Leesweek Søren Kierkegaard Vrees en beven

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leesweek Søren Kierkegaard Vrees en beven"

Transcriptie

1 Leesweek Søren Kierkegaard Vrees en beven juli Docent: Victor Kal Abraham bindt zijn zoon op het altaar (Genesis 22). Humaan kan men zijn daad niet noemen, maar het is in opdracht van God dat Abraham zo doet. Søren Kierkegaard heeft juist deze, voor heel de moderne wereld problematische figuur als het prototype van de gelovige willen zien. Onder het pseudoniem Johannes de silentio geeft hij in het boek Vrees en beven (1843) een wijsgerige beschouwing over een bizar gebeuren dat religieus gezien een offer zou moeten heten, terwijl het moreel gezien alleen maar een vorm van moord kan zijn. Op het spel staat de bepaling van wat geloof is, en de mogelijkheid net als Abraham (!) te doen. Het conflict tussen de morele verantwoordelijkheid van een vader voor zijn zoon en de religieuze gehoorzaamheid van de gelovige aan zijn God lijkt onverzoenlijk. Met behulp van humor en ironie, en zonder zich persoonlijk aan de dwaasheid van de religie gewonnen te geven, wijst Johannes de silentio niettemin naar een menselijke mogelijkheid die aan dat conflict voorbij ligt. Vrees en beven is een niet erg dik, maar in dat korte bestek wel buitengewoon afwisselend en veelzijdig boek; de deelnemers zullen het gedurende deze week in zijn geheel lezen. Achter de lyrische façade van Vrees en beven gaat een nuchtere wijsgerige analyse schuil. Kierkegaard koppelt die analyse steeds aan verhalen over concrete gebeurtenissen, om zo zichtbaar te maken wat het uitmaakt of het leven esthetisch, ethisch dan wel religieus geleefd wordt. Programma Maandag 16 juli uur Aankomst & ontvangst uur Kierkegaard: de man, zijn onderwerp, en het protest uur Stemming en Lofrede: Abraham als onmogelijke figuur uur Excursie 1: De Binding van Izaäk in de context van Torah Dinsdag 17 juli uur Problemata: zonder angst wordt het niet gedaan uur Het geloof: een handeling in twee stappen uur Excursie 2: Christendom: Het echte offer moet nog komen Woensdag 18 juli uur Problema I: Kan de ethiek wel opgeschort worden? uur Problema II: Is er tegenover God werkelijk een absolute plicht? uur Excursie 3: Het offer van de zoon in de Islam: Ismaël, niet Izaäk! Donderdag 19 juli uur Problema III: Onttrekt Abraham zich aan redelijke communicatie? uur De estheticus, de tragische held en het zwijgen van Abraham uur Excursie 4: De verborgen invloed van een boek: Heidegger, Levinas en Derrida Vrijdag 20 juli uur Epiloog: De hoogste hartstocht in een mens uur Afsluitende lunch

2 Personalia Dr. Victor Kal is universitair hoofddocent wijsbegeerte aan de Universiteit van Amsterdam. Kosten Arrangement 1: 555,50 (cursus, boek Kierkegaard, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes) Arrangement 2: 715,50 (arrangement persoonskamer & ontbijtbuffet) Vrienden van de ISVW: 13,50 korting Personen tot 30 jaar krijgen 40% korting op het cursusgeld

3 Generositeit en verspilling Een filosofie van overvloed juli Docent: Karim Benammar In onze welvarende maatschappij zien we overal schaarste: onze behoeften lijken oneindig en we blijven een tekort voelen. Zelfs de overvloedige natuur lijkt niet genoeg hulpbronnen te bieden voor onze behoeften. Het fundamentele probleem van de mens is echter niet schaarste, maar juist een overvloed aan energie en betekenis. Deze energie kan gespendeerd worden op creatieve of destructieve wijze, maar moet uitgegeven worden. Hoe ziet deze overvloed eruit? We laten ons inspireren door o.a. Nietzsche, Bataille, Sloterdijk en Onfray. Hoe herkennen we onze overvloedige natuur in ons dagelijks leven, in onze keuzes en onze ervaring? Wat is de levenskunst van de overvloed? Wat betekent denken vanuit overvloed voor onze economie en voor onze omgang met het milieu? Naast de studie van teksten en lezingen zullen we reflectieoefeningen doen om overvloed te ervaren.we vermijden jargon en voorkennis van filosofie is niet vereist. Programma Maandag 16 juli Theorie van schaarste en overvloed: mimetische begeerte, symbolische consumptie, status en herkenning; de mens als luxedier. Teksten: Achterhuis, Claassen, Benammar, Sloterdijk uur Aankomst & ontvangst uur Inleidende lezing uur Teksten en discussie uur Groepsoefening en presentatie Dinsdag 17 juli Structuur van overvloed: het vervloekte deel, groeispiralen, materiële en virtuele waarde, gift en ruilhandel. Teksten: Bataille, Keynes, Benammar uur Oefening: waarderend onderzoek uur Lezing en discussie uur Oefening: systeemdenken Woensdag 18 juli De overvloedige natuur: zonenergie, groeiprocessen, wieg tot wieg recycling. Teksten: Sagoff, Hawken en Lovins, McDonough en Braungart, Benammar uur Teksten en discussie uur Oefening: herkaderen uur Groepoefening en presentatie Donderdag 19 juli Overvloedig leven: het leven als gift. Dankbaarheid en generositeit. Kiezen uit overvloed. Betekenis geven aan je leven. Teksten: Nietzsche, Camus, Onfray, Benammar uur Socratisch gesprek uur Teksten en discussie uur Lezing en discussie

4 Vrijdag 20 juli Overvloed in het dagelijkse leven uur Oefening en afsluitende discussie uur Afsluitende lunch Personalia Dr. Karim Benammar is filosoof, auteur van Overvloed (Veen Magazines, 2005) en coauteur van Reflectietools (Lemma, 2006). Zie ook: Kosten Arrangement 1: 535,50 (cursus, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes) Arrangement 2: 695,50 (arrangement persoonskamer & ontbijtbuffet) Vrienden van de ISVW: 13,50 korting Personen tot 30 jaar krijgen 40% korting op het cursusgeld

5 Filosofie en Literatuur in Oost en West juli Begeleiding: Joke Koppius I.s.m. Filosofie Oost-West Traditioneel zetten filosofen zich nogal eens sterk af tegen de sfeer van literatuur en poëzie. In de westerse filosofie zien we hoe reeds Plato zich distantieert van de oude Griekse mythen. Maar daar zie je meteen al de ambiguïteit van zijn positie: hij introduceert zelf nieuwe mythen zoals de mythe van de grot. Alleen al dit voorbeeld roept allerhande vragen op over de verhouding van filosofie en literatuur. Biedt de dimensie van het mythische en narratieve eigen mogelijkheden om filosofische inhouden te verwoorden? Is het narratieve misschien een onontbeerlijk element van het filosofisch denken? Of biedt het narratieve (en poëtische) misschien zelfs mogelijkheden om zaken aan te duiden die in de filosofie zelf niet rechtstreeks aan de orde kunnen komen? In Oosterse vormen van denken lijken het filosofische en narratieve vaak meer aan elkaar verwant dan veelal in de westerse tradities het geval is. Maar ook in het westerse denken wordt aan de grenzen tussen beide stevig gemorreld, en soms gaan beide vloeiend in elkaar over. Programma Maandag 23 juli uur Aankomst & ontvangst uur Introductie Mythe en dialoog bij Plato - Charles Hupperts uur Antigone als filosofisch tractaat. De Griekse tragedies en hun filosofische betekenis - Machiel Keestra uur Griekse mythen in de Nederlandse en Vlaamse schilderkunst (16e/17e eeuw) - Charles Hupperts Dinsdag 24 juli vroeg Qi Gong workshop in de open lucht - Joke Koppius uur Bloemen uit de poëzie en het proza van Lao Zi en Zhuang Zi - René Ransdorp uur Chinese kalligrafie - Guangqin Chen uur Literaire aspecten van de confucianistische filosofie - Karel van der Leeuw Woensdag 25 juli vroeg Zazen en kin hin - Ton Lathouwers uur Kent de westerse filosofie en literatuur zenboeddhistische dimensies? - Ton Lathouwers uur Japanse dichtvormen - Simon Buschman uur Workshop over Japanse dichtvormen - Simon Buschman Donderdag 26 juli uur Mijn plaats is het plaatsloze - over de betekenis van Mevlana Rumi voor deze tijd - Paul Mulders uur Hindoeïsme: Het Mahabharata-epos en zijn filosofische aspecten - Annette van der Hoek uur Mahabharata film-versie van Peter Brooks

6 Vrijdag 27 juli uur Verkenningen op het grensgebied van filosofie en literatuur - Martien Schreurs uur Afsluitende lunch Personalia Drs. Simon Buschman (1941) is van huis uit opvoedkundige en individueel, relatie- en gezinstherapeut. In 1995 begon hij met een studie literatuurwetenschap en taalfilosofie aan de Universiteit van Gent. Medio 1996 stichtte hij zijn eigen bedrijf. Hij werkt als consultant, personal coach, counselor, supervisor en mediator (www.buschmanconsultancy.nl). Hij publiceert essays, columns en gedichtenbundels, waaronder de eerste bloemlezing van Nederlandstalige tanka en kyoka Tussen twee oevers en zijn verzamelbundel haiku en senryu Haar blauwe vulpen. Guangqin Chen BA (1957) is tolk/vertaler Chinees en docent Chinese taal en cultuur aan de Rotterdam Business School en de Erasmus Universiteit. SinoLink is haar Chinese tolk / vertaalbureau dat al ruim 10 jaar actief is voor bedrijven en overheidsinstellingen (www.sinolink.nl). Dr. Annette van der Hoek (1966), indologe, promoveerde in de Indiase letteren aan de Jawaharlal Nehru University in New Delhi. Zij woonde vijf jaar in India en werkte er in het onderwijs. Nog niet lang geleden keerde ze terug in Nederland. Momenteel is zij bezig met de ontwikkeling van haar instituut Samvaad (www.samvaad.nl). Dr. Charles Hupperts (1951) is classicus en promoveerde in maart 2000 aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift Eros dikaios De juiste vorm van liefde. Het eerste deel bevatte de weerslag van zijn onderzoek naar de homoseksuele moraal en praktijk bij de oude Grieken, in het tweede deel keerde hij het Symposion van Plato binnenstebuiten. Hij heeft verschillende publicaties over de klassieke oudheid op zijn naam staan, vertaalde klassieke auteurs en is docent klassieke talen. Drs. Machiel Keestra studeerde filosofie aan de universiteiten van Amsterdam en Heidelberg. Hij was stafmedewerker van de ISVW en het Studium Generale van de Universiteit van Amsterdam. Nu is hij docent en onderzoeker bij het Instituut voor Interdisciplinaire Studies van de Universiteit van Amsterdam en hoofd van het Interdisciplinaire Honoursonderwijs. Hij publiceerde onder andere over Aristoteles en Hegel, taal- en rechtsfilosofie en tragedie. In zijn onderzoek richt hij zich momenteel op de filosofie van de cognitieve neurowetenschappen. Ir. Joke Koppius (1950) is directeur van de Stichting Filosofie Oost-West (www.filosofieoostwest.nl). Ze heeft een bureau voor projectmanagement en organisatieontwikkeling. (www.koppius.com) Prof. dr.ton Lathouwers (1932) studeerde wis- en natuurkunde, en Slavische talen en letterkunde. Hierna volgde hij gedurende vier jaar een studie vergelijkende cultuur- en godsdienstwetenschappen over de ontmoeting tussen Oost en West. In 1968 werd Ton Lathouwers benoemd tot gewoon hoogleraar Russische letterkunde te Leuven, met een nevenopdracht aan de theologische faculteit: religieuze thematiek in de moderne literatuur. In 1987 verkreeg Ton Lathouwers zijn officiële autorisatie als leraar Chinese Rinzai Chan. Sindsdien begeleidt hij zengroepen in Nederland, België en Zweden. (http://mkc.get.to/) Dr. Karel van der Leeuw (1940) studeerde filosofie, met als bijvakken klassiek Chinees en Chinese filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde in Hij is vakdidacticus en onderwijsadviseur aan de afdeling Wijsbegeerte van de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. Hij is medeoprichter van het Centrum voor Kinderfilosofie en de Europese Stichting voor Kinderfilosofie Sophia. Zijn interesse gaat vooral uit naar het (neo-) confucianisme.

7 Drs. Paul Mulders, politicoloog, tuinman, en thans geestelijk verzorger binnen de ouderenzorg. Was jarenlang leerling in de Mevlevi-traditie, een spirituele leerschool binnen het soefisme. Dr. René Ransdorp doceerde tot en met 1999 hedendaagse westerse filosofie te Amsterdam. Sindsdien verzorgt hij cursussen en colleges Chinese filosofie en klassiek Chinees aan verschillende instellingen. In 2005 promoveerde hij op De spil van Dao. Vertaling en wijsgerige analyse van Zhuang Zi s Qiwulun aan de Katholieke Universiteit Leuven. Hij werkt aan een boek over enkele hoofdthema s in de Zhuangzi, dat in 2007 bij uitgeverij Damon zal verschijnen. Werktitel van dit boek is: Zwervend met Zhuangzi wegwijs in de daoïstische filosofie (www.chinesefilosofie.nl). Dr. Martien Schreurs (1966) studeerde filosofie en psychologie aan de Universiteit van Amsterdam en humanistiek aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Hij promoveerde in 2003 over de doorwerking van het Bildungsideaal in de hedendaagse romanliteratuur. Harry Mulisch was bij de promotie aanwezig. Hij was enkele jaren geschiedenisdocent aan verschillende middelbare scholen en filosofiedocent bij het Amsterdams Jeugdtheater.Vanaf augustus 2005 is hij weer als filosofiedocent verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Kosten Arrangement 1: 548,- (cursus, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes) Arrangement 2: 708,- (arrangement persoonskamer & ontbijtbuffet) Leden FOW en Vrienden van de ISVW: 13,50 korting Personen tot 30 jaar krijgen 40% korting op het cursusgeld

8 Leesweek Charles Taylor De bronnen van het zelf juli Docent: Wouter Kusters Charles Taylor (1931) is een van de meest toonaangevende moderne denkers op het gebied van moraal, gemeenschap en identiteit. De Canadese filosoof heeft zich beziggehouden met multiculturalisme, de relatie tussen religieuze waarden en de (Canadese) politiek, maar zijn beroemde hoofdwerk is De bronnen van het zelf. In dit lijvige boek onderzoekt Taylor de pijlers van de moderne identiteit en de moderne waarden. Kern van de westerse moraal is dat iedereen gelijkwaardig is, maar waarom? Taylor laat zien dat deze moraal wel iets met onze biologische driften te maken heeft, en ook met rationele overwegingen, maar uiteindelijk is de moraal en ons zelfbeeld pas te achterhalen door haar filosofische en historische bronnen te onderzoeken. Aan de hand van Taylors alomgeprezen meesterwerk duiken wij in deze week onder in de bronnen van ons zelf en onze waarden, en we onderzoeken vragen als: waar is het idee van een zelf op gebaseerd, waarom hechten we zoveel waarde aan zelfexpressie en menselijke waardigheid en hoe zijn deze ideeën geleidelijk gevormd in de geschiedenis van de filosofie? Van deelnemers aan deze leesweek verwachten we dat ze van tevoren de inleiding van het boek hebben gelezen, en tijdens de week aan zelfstudie doen en actief participeren. Naast algemene besprekingen van Taylors argumenten zullen we ook veel aan close reading doen van de meest saillante passages. Programma Maandag 23 juli Introductie: Van Marx tot katholicisme, van gemeenschap tot natiestaat. Achtergronden bij Charles Taylors werk. Te lezen: Deel 1 van Bronnen van het zelf: Identiteit en het goede uur Aankomst & ontvangst uur Introductie van persoon en werk Charles Taylor uur Bespreking passages uit hoofdstuk 1 en uur Bespreking passages uit hoofdstuk 3 en 4 Dinsdag 24 juli De wortels van het innerlijk leven: van Plato, Descartes en Locke naar het moderne zelfbeeld. Te lezen: Deel 2 van Bronnen van het zelf: Het innerlijk uur Introductie van innerlijkheid en uiterlijkheid van Plato tot Locke uur Bespreking passages uit hoofdstukken 5 tot uur Bespreking passages uit hoofdstuk 9 tot 12

9 Woensdag 25 juli De waarde van het leven ligt in het alledaagse.van krijgersheroïek via christelijke deugden naar moderne egalitaire waarden. Te lezen: Deel 3 van Bronnen van het zelf: De affirmatie van het dagelijks leven uur Meeslepende levens en dagelijkse levens bij de Grieken, het Christendom en in de moderne tijd uur Bespreking passages uit hoofdstuk 13 en uur Bespreking passages uit hoofdstuk 15 tot 17 Donderdag 26 juli De wereld als leeg doek waar we ons zelf in vorm geven. Het ontstaan van het ideaal van zelfexpressie in de tijd van de verlichting en Romantiek. Te lezen: Deel 4 van Bronnen van het zelf: De stem van de natuur uur Innerlijk bronnen: natuur of cultuur, van romantiek tot modernisme uur Bespreking passages uit hoofdstuk 18 en uur Bespreking passages uit hoofdstuk 20 en 21 Vrijdag 27 juli Conclusie: Hoe verder te gaan met het zelfbeeld? Evaluatie en kritiek op Taylors gedachtegoed Te lezen: Deel 5 van Bronnen van het zelf: Subtielere talen uur Evaluatie van De bronnen van het zelf uur Afsluitende lunch Personalia Dr. Wouter Kusters is filosoof, taalkundige en schrijver. Hij won de Socrateswisselbeker 2005 met Pure Waanzin en bracht dit voorjaar Alleen, berichten uit de isoleercel uit. Kosten Arrangement 1: 535,50 (cursus, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes) Arrangement 2: 695,50 (arrangement persoonskamer & ontbijtbuffet) Vrienden van de ISVW: 13,50 korting Personen tot 30 jaar krijgen 40% korting op het cursusgeld

10 Leesweek Immanuel Kant Kritiek van de zuivere rede juli Docent: René Gude Filosofie begint zodra je je eigen verstand gaat gebruiken. Immanuel Kant is daar een groot voorstander van: als je niet zelf durft te weten, ben je geen mens in eigenlijke zin, maar hooguit een naamloos natuurverschijnsel.toch heeft de vrijheid om zelf te denken ook risico s. Iedereen die op eigen kracht het land der waarheid doorkruist staat permanent bloot aan de volgende gevaren: Luiheid (klakkeloos de denkgewoontes van anderen volgen vaak in verkeerd gezelschap) Overmoed (een gevonden waarheid verabsoluteren: fundamentalisme/dogmatisme) Wanhoop (vertwijfeling over de vraag of er enige kennis mogelijk is) Onverschilligheid: (zeker weten dat kennis onmogelijk is: scepticisme) Het lezen van de Kritiek van de zuivere rede is een denkvakantie met de best denkbare reisgids in handen. Durf te lezen. Het boek is niet moeilijker dan het leven zelf. Programma Maandag 23 juli uur Aankomst & ontvangst uur Kennismaking en introductie uur Voorwoord uit 1781: het existentiële vragenvuur uur Voorwoord uit 1787: de copernicaanse wending Dinsdag 24 juli uur De inleiding: de goede vraag uur De zinnen: Ruimte en Tijd uur Verbeelding Woensdag 25 juli uur Het verstand: De categorieën uur Oordeelsvorming uur Het antwoord op de vraag naar kennis Donderdag 26 juli uur Het denken: De Ideeën uur Ernstige dwaalwegen uur Veiligheidsmaatregelen Vrijdag 27 juli uur De methodenleer: de enige uitweg uit het vragenvuur uur Afsluitende lunch

11 Personalia Drs. René Gude is filosoof en directeur van de ISVW. Kosten Arrangement 1: 593,50 (cursus, boek Kant, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes) Arrangement 2: 753,50 (arrangement 1 + eigen hotelkamer en ontbijtbuffet) Vrienden van de ISVW: 13,50 korting Personen tot 30 jaar krijgen 40% korting op het cursusgeld

12 Grand Tour door de Westerse filosofie 30 juli - 3 augustus Docent: René Gude Inleiding Een (ver)lichte introductie op 2500 jaar filosofie. Een virtuele reis naar de hoofdsteden van het westerse denken: Athene, Rome, Amsterdam, Berlijn en Wenen. Een ongedwongen week gevuld met goede gedachten, natuur- en cultuuruitstapjes, inspirerende workshops en film. De perfecte verhouding tussen ontspanning en inspanning. Filosofie: van alle tijden Iedereen heeft een eigen kijk op de wereld. Dat maakt het leven met anderen zowel leuk (twee weten meer dan één) als lastig (stommiteit en misverstand). Filosofie, de liefde voor de wijsheid, is niets anders dan het verlangen naar een goede kijk op de wereld.wat gebeurt er om ons heen? Zijn misverstanden te vermijden? Wat moet ik doen? Zo beschouwd is filosofie dagelijks werk. Tijd voor filosofie 2500 geleden is in Athene de gewoonte ontwikkeld om er af en toe speciaal tijd voor in te ruimen in het drukke bestaan. Plato s Akademie was een rustige plaats buiten de stad waar uitvoerig tijd besteed werd aan de kwaliteit van allerlei opvattingen, perspectieven en wereldbeelden. Seneca en Cicero maakten tijd vrij in Rome, Descartes en Spinoza in Amsterdam, Hegel in Berlijn en Wittgenstein in Wenen. En u? Waar moet u heen? U komt naar de Internationale School voor Wijsbegeerte. Als het leven een reis is, dan leert u op de Grand Tour door de Westerse filosofie uw favoriete reisgenoten kennen. Programma Maandag 30 juli: Athene & Rome De wieg van de filosofie stond in Griekenland.Welke revolutie voerde Socrates in de filosofie door? Wat zijn toch de Ideeën van Plato? En hoe kunnen we volgens Aristoteles gelukkig worden? Aan de Umwelt van de Griekse en Romeinse wijsgeren zijn de andere dagdelen besteed uur Aankomst & ontvangst Ochtend College over antieke filosofie Middag Museumbezoek Avond Film The Seven Wonders of the World Dinsdag 31 juli: Amsterdam Deze dag wordt op het water doorgebracht.terwijl u door de grachten van Amsterdam vaart, wordt er gedoceerd over (de opkomst van) de moderne filosofie.twee wijsgeren, die beiden woonachtig zijn geweest in onze hoofdstad, krijgen bijzondere aandacht: Descartes en Spinoza. Later op de dag neemt Erno Eskens, schrijver van de Filosofische Reisgids door Nederland en Vlaanderen, u mee op een wandeltocht door de stad en leidt u ten slotte, rond 18.00, een restaurant binnen.

13 Woensdag 1 augustus: Berlijn De negentiende eeuw was een roerige tijd: Hegel en Schopenhauer vlogen elkaar in de haren over de redelijkheid van de mens en de geschiedenis; de vrijheid van Marx (communisme) was niet die van Mill (liberalisme). Nietzsche vormde het daverende slotakkoord: Ik ben dynamiet!' Na dit wapengekletter kunt u tot rust komen in het bos van de ISVW, waarbij de boswachter u vertelt over de aanwezige flora en fauna. Ochtend Middag Avond College over filosofie in de 19e eeuw Excursie in de vrije natuur Workshop Nietzsche Donderdag 2 augustus: Wenen In de eerste helft van de twintigste eeuw probeerde de wetenschappelijk aangelegde filosofie (in figuren als Wittgenstein en Popper) de maatschappelijke sfeer te behoeden voor bewegingen met al te Grote Doelen en bijbehorend fanatisme. Deze soberheid en abstractie is tevens te herkennen in de schilderkunst. Een bezoek aan het Mondriaanhuis mag kortom niet ontbreken. Een heel andere vorm van nuchtere eenvoud is aan te treffen in het Oude Mannenhuis. s Avonds worden de teugels gevierd. Ochtend Middag Avond College over filosofie in de eerste helft van de 20e eeuw Keuze uit een bezoek aan: Oude mannenhuis of Mondriaanhuis Feestelijke afsluiting met barbecue en muziek Vrijdag 3 augustus: Globe In de jaren tachtig van de twintigste eeuw ontstond een tegenbeweging tegen de al te formalistische en sceptische filosofie. Met Sloterdijk, Agamben en Nussbaum neemt de filosofie haar oude taak weer op: het tegengaan van barbarij door positieve beschavingsoffensieven. Geen missionaire campagnes gericht op anderen, maar attractieve Bildungsconcepten voor eigen gebruik. Ochtend College over naoorlogse en hedendaagse filosofie uur Afsluitende lunch Personalia Drs. Erno Eskens werkte als (hoofd)redacteur bij Filosofie Magazine en is nu uitgever bij Veen Magazines. Hij interviewde hedendaagse filosofen voor de tv-serie Denken Doorzien (Teleac/NOT) en organiseerde filosofische wandelingen voor de Stichting Weten en De Volkskrant. Drs. René Gude is filosoof en directeur van de ISVW. Kosten Arrangement 1: 535,50 (cursus, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes) Arrangement 2: 695,50 (arrangement persoonskamer & ontbijtbuffet)

14 Filosofie als manier van leven Naar een hedendaagse levenskunst 30 juli - 3 augustus Docent: Dries Boele Filosofie was in de Oudheid meer dan een theorie. Zij was eerst en vooral een levenswijze, inclusief oefeningen.theorie stond in het teken van de vraag hoe te leven. Zij bood een scala aan opvattingen die in de eerste plaats geleefd dienden te worden. Hoe ging dat toen in z n werk? En zou zo n levenswijze ook voor ons nog een optie zijn? Ter inspiratie van een hedendaagse levenskunst. Aan de hand van het werk van Pierre Hadot zullen we filosofen onderzoeken op de levenswijze die zij voorstonden.wat was hun ideaal? En hoe brachten zij dat in praktijk? Wat te doen en hoe te denken om een gelukkig en optimaal leven te leiden? Filosofen die de revue zullen passeren zijn Socrates, Epicurus en Marcus Aurelius.Voorts zullen we een vergelijking treffen met Zen. Voor een hedendaagse blik op levenskunst zullen we te rade gaan bij Søren Kierkegaard, Michel Foucault en Alain Badiou. Is het mogelijk of wenselijk om ook nu filosofie weer op te vatten als een levenswijze? Zijn wij ondertussen niet een ander soort mensen geworden, met andere eisen aan het leven en aan onszelf? Waarin kunnen we nog leren van de vroegere levenskunstfilosofen? Naast inleidingen op de genoemde filosofen, bestaat de cursus uit het lezen en bespreken van teksten, plus een aantal oefeningen, in een koppeling met de eigen ervaring. Programma Maandag 30 juli uur Aankomst & ontvangst uur Kennismaking, inleiding uur Michel Foucault en je leven tot een kunstwerk maken Dinsdag 31 juli uur Pierre Hadot en filosofie als een manier van leven in de Oudheid uur Van Socrates tot Marcus Aurelius: wijsheid in de praktijk Woensdag 1 augustus uur Kierkegaard en de stadia op een levensweg [de middag wordt naar eigen inzicht besteed] Donderdag 2 augustus uur Epicurus en het genietende leven uur Alain Badiou en de waarheid van evenementiële ervaringen Vrijdag 3 augustus uur Zen en aandachtig leven in het hier en nu uur Verwerking en terugblik uur Afsluiting Het avondprogramma zullen we in gezamenlijk overleg samenstellen.

15 Personalia Drs. Dries Boele studeerde filosofie in Amsterdam en Parijs en verzorgt al jaren filosofische programma s aan de ISVW. Hij is vanaf 1983 betrokken geweest bij de ontwikkeling van praktische vormen van filosofie. Sinds 1990 is hij werkzaam als praktiserend filosoof, m.n. filosofisch consulentschap, socratische gesprekken en dilemmatrainingen. Zie ook: Kosten Arrangement 1: 537,50 (cursus, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes) Arrangement 2: 697,50 (arrangement 1 + eigen hotelkamer en ontbijtbuffet) Vrienden van de ISVW: 13,50 korting Personen tot 30 jaar krijgen 40% korting op het cursusgeld

16 De toekomst van religie Daniel Dennett - Richard Rorty - Jacques Derrida 6-10 augustus Docent: Jan Flameling De afgelopen jaren hebben verschillende spraakmakende en invloedrijke filosofen zich met de vraag naar de betekenis van religie bezig gehouden. In de zomercursus De toekomst van religie bespreken wij (o.a.) teksten van Richard Rorty (1931), Jacques Derrida ( ) en Daniel Dennett (1942) waarin zij hun antwoord geven op de vraag: Wat betekent religie (nog) voor ons? Rorty stelt voor om gehoorzaamheid aan de wet van de naastenliefde als enige publieke uitdrukking van religieus leven op te vatten.voor Derrida is het verlangen naar gerechtigheid verbonden met het Messiaanse en met de khôra (het onbepaalbare) als namen voor de twee bronnen van religie. Dennett beschouwt religie als een natuurlijk fenomeen en vraagt zich af of geloof in God nog van nut is voor het overleven en de kwaliteit van het leven van de mens.we voeren eveneens gesprekken over onze eigen opvattingen over religie en de relatie tussen religie en moraal. Deze zomercursus biedt de deelnemers dan ook de kans om kennis te maken met de opvattingen van drie vooraanstaande hedendaagse denkers en de gelegenheid om een gesprek te voeren over (de betekenis van) religie. Programma Maandag 6 augustus: Religie ter discussie uur Aankomst & ontvangst uur Inleiding: Filosofie filosoferen uur Referaat: Richard Dawkins/Herman Philipse Richard Dawkins: God als misvatting, het bestaan van God - zeven standpunten en de wortels van de religie / Herman Philipse: De onverenigbaarheid van religie met wetenschap en (dus) onredelijkheid van religie uur Gesprek Dinsdag 7 augustus: Daniel Dennett uur Inleiding op Daniel Dennett Van Het bewustzijn verklaard (1991) via Darwins gevaarlijke idee (1995) naar De betovering van het geloof (2005) uur Bespreking van De betovering van het geloof Religie als een natuurlijk fenomeen en de verhouding tussen religie en moraal uur Gesprek Woensdag 8 augustus: Richard Rorty uur Inleiding op Richard Rorty Van Philosophy and the mirror of nature (1979) via Contingency, irony, and solidarity (1989) naar De toekomst van de religie (2004) uur Bespreking van De toekomst van de religie Het einde van de metafysica en van het epistemologisch project en een pleidooi voor een privatisering van religie uur Gesprek

17 Donderdag 9 augustus: Jacques Derrida uur Inleiding op Jacques Derrida Van Marges de la philosophie (1972) via La carte postale (1980) naar Geloof en weten (1996) uur Bespreking van Jacques Derrida: Geloof en weten Twee bronnen respectievelijk twee namen voor de tweevoudigheid van de oorsprong van de religie: het Messiaanse ofwel het verlangen naar gerechtigheid en khôra ofwel het niet-toe-eigenbare uur Gesprek Vrijdag 10 augustus: De toekomst van religie? uur Recapitulatie: De toekomst van religie De toekomst van religie volgens Richard Rorty, Daniel Dennett en Jacques Derrida. Gesprek uur Afsluitende lunch Personalia Drs. Jan Flameling richtte in 1994 het Filosofisch Bureau Ataraxia op. Hij organiseert denkvakanties in Griekenland en India, geeft workshops aan (o.a.) adviseurs en artsen en verzorgt al jaren cursussen aan de ISVW. Zie ook: Kosten Arrangement 1: 535,50 (cursus, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes) Arrangement 2: 695,50 (arrangement persoonskamer & ontbijtbuffet) Vrienden van de ISVW: 13,50 korting Personen tot 30 jaar krijgen 40% korting op het cursusgeld

18 Prima donna Vrouwen in de muziek 6-10 augustus Begeleiding: Erik Heijerman De traditionele ISVW-muziekweek is al jaren een succes. Dit jaar beleven we de 16de editie, en zijn de schijnwerpers gericht op vrouwelijke componisten en musici in de muziekgeschiedenis - van oud tot nieuw. Zoals gebruikelijk vinden er lezingen plaats die geïllustreerd worden door tal van muziekvoorbeelden, en tevens is er veel aandacht voor de culturele en zo mogelijk ook filosofische achtergronden. Enthousiaste sprekers (èn deelnemers) zorgen altijd voor een heerlijke week, waarin u lekker cultureel kunt bijtanken. Dit jaar ook weer met een live optreden met de mooiste muziek! Programma Maandag 6 augustus uur Aankomst & ontvangst uur Kunnen vrouwen componeren? - Helen Metzelaar uur Hildegard van Bingen ( ): Een leven vol visioenen en muziek - Tony Lindijer uur Troubaritz en speelwijven - Johanneke van Slooten Dinsdag 7 augustus uur Elisabeth Jacquet de la Guerre - Albert van der Schoot uur De vroeg-klassiek tijd - Josina van Boetzelaer ( ); Maddalena Sirmen ( ), de ospedale in Venetië - Helen Metzelaar uur nur eine Zierde, niemahls Grundbass deines seins. Componistes uit de 18e eeuw - Gerard van der Leeuw Woensdag 8 augustus uur Gender en liedinterpretatie in de vroege Romantiek uur Nur das Weibliche ziert die Frauen - Clara Schumann, Fanny Mendelssohn, Johanna Kinker en Viardot - Gerard van der Leeuw uur Nederland De eerste feministische golf en de toename van vrouwen in de muziek (o.a. Henriëtte Bosmans) - Helen Metzelaar Donderdag 9 augustus uur Anglosaksische 20ste-eeuwse muziek (Rebecca Clarke, Ruth Crawford-Seeger) - Helen Metzelaar uur De jongste generatie: Mayke Nas over eigen werk (onder voorbehoud) uur Pianorecital door Arièlle Vernède Vrijdag 10 augustus uur Zeggingskracht en spiritualiteit: Sophia Gubaidulina - Michel Khalifa uur Afsluitende lunch

19 Personalia Drs. Erik Heijerman studeerde filosofie en wiskunde aan de Universiteit Utrecht, en klavecimbel aan het Brabants Conservatorium. Hij is senior programmamaker aan de ISVW en gastdocent muziekfilosofie aan het Utrechts Conservatorium. Drs. Michel Khalifa is musicoloog. Hij doceert muziekgeschiedenis aan het Conservatorium van Amsterdam en schrijft over klassieke muziek, o.a. voor Het Parool. Drs. Gerard van der Leeuw is musicoloog en redacteur van De Rode Leeuw. Drs.Tony Lindijer is afgestudeerd in de sociale wetenschappen, maar heeft zich nadien steeds meer bekwaamd in geschiedenis en speciaal vrouwengeschiedenis. Hildegard van Bingen is daarbij een onderwerp waarin zij gespecialiseerd is.van haar hand verscheen de vertaling van de Vita van Hildegard, met uitvoerige inleiding (De Vita van Hildegard. Hilversum 2000). Drs. Helen Metzelaar is muziekwetenschapper en één van de oprichters van de Stichting Vrouw en Muziek (www.vrouwenmuziek.nl). Zij is auteur van een biografie over Rosy Wertheim (in voorbereiding) en publiceerde een biografie over de componiste Henriëtte Bosmans. Dr. Albert van der Schoot is lector Kunst en Reflectie aan ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten en doceert Esthetica en Cultuurfilosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Drs. Johanneke van Slooten studeerde filosofie aan de Universiteit van Amsterdam en hobo aan het conservatorium van Parijs. Zij is publiciste en programmamaker voor radio en tv. Arièlle Vernède volgde masterclasses in Parijs bij Claude Helffer en in Luzern bij Mieczyslaw Horszowsk. Het winnen van prijzen, van o.a. het Arnold Schoenbergconcours in Rotterdam, het Robert Casadesusconcours in Cleveland (U.S.A.) en de Zilveren Vriendenkrans van het Concertgebouw, inspireerde haar om definitief als soliste op te treden.tegenwoordig geeft zij in binnen- en buitenland solorecitals. Kosten Arrangement 1: 548,- (cursus, koffie/thee, 5 maal lunchbuffet, 4 maal diner incl. 2 drankjes, pianorecital) Arrangement 2: 708,- (arrangement persoonskamer & ontbijtbuffet) Vrienden van de ISVW: 13,50 korting Personen tot 30 jaar krijgen 40% korting op het cursusgeld

20 Morele inspiratie, motivatie en zingeving in mensgerichte beroepen augustus Begeleiding: Harry Kunneman en Annemie Halsema Een van de belangrijkste ontwikkelingen in de hedendaagse filosofie is de wending naar praktische vragen, zowel op het gebied van levenskunst als op het gebied van ethische en morele vragen in organisaties, in het bijzonder op het niveau van het professionele handelen. Middels inleidingen en tekststudie biedt deze zomerschool een verkenningstocht langs een aantal belangrijke en inspirerende hedendaagse denkers op dit gebied. Centraal staat daarbij de vraag naar de mogelijkheid voor dialogische verbindingen tussen mensen. Daarvoor gaan we ondermeer te rade bij Paul Ricoeur, Jessica Benjamin, Judith Butler, Luce Irigaray, Jacques Derrida en Gianni Vattimo. Tegen de achtergrond van hun filosofische inzichten verdiepen we ons bovendien in concrete vragen in een breed scala van praktijken. In het middagprogramma komen actuele ontwikkelingen aan de orde rond moreel beraad, normatieve professionalisering, inspirerend leiderschap en maatschappelijke verantwoord organiseren.we richten onze aandacht met name op de zorg, het onderwijs, de psychiatrie en justitie. Inspiratie en morele betrokkenheid blijken in deze praktijken van groot belang te zijn voor de kwaliteit van het handelen van professionals zoals die door cliënten, klanten en burgers praktisch ervaren wordt. Maar die inspiratie en betrokkenheid staan tegelijkertijd onder grote druk.we onderzoeken een aantal praktische voorbeelden van geslaagde manieren om met die spanning om te gaan. Het programma is zodoende opgebouwd uit drie lagen: in de morgen bespreken we de ideeën van een aantal inspirerende hedendaagse denkers. In de middag komen actuele ontwikkelingen rond dialogische verbindingen in verschillende praktijken aan de orde, terwijl de avonden cultureel en spiritueel worden ingevuld met film, muziek en poëzie. Programma Maandag 13 augustus uur Aankomst & ontvangst uur Algemene Inleiding - Harry Kunneman uur Paul Ricoeur: idem en ipse - Annemie Halsema uur Waarden en systemen: het voorbeeld van de thuiszorg - Harry Kunneman uur Film Dinsdag 14 augustus uur De transcendentie van de ander: Luce Irigaray en Jessica Benjamin - Annemie Halsema & Harry Kunneman uur Tekstlezing in werkgroepen uur Moreel beraad en normatieve professionaliteit bij justitie en politie - Judith Leest uur Poëzieavond Woensdag 15 augustus uur Gianni Vattimo: zwak geloof en horizontale transcendentie - Harry Kunneman uur Uitsluiting en participatie in de GGZ - Doortje Kal uur Muziekavond

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014

Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Minor Filosofie en Wetenschap Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2013-2014 I Inhoudsopgave Vak: Filosofische

Nadere informatie

Oosterse denkers in de polder

Oosterse denkers in de polder OOSTDENKERS.BW_x 05-12-13 11:44 Pagina 3 Oosterse denkers in de polder Gesprekken met Jan Bor, Otto Duintjer, Ton Lathouwers, Henk Oosterling, Han de Wit en Melanie Schultz van Haegen Hans Baaijens / Jan

Nadere informatie

INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13

INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13 INHOUD VOORWOORD 11 INLEIDING Over verwondering, contingentie en denken-als-ordenen 13 HOOFDSTUK 1. Op zoek naar een stabiele werkelijkheid. De Oudheid (6 de eeuw v.c. 6 de eeuw n.c.) 25 1. Het ontstaan

Nadere informatie

Geloven en redeneren. Religie en filosofie

Geloven en redeneren. Religie en filosofie Geloven en redeneren Religie en filosofie Historisch overzicht Pantheïsme en polytheïsme De spiltijd Het oosten Boeddhisme Confucianisme Taoïsme Het westen Jodendom, christendom, islam Filosofie Het begin

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

Leven en denken in China

Leven en denken in China Leven en denken in China leergang over de invloeden van oude wortels op leven en economie in hedendaags China docenten: drs. Henk Schulte Nordholt, dr. Jan Bor, dr. Hein van Dongen, dr. Karel van der Leeuw,

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

Levenskunst. Oosters denken

Levenskunst. Oosters denken 1 Oosters denken Misverstand op de vensterbank opende een recent artikel in NRC Handelsblad. De Boeddha maakt al jaren een opmars in Nederlandse huiskamers en voortuinen, maar veel mensen weten niet precies

Nadere informatie

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets

11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets 11 De ontdekking van de mens en de wereld - internet oefentoets Opdracht 1 Wat is de Sokratische methode? Opdracht 2 Waarom werd Sokrates gedwongen de gifbeker te drinken? Opdracht 3 Waarom zijn onze zintuigen

Nadere informatie

There are no translations available. Bibliotheektheater Rotterdam, 14 december 2001. (Afbeelding: 'Yesudian', Pia de Blok) De thematiek

There are no translations available. Bibliotheektheater Rotterdam, 14 december 2001. (Afbeelding: 'Yesudian', Pia de Blok) De thematiek There are no translations available. Bibliotheektheater Rotterdam, 14 december 2001 (Afbeelding: 'Yesudian', Pia de Blok) De thematiek Mede onder invloed van de ontkerkelijking die in onze maatschappij

Nadere informatie

De Linkeroever. werkplaats voor levende spiritualiteit. Vier avonden over de vraag wat dat is, en wat ervoor nodig is om een spiritueel mens te zijn

De Linkeroever. werkplaats voor levende spiritualiteit. Vier avonden over de vraag wat dat is, en wat ervoor nodig is om een spiritueel mens te zijn Spiritualiteit? [Ralf Grossert] M1 Iets voor mensen die graag zweverig doen? Of moet je met je beide benen op de grond staan om spiritueel te kunnen zijn? En welke spiritualiteit past bij mij? Er is zoveel

Nadere informatie

Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013

Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 Minor Ethiek en sociale filosofie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - Minoren - 2012-2013 I Inhoudsopgave Vak:

Nadere informatie

Ter inleiding (tot een inleiding)

Ter inleiding (tot een inleiding) Inhoud Voorwoord 3 Aanvullende lectuur 4 Ter inleiding (tot een inleiding) 1. Wijsbegeerte, haar begin(sel) en doelstelling 5 2. Waarom filosofie altijd een inleiding blijft 7 3. Waarom een historische

Nadere informatie

LEZING (in het Nederlands en in het Engels) π Donderdag 18 maart 2010 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere

LEZING (in het Nederlands en in het Engels) π Donderdag 18 maart 2010 π Universiteit Antwerpen π Hof van Liere Als westerlingen en christenen voelen we ons soms sterk aangetrokken tot het mysterieuze Oosten. Wat trekt ons daar zo aan, waarom, en wat zijn de consequenties voor ons eigen geloof en cultuur? LEZING

Nadere informatie

INLEIDING Plato's grot Filosofie en ideologie De hermeneutische cirkel DEEL 1. DE LOTGEVALLEN VAN DE FILOSOFISCHE RATIONALITEIT

INLEIDING Plato's grot Filosofie en ideologie De hermeneutische cirkel DEEL 1. DE LOTGEVALLEN VAN DE FILOSOFISCHE RATIONALITEIT INLEIDING Plato's grot Filosofie en ideologie De hermeneutische cirkel DEEL 1. DE LOTGEVALLEN VAN DE FILOSOFISCHE RATIONALITEIT HOOFDSTUK 1. Wijsbegeerte binnen de antieke bestaanshorizon: zijn en worden

Nadere informatie

GRIEKSE EPIGRAFIE OP LOCATIE (MA/PhD)

GRIEKSE EPIGRAFIE OP LOCATIE (MA/PhD) N e d e r l a n d s I n s t i t u u t A t h e n e Ολλανδικό Ινστιτούτο Αθηνών Netherlands Institute at Athens NIA INTERUNIVERSITAIRE CURSUS GRIEKSE EPIGRAFIE OP LOCATIE (MA/PhD) Nederlands Instituut in

Nadere informatie

Oosterse filosofie. Over de denktradities in India en China

Oosterse filosofie. Over de denktradities in India en China Oosterse filosofie Over de denktradities in India en China Inhoudsopgave Geschiedenis - Ontstaan van de filosofie India en het hindoeisme De leer van de Boeddha Mahayana, de leer van de leegte China en

Nadere informatie

WERKEN MET JE BIOGRAFIE

WERKEN MET JE BIOGRAFIE WERKEN MET JE BIOGRAFIE Voorwaarde voor levenskunst Docenten: Elzelien van Duijn en Joost Westerlaken Duur: 6 dagen Aantal deelnemers: minimaal 8, maximaal circa 16 Datum: 18 t/m 24 oktober 2015 Uw docenten

Nadere informatie

Connie Palmen De Wetten

Connie Palmen De Wetten Connie Palmen De Wetten Connie Palmen geboren: 25 november 1955 in Limburg opleiding: de studie Nederlandse Taal en Letterkunde en Filosofie in Amsterdam Bij Nederlands bleef ik met vragen zitten, die

Nadere informatie

Ethiek, Zorg en Leven

Ethiek, Zorg en Leven Ethiek, Zorg en Leven Inspiratie en Verdieping voor Geestelijk Verzorgers en Pastores 4-daagse studieretraite Dominicanenklooster Huissen 23 t/m 26 november 2014 Zondag 15:00 uur Woensdag 15:00 uur Graag

Nadere informatie

geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl

geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl geloof en wetenschap Prof.dr. Cees Dekker Kavli Institute of NanoScience Delft http://www.mb.tn.tudelft.nl Utrecht, 16-6-2006 1. Is het waar, dat recente vondsten in de wetenschap Godsgeloof verzwakken?

Nadere informatie

Vwo+ en Gymnasium WINKLER PRINS

Vwo+ en Gymnasium WINKLER PRINS Met kop en schouder Vwo+ en Gymnasium OP WINKLER PRINS Grieks en Latijn geven je diploma een gouden randje! Is vwo+ of het gymnasium wat voor jou? Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moet je jezelf de

Nadere informatie

Overzicht lezingen & workshops

Overzicht lezingen & workshops Overzicht lezingen & workshops Door Sander Videler Lezingen spiritualiteit ~ De ziel en het ego: Belle & het Beest ~ De ziel: Sneeuwwitje, Doornroosje, Belle & Assepoester tegelijk ~ Het pad van je hart

Nadere informatie

ZinCafé BRENTANO S. Een heel seizoen vol boeiende lezingen. Ter inspiratie (en met een lekker drankje).

ZinCafé BRENTANO S. Een heel seizoen vol boeiende lezingen. Ter inspiratie (en met een lekker drankje). BRENTANO S Programma 2015 Een heel seizoen vol boeiende lezingen. Ter inspiratie (en met een lekker drankje). Anders luisteren naar De Matthäus Passion 24 maart Wat gebeurt er als hersenen ouder worden

Nadere informatie

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw

Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Latijn en Grieks in de 21ste eeuw Kiezen voor Latijn en/of Grieks? Als leerling in het laatste jaar van de basisschool sta jij voor een belangrijke keuze. Welke studierichting moet je gaan volgen in het

Nadere informatie

Ethiek, Zorg en Leven

Ethiek, Zorg en Leven Ethiek, Zorg en Leven Inspiratie en Verdieping voor Geestelijk Verzorgers 4-daagse studie-retraite Dominicanenklooster Huissen 28-31 oktober (MW1203) 2012 Zondag 15:00 uur Woensdag 15:00 uur Graag nodigen

Nadere informatie

Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor

Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor Edukans Dik Verboom Sen. Program Advisor Religieuze Waarden, Onderwijs en Doel van deze workshop 1. 2. 3. Inzicht krijgen in religie als drijfveer voor sociaalmaatschappelijk handelen; Verkennen van morele

Nadere informatie

L E N N Y V A N G E N D E R E N

L E N N Y V A N G E N D E R E N L ENNY VAN G ENDEREN 2 Kinderen van het licht 3 4 Lenny van Genderen Kinderen van het licht Afbeelding 1. De Boodschapper (schilderij door Lenny van Genderen). 2015 Lenny van Genderen 2015 Quint Essence

Nadere informatie

ACADEMISCHE VRIJHEID NU

ACADEMISCHE VRIJHEID NU De Leidse Studenten Ekklesia en het Studium Generale Universiteit Leiden organiseren het symposium: ACADEMISCHE VRIJHEID NU Wat is academische vrijheid en waar en hoe wordt die gerealiseerd? Geen discussie

Nadere informatie

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be

Inspectie RK Godsdienst Griet Liebens 0486/724946 griet.liebens@telenet.be 1 inspectie-begeleiding RK godsdienst basisonderwijs Tulpinstraat 75 3500 Kiewit-Hasselt 011 264408 godsdienstbao@dodhasselt.be Collegiale consultatie Godsdienst Lager onderwijs Rijkhoven Kleine Spouwen

Nadere informatie

LEERGANG BRONNEN VAN LEIDERSCHAP

LEERGANG BRONNEN VAN LEIDERSCHAP LEERGANG BRONNEN VAN LEIDERSCHAP oktober 2016 - april 2017 www.ellla.nl Ervaring is niet wat een mens overkomt; het is wat een mens doet met wat hem overkomt. Aldous Huxley LEERGANG BRONNEN VAN LEIDERSCHAP

Nadere informatie

Het gymnasium: iets voor jou?

Het gymnasium: iets voor jou? Het gymnasium: iets voor jou? Stel jezelf eens de vraag... Ben ik nieuwsgierig? Heb ik een brede belangstelling? Hou ik van onderzoeken? Ben ik gek op cultuur? Houd ik van nieuwe dingen leren? Ben ik kritisch?

Nadere informatie

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24

Oud maar niet out. Denken en doen met de Oudheid vandaag. 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de Oudheid vandaag 95180_Oud maar niet out_vw.indd 1 13/03/12 10:24 95180_Oud maar niet out_vw.indd 2 13/03/12 10:24 Oud maar niet out Denken en doen met de oudheid

Nadere informatie

Sprekende Spreuken. Levenslessen uit het boek Spreuken. Kris Tavernier. Het kennen van de Hoogheilige

Sprekende Spreuken. Levenslessen uit het boek Spreuken. Kris Tavernier. Het kennen van de Hoogheilige Kris Tavernier Sprekende Spreuken Levenslessen uit het boek Spreuken - Het boek Spreuken leert ons heel wat over het gedrag van gelovigen, en hoe dit kan zijn in allerlei omstandigheden van dit leven.

Nadere informatie

Bart Labuschagne, Timo Slootweg & Rico Sneller

Bart Labuschagne, Timo Slootweg & Rico Sneller Woord vooraf Bart Labuschagne, Timo Slootweg & Rico Sneller Dit boek is een kritische inleiding in de godsdienstfilosofie, aan de hand van een confrontatie tussen enerzijds G.W.F. Hegels filosofie van

Nadere informatie

Junior College EEN INITIATIEF VAN

Junior College EEN INITIATIEF VAN Junior College EEN INITIATIEF VAN Junior College is een initiatief van de KU Leuven en KU Leuven Kulak om wetenschap op hoog niveau tot in de klas te brengen. Modules rond wiskunde, geschiedenis en taal

Nadere informatie

Deel III B. Cursusaanbod Deeltijd

Deel III B. Cursusaanbod Deeltijd Deel III B Cursusaanbod Deeltijd 1. Verplichte vakken 05/06 2. Keuzevakken majortraject 05/06 3. Keuzevakken Academische context en Profileringsruimte 05/06 4. Verplichte vakken 06/07* 5. Keuzevakken majortraject

Nadere informatie

Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE

Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE Onthaal 2014-2015 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE Kennismaking Monitoren Charlotte Verrydt Katrien Philippen Tim Juwet Gemotiveerde keuze Doel van de sessie Motivatie is je brandstof om

Nadere informatie

Keuze Atheneum +/ Gymnasium

Keuze Atheneum +/ Gymnasium Keuze Atheneum +/ Gymnasium 19.30 19.45 Welkom 19.45 20.00 Gymnasium & Klassieke Talen 20.00 20.15 Lifestyle Informatics, Grote Denkers, Logica & Argumentatieleer, Drama & Rede. 20.15 21 Vragen voor vakdocenten

Nadere informatie

Humanisme en het Avondland

Humanisme en het Avondland bw Vanheste, humanisme hd 18-12-2007 13:53 Pagina 3 Humanisme en het Avondland De Europese humanistische traditie Jeroen Vanheste DAMON bw Vanheste, humanisme hd 18-12-2007 13:53 Pagina 5 Inhoud Woord

Nadere informatie

Christelijke spiritualiteit

Christelijke spiritualiteit Christelijke spiritualiteit Cursus Het goede leven. Minor Franciscaanse spiritualiteit over duurzaamheid, zorg en leiderschap Het (FSC) doet wetenschappelijk onderzoek naar de levensoriëntatie zoals die

Nadere informatie

Sprekers aanbod. De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep.

Sprekers aanbod. De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep. Sprekers aanbod De KBS wil u helpen bij het organiseren van lezingen dicht bij huis. In uw parochie of gemeente, in uw bezinningshuis of groep. Lezingen zijn populair. Geen wonder, want luisteren naar

Nadere informatie

Vaksubkernen Inhouden vwo kerndoelen onderbouw. De leerling kan zijn Latijnse woordenschat inzetten bij het tekstbegrip

Vaksubkernen Inhouden vwo kerndoelen onderbouw. De leerling kan zijn Latijnse woordenschat inzetten bij het tekstbegrip Tussendoelen Latijn ( vwo ) Latijn havo/vwo onderbouw K = gericht op voorbereiding op deze vakken in bovenbouw (Turquoise) KGV= gericht op algemene gymnasiale vorming (Zilver) = K = Kgv Taalsysteem Vocabulaire

Nadere informatie

Coachende gespreksvoering

Coachende gespreksvoering Over de auteurs Drs. Wouter Backx (1947) studeerde Theoretische en Klinische Psychologie in Leiden. Hij liep een jaar stage bij Albert Ellis,de grondlegger van de RET in New York. Hij is gezondheidszorgpsycholoog

Nadere informatie

VERLICHT LEIDERSCHAP IN WEERBARSTIGE ORGANISATIES

VERLICHT LEIDERSCHAP IN WEERBARSTIGE ORGANISATIES VERLICHT LEIDERSCHAP IN WEERBARSTIGE ORGANISATIES EEN DRIELUIK OVER LEIDERSCHAP SUCCESVOL TOEPASSEN Leiderschap is actueel en leidinggevenden worden overstelpt met nieuwe scholen in leiderschap zoals:

Nadere informatie

Kennis en Intuïtie in de Geneeskunde

Kennis en Intuïtie in de Geneeskunde Symposium Kennis en Intuïtie in de Geneeskunde Donderdag 21 oktober Illustratie: Annemiek Tuinhof de Moed In de geneeskunde speelt wetenschap een grote rol. Het draait daarbij vanzelfsprekend om theorie

Nadere informatie

Chronische pijn en zingeving

Chronische pijn en zingeving ksgv-studiebijeenkomst Chronische pijn en zingeving Leuven, dinsdag 19 mei 2015, 13.00 17.00 uur Provinciehuis, Provincieplein 1, 3010 Leuven Pijn heeft een impact op je ganse zijn. Pijn beïnvloedt je

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

030-8201. explore. studieintermezzo van de vrije hogeschool

030-8201. explore. studieintermezzo van de vrije hogeschool vrijehoge 030-8201 info@vrije explore studieintermezzo van de vrije hogeschool We leven in een bruisende, snelle tijd waarin veel van je wordt verwacht. Dit betekent onder andere dat je op basis van slechts

Nadere informatie

Counseling opleiding, lesmaand 6

Counseling opleiding, lesmaand 6 Counseling opleiding, lesmaand 6 Inhoudsopgave Les 6a Doordringen tot de kern Socrates Les 6b Functioneren Functioneringsschema De filosoof De machine als metafoor In beweging zijn Het bewuste functioneren

Nadere informatie

Professionaliteit in wetenschap en zorg

Professionaliteit in wetenschap en zorg Professionaliteit in wetenschap en zorg Symposium: in balans Utrecht 27 november 2015 Dr. Hans van Dartel, ethicus, verpleegkundige (np) Voorzitter Commissie Ethiek V&VN Opzet Verkenning waarden van praktijken

Nadere informatie

Durf te denken. Oriëntatie in geloof, wetenschap en cultuur. Roel Kuiper Robert van Putten Maarten Vogelaar. Herziene uitgave

Durf te denken. Oriëntatie in geloof, wetenschap en cultuur. Roel Kuiper Robert van Putten Maarten Vogelaar. Herziene uitgave Durf te denken Oriëntatie in geloof, wetenschap en cultuur Roel Kuiper Robert van Putten Maarten Vogelaar Herziene uitgave Deze publicatie is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de Templeton World

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken?

Inhoudsopgave. Inleiding 4. Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10. Les 2. Denken Kunnen dieren denken? >> Inhoudsopgave Inleiding 4 Les 1. Introductie filosofie Hebben alle vragen een antwoord? 10 Les 2. Denken Kunnen dieren denken? 14 Les 3. Geluk Wat is het verschil tussen blij zijn en gelukkig zijn?

Nadere informatie

Van Bethlehem tot Golgotha

Van Bethlehem tot Golgotha Van Bethlehem tot Golgotha Het Mysterie van Inwijding Esoterische Begrippen Elly Lichtenberg De Bijbel, een mystiek verhaal of..? Deel I De Bijbel: een mystiek verhaal of..? Is het evangelieverhaal juist?

Nadere informatie

Latijn: iets voor jou?

Latijn: iets voor jou? : n j i t a L r o o v s iet jou? De Romeinen en wij Waar komen onze letters vandaan? Hoe komen we aan de namen van de maanden? De antwoorden op vele van deze vragen vind je vaak in het verleden bij de

Nadere informatie

Iedere tijd heeft zijn handvatten. Ultieme huisartsenzorg? Palliatieve zorg. Hoe noemen we het?

Iedere tijd heeft zijn handvatten. Ultieme huisartsenzorg? Palliatieve zorg. Hoe noemen we het? Ultieme huisartsenzorg? Iedere tijd heeft zijn handvatten NHG, 23 Mei 2013 Prof dr Carlo Leget, Universiteit voor Humanistiek www.zorgethiek.nu Palliatieve zorg Hoe noemen we het? Palliatieve zorg is een

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76

INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 INHOUDSOPGAVE 5 DEEL I KENNIS... 6 DEEL II WETENSCHAP... 76 Vergeten... 7 Filosofie... 9 Een goed begin... 11 Hoofdbreker... 13 Zintuigen... 15 De hersenen... 17 Zien... 19 Geloof... 21 Empirie... 23 Ervaring...

Nadere informatie

stamcelonderzoek eiceldonatie van tot Een ethische reflectie over de vermarkting van het vrouwelijke lichaam congres

stamcelonderzoek eiceldonatie van tot Een ethische reflectie over de vermarkting van het vrouwelijke lichaam congres van stamcelonderzoek tot eiceldonatie Een ethische reflectie over de vermarkting van het vrouwelijke lichaam congres Zaterdag 8 december 2007 Hof van Liere Stadscampus Universiteit Antwerpen Op zaterdag

Nadere informatie

Kapstok. Proces van Geestelijke Groei. Dick Slikker

Kapstok. Proces van Geestelijke Groei. Dick Slikker Kapstok Proces van Geestelijke Groei Dick Slikker 1 Inhoud 1 Komt het weer goed tussen mens en God? 5 2 In Sync met God 11 3 Uitdaging van de Leerschool 17 4 Onze waarom vragen als God het net anders doet

Nadere informatie

E-COACHEN MET PASSIE JOKE VAN DER VEN

E-COACHEN MET PASSIE JOKE VAN DER VEN E-COACHEN MET PASSIE JOKE VAN DER VEN INHOUD Voorwoord 9 Inleiding 11 1 Coachen versus e-coachen 1.1 Ervaringen Interapy 1.2 Eerste evaluatie 1.3 Het ontstaan 1.4 Online therapie versus online coachen

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen

Hoofdstuk 3. Geloof, waarden, ervaringen Hoofdstuk 3 Geloof, waarden, ervaringen Kennis en geloof Kennis is descriptief Heeft betrekking op feiten Is te rechtvaardigen Geloof is normatief Heeft betrekking op voorschriften Is subjectief Geldt

Nadere informatie

BOEKBESPREKING DE VERBEELDING VAN HET DENKEN

BOEKBESPREKING DE VERBEELDING VAN HET DENKEN BOEKBESPREKING DE VERBEELDING VAN HET DENKEN Dit is een heerlijk boek dat iedereen die enige cultuur ambieert in zijn boekenkast hoort te hebben. Alhoewel het gemakkelijk leest, is het niet een werk dat

Nadere informatie

Gymnasium. Op het Hondsrug College. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst!

Gymnasium. Op het Hondsrug College. Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Gymnasium Op het Hondsrug College Het Hondsrug College, een slimme start voor je toekomst! Gymnasium Hondsrug Het Gymnasium Hondsrug is een afdeling van het Hondsrug College. Het is onderdeel van het vwo,

Nadere informatie

Filosofisch Café Socrates 2014. Dienstencentrum de Roos Beekstraat 29 Weert. Trefcentrum Stramproy Fr. Strouxstraat 53 Stramproy.

Filosofisch Café Socrates 2014. Dienstencentrum de Roos Beekstraat 29 Weert. Trefcentrum Stramproy Fr. Strouxstraat 53 Stramproy. Filosofisch Café Socrates 2014 Dienstencentrum de Roos Beekstraat 29 Weert Trefcentrum Stramproy Fr. Strouxstraat 53 Stramproy Informatie Het was in mei 2011 de eerste keer in Weert dat het Filosofisch

Nadere informatie

ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE!

ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE! ATHENEUM BRUSSEL, EEN SCHOOL MET EEN MISSIE EN VEEL PASSIE! In Atheneum Brussel gaat een heel specifieke onderwijswereld voor je open. Met lessen die het klaslokaal overstijgen, kleine leerlingengroepen,

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Voorwoord Met oprechte blijdschap schrijf ik het voorwoord voor dit boek. Ik ken Henk Rothuizen al vele jaren en heb hem zien opgroeien tot een man van God, met een bediening die verder reikt dan zijn

Nadere informatie

Het laboratorium in je hoofd. Pim Lemmens

Het laboratorium in je hoofd. Pim Lemmens Het laboratorium in je hoofd Pim Lemmens Oefening 1 Stel, het is mogelijk om mensen vrijwel instantaan te beamen van de ene plaats naar de andere (vgl. Star Trek) We vormen samen een ministerraad die wetgeving

Nadere informatie

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay

Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Jan Bransen Het Schrijven van een Filosofisch Essay Onderstaande tekst schreef ik jaren geleden om studenten wat richtlijnen te geven bij het ontwikkelen van een voor filosofen cruciale vaardigheid: het

Nadere informatie

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800

Tijd van pruiken en revoluties 1700 1800 Onderzoeksvraag: Op welke gebieden wilden de Verlichtingsfilosofen de bestaande maatschappij veranderen? Rationalisme = het gebruiken van gezond verstand (rede/ratio) waarbij kennis gaat boven tradities

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores

Vraag Antwoord Scores Opgave 2 Waanzin 6 maximumscore 2 een weergave van de overeenkomst tussen Descartes benadering van emoties en de beschreven opvatting over melancholie in de Oudheid: een fysiologische benadering 1 een

Nadere informatie

Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget

Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget Palliatieve zorg Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende

Nadere informatie

Harmonie in Gedrag De maatschappelijke en pedagogische betekenis van muziek

Harmonie in Gedrag De maatschappelijke en pedagogische betekenis van muziek Conferentie Harmonie in Gedrag De maatschappelijke en pedagogische betekenis van muziek Vrijdag 6 oktober 2006 Haagse Hogeschool Conferentie Harmonie in Gedrag. De maatschappelijke en pedagogische betekenis

Nadere informatie

TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME

TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME TALEN EN CULTUREN VAN GRIEKENLAND EN ROME GRIEKS LATIJN KCV AAN HET STEDELIJK GYMNASIUM JOHAN VAN OLDENBARNEVELT TE AMERSFOORT (Plaatje 1 & 2) De klassieke talen en kcv aan het gymnasium Aan het Gymnasium

Nadere informatie

Evaluatie: voorbeelden Transparant 6

Evaluatie: voorbeelden Transparant 6 Transparant 6 / evaluatie voorbeelden/ 10-2004 / 1 Evaluatie: voorbeelden Transparant 6 De leerkracht vindt hier voorbeelden van evaluatie voor de inhoudelijke verwerking van besproken dossierdelen. Uit

Nadere informatie

Dit proefschrift betoogt dat een veel ruimere blik nodig is op de historische ontwikkeling van de Verenigde Staten om te begrijpen waarom het testen

Dit proefschrift betoogt dat een veel ruimere blik nodig is op de historische ontwikkeling van de Verenigde Staten om te begrijpen waarom het testen Samenvatting In dit proefschrift staat de vraag centraal waarom de gestandaardiseerde intelligentiemeting in Amerika zo'n hoge vlucht heeft genomen en tot zulke felle debatten leidt. Over dit onderwerp

Nadere informatie

Copyright Shaker Media 2009

Copyright Shaker Media 2009 Copyright Shaker Media 2009 Alle rechten voorbehouden (*). Niets van deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm, zonder

Nadere informatie

Janny van der Molen. een inspirerende bruggenbouwer. Janny van der Molen tijdens een optreden in boekhandel Het Leesteken te Purmerend

Janny van der Molen. een inspirerende bruggenbouwer. Janny van der Molen tijdens een optreden in boekhandel Het Leesteken te Purmerend Janny van der Molen een inspirerende bruggenbouwer Janny van der Molen tijdens een optreden in boekhandel Het Leesteken te Purmerend Verhalen die ertoe doen Over engelen, goden en helden verhalen uit de

Nadere informatie

Login eduroam. r0xxxxxx@student.kuleuven.be. (Gebruik je studentennummer en KU Leuven-paswoord)

Login eduroam. r0xxxxxx@student.kuleuven.be. (Gebruik je studentennummer en KU Leuven-paswoord) Login eduroam r0xxxxxx@student.kuleuven.be (Gebruik je studentennummer en KU Leuven-paswoord) Onthaal 2015-2016 BACHELOR GESCHIEDENIS OPBOUW PROGRAMMA/MOTIVATIE Kennismaking Monitoren Charlotte Verrydt

Nadere informatie

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet.

Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen zien. Wie wil dat niet. 5 e zondag van Pasen - Een woning met vele kamers Bij Johannes 14 : 1-14 Hoe dorsten wij te weten wie Gij zijt. Dat is een verlangen dat wij allemaal, denk ik, wel kennen. Dat we zo graag eens God willen

Nadere informatie

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN

ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN ASO - studierichtingen in VIA-TIENEN De onderwijsvorm ASO is een breed algemeen vormende doorstroomrichting waarin de leerlingen zich voorbereiden op een academische of professionele bacheloropleiding.

Nadere informatie

Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte

Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte HOGER INSTITUUT VOOR WIJSBEGEERTE Sneller wijs Verkorte programma s in de wijsbegeerte Filosofie als tweede studie Je hebt al een universitair diploma of een hogeschooldiploma behaald en je wil dieper

Nadere informatie

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I

Eindexamen filosofie vwo 2011 - I Opgave 3 Vreemder dan alles wat vreemd is 12 maximumscore 3 de twee manieren waarop je vanuit zingevingsvragen religies kunt analyseren: als waarden en als ervaring 2 een uitleg van de analyse van religie

Nadere informatie

SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider?

SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider? SPIRITUELE INTELLIGENTIE: Welke betekenis wil je hebben als leider? LEVENDAAL 11, 6715 KJ EDE - TELEFOON 06 21 24 22 55 leidjew@xs4all.nl - www.leidjewitte.nl SPIRITUALITEIT De aangeboren menselijke behoefte

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19116 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dartel, Hans van Title: Naar een handelingsgericht ethiekbeleid voor zorgorganisaties

Nadere informatie

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent

Voor christenen is de Bijbel met name een geloofsboek. Dat betekent De Bijbel Een geloofsboek EWe kunnen vele wegen gaan met de Bijbel. De één ervaart het vooral als een mooi kunstobject. Vele kunstenaars hebben er inspiratie in gevonden om een kunstwerk te maken. We kennen

Nadere informatie

Premaster Letterkunde, programma Literaire vorming en literair veld Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Letteren - P Letterkunde - 2012-2013

Premaster Letterkunde, programma Literaire vorming en literair veld Vrije Universiteit Amsterdam - Faculteit der Letteren - P Letterkunde - 2012-2013 Premaster Letterkunde, programma Literaire vorming en literair veld Vrije Universiteit Amsterdam - - P Letterkunde - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - - P Letterkunde - 2012-2013 I Inhoudsopgave

Nadere informatie

DAMON KLAS: NAAM: JAN DE LEEUW HUMANISME EN CHRISTENDOM HAVO/VWO WERKBOEK. stp hv huma wb1 22 jan 09.indd 1 22-01-2009 16:05:22

DAMON KLAS: NAAM: JAN DE LEEUW HUMANISME EN CHRISTENDOM HAVO/VWO WERKBOEK. stp hv huma wb1 22 jan 09.indd 1 22-01-2009 16:05:22 DAMON KLAS: NAAM: JAN DE LEEUW HUMANISME EN CHRISTENDOM WERKBOEK HAVO/VWO 1 stp hv huma wb1 22 jan 09.indd 1 22-01-2009 16:05:22 Hoofdstuk 3 Het humanisme Paragraaf 1 inleiding u OPDRACHT 1, P.43 Diederick

Nadere informatie

Een voorlopige balans (Periode 1)

Een voorlopige balans (Periode 1) Een voorlopige balans (Periode 1) Omschrijving van deze periode We hebben tijdens dit schooljaar al heel wat gediscussieerd, besproken, nagedacht, Je hebt in deze gesprekken, maar ook in de logboekopdrachten

Nadere informatie

Leerstoelenplan faculteit der Geesteswetenschappen

Leerstoelenplan faculteit der Geesteswetenschappen Leerstoelenplan faculteit der Geesteswetenschappen 1. Leiden Institute for Area Studies School of Middle Eastern Studies Hebreeuwse Taal- en Letterkunde Aramese taal en letterkunde T alen en geschiedenis

Nadere informatie

"Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets "meer" Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling

Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets meer Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling 1 "Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets "meer" Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling 2 Aanleidingen en achtergronden 1 Aanleidingen en achtergronden 2 Aanleidingen

Nadere informatie

Geloven is vertrouwen. Ik geloof het wel. de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het

Geloven is vertrouwen. Ik geloof het wel. de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het Geloven Geloven is vertrouwen GGeloven is ten diepste je vertrouwen hechten aan iets of iemand, de waarheid omtrent iets of iemand aannemen. Over het geloven in God zegt de Bijbel: Het geloof is de vaste

Nadere informatie

WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp

WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Frans Holtkamp Waarom katholiek onderwijs, door: Frans Holtkamp (versie: 13-11-2009) 1 WAAROM KATHOLIEK ONDERWIJS? Deze bijlage bestaat uit twee delen: een leestekst en een

Nadere informatie

Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles

Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles Sessie 1 De eudaimonistische ethiek van Aristoteles Wat vertelde Aristoteles lang geleden in Athene in zijn colleges aan het Lyceum over ethiek? Wat beschouwde hij als het doel van handelen? Wat verstond

Nadere informatie

Leren Filosoferen. Tweede avond

Leren Filosoferen. Tweede avond Leren Filosoferen Tweede avond Website Alle presentaties zijn te vinden op mijn website: www.wijsgeer.nl Daar vind je ook mededelingen over de cursussen. Hou het in de gaten! Vragen n.a.v. vorige keer

Nadere informatie

Inleiding. De incoherence turn in de literatuurwetenschap

Inleiding. De incoherence turn in de literatuurwetenschap Inleiding De incoherence turn in de literatuurwetenschap Literatuuropvattingen Of: poëticale opvattingen / poëtica "het geheel aan ideeën over doel, functie, aard, middelen, effecten en ontstaan van literatuur"

Nadere informatie

Niets vragen, niets weigeren

Niets vragen, niets weigeren Franciscus van Sales (1567-1622) leefde in het Franse stadje Annecy, in een tijd van politieke verwarring en godsdienstoorlogen. Hij is bekend als schrijver van twee belangrijke en invloedrijke handleidingen

Nadere informatie