie van commercieel vastgoed en de aanwezigheid van een sociale en/of nationale missie, hetgeen het geval was bij de wolkenkrabber in Colombia, leidt tot veel waarde voor de investeerder. De interactie met initiators, het hebben van inspraak, het kunnen gebruiken van het gerealiseerde, het bieden een rendement en transparantie zijn onder andere de meerwaarde van crowdfunding. 1 W1: deelname in een bepaalde gemeenschap, W2: relatie en interactie met projectleider, W3: deelname levert bijdrage aan iets innovatiefs, W4: vergrote persoonlijke netwerk, W5: recht op eerste product, W6: aantrekken investeerders eigen campagne, W7: geen koersschommelingen, W8: transparantie, W9: controle en beheer, W10: aanbieden van keurmerken, W11: gunfactor vanuit het project of vanuit initiator.

8 De waarden kunnen vervolgens gecategoriseerd worden in een aantal subgroepen: sociaal, materieel, immaterieel en financieel, zoals de afbeelding hieronder laat zien. De geïnterviewde bedrijven zijn het er allen over eens dat crowdfunding in elke sector een succes kan zijn en dat de waarden van crowdfunding theoretisch van toepassing kunnen zijn in het vastgoed. Meningen lopen echter uiteen omtrent de vraag of maatschappelijk vastgoed geschikter is voor crowdfunding dan commercieel vastgoed en vice versa. De casussen tonen echter aan dat de verschillende soorten crowdfundingsprojecten meerwaarde bieden voor investeerders, waardoor investeerders meer bereid zullen zijn te investeren, omdat deze waarden met een traditionele vastgoedbelegging niet van toepassing zijn. Op basis van deze informatie kan geconcludeerd worden dat niet het type vastgoed of het type project invloed heeft op de slagingskans van een campagne, maar factoren zoals onder andere uitvoering, communicatie, urgentie, betrokkenheid en het concept bepalend zijn, hetgeen bevestigd wordt door de bij dit onderzoek betrokken bedrijven. Anders gezegd vergroten de sociale en immateriële waarden de kans van slagen van het project. De financiële waarden worden belangrijk naarmate de afstand tussen project en investeerder toeneemt. Deze groep investeerders (van een geografisch ander gebied) betreft echter maar 30% van de totale aantal funders. De kracht van crowdfunding zit dus in die eerste 70%, waar emotionele binding met de projectleider en het project zelf belangrijk is ten aanzien van de investeringsbereidheid.

9 Het overzicht op de tweede bladzijde hiervoor bevestigt niet dat de getoonde typen crowdfunding en de verschillende soorten vastgoed per definitie leiden tot de genoemde waarden, maar het overzicht geeft wel aan dat wanneer men crowdfunding gebruikt, de funder een aantal waarden behaalt die hij met een traditionele vastgoedbelegging niet verkrijgt. Het overzicht kan gezien worden als een voorbeeld dat men kan verwachten met de toepassing van crowdfunding. Het is een win-win-situatie die gecreëerd wordt. De ondernemer krijgt de mogelijkheid zijn project succesvol te financieren en particulieren kunnen een klein bedrag investeren en krijgen voor hun bijdrage een tegenprestatie plus de van toepassing zijnde waarden.

10 Inhoudsopgave 1. Introductie : Inleiding : Financieringsproblematiek in de huidige vastgoedsector : Onderzoeksvragen : Afbakening : Onderzoeksmethode : Opbouw Theoretisch Kader I/II : Crowdsourcing : Een alternatieve financieringsvorm: crowdfunding : Donaties : Beloningen : Pre-orders : Leningen : Het equity-model of profit-sharing model : Crowd equity : Beweegredenen voor investeerders in crowdfundingscampagnes : Beweegredenen voor ondernemers in crowdfunding Theoretisch Kader II/II : Effecten van beeldbepalende vastgoedprojecten : Beleggen in vastgoed : Traditionele vastgoedbeleggingen: vastgoed CV s : Traditionele vastgoedbeleggingen: indirecte vastgoedbeleggingen : Crowdfunding voor directe vastgoedbeleggingen en vastgoed CV s : Investeren in vastgoed met crowdfunding : Tastbare onroerend goed : Hypotheken Resultaten theoretisch kader : Type crowdfunding : Crowdfunding en de funder Praktijkonderzoek - Interviews : Crowdfunding en de ondernemer : De sleutel tot een succesvol crowdfundingscampagne : Crowdfunding en de particuliere investeerder. 36

11 5.3.1: Het aantrekken van investeerders : Het kiezen van een investeringsobject : De waarden van crowdfunding voor de investeerder : Traditionele vastgoedbeleggingen versus crowdfunding : Het type vastgoed en het type crowdfunding : Succes en geen succes : Maskerade : Broodje Bewust : Samenvattend Casusonderzoek : Inleiding : BD Bacata in Colombia, Bogota : Plus (+) Pool in de Verenigde Staten, New York : Luchtsingel, loopbrug in Nederland, Rotterdam : Leegstaand gebouw in de Verenigde Staten, Washington D.C : The Pump House in Engeland, Oost-Londen : Toetsing casussen op waarden voor de investeerder Conclusie en aanbeveling 60 Bibliografie 65 Begrippenlijst 67 Bijlagen 69

12 1. Introductie Introductie 1.1: Inleiding. De kredietcrisis (14 september 2008, black Sunday) is één van de grootste financiële crisis van de afgelopen eeuw. Het financiële systeem dreigde kapot te gaan in een korte periode. Daarnaast verloor men, particuliere spaarders en consumenten, het vertrouwen in de banken. Dit verlies in vertouwen is overgeslagen uit het onderling vertrouwen tussen bancaire instellingen wat dreigde te verdwijnen. Destijds zijn er radicale besluiten genomen om de banken en verzekeraars in Nederland van middelen te voorzien. Financiële instellingen konden namelijk niet meer bij elkaar lenen en het betalingsverkeer en de kredietverlening zou hierdoor stilvallen. Daarnaast was het zaak dat deze instellingen vertrouwen moesten uitstralen naar het publiek toe met betrekking tot de kredietwaardigheid van financiële bedrijven (Hazeu, 2011). Nederland bevindt zich op dit moment in een balansrecessie doordat er bij huishoudens, banken en pensioenfondsen financiële problemen aan de orde zijn. De huizenprijzen in Nederland zijn sterk gedaald, nominaal 20 procent, sinds de grote piek die het in augustus 2008 ervoer. Sinds 2008 dalen ook de consumptieve bestedingen, ondanks het feit dat huishoudens de afgelopen jaren zijn gaan ontsparen en achteruit zijn gegaan op hun vermogen (Jacobs, 2013). De financiële balansen van banken, pensioenfondsen en huishoudens probeert men allen te repareren. Het gevolg is dat Nederland hierdoor te maken krijgt met onder andere een bestedingsuitval, economische krimp, een stijgende werkloosheid en grote aantallen bedrijfsfaillissementen. De belangrijkste problemen zijn tot op heden nog niet opgelost in de financiële sector. Nederlandse banken proberen hun kapitaalposities te verbeteren door onder andere de kredietverlening te verkleinen (Jacobs, 2013). Een dergelijke maatregel heeft echter nadelige gevolgen voor de structurele economische groei (DNB, 2013c). De beperkte kredietverlening van banken heeft ook zijn gevolgen gehad voor ontwikkelingen in onroerend goedmarkten. Waar er voor de crisis gesproken werd over een enorme kredietbubbel, spreekt men nu van een gebarsten kredietbubbel die de ontwikkeling van onder andere de nieuwbouw onder druk heeft gezet, omdat de financiering van vastgoed bemoeilijkt wordt door de terughoudende kredietverlening.

13 1. Introductie 13 Hoge premies, lagere Loan to Values 2 en eisen aan voorverkoop en verhuur vanuit de bank maken het voor ontwikkelaars moeilijker om vastgoed te financieren (Buitelaar, 2013). Ondernemers in bepaalde sectoren anders dan vastgoed maken op dit moment gebruik van een alternatieve financieringsvorm, namelijk crowdfunding. Deze vorm van financieren maakt gebruik van het grote publiek (individuen/particulieren), door middel van een online platform en social media, waarbij bijvoorbeeld een gadget of film wordt geproduceerd. Particulieren die geïnteresseerd zijn en wellicht baat/belang hebben bij het realiseren van een product, kunnen door middel van een klein bedrag de ondernemer helpen, waar een tegenprestatie of een bepaald rendement tegenover staat. Volgens Belleflamme (2013) kan een ondernemer een symbolische tegenprestatie verrichten door bijvoorbeeld een uitnodiging te versturen voor een openingsfeest van het op te zetten bedrijf. Daarnaast kan een investeerder/funder ook een pre-order plaatsen, zodat hij in een later stadium als eerst een exemplaar van het product krijgt. Andere vormen van tegenprestaties volgens Belleflamme (2013) zijn: uitkeren van aandelen of een percentage van de winst. Buiten het feit dat deze bedrijven nu een goed financieringsalternatief hebben, levert het ook een bepaalde meerwaarde of indirect rendement (anders dan de waardestijging van vastgoed) op voor de investeerder. Voor de funder heeft het naast de tegenprestatie of het rendement nog meer voordelen bijvoorbeeld inspraak op de vormgeving van het product (Schwienbacher, 2013). Deze manier van ondernemen en financieren leidt tegenwoordig tot veel succes in de Verenigde Staten en in Engeland en is nu ook in opkomst in Nederland. Zo heeft het Amerikaanse crowdfundingsplatform Kickstarter in 2012 naar eigen zeggen ongeveer $320 miljoen verworven bij meer dan 2 miljoen mensen. 3 Hiermee zijn projecten succesvol gefinancierd. In principe is crowdfunding toepasbaar voor elke sector. De vastgoedsector staat echter bekend als een conservatieve sector. Crowdfunding wordt al wel in kleine mate toegepast bij de ontwikkeling van onder andere gebouwen en zou in principe toegepast kunnen worden bij alle typen vastgoedprojecten. In de Verenigde Staten wordt bij het realiseren van vastgoed al veelvuldig gebruik gemaakt van crowdfunding en ook in Nederland zijn er een aantal kleine crowdfundingsplatformen voor het vastgoed ontstaan. De platformen Realtymogul 4 en Fundrise 5 hebben in de Verenigde Staten tot op heden al miljoenen dollars verzameld vanuit het publiek voor vastgoed gerelateerde projecten. 2 Loan to Value (LTV): is een term die gebruikt wordt door kredietverstrekkers, zoals banken. De term LTV drukt de ratio uit van de verstrekte lening ten opzichte van de waarde van het bezit dat is aangekocht met de verstrekte lening. (laatste keer bezocht op 15 mei 2014). 3 Zie Kickstarter, https://www.kickstarter.com (laatste keer bezocht op 15 april 2014). 4 Zie Realtymogul, https://www.realtymogul.com (laatste keer bezocht op 23 april 2014)

14 1. Introductie 14 De typen projecten op deze platformen lopen uiteen van particuliere woningen tot aan hotels en gebouwen voor bedrijven met een dienstverlenende functie. In Nederland is in 2011 een loopbrug gefinancierd door crowdfunding. Deze loopbrug in Rotterdam werd gesponsord door Rotterdammers die planken voor de brug hebben gekocht. Het lijkt er op dat crowdfunding zelfs meer kan zijn dan slechts een alternatieve financieringsvorm. De interesse in deze trend en ontwikkeling, de toepasbaarheid van crowdfunding op elke sector en de meerwaarde die gecreëerd wordt, hebben ertoe geleid deze afstudeerscriptie aan dit onderwerp te wijden. 1.2: Financieringsproblematiek in de huidige vastgoedsector. De economische crisis heeft, zoals in paragraaf 1.1 is besproken, grote gevolgen gehad voor de financiële markt en ook voor de vastgoedsector. Het financieren van een project is niet meer zo eenvoudig als dat het voor de crisis is geweest. Banken verstrekken nauwelijks leningen en verzekeraars en pensioenfondsen zijn ook voorzichtiger geworden met het investeren in vastgoed. De projectontwikkeling in het vastgoed ervaart ook problemen omtrent het financieren van projecten. In andere sectoren heeft crowdfunding zich bewezen als oplossing voor financieringsproblemen en biedt het vaak meerwaarde voor investeerders en ondernemers, maar binnen de vastgoedsector in Nederland staat dit concept nog in de kinderschoenen en wordt het nauwelijks tot niet toegepast. Volgens Wibo van Wier, van Quickboats Europe B.V., behaald de investeerder een bepaalde meerwaarde naast zijn directe rendement door middel van crowdfunding. Wanneer particulieren bijvoorbeeld investeren in een bepaald horloge dat een ondernemer wil ontwikkelen, kunnen zij, wanneer de ondernemer dit toe laat, inspraak hebben op onder andere de vormgeving van het horloge. 6 Daarnaast kan het ook zijn dat een bepaald product een maatschappelijke waarde creëert. In het geval van vastgoed kan bijvoorbeeld een buurt baat hebben bij het realiseren van een bibliotheek of zwembad in een wijk. Dit levert de buurt naast een direct rendement op de investering ook een indirect rendement, zoals openbare kennis door de bibliotheek en recreatiemogelijkheden dankzij het zwembad. Daarnaast kunnen dergelijke projecten onder andere de vastgoedwaarde in de wijk doen stijgen (Verheul, 2013). 5 Zie Fundrise, https://www.fundrise.com (laatste keer bezocht op 23 april 2014) 6 Quickboats Europe B.V., is een onderneming gefinancierd door gebruik te maken van crowdfunding, zie (laatst bezocht op 23 april 2014)

15 1. Introductie 15 Of deze waarden ook binnen de Nederlandse vastgoedsector zijn te behalen is nog niet duidelijk. Lokale eigenschappen kunnen wellicht van grote invloed zijn op deze waarden en op de keuze om al dan niet gebruik te maken van crowdfunding. Het gebruik van crowdfunding in het vastgoed kan wellicht een verbetering zijn van de huidige situatie omtrent de financiering en niet alleen een alternatief. De betrokkenheid van funders, die Van Wier ook noemt, kunnen deze verbetering waar maken, omdat crowdfunding naast geld ook kennis samen brengt. 1.3: Onderzoeksvragen. Dit onderzoek richt zich op de meerwaarde die crowdfunding kan bieden voor investeerders. Hierbij wordt een koppeling gemaakt naar de vastgoedontwikkeling. De hoofdvraag luidt daarmee als volgt: Wat is de meerwaarde van crowdfunding, wanneer deze vorm van financieren wordt gebruikt voor vastgoedgerelateerde projecten en kan crowdfunding daarmee een oplossing zijn voor de financieringsproblematiek in het vastgoed? De volgende deelvragen bieden hulp bij het vinden van een antwoord op de hoofdvraag: 1. Wat is crowdfunding en welke typen zijn er te onderscheiden? 2. Wat voor meerwaarde biedt crowdfunding voor investeerders? 3. Zijn de typen meerwaarden van crowdfunding theoretisch van toepassing op vastgoed? 4. Hoe wordt crowdfunding nu toegepast binnen de ontwikkeling van vastgoed? 5. Wat zijn de succesvolle en niet-succesvolle vastgoedgerelateerde crowdfundingsprojecten en wat hebben ze onderling gemeen? 6. Welke typen vastgoed lenen zich goed voor crowdfunding en welke typen crowdfunding passen bij welke typen vastgoed?

16 1. Introductie : Afbakening. In de hoofdvraag wordt gesproken over vastgoed gerelateerde projecten. Dit is een veelomvattend begrip, maar het onderzoek kan zich niet richten op één bepaald type project, zoals alleen nieuwbouw of alleen herontwikkelingen. Crowdfunding is volgens de theorie namelijk toepasbaar binnen elke sector en binnen het vastgoed zou het voor elke type project gebruikt kunnen worden. Daarnaast wordt met deze scriptie getracht te onderzoeken welke type vastgoed zich beter lenen voor crowdfunding, indien het type vastgoed invloed kan hebben op het slagen van een crowdfundingscampagne. In het praktijkonderzoek komen kantoren, retail, woningen, publiek/maatschappelijk vastgoed, infrastructuur, nieuwbouw en herontwikkeling aanbod, zodat een brede selectie aan vastgoed gerelateerde projecten worden behandeld. De meerwaarde, die van belang is voor de investeerder, is een bepaalde waarde anders dan rendement. Door te investeren en te participeren in een crowdfundingsproject, krijgt de investeerder extra waarden terug, die bij traditionele investeringen vaak niet aanwezig zijn. Een te noemen voorbeeld is het gevoel te hebben dat men een bijdrage heeft kunnen leveren aan een technologische ontwikkeling, doordat de investeerder actief mee heeft kunnen denken of werken tijdens de ontwikkeling. In een later stadium worden alle waarden besproken, waardoor het begrip meerwaarde meer betekenis zal krijgen met betrekking tot crowdfunding. Later in het onderzoek wordt er ingegaan op een aantal campagnes en de factoren die deze campagnes succesvol maken. Voordat de campagnes worden geanalyseerd, moet worden vastgesteld wanneer een campagne succesvol is en wanneer hij dat niet is. In beide voorbeelden worden de termen succesvol en niet-succesvol gebruikt. Er is sprake van succes, indien een campagne het gehele proces van crowdfunding via het platform heeft afgerond, met betrekking tot de vooraf gestelde doelen. Een dergelijk doel is het behalen van het benodigde budget, oftewel het rond krijgen van de financiering. Het crowdfundingsproces wordt in het theoretisch kader nader toegelicht. Tot slot moet gezegd worden, dat het onderzoek zich focust op de investeerder. De belangen van de ondernemers/initiatoren bij crowdfunding passeren echt wel de revue. Het onderzoek zal in een later stadium verder afgebakend worden.

17 1. Introductie : Onderzoeksmethode. Deelvraag Wat? Onderzoeksmethode Bron Motivatie Resultaat 1. Wat is crowdfunding Literatuuronderzoek Crowdfunding of small en welke typen zijn er te onderscheiden? entrepreneurial ventures. De definitie van crowdfunding onderzoeken, de vormen (pre-orders, lening, te investeren bedrag) en het waarom erachter. Gepubliceerde artikelen zijn tot nu toe bijna de enige vorm van informatie omtrent crowdfunding. Compleet verhaal over crowdfunding, de soorten en het waarom erachter. De essentie van crowdfunding geven. 2. Wat voor meerwaarde biedt crowdfunding voor investeerders? 3. Zijn de typen meerwaarden van crowdfunding theoretisch van toepassing op vastgoed? Typen meerwaarden onderzoeken. Zoals: maatschappelijk belang, inspraak van investeerder, meerwaarde voor gebied(s)(ontwikkeling). Resultaten uit vraag 2 koppelen aan het vastgoed en onderzoeken of deze ook gelden voor het vastgoed. Literatuuronderzoek (deskresearch) Praktijkonderzoek vanuit casussen en interviews. Literatuuronderzoek (deskresearch). Praktijkonderzoek (interview en casussen) Crowdfunding: Tapping the right crowd. Gesprekken met platformen zoals share2start en crowdfunding.nl Casussen VS. Artikelen geven de theorie met betrekking tot meerwaarde en de casussen (niet-vastgoed projecten) kunnen hieraan getoetst worden. Bestaande platformen die niet vastgoed georiënteerd zijn kunnen antwoord geven op de vraag waarom crowdfunding klein is in het vastgoed en wat voor waarde het kan hebben voor het vastgoed. Overzicht van de typen meerwaarden gekoppeld aan verschillende crowdfundingsprojecten. Overzicht met meerwaarden die te behalen zijn voor investeerders in het vastgoed wanneer gebruik wordt gemaakt van crowdfunding.

18 1. Introductie Hoe wordt crowdfunding toegepast binnen de ontwikkeling van vastgoed? 5. Wat zijn de succesvolle en nietsuccesvolle vastgoedgerelateerde crowdfundingsprojecten en wat hebben ze onderling gemeen? 6. Welke typen vastgoed lenen zich goed voor crowdfunding en welke typen crowdfunding passen bij welke typen vastgoed? Onderzoeken welke vormen van crowdfunding nu in het vastgoed worden gebruikt. Theorie sluit aan op vraag 1: door middel van leningen, te investeren bedragen of door levering van materialen. Succes en geen succes meten aan de hand van casussen. Succes is bijvoorbeeld het behalen van vooraf vastgesteld budget, slagen van project en creëren van meerwaarde voor de investeerder. Vraag 6 gaat verder in op vraag 5. De resultaten omtrent succes en geen succes worden gekoppeld aan het type vastgoed. Literatuuronderzoek Internationale literatuur. (deskresearch). Praktijkonderzoek (interview) Literatuuronderzoek (desk) Praktijk (casussen). Literatuuronderzoek (deskresearch). Praktijkonderzoek Casusanalyses Crowdfunding in urban planning: Opportunities and Obstacles. Interview bestaande platformen voor vastgoed. Casussen uit de VS en Nederland. Zwembad in New York. Loopbrug Rotterdam. Commercieel vastgoed in de VS. Casussen uit de VS en Nederland. Zwembad in New York. Loopbrug Rotterdam. Commercieel vastgoed in de VS. In Nederland is er weinig literatuur over crowdfunding in het vastgoed, vandaar de keuze voor internationale literatuur. Crowdfunding wordt in het vastgoed vaker gebruikt in bijvoorbeeld de VS. De casussen gaan over verschillende typen vastgoed, zodat er voor elke type project een duidelijk beeld gegeven kan worden of crowdfunding al dan niet succes heeft. Zelfde motivatie als bij vraag 5. Koppeling van crowdfunding naar de vastgoedsector maken. Uitleggen hoe het binnen deze sector functioneert en wat de mogelijkheden kunnen zijn binnen het vastgoed. Een basis leggen voor vraag 6. Succes en nietsucces factoren overzichtelijk maken. Overzicht maken van typen vastgoed en typen crowdfunding die matchen en tot succes zouden moeten leiden, zoals succes in vraag 5 gedefinieerd wordt in het onderzoek.

19 1. Introductie : Opbouw. Het onderzoek begint met het theoretisch kader. Het theoretisch kader is in twee delen opgesplitst. Het eerste deel komt in hoofdstuk twee aan bod en behandeld de op dit moment aanwezige kennis over crowdsourcing en crowdfunding. Vervolgens worden de motieven voor het gebruik van crowdfunding uitgelegd, voor zowel de ondernemer als de particuliere investeerder. Deel twee van het theoretisch kader, in hoofdstuk drie, vertelt het een en ander over beeldbepalende vastgoedprojecten en de effecten ervan op de buurt zelf en de omgeving eromheen. Daarnaast zal het beleggen in vastgoed kort de revue passeren. Binnen dit onderwerp wordt een onderscheidt gemaakt tussen de traditionele manier van beleggen in vastgoed en het investeren in vastgoed via crowdfunding. De theorie hierover is verkennend en licht de verschillende beleggingsmogelijkheden toe. Hoofdstuk vier geeft een schematisch overzicht, dat de belangrijkste resultaten van het theoretisch kader kort samenvat. In hoofdstuk vijf wordt de verkregen kennis en informatie behandeld die is verkregen met het afnemen van verschillende interviews. Deze kennis wordt vervolgens toegevoegd aan de bestaande kennis uit het theoretisch kader. Vervolgens worden er vijf verschillende casussen getoetst in hoofdstuk zes. De casussen betreffen vastgoed (her)ontwikkelingsprojecten die gefinancierd zijn met behulp van crowdfunding. Deze casussen worden getoetst aan verschillende waarden die afkomstig zijn uit het theoretisch kader en uit het bedrijfsleven. Ten slotte wordt in hoofdstuk zeven het onderzoek afgesloten met een conclusie en een aanbeveling. Binnen dit hoofdstuk staat de toetsing van de casussen centraal. De resultaten uit hoofdstuk zes omtrent de waarden van crowdfunding voor particuliere investeerders geven een indicatie of crowdfunding geschikt is voor bepaalde typen vastgoedprojecten.

20 2. Theoretisch Kader I/II Theoretisch Kader I/II 2.1: Crowdsourcing. Crowdsourcing is een wijze waarop bepaalde taken en/of werkzaamheden verricht worden door bijvoorbeeld ondernemers of werknemers. De taakuitvoerder, de ondernemer of werknemer in dit geval, besteedt zijn taken uit door een beroep te doen op een aselecte grote groep mensen. Waar voorheen een aantal specialisten werden ingeschakeld voor het uitvoeren van taken, wordt nu de kracht van het publiek (crowd) gebruikt door organisaties. Dit publiek bestaat uit niet vooraf geselecteerde of gespecificeerde individuen. Veelal wordt Crowdsourcing via het internet gebruikt vanwege het grote bereik, maar dit is niet noodzakelijk (Howe, 2008). Hetgeen waar het om draait bij crowdsourcing is de input vanuit het publiek in de vorm van bijvoorbeeld informatie en creativiteit, welke verbonden worden met een taak of probleem. Centraal staat niet het verkrijgen van financiering, maar door crowdsourcing te gebruiken kunnen wel financieringsvraagstukken opgelost worden (Vliet, 2011). De taken die verbonden worden met crowdsourcing kunnen in het belang van innovatie staan, waar de nadruk ligt op het creëren van nieuwe kennis. Crowdsourcing gaat echter niet alleen op voor het creëren van kennis, maar wordt ook toegepast op operationele activiteiten zoals het produceren van een product. De kennis van het publiek wordt gezien als een belangrijke schakel in het proces van waardecreatie (Kleemann & Günter, 2008). Kleemann & Günter (2008) beschrijven verschillende vormen van crowdsourcing welke te zien zijn in afbeelding één hieronder. Afbeelding 1: Verschillende vormen van crowdsourcing. Consumentenparticipatie in productontwikkeling Productdesign Biedingen op specifieke taken of problemen Open oproepen Gemeenschappelijke rapportage Productbeoordeling klant-tot-klant support Bron: Kleeman & Günter (2008). Bedrijven benaderen consumenten en vragen om suggesties met betrekking tot huidige en toekomstige producten. Bedrijven vragen aan het publiek een geheel nieuw product te ontwerpen. Bedrijven vragen het publiek oplossingen te geven voor problemen. Bedrijven vragen nieuwe informatie. Bedrijven vragen om nieuwe informatie bij een bekende gemeenschap in plaats van een grote groep individuen. Bedrijven vragen om beoordelingen en meningen met betrekking tot producten voor andere gebruikers. Bedrijven vragen klanten om andere klanten te helpen om zo consumentenkennis te vergaren.

21 2. Theoretisch Kader I/II 21 Reichwald en Piller (2006) benaderen crowdsourcing vanuit een ander perspectief, namelijk vanuit kosten en baten. Crowdsourcing is volgens hen bruikbaar, wanneer de kosten ervan laag zijn en de betrokkenheid en interactie van het publiek voordelen biedt voor alle belanghebbenden. Er zijn twee vormen van crowdsourcing te onderscheiden volgens Reichwald en Piller (2006): mass customization en open innovation. Bij mass customization wordt getracht voor enkelvoudige kopers een speciaal voor hen gepersonaliseerd product aan te bieden aan de hand van grootschalige operaties. Te denken valt aan de massaproductie van gepersonaliseerde Nike schoenen, welke men naar eigen smaak kan vormgeven. Open innovation is de tegenhanger van mass customization. Centraal staat hier de ontwikkeling van een product voor een grote groep potentiële kopers die voordelen kunnen behalen uit een samenwerking tussen een bedrijf en zijn klanten (Reichwald en Piller, 2006). De klant levert de input (kennis en informatie) waarop het bedrijf zijn output kan bepalen. 2.2: Een alternatieve financieringsvorm: crowdfunding. Crowdfunding is een instrument die ondernemers kunnen gebruiken om een externe financiering te verkrijgen van een groot publiek, ook wel the crowd genoemd. Deze grote groep individuen voorzien de ondernemer van een klein geldbedrag in tegenstelling tot een gebruikelijke kleine groep investeerders die grote bedragen investeren. Crowdfunding is in principe een onderdeel van crowdsourcing, waarbij men niet alleen informatie vanuit het publiek onttrekt, maar dus ook financiële middelen verzamelt (Belleflamme et al, 2013). Er zijn meerdere definities van crowdfunding, maar de definitie gegeven door Belleflamme is het meest algemeen, waardoor de definitie voor elke sector of branche op zou moeten gaan; en om die reden wordt deze definitie binnen dit onderzoek gehanteerd. Afbeelding twee op de volgende pagina laat zien hoe crowdfunding werkt volgens Freitas & Amado (2011). Er zijn verschillende manieren waarop individuen kunnen investeren, waartegenover ook weer verschillende tegenprestaties zijn. Bradford (2012) onderscheidt vijf typen crowdfunding. Deze typen zijn ingedeeld naar het soort tegenprestatie die de funder kan verwachten van de founder. Achtereenvolgens noemt Bradford de volgende modellen: donaties, beloningen, pre-orders, leningen en het equity-model of profit-sharing model 7. Tot slot noemt Hemer (2011) een model waarbij de tegenprestatie bestaat uit de uitgifte van aandelen in de onderneming, crowd equity. In de volgende subparagrafen worden deze verschillende modellen nader toegelicht. 7 Profit-sharing, definitie gehanteerd door Belleflamme (2014), andere benaming voor equity-model.

22 2. Theoretisch Kader I/II 22 Afbeelding 2: De werking van crowdfunding. Een online platform wordt opgezet om aanmeldingen te ontvangen van ontwikkelaars die hun projecten willen crowdfunden. Deze platformen screenen de aanmeldingen ten behoeve van risicoreductie, daarnaast bieden ze richtlijnen om de kans van slagen van projecten te vergroten. De ondernemer zet een beloningssysteem op en ontwikkelt een marketingpitch om funders aan te trekken door verschilende mediatools en zijn sociale netwerk te gebruiken. De ondernemer houdt zijn funders up-to-date inzake het proces. Indien doelen zijn bereikt binnen het gesteld termijn wordt de campagne gesloten, waarna de ondernemer het geld ontvangt. Doelen niet bereikt geld terug naar funder. Vormen van pre-campagne participatie zijn gebruikelijk, waarbij de funder stemrecht heeft of creatieve input levert. Dit gebeurt via het betreffende platform. Bron: Freitas & Amado (2011) : Donaties. Sommige crowdfundingsplatformen stellen de funder in staat te investeren in de vorm van een donatie. De investeerder ontvangt in dit geval noch een tegenprestatie voor zijn contributie, noch het geïnvesteerde bedrag. Zowel for-profit organisaties als non-profit organisaties kunnen gebruik maken van dit model, het is echter niet gebruikelijk dat men investeert in de vorm van een donatie in een for-profit organisatie (Bradford, 2012). GlobalGiving is bijvoorbeeld een platform dat individuen in staat stelt te doneren in verschillende soorten projecten. 8 De projecten waarin men kan investeren in de vorm van een donatie zijn allemaal initiatieven van non-profit organisaties. Volgens Bradford zijn er geen bestaande toonaangevende crowdfundingsplatformen voor for-profit organisaties, die het donatiemodel gebruiken : Beloningen. Sommige platformen maken gebruik van een zogenaamde beloningsmodel. In dit geval wordt er een tegenprestatie verwacht van de ondernemer. Deze tegenprestatie bestaat niet uit een rendement of een percentage van de bedrijfsomzet. Veelal worden er kleine symbolische fysieke en niet-fysieke cadeautjes gegeven (Bradford, 2012). 8 Zie, GlobalGiving, (laatste keer bezocht op 5 maart 2014).

23 2. Theoretisch Kader I/II 23 Bradford (2012) noemt voorbeelden als een ketting of de naam van de funder in de aftiteling van een film die via een platform is gefinancierd. Het is dan ook gebruikelijk dat de beloning vaak een product is dat geproduceerd is door het project dat men heeft gefinancierd (Bradford, 2012) : Pre-orders. Het pre-order model genoemd door Bradford(2012) wordt door Belleflamme et al (2013) als volgt uitgelegd: een ondernemer nodigt de consument uit om een pre-order te plaatsen op het te ontwikkelen product, zodat de ondernemer zijn startkapitaal kan verzamelen om de productie van zijn product te starten. Aan de hand van dit model kan de ondernemer prijsdiscriminatie toepassen, waarbij enerzijds de consument staat die het product koopt aan de hand van een pre-order en anderzijds de consument staat die wacht tot het product bijvoorbeeld in de winkel te verkrijgen is. Het eerste type consument krijgt, wanneer bijvoorbeeld een artiest een muziekalbum uitbrengt, het eerste exemplaar van dat album tegen een lagere prijs of hij krijgt als eerst het recht tot het kopen van dat album. Het tweede type consument die wacht tot het product de markt betreedt, levert de ondernemer meer winst op (Belleflamme et al., 2013) : Leningen. Sommige crowdfundingsplatformen implementeren het leenstelsel. Bradford (2012) refereert naar het zogenaamde peer-to-peer lending, hetgeen leningen betreft. Het Nederlandse platform geldvoorelkaar 9 maakt ook gebruik van het P2P-model 10. De funder voorziet in dit model de ondernemer in financiële middelen op een tijdelijke basis en verwacht een terugbetaling. Vervolgens zijn er twee scenario s te onderscheiden, waarbij enerzijds de investeerder een beloofde rente over zijn verstrekte lening ontvangt en anderzijds verkrijgt de investeerder alleen het recht om zijn geïnvesteerde bedrag terug te ontvangen. Een schematische weergave van een dergelijke constructie is te zien in afbeelding drie op de volgende pagina, waarin sprake is van een beloofde rente over de verstrekte lening. 9 Platform geldvoorelkaar, zie (laatste keer bezocht op 23 april 2014) 10 Geldvoorelkaar: P2P lenen is een manier van bankieren waarbij de particuliere investeerders direct investeren in de kredietbehoefte van andere particulieren, ondernemingen of stichtingen waarbij de bank als tussenschakel ontbreekt.

24 2. Theoretisch Kader I/II 24 Afbeelding 3: peer-to-peer lending. Bron: Fundingknight : Het equity-model of profit-sharing model. Binnen het equity-model krijgt de investeerder een aandeel van de winst of zij krijgen het geïnvesteerde bedrag terug van de onderneming. Dit aandeel van de winst mag niet verward worden met het verkrijgen van een aandeel in de onderneming. Centraal binnen dit model staat de uitkering van onderpanden. In de Verenigde Staten wordt dit model in een afnemende mate gebruikt. Het platform ProFounder 12 hanteerde dit model wel en maakte een onderscheidt in twee manieren van investeren. Deze twee manieren verschilden in twee opzichten van elkaar namelijk: op het aangeboden rendement aan de belegger en op het participatiebeleid van investeerders. Het terugbetaalde bedrag kan oplopen tot aan het geïnvesteerd bedrag zonder een rendement op de investering. Dit betreft echter alleen publieke projecten. Private projecten keren meer uit dan het geïnvesteerd bedrag. Het verschil tussen deze twee projecten is dat ondernemers van private projecten de investeerders zoeken tussen vrienden, familie en het professionele netwerk van de ondernemer zelf. In publieke projecten kan elke individu investeren. De hoogte van het te betalen rendement aan de investeerders en de periode waarover de investeerders rendement ontvangen, worden bepaald door de ondernemers zelf met een maximale uitkeringsperiode van vijf jaar. Indien de ondernemer zijn beoogd budget niet haalt, dan ontvangt hij niks van de tot dan toe behaalde investeringen. De investeerder tekent geen contract en voldoet geen feitelijke transacties tot het beoogd budget wordt behaald (Bradford, 2012). 11 Hoe peer-to-peer werkt, https://www.fundingknight.com/news/how-peer-to-peer-lending-works/, (laatste keer bezocht op 23 april 2014) 12 Profounder, platform is niet meer actief. Bradford (2012) refereert naar https://www.profounder.com/investors-terms/ (site is echter inactief)

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek 1 Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek 2 Index De lening balie is geopend 03 Verbreedt uw horizon met Purple24 leningen 04 om ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek Index De lening balie is geopend 03 Meer mogelijkheden met een lening via Purple24 04 Kom ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

GARANTIEFONDS 4 % VEILIG EN VERTROUWD IN VASTGOEDINVESTERINGEN RENDEMENT MAXIMALE ZEKERHEID

GARANTIEFONDS 4 % VEILIG EN VERTROUWD IN VASTGOEDINVESTERINGEN RENDEMENT MAXIMALE ZEKERHEID GARANTIEFONDS 4 % RENDEMENT MAXIMALE ZEKERHEID VEILIG EN VERTROUWD IN VASTGOEDINVESTERINGEN MEERDERVOORT GARANTIEFONDS Investeren met unieke zekerheid U wilt uw vermogen op een goede maar vooral veilige

Nadere informatie

Crowdfunding in Nederland

Crowdfunding in Nederland Crowdfunding in Nederland Door de terugtrekkende beweging van de overheid in de kunst- en cultuursector zie je steeds meer vormen van publieke financiering ontstaan zoals crowdfunding. Crowdfunding is

Nadere informatie

MEMO Crowdfunding Algemeen

MEMO Crowdfunding Algemeen MEMO Crowdfunding Algemeen Introductie Door middel van deze memo willen wij u graag nader informeren over (de mogelijkheden van) crowdfunding. Crowdfunding heeft zich de afgelopen jaren in Nederland ontwikkeld

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

Residential Agency Property & Facility Management Quares Real Estate Investment Management. Finance Avenue 23/10/2010

Residential Agency Property & Facility Management Quares Real Estate Investment Management. Finance Avenue 23/10/2010 New Deal in Vastgoedbeleggingen Quares Finance Avenue 23/10/2010 Quares Group Residential Agency Quares Group Quality in Real Estate Services Opgericht in 2006, uit 2 reeds bestaande bedrijven 3 divisies

Nadere informatie

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office

Vastgoed. Sectorcommentaar. ING Investment Office. Publicatiedatum: 5 juni. Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 5 juni Sectorcommentaar Vastgoed Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor beursgenoteerd vastgoed zijn volgens ons voor zowel

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen Syntrus Achmea Real Estate & Finance is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke

Nadere informatie

Vastgoed en vastgoedfinancieringen

Vastgoed en vastgoedfinancieringen Vastgoed en vastgoedfinancieringen Dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen is dé strategisch vastgoedpartner voor pensioenfondsen. Dankzij onze unieke combinatie van pensioenexpertise en vastgoedexpertise

Nadere informatie

Crowdfunding in Nederland 2012. Crowdfunding in 2012: de cijfers

Crowdfunding in Nederland 2012. Crowdfunding in 2012: de cijfers Crowdfunding in Nederland 2012 Crowdfunding in 2012: de cijfers Dit rapport is opgesteld door Douw&Koren en gepubliceerd op 23 januari 2013. Copyright Douw&Koren Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

MKBi-Groeifonds Obligaties

MKBi-Groeifonds Obligaties MKBi-Groeifonds Obligaties Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met het MKBi Groeifonds! Meer

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Huizen, april 2014 1 Introductie Het is voor bedrijven nog steeds lastig

Nadere informatie

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek

Kenmerken van een vastgoedfinanciering 13-6-2014 AGENDA. De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek AGENDA I. Kenmerken van een vastgoedfinanciering II. De vastgoedfinancieringsmarkt in Nederland III. Herontwikkelingsopgave De herontwikkelingsopgave vanuit financieringsoptiek IV. Financiering bij transformatie

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Met de helpende hand van de overheid meer kans van slagen Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten

vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij Financieringsinstrumenten vooruitgang met financieringsinstrumenten vanuit ESI-fondsen Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij medegefinancierd door Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij zijn een duurzame en efficiënte

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

Investeren in de zorg

Investeren in de zorg strikt persoonlijk / vertrouwelijk Investeren in de zorg Zorgobligaties 6 november 2012 JBR Corporate Finance bv Dit rapport is auteursrechtelijk beschermd door JBR Corporate Finance bv en gepubliceerd

Nadere informatie

CROWDFUNDINGSPLATFORMEN

CROWDFUNDINGSPLATFORMEN Als je aan de gang Ga gaat voor met je crowdfunding droom! Geniet vraag je van je wellicht de reis! af welk platform past bij mij? Dit schrijven helpt je op weg. CROWDFUNDINGSPLATFORMEN WELKE PAST MIJ?

Nadere informatie

6. INLEIDING EN VOORWOORD

6. INLEIDING EN VOORWOORD 6. INLEIDING EN VOORWOORD Dit Informatie Memorandum wordt u aangeboden door Old Liquors Invest B.V. (Uitgevende instelling). In dit Informatie Memorandum wordt de naam Old Liquors Invest B.V. ook gebruikt

Nadere informatie

ER CAPITAL BEDRIJFSPARTICIPATIES

ER CAPITAL BEDRIJFSPARTICIPATIES ER CAPITAL BEDRIJFSPARTICIPATIES GEZAMENLIJK INVESTEREN IN DE TOP VAN HET MKB INFORMATIEBROCHURE AANDELENUITGIFTE 80.000 AANDELEN TEGEN EEN UITGIFTEKOERS VAN 30,- TOTAAL 2.400.000,- ER CAPITAL PARTICIPATIEFONDS

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16

Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Verslag kernteam overleg nr. 4 WISE Donderdag 5 juni 2014 10.00 12.00 uur Het Breedhuis, Het Breed 16 Aan het kernteam worden een aantal vragen voorgelegd naar aanleiding van de adviezen uit de zevende

Nadere informatie

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening

De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening De woningmarkt blijft in beweging, net als onze dienstverlening Onderwerpen 28 april 2016 Nieuwe Steen 3 1625 HV HOORN 0229-234 334 info@bvw.nl www.bvw.nl Ouders kunnen kinderen helpen met de koopwoning

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

De stand van crowdfunding in Zeeland 2015

De stand van crowdfunding in Zeeland 2015 De stand van crowdfunding in Zeeland 2015 Douw&Koren Januari 2016 2 Voorwoord De (economische) omgeving verandert voortdurend. Na vele slechte jaren lijkt de economie nu weer de opgaande lijn te hebben

Nadere informatie

Najaarsseminar VAB Geld als Water

Najaarsseminar VAB Geld als Water Najaarsseminar VAB Geld als Water 7 november 2013 Lodewijk Kolfschoten Stelling 1 Mijn klanten willen alleen maar bankfinanciering Page 2 Crowdfunding Page 3 Wat is crowdfunding? Een alternatieve wijze

Nadere informatie

Financiering van maatschappelijk vastgoed

Financiering van maatschappelijk vastgoed van maatschappelijk vastgoed Naar nieuwe vormen van financiering? Arie van Oord KMVG Congres, 19 april 2011 BNG en maatschappelijk vastgoed Klantgroepen Gemeenten Woningcorporaties Zorginstellingen Onderwijsinstellingen

Nadere informatie

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011

ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 ALGEMEEN RAPPORT Publieksprijs Beste Vastgoedfonds Aanbieder 2011 Markt, trends en ontwikkelingen Amsterdam, april 2012 Ir. L. van Graafeiland Dr. P. van Gelderen Baken Adviesgroep BV info@bakenadviesgroep.nl

Nadere informatie

Een gemengd woningfonds

Een gemengd woningfonds Een gemengd woningfonds Cathelijne van den Berg 1/43 Inhoudsopgave Introductie Opzet onderzoek Literatuurstudie Onderzoeksresultaten Conclusie & aanbevelingen 2/43 Introductie Housing Woningcorporaties

Nadere informatie

AFM checklist beleggen in vastgoed

AFM checklist beleggen in vastgoed AFM checklist beleggen in vastgoed Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 - De belegging... 3 Is er een prospectus en/of financiële bijsluiter beschikbaar voor deze belegging?... 3 Valt de belegging onder het toezicht

Nadere informatie

8 april 2015. Pagina 1 van 5

8 april 2015. Pagina 1 van 5 8 april 2015. Pagina 1 van 5 Secerno Health Care Real Estate Fund. De nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning is per 1 januari 2015 in werking getreden. Met deze wetgeving wordt beoogd de zorgbehoevende

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT PER AANDEEL (+5,11%)

JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT PER AANDEEL (+5,11%) Persmededeling onder embargo tot vrijdag 28 mei 17u40 GEREGLEMENTEERDE INFORMATIE JAARRESULTATEN boekjaar 2009 2010 STERKE GROEI VASTGOEDPORTEFEUILLE (+ 13,71%) AANZIENLIJKE STIJGING VAN HET COURANT RESULTAAT

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Premium Special Report

Premium Special Report Premium Special Report The Leading Authority on Value Research 15 Juni 2010 Hoog dividend als alternatief voor obligaties De grote problemen die zijn ontstaan bij de banken tijdens de kredietcrisis, scheppen

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen:

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: www.jooplengkeek.nl Vreemd vermogen op lange termijn Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: 1. Onderhandse lening. 2. Obligatie lening. 3.

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie

Crowdfunding. Wat is crowdfunding. Drie verdienmodellen. Voorbeeldprojecten. Bekendheid met crowdfunding

Crowdfunding. Wat is crowdfunding. Drie verdienmodellen. Voorbeeldprojecten. Bekendheid met crowdfunding Crowdfunding Crowdfunding is in opmars. Ook voor vastgoedprojecten wordt deze methode steeds vaker toegepast. In dit sectorthema onderzoekt het huidige gebruik van crowdfunding in de bouw en de houding

Nadere informatie

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten

Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Vermogensbeheerder particulier - Beleggingsproducten Beschrijving De vermogensbeheerders van Van Tornhout & Partners bespreken allerlei producten met hun cliënten. Hierna volgen vijf situaties waarin verschillende

Nadere informatie

Luc Colebunders, CEO CROFUN BVBA

Luc Colebunders, CEO CROFUN BVBA Luc Colebunders, CEO CROFUN BVBA Maak deel uit van de financiële revolutie! Crowdfunding helpt uw dromen en projecten te realiseren CroFun, the crowdfunding company www.crofun.com 2 CroFun, Crowdfunding

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

F.C.A. SPORT voor sport door sport

F.C.A. SPORT voor sport door sport F.C.A. SPORT voor sport door sport Informatiebrochure F.C.A. Sport De belegging waar ieder een winnaar kan zijn www.fcavillagronden.com/sport/ F.C.A. kiest resoluut voor een duidelijk maatschappelijk engagement

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Niet-commercieel De gebruiker mag het werk niet voor commerciële doeleinden gebruiken.

Niet-commercieel De gebruiker mag het werk niet voor commerciële doeleinden gebruiken. Je bekijkt op dit moment de enquête van het Nationaal Crowdfunding Onderzoek 2013. Een onderzoek dat als doel heeft meer inzicht te krijgen in de beweegredenen van mensen om een financiële bijdrage te

Nadere informatie

De straatondernemers. visie & business plan krimp 26 oktober 2011

De straatondernemers. visie & business plan krimp 26 oktober 2011 De straatondernemers visie & business plan krimp 26 oktober 2011 Desiree Markiet (Rochdale Projectontwikkeling) Marc Koehler (Marc Koehler Architects) Armand Paardekoper- Overman (OIII architecten) Xander

Nadere informatie

FINANCIERING IN HET MKB

FINANCIERING IN HET MKB FSV CORPORATE FINANCE FINANCIERING IN HET MKB N.T.O.C. 2.0 Geurt Hogenbirk Melvin Rademaker FSV CORPORATE FINANCE 2 Programma 1. Inleiding door Geurt Hogenbirk AA RV 2. Wat doet FSV Corporate Finance?

Nadere informatie

Persoonlijk Pensioen Plan

Persoonlijk Pensioen Plan Persoonlijk Pensioen Plan Verstandig beleggen voor een goed pensioen Zorgvuldig uw pensioen opbouwen Natuurlijk denkt u wel eens aan uw financiële situatie na uw pensionering. Misschien wilt u minder werken,

Nadere informatie

1 Hoe liggen de verhoudingen tussen funder/financier en de overheid?

1 Hoe liggen de verhoudingen tussen funder/financier en de overheid? 18 december 2014 FAQ s informatiebijeenkomst nieuwe aanbieders van mkb-financiering Op 10 november heeft een informatiebijeenkomst plaatsgevonden voor ongeveer 70 geïnteresseerden in de oproep tot het

Nadere informatie

Inhoud. Stichting GeefGezondheid 2014 Algemeen beleidsplan pagina 1 van 5

Inhoud. Stichting GeefGezondheid 2014 Algemeen beleidsplan pagina 1 van 5 Bel ei dspl anst i c ht i nggeef Gez ondhei d Geef Gez ondhei d. nu201 4 Inhoud 1. Inleiding 1.1 Achtergrond en doel GeefGezondheid 1.2 Over crowdfunding Het succes van crowdfunding Crowdfunding via GeefGezondheid.nu

Nadere informatie

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte

Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Risicoprofielen voor Vermogensbeheer A la Carte Inleiding Onze risicoprofielen 1. Wat is een risicoprofiel? 2. Wat zijn vermogenscategorieën? 3. Welke risicoprofielen gebruiken wij? Uw risicoprofiel 4.

Nadere informatie

Crowd funding: innovatieve financieringsvorm maakt onstuitbare opmars

Crowd funding: innovatieve financieringsvorm maakt onstuitbare opmars Crowd funding: innovatieve financieringsvorm maakt onstuitbare opmars Ondernemingen komen sinds de bankencrisis moeilijk, of helemaal niet meer aan krediet. Grote bedrijven kunnen dat probleem oplossen

Nadere informatie

Fondsen. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext.

Fondsen. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group. Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Inleiding 3 2. Wat zijn de voordelen van een beleggingsfonds? 4 3. Hoe uw rendement

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur.

Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij Capital Consultants B.V. Onze klanten in control bij hun beleggingen in vastgoed en infrastructuur. Grontmij N.V. 2 Opgericht in 1915 Missie: Leading Europa 350 kantoren 4 business lines Planning

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

Informatiedocument De Erfpachter BV

Informatiedocument De Erfpachter BV Informatiedocument De Erfpachter BV U staat op het punt om een woning te kopen. De Erfpachter BV. wil u via dit Informatieboek informeren over De Erfpachter BV. Hieronder zetten we graag voor u uiteen

Nadere informatie

MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING

MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING MEER ZIELEN, MEER IDEEËN, MEER OPLOSSINGEN BEWONERSPARTICIPATIE IN STEDELIJKE ONTWIKKELING P5, 30 januari 2014 TU DELFT - BK - RE&H/UAD Wilson Wong INHOUD - Onderwerp en context - Onderzoeksopzet - Theoretisch

Nadere informatie

Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed. Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher

Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed. Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher Financiering van herontwikkeling van bedrijfsmatig vastgoed Presentatie N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Utrecht (NV OMU) Cees Busscher Datum: 2 juni 2015 1. Inleiding 2. De markt 3. Doelstelling OMU 4.

Nadere informatie

Wft PE-Actualiteiten 2016 Module Consumptief krediet

Wft PE-Actualiteiten 2016 Module Consumptief krediet Wft PE-Actualiteiten 2016 Module Consumptief krediet 1. Crowdfunding Beschrijving crowdfunding Crowdfunding is een alternatieve wijze om een project te financieren. Crowdfunding verloopt zonder financiële

Nadere informatie

Growth Capital Fund BV

Growth Capital Fund BV Growth Capital Fund BV Groei en ondernemen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Groeibedrijven vormen een belangrijke aanjager van de economie. Sommige bedrijven groeien spectaculair, anderen laten

Nadere informatie

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing

Onderzoeksopdracht Crossmedialab. Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Onderzoeksopdracht Crossmedialab Titel Mobile meets Social: de volgende stap voor mobile marketing Probleemomgeving De exponentiële opkomst van smart phones, met als (voorlopige) koploper de iphone van

Nadere informatie

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling is altijd op zoek naar betere oplossingen op het gebied van wonen en commercieel vastgoed. Ons streven is om snel

Nadere informatie

Affiliates. Eigenschappen van een affiliate Een affiliate bezit de volgende eigenschappen:

Affiliates. Eigenschappen van een affiliate Een affiliate bezit de volgende eigenschappen: Affiliate Manual Symbid is een aandelen-crowdfunding platform, gevestigd in Rotterdam. Het platform is opgericht in 2011 en groeit sindsdien hard. Symbid wil zoveel mogelijk ondernemers, met behoefte aan

Nadere informatie

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Stichting Droomwonen Brabant Speelhuislaan 158 4815 CJ Breda 076-5213080 info@droomwonenbrabant.nl Rabobank

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie 2012

Essentiële Beleggersinformatie 2012 1 Essentiële Beleggersinformatie 2012 Inhoudsopgave Doelstelling en beleggingsbeleid 3 Risico- en opbrengstprofiel 3 Kosten 4 In het verleden behaalde resultaten 5 Praktische informatie 6 2 Essentiële

Nadere informatie

Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital

Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital Bijlage 1: Beschrijving Seed Capital Doel Het doel van de Seed-faciliteit is: De onderkant van de Nederlandse risicokapitaalmarkt zodanig stimuleren en mobiliseren, dat technostarters in hun kapitaalbehoefte

Nadere informatie

AUTEUR: H.B. VAN DER PEET AFSUDEERCOMMISIE: DR. J.J.A.M. SMEETS IR. S.J.E. MAUSSEN MRE DRS. IR. M.I.K. LEUSSINK TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

AUTEUR: H.B. VAN DER PEET AFSUDEERCOMMISIE: DR. J.J.A.M. SMEETS IR. S.J.E. MAUSSEN MRE DRS. IR. M.I.K. LEUSSINK TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN 2 AUTEUR: H.B. VAN DER PEET AFSUDEERCOMMISIE: DR. J.J.A.M. SMEETS IR. S.J.E. MAUSSEN MRE DRS. IR. M.I.K. LEUSSINK TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN MASTERSCRIPTIE: REAL ESTATE MANAGEMENT & DEVELOPMENT

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

Module 6 Stop! Geen risico!?

Module 6 Stop! Geen risico!? Module 6 Stop! Geen risico!? Risico = kans op * bedrag van Verwachte uitkering bij loterij = kans op lage uitkering * lage uitkering + kans op hoge uitkering*hoge uitkering Verwachte opbrengst = kans op

Nadere informatie

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt http://maps.amsterdam.nl/woningwaarde/ Aanleiding UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding woningprijs verhouding Amsterdam/Nederland Bron: UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding percentage

Nadere informatie

AanvullendPensioenRekening

AanvullendPensioenRekening AanvullendPensioenRekening Na uw pensionering wilt u net zo comfortabel blijven leven als u nu doet. U heeft een pensioen opgebouwd, maar dat betekent doorgaans een verlaging van uw inkomen in de toekomst.

Nadere informatie

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM

TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM TOELICHTEND INFORMATIEMEMORANDUM met betrekking tot de Gecombineerde Buitengewone Algemene Vergadering van Aandeelhouders (de"vergadering") van Insinger de Beaufort Umbrella Fund N.V. (de "Vennootschap")

Nadere informatie

VOORAANKONDIGING. Haerzathe Short-Term Fund I

VOORAANKONDIGING. Haerzathe Short-Term Fund I VOORAANKONDIGING Haerzathe Short-Term Fund I OBLIGATIE HAERZATHE SHORT - TERM FUND I B.V. Obligatielening Haerzathe Short-Term Fund I B.V. Na de succesvolle plaatsing van de obligatieleningen Haerzathe

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel

M201107. Mix and Match. Het gebruik van digitale media in het MKB. drs. R van der Poel M201107 Mix and Match Het gebruik van digitale media in het MKB drs. R van der Poel Zoetermeer, maart 2011 Mix and Match Ondernemers moeten goed voor ogen houden welke doelstellingen zij met digitale media

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Deze definities dienen ter interpretatie van begrippen in het Informatie Memorandum alsmede de aanvullende stukken.

Deze definities dienen ter interpretatie van begrippen in het Informatie Memorandum alsmede de aanvullende stukken. 9. Begrippenlijst Deze definities dienen ter interpretatie van begrippen in het Informatie Memorandum alsmede de aanvullende stukken. Aanbieder De entiteit die de Obligaties in Old Liquors Invest B.V.

Nadere informatie

Terug naar de kern Bob Hendriks

Terug naar de kern Bob Hendriks Terug naar de kern Bob Hendriks Oktober 2013 Waarom nog beleggen? 2 Agenda BlackRock? Sparen & beleggen We leven langer/pensioen Inkomsten uit beleggen Conclusie 3 BlackRock is opgericht voor deze nieuwe

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions Onderzoeksopzet Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 12 September 2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note

High Risk. Equity Interest Other. ING Dutch Plus Note High Risk Equity Interest Other ING Dutch Plus Note Minimaal 155%* aflossing bij stijgende of beperkt dalende beurzen Bescherming tot 35% koersdaling t.o.v. de startwaarde Profiteer van een mogelijke stijging

Nadere informatie

Veilig beleggen in hypothecaire kredieten

Veilig beleggen in hypothecaire kredieten BSTICHTING WAARBORGFONDS HYPOTHECAIRE KREDIETEN Informatie voor beleggers Veilig beleggen in hypothecaire kredieten Tot ruim 7% gegarandeerd rendement De banken verdienen gemiddeld 3,5% op hypotheken en

Nadere informatie

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode

De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode De toekomstbestendigheid van de vastgoedallocatie in de portefeuille IVBN / VBA / IPD vastgoedcongres, 1 oktober 2013, Nyenrode Drs. ing. Norbert Bol Drs. Tjeerd Tromp Agenda 2 Introductie onderzoek Norbert

Nadere informatie

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ministerie van Economische Zaken Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Roland Starmans Manager Product Ontwikkeling Bancair, Investment

Nadere informatie

VOORAANKONDIGING. Vaste rente van 8,5% per jaar; looptijd 2 jaar Rente wordt jaarlijks achteraf uitgekeerd

VOORAANKONDIGING. Vaste rente van 8,5% per jaar; looptijd 2 jaar Rente wordt jaarlijks achteraf uitgekeerd VOORAANKONDIGING OBLIGATIELENING VOOR STUDENTENHUISVESTING DELFT Vaste rente van 8,5% per jaar; looptijd 2 jaar Rente wordt jaarlijks achteraf uitgekeerd De obligatielening van EUR 2.000.000 wordt gebruikt

Nadere informatie

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur

www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur www.econocom.com Optimaliseer het gebruik van uw IT en Telecom infrastructuur Efficiëntie Meegaan met de tijd Mobiliteit De markt verandert evenals onze manier van werken. Het leven wordt mobieler en we

Nadere informatie

AUTEUR: H.B. VAN DER PEET AFSUDEERCOMMISIE: DR. J.J.A.M. SMEETS IR. S.J.E. MAUSSEN MRE DRS. IR. M.I.K. LEUSSINK TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

AUTEUR: H.B. VAN DER PEET AFSUDEERCOMMISIE: DR. J.J.A.M. SMEETS IR. S.J.E. MAUSSEN MRE DRS. IR. M.I.K. LEUSSINK TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN 2 AUTEUR: H.B. VAN DER PEET AFSUDEERCOMMISIE: DR. J.J.A.M. SMEETS IR. S.J.E. MAUSSEN MRE DRS. IR. M.I.K. LEUSSINK TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN MASTERSCRIPTIE: REAL ESTATE MANAGEMENT & DEVELOPMENT

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 118 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Supermarktvastgoed op waarde geschat. Beleggen in supermarktvastgoed

Supermarktvastgoed op waarde geschat. Beleggen in supermarktvastgoed Supermarktvastgoed op waarde geschat Beleggen in supermarktvastgoed 20 mei 2011 Onderwerpen Wie is Annexum Waarom beleggen in supermarktvastgoed? Hoe beleggen in (supermarkt)vastgoed? Welke beleggingsvormen

Nadere informatie

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen

Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Boek 4 Hoofdstuk 7: De overheid en ons inkomen Valt het mee of tegen? a Als Yara een appartement koopt moet ze een hypotheek afsluiten. Hiervoor betaalt ze iedere maand een bepaald bedrag. Dit zijn haar

Nadere informatie