redactioneel onafhankelijk magazine van Saxion PROTEST! Docenten: jong versus oud Ongrijpbaar studentactivisme Effects of the knowledge crisis

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "redactioneel onafhankelijk magazine van Saxion PROTEST! Docenten: jong versus oud Ongrijpbaar studentactivisme Effects of the knowledge crisis"

Transcriptie

1 redactioneel onafhankelijk magazine van Saxion PROTEST! Docenten: jong versus oud Ongrijpbaar studentactivisme Effects of the knowledge crisis Nummer 5, januari 2011

2

3 Inhoud 10 Het ongrijpbare activisme van studenten 19 Saxion protesteert 12 Docenten: jong versus oud 34 Organist is geen freak En verder: 4 Nieuws, opinie, fun I 15 Student & co I 24 Collega & co I 26 In Kenniskringen I 28 Agenda 29 Mededelingen I 31 International I 36 Recensies I 38 De maand van I 39 Vooruitblik, colofon Een nieuwe Sax Een nieuw jaar, een vernieuwde Sax. Weinig schokkende veranderingen, maar zeker één hele opvallende. Zo hebben we op de voorste pagina s meer plek ingeruimd voor nieuws. Ook zijn Uit de kunst en de langlopende studentensoap Walstraat 9 waarschijnlijk tot spijt van sommige diehard fans - verdwenen. Daarvoor in de plaats onder andere de nieuwe rubriek De maand van waarin een s tudent (in dit geval Ahmed Mostafa) of medewerker aan de hand van foto s zijn of haar maand met ons deelt. Maar het meest opvallende is het natuurlijk het nieuwe formaat. De Sax die je nu in de handen hebt is een stuk kleiner. De reden hier voor is de aanblijvende stroom van opmerkingen over de grootte van het magazine, dat door velen als onhandig beschouwd werd. Te groot om in je tas te stoppen. Maar nu niet meer. Hopelijk brengt het magazine jullie net zo veel, of liever, nog meer plezier. Namens de hele redactie: veel leesplezier! Thijs Klaverstijn en Wendy van Til Hoofdredacteuren Sax

4 Nieuws, opinie, fun ROCOV Twente nodigt Saxion uit voor overleg Discussie over looproute Enschede geopend Foto: Toma Tudor De discussie rondom de looproute tussen Saxion in Enschede en het bus- en treinstation is opnieuw geopend. ROCOV Twente heeft Saxion gevraagd of het een directe looproute van het hoofdgebouw aan de Tromplaan naar perron 1 van het NS station op prijs stelt. Saxion heeft wel oren naar die optie. De looproute die studenten en medewerkers nemen vanaf het centraal station naar Saxion, is al jaren onderwerp van discussie. Vooral de veiligheid van de voetgangers komt soms in het gedrang. Knelpunten zijn het busstation en de oversteek bij de De Ruyterlaan. ROCOV Twente is een adviserend orgaan richting overheden met betrekking tot het openbaar vervoer, en zij zwengelen de discussie nu opnieuw aan. Hans Wichers Schreur, directeur Bureau Vastgoed, is op 24 januari uitgenodigd om zijn verhaal te doen tegenover de leden van het ROCOV Twente. Het is een discussie die misschien al wel vijftien jaar terug komt, vertelt hij. Natuurlijk stellen wij daar prijs op en dat zal ik ze ook vertellen. Het kan zo eenvoudig zijn als een simpele loopbrug. Maar zo eenvoudig zal het in de praktijk niet zijn. Dat bevestigt ook Maaike Schaepers, projectleider gebiedsontwikkeling stationsomgeving van de gemeente Enschede. Er komt meer bij kijken dan alleen het gemak en de veiligheid van loopstromen. Voor de NS spelen ook andere belangen mee. Want door een looproute van perron 1 naar Saxion lopen veel reizigers niet meer door de stationshal, waar verschillende commerciële partijen gevestigd zitten. Met die partijen zijn contractuele afspraken gemaakt over de looprichting van de reizigers. Als het aan Wichers Schreur ligt, komt er zo snel mogelijk een loopbrug. Over de Prinsessetunnel lopen de verschillende spoorlijnen richting het station in Enschede, maar ook een voetgangerspad. Dat pad leidt nu naar een plek waar personeelsleden van de NS kunnen parkeren. Vanaf dat voetgangerspad is het mogelijk om een loopbrug te maken over de Parkweg naar de hoek van het Saxion-gebouw, zodat studenten direct vanaf het perron richting Saxion kunnen lopen. UT-student Wouter Mantel vertegenwoordigt de studenten in het ROCOV Twente. Hij was degene die tijdens een ROCOVvergadering in november het idee van de directe looproute opperde. De situatie is al een stuk verbeterd, maar er ontstaan nog steeds gevaarlijke situaties bij de bussen en bij de oversteek bij de De Ruyterlaan. Uiteraard is ook Mantel op de hoogte van de commerciële belangen die de NS heeft bij de huidige looproute. Maar wat laat je dan voorgaan, de veiligheid of de commercie? Thijs Klaverstijn

5 Nieuws, opinie, fun Ga jij protesteren? Duizenden studenten worden op 21 januari in Den Haag verwacht tijdens een landelijke protestactie tegen de bezuinigingen in het hoger onderwijs, die onder andere effect zullen hebben op langstudeerders. De vraag is: ga jij protesteren? Ja Nee Nienke Hulshof (19) Student fysiotherapie Het is voor mij belangrijk om daar bij te zijn. Het is belangrijk voor de toekomst van Nederland dat mensen de kans krijgen om verder te studeren. Ik zit zelf in het bestuur van Tabula Rasa, deze regel zal misschien effect hebben op toekomstige bestuurders, omdat deze groep sneller vertraging oploopt. Dat is voor mij een extra reden om te protesteren. Bernd Klink (20) Student werktuigbouwkunde Als voor een studie vier jaar staat, dan vind ik ook dat je moet proberen om de studie in die periode af te maken. Lukt dat niet dan betaal je meer, helemaal niet onlogisch. Ik heb zelf nu een jaar studieachterstand, dus misschien heb ik ook last van de maatregelen. Maar dat verandert mijn mening niet. Ingezonden brief Te hoog Penny-gehalte Met liefde lees ik altijd jullie blad, altijd benieuwd wat er te melden is binnen Saxion. Alleen stoor ik mij aan één ding: het is een hogeschoolmagazine met een te hoog Penny-gehalte. Te lief, teveel Saxion-betaalt-ons-dus-we-mogen-zelf-niksschrijven -gehalte. Op zich niks mis mee, maar dan moet je niet propaganderen dat je een onafhankelijk magazine bent. Want, er gebeurt veel binnen Saxion, teveel voor jullie om allemaal op te schrijven natuurlijk. Zo zijn er klachten, veel klachten waar dan ook niks mee gedaan wordt. Daar denk ik dan, waar de bestuurders falen, komt de journalistiek toch? Ik heb de afgelopen vijf Sax en met elkaar vergeleken, nergens kom ik een stukje van kritiek tegen? Wat ik dus mis is de ondeugende journalistiek, toch het randje opzoeken en brutaal zijn. Gewoon eens tegen de Raad van Bestuur zeggen hoe de rest het ziet. Het zou de Sax wat meer aanzien en jeu geven. Het zou een goed voornemen kunnen zijn. Er zijn tal van onderwerpen die je kan behandelen waar Saxion steken laat liggen. Ives van Neck Student Kunst & Techniek Streven naar minder Duitsers In de toekomst streeft Saxion naar een lager percentage Duitse studenten. Momenteel is 12,7 procent van de studentpopulatie van Duitse afkomst. In het jaarplan van Saxion staat dat dit in 2012 nog maar tien procent moet zijn. Een acceptabel percentage, aldus bestuursvoorzitter Wim Boomkamp. Toch verwacht de bestuurder het gewenste percentage de komende jaren nog niet te bereiken. Dat heeft te maken met het veranderende Duitse onderwijssysteem. Daardoor krijgen ze twee keer over een lichting dubbel aantal geslaagden van het voortgezet onderwijs. Dat gebeurt komend studiejaar en in En dat zullen we bij Saxion ook merken. De komende maanden wil de Raad van Bestuur zich buigen over de vraag wat te doen met het percentage. Boomkamp: We moeten ons afvragen wat wenselijk is. We zijn natuurlijk een Nederlandse onderwijsinstelling en dat moet de hoofdmoot blijven. Tien procent Duitsers op het studenttotaal is een acceptabel percentage. Maar wellicht moeten we de komende jaren wat minder actief werven, om zo niet nog een groter percentage te krijgen. Ook wordt gekeken naar de spreiding over de opleidingen. Boomkamp: Het is erg ongelijk verdeeld. En dat zal waarschijnlijk op sommige plekken ook blijven, omdat bepaalde academies Duitse opleidingen aanbieden en een pabo is gericht op het Nederlandse onderwijs en daardoor niet interessant voor Duitse studenten. (WvT) 5

6 Nieuws, opinie, fun Archeologiestudenten doen bijzondere vondst in Duitsland Een fascinatie voor WOII Een klein dorpje in Duitsland in de buurt van Trier vormt het decor van dit bijzondere verhaal. Afgelopen zomer stuitten tweedejaars studenten Archeologie van Saxion Next Bart Moonen (20) en Ivo Wilms (20) met hun metaaldetector op de resten van voormalige schuttersputjes. Een verhaal dat begint in Duitsland en via diverse wegen zelfs vervolgd wordt in Amerika. Eigen foto De fascinatie voor dat specifieke kleine plaatsje begon jaren geleden tijdens een vakantie naar Duitsland. Als klein jongetje had ik al een metaaldetector, vertelt Moonen. Mijn ouders zetten me in de vakantie dan ergens in de buurt af en ik vermaakte me er de hele dag. Toen vond ik al van alles. Moonen en Wilms zijn beide geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog en bestuderen het dorpje als hobby. We hebben gesprekken gevoerd met de lokale bevolking en de burgemeester. Zij hebben ons, naast hun toestemming, ook tips gegeven waar eventueel iets zou kunnen liggen. Daarnaast had ik nog een boek van een man die daar in 1945 gevochten heeft en tekeningen van die plek heeft gemaakt. Op zijn aanwijzingen zijn wij daar gaan zoeken met een metaaldetector. Op die plek waren begin maart 1945 militairen ingegraven, aldus Moonen. Afgelopen zomer zijn de studenten een week lang bij de burgemeester verbleven om het gebied grondig te bestuderen. Resten van geweermunitie, veldflessen, eetblikjes en helmen. De jongens vonden van alles. Die eetblikjes waren van RVS, dus nog vrij schoon. Sommige militairen hadden destijds hun namen of nummer erin gegraveerd. Naar aanleiding van een gevonden eetblikje hebben we een veteraan terug kunnen vinden in New York en contact gekregen met de familie van een overleden veteraan in Fredericksburg. Ik heb de man in New York gebeld en hij reageerde erg verrast. Een lach vol ongeloof en blijdschap volgde. Hij stond op dat moment net af te wassen, waarop hij riep: I m going to call you back. You ve got to tell me all about it. Dat is dan toch wel een heel mooi moment. Het is heel bijzonder wanneer je de kans krijgt die mensen daadwerkelijk te spreken. Door hun verhalen kan ik me een beeld vormen bij spullen die ik gevonden heb. Dat is wel heel speciaal. Ik mag nu zelfs een in Amerika georganiseerde veteranentour in Duitsland begeleiden. In de archeologie wordt WOII naar mijn idee behoorlijk ondergewaardeerd, omdat het nog vrij recent is. Toch zijn de overlevenden met hun unieke verhalen er binnenkort niet meer. Daarom zou ik het geweldig vinden om bij een archeologisch bedrijf aan de slag te gaan en me te specialiseren in WOII. Mandy de Jong

7 Nieuws, opinie, fun Half miljoen voor verhuizing CII Saxion heeft euro uitgetrokken voor de verhuizing van de academie Communicatie, Informatietechnologie & Informatiemanagement naar het Epy Drost-gebouw in Enschede. De verhuizing is noodzakelijk vanwege het samengaan met TKT tot de academie Creatieve Technologie. Volgens Hans Wichers Schreur, directeur Bureau Vastgoed, is een aanzienlijk deel van het bedrag nodig om de digitale infrastructuur van het gebouw aan de Van Galenstraat aan te pakken. Heb je wel eens gezien hoeveel computers er bij CII staan? vraagt hij. Bovendien hebben ze ook een groot serverpark en een eigen netwerk. De ruimtes in het Epy Drost-gebouw moeten daar geschikt voor worden gemaakt. De verhuizing/verbouwing vindt plaats in vier etappes. Voor de voorjaarsvakantie wordt eerst de vijfde verdieping in het Epy Drost-gebouw aangepakt, daarna de vierde verdieping. Na de vakantie kunnen de CII-studenten hun intrek nemen. De derde stap is het ombouwen van de leeggekomen ruimtes in de Wolvecamp-vleugel tot algemene onderwijsruimtes. De laatste stap is het aanpassen van de OTSWO en het omturnen van de medewerkerruimtes naar onderwijsruimtes. (TK) Minder academische docenten dan gehoopt Saxion verwacht dat de hogeschool het gewenste percentage academische docenten (70 procent) niet haalt binnen twee jaar. Dat vertelt bestuursvoorzitter Wim Boomkamp in een reactie op de daling van 55 naar 54 procent academische docenten. Veel docenten met een academische achtergrond stromen uit, voornamelijk door hun leeftijd, weet Boomkamp. De stijging in het percentage academische docenten zal wel komen. Maar het duurt wat langer dan wij hoopten. Veel docenten zijn nog bezig met hun doctoraal of masteropleiding. Maar 70 procent is niet binnen twee jaar te realiseren. Dat was te optimistisch gedacht. Docenten moeten ook de stap naar het academische niveau willen maken. Want het kost tijd en geld, zowel voor de deelnemer als voor de hogeschool. Vanwege de daling in het percentage gaat Saxion wel de financieringsregeling masters verlengen tot (WvT) Poll sax.nu Saxion begint aan een traject om meer vrouwen in topfuncties te krijgen. 18% 21% 31% 30% Dat was hoog tijd! (32) Prima idee (37) Is dat nodig dan? (56) Onzin! (54) Belicht Supersnelrecht en hogere straffen Tijdens Oud en Nieuw werd bij diverse rechtbanken weer het supersnelrecht toegepast en werden ook hogere straffen geëist. Maar wat is supersnelrecht eigenlijk? Heeft het nut? Christine Vording, jurist en Saxion-docent legt uit. Supersnelrecht betekent dat verdachten binnen de termijn van inverzekeringstelling worden berecht. Bij snelrecht deze termijn binnen veertien dagen, bij supersnelrecht binnen drie dagen. Het supersnelrecht leent zich alleen voor bepaalde situaties, doelgroepen en delicten, zoals veelplegers, openlijk geweld, vernielingen, brandstichting en geweld tegen personen met een publieke functie. Voorbeel en van situaties zijn voetbalwedstrijden en activiteiten rondom de jaarwisseling. De media besteedden veel aandacht aan supersnelrecht rond de jaarwisseling. Vorige maand vroeg minister Opstelten van Veiligheid en Justitie het Openbaar Ministerie om voortaan een drie keer zo hoge straf te eisen in geweldsdelicten tegen personen met een publieke taak. Dit verzoek heeft echter niet automatisch tot gevolg dat een rechter ook daadwerkelijk de drie keer zo hoge straf oplegt. Een rechter is onafhankelijk op grond van de scheiding der machten en beraadt zelf over een passende straf. Supersnelrecht komt voornamelijk in de Randstad voor, omdat het zich daar meer incidenten voordoen die zich lenen voor het toepassen ervan. Als een rechtbank maar vier verdachten heeft om ter terechtzitting te laten verschijnen, heeft het geen nut om al het materieel daarvoor in te zetten. In Overijssel komt het daarom ook bijna niet voor. Uit de cijfers van dit jaar blijkt ook dat veel zaken, die via het supersnelrecht plaatsvinden, worden aangehouden omdat aanvullend onderzoek nodig is of dat een verdachte wordt vrijgesproken vanwege gebrek aan bewijs. Een verdachte heeft altijd recht op een eerlijk proces. Het toepassen van supersnelrecht mag daarom geen afbreuk doen aan de zorgvuldigheid van het strafproces. Toch vind ik deze snelle manier van berechten effectief. Een verdachte weet snel waar hij aan toe is, behoud het recht op een eerlijk proces en opgelegde straffen worden direct uitgevoerd. Daarnaast gaat van het supersnelrecht ook een preventieve werking uit. (WvT) Foto: Toma Tudor

8 Nieuws, opinie, fun In the picture Eigen foto Serious Request De Serious Request-actie van 3FM had dit jaar een beetje een Saxion-tint. Robin Buzepol (Media, Informatie en Communicatie) zat tijdens de uitzending op 101.TV regelmatig achter de knoppen als tv-regisseur. Archeologie: bekostigd en nieuwe academie De particuliere opleiding Archeologie van Saxion Next wordt een bekostigde opleiding, mits de Toets Nieuwe Opleiding met goed gevolg wordt gehaald. Daarnaast krijgt Archeologie een nieuwe plek en verhuist de opleiding naar de academie Ruimtelijke Ordening en Bouw (ROB). 8 Archeologie is de eerste opleiding die van Saxion Next, eerder bestempeld als de kraamkamer voor Saxion-opleidingen, naar Saxion verhuisd. De opleiding is twee jaar geleden al geaccrediteerd, dus Marjan Weekhout, directeur ROB, verwacht geen problemen. Het kan wel zo zijn dat het NVAO [de accreditatieorganisatie van Nederland, red.] niet snel genoeg is met de accreditatie, dus misschien dat het daarom niet lukt om op 1 september als bekostigde opleiding te starten. Het ROB is erg blij met de nieuwe opleiding. Als academie hebben we een aantal kleinere opleidingen. Daarom is het mooi om een opleiding als Archeologie, die goed bekend staat en een goede instroom heeft, toe te voegen aan ons opleidingenpakket. Archeologie is een leuke, populaire opleiding met raakvlakken met opleidingen die we al aanbieden, zoals Milieukunde en Bouwkunde, aldus Weekhout. Ook opleidingscoördinator Pim Alders ziet voordelen. Het is uniek in Nederland dat het onder de afdeling ruimtelijke ontwikkeling komt. In de praktijk merken archeologen al dat er steeds meer samenwerking nodig is met de deskundigen op het gebied van stedenbouw, milieukunde en civiele techniek. Wij hebben dat straks al samen op één afdeling zitten, waardoor samenwerken makkelijker wordt. Nadeel is dat studenten straks deel uitmaken van een groter geheel, terwijl ze bij Next de korte lijntjes gewend zijn. Voor studenten verandert er verder niet veel, behalve dat het collegegeld halveert. Archeologie zal vooralsnog niet verhuizen naar de Landbouwschool in Deventer, waar de academie ROB in Deventer gehuisvest is. Voorlopig blijft het nog in de vleugel van Saxion Next. (WvT)

9 Nieuws, opinie, fun Opinie Generatie platzak Vlak voor Kerst gingen, voor het eerst sinds jaren, studenten van Saxion en de Universiteit Twente in Enschede de straat op om te protesteren tegen het rampzalige onderwijsbeleid van het gedoogkabinet van de VVD en het CDA. Het was goed om te zien dat de studenten hierbij met ferme taal gesteund werden door de hun docenten én bestuurders uit de protestgeneratie. In Nederland vormt de protestgeneratie van 50-plus een essentieel onderdeel van de economie. Oké, ze krijgen ook flinke tikken van de recessie en de gevolgen van de wereldwijde bankfraude die hun pensioenen door het putje hebben gespoeld. Maar zij zijn en blijven verreweg de rijkste generatie ooit. Bovendien zijn ze hoogstwaarschijnlijk rijker dan de huidige generatie twintigers over dertig jaar zullen zijn. Voor veel van de babyboomers was het hoger onderwijs weliswaar een onbereikbaar ideaal, maar diegenen die wel wisten door te dringen tot het hbo en de universiteit werden niet opgejaagd door een tempobeurs en het doembeeld van een torenhoge studieschuld. In de zuinige sfeer van na de oorlog was het namelijk not done om als jongere duizenden guldens te lenen. Het mocht niet van de overheid en niet van de banken. Inderdaad diezelfde overheid en diezelfde We shall overcome banken die nu studenten proberen te verleiden om zich diep in de schulden te steken. De generation broke, of in goed Nederlands de generatie platzak, is geboren! Het kabinet van weinig daadkracht en nog minder ideeën zegt geld op het onderwijs te moeten besparen om het daarna weer te investeren in de kwaliteit van het onderwijs. Je gelooft je oren niet! Dat is niet kiezen, maar schuiven, waarbij er ordinair stuivertje gewisseld wordt tussen de kwaliteit en de toegankelijkheid van het hoger onderwijs. Als studenten om wat voor reden dan ook een financiële afweging moeten maken bij hun studiekeuze of zich de vraag moeten stellen of het überhaupt wel zin heeft om aan een studie te beginnen, dan heeft dat grote (lees: negatieve) gevolgen. Dan blijven, grofweg gezegd, het hbo en de universiteiten zitten met de studenten die het onderwijs kunnen betalen en die de gok aandurven om te lenen. Studieschulden worden onverantwoord hoog en de fundamenten voor nieuwe crises zijn gelegd. Op 21 januari aanstaande is er op het Malieveld in Den Haag weer een grote manifestatie waar een massaal protest zal klinken tegen de bezuinigingen. De LSVb roept studenten, ook in Apeldoorn, Deventer en Enschede, via Facebook op protestliederen te schrijven zoals Bob Dylan - mijn held uit de jaren zestig - dat ooit deed. Het is te hopen dat de generatie platzak bij deze demonstratie wederom steun krijgt van de protestgeneratie, die wel eens voor minder de straat op ging. We shall overcome Harry van Stratum Uitschieters uit de actualiteit + Studentenpand Vorig jaar werd, tot grote teleurstelling van sommigen, het studentenpand Brink 21 in Deventer door Saxion afgestoten. Met de opheffing van studentenvereniging Textores Magistrique leek het pand aan de Stadsgravenstraat in Enschede eenzelfde lot toebedeeld, want nu maakt alleen vereniging Tabula Rasa nog gebruik van de ruimte. Gelukkig verzekerde Saxion dat er geen sprake van is dat ze van het Enschedese pand afwillen. In de kou Kerst en Oud en Nieuw vielen dit jaar in het weekend, en dus verplichtte Saxion haar werknemers niet om vrij te nemen. Daarom bleven ook de gebouwen open, in tegenstelling tot vorige jaren. Om energie te besparen werd niet ieder gebouwdeel verwarmd, waardoor de enkele medewerker die het fort bewaakte, letterlijk in de kou zat. Gelukkig is iedereen in 2011 weer verplicht vrij, zodat dit soort taferelen voorkomen wordt. Ondertussen bij Een kijkje bij de concullega s van de andere hogeschool- en universiteitsbladen. Vox Radboud Universiteit Nijmegen Meest invloedrijke student Bestuurskunde-student Mark Buck is uitgeroepen tot meest invloedrijke Nijmeegse student. Zo is hij onder andere lid van de CDA-fractie Nijmegen en werkt hij als secretaris en vicevoorzitter voor de Radboud Honours Academy studentenraad. Trajectum Hogeschool van Utrecht Gasthoofdredacteur Trajectum koos voor hun laatste nummer van het jaar voor een gasthoofdredacteur, de Utrechtse burgemeester Aleid Wolfsen. Dus in dat nummer onder andere de favoriete plek van Wolfsen, een gesprek met Arthur Japin, zijn favoriete schrijver, en de vraag Wat zou jij als burgemeester doen?. Folia & Havana - Amsterdam Een Amsterdamse samenwerking tussen Folia en Havana. Hun kerstspecial draait om het thema studeren in Met onder andere het onderwerp: Twintig jaar kaalslag. 9

10 Achtergrond Waarom komt het echte studentactivisme niet van de grond? Een ongrijpbaar feno Studentactivisme, echt veel gebeurt er niet op Saxion. Een enkele student organiseert en protesteert om het hardst, maar veruit de meesten interesseert het geen bal. Het verschil in activisme tussen hbo ers en universitaire studenten is bovendien groot. Een zoektocht naar de achterliggende oorzaken. 10 Saxion, een hogeschool met meer dan studenten, telt in totaal zeventien studie- en studentenverenigingen. De Universiteit Twente telt iets meer dan 8500 studenten, die samen 76 studie-, cultuur-, gezelligheids- en sportverenigingen draaiende houden. Een schrijnend verschil, dat met de nieuwe kabinetsplannen tegen langstudeerders niet kleiner zal worden. Waar ligt het probleem? Bij de studenten of bij Saxion? Jaap Heerze heeft als hoofd Sport & Cultuur veel contact met de besturen van de verschillende Saxion-verenigingen. Tachtig procent van de studenten woont thuis, vertelt hij. Hoeveel wonen er nou in Enschede of Deventer? Je denkt toch niet dat iemand s avonds vanuit Winterswijk de bus pakt voor een drankje in Enschede? Daarmee legt Heerze de vinger meteen op een zere plek. Hbo ers hebben, veel minder dan hun universitaire tegenhangers, binding met de instelling waar ze studeren. Een groot deel van de hbo-studenten blijft in zijn woonplaats wonen en heeft daar zijn sociale leven. Heerze: Bovendien heeft denk ik wel iedere student een bijbaan die tijd opslokt. Daarom zijn er steeds minder studenten bereid om hun studie stop te zetten voor een bestuursfunctie. Wat je nu ziet is dat studenten daarom proberen om zoiets in te passen in hun studie. De Raad van Bestuur wil graag dat iedere academie minstens één studievereniging heeft. Casper Petiet, één van de actievere Saxion-studenten en betrokken bij de oprichting van het Koepel & Overleg Studieverenigingen Saxion (KOSS), is op de hoogte van deze intentie. Steun van de academie is daarin heel belangrijk,

11 Studentactivisme meen Foto: Toma Tudor vertelt hij. Dat gebeurt niet altijd bij iedere academie, terwijl de Raad van Bestuur het wel graag ziet. Cultuurverschil Er is ook een duidelijk verschil in cultuur tussen bijvoorbeeld de Universiteit Twente en Saxion, voegt Petiet daar aan toe. Bij de UT is het algemeen bekend dat als je voor een bestuursfunctie kiest, er de mogelijkheid is tot compensatie. Bij Saxion kan dat ook. Daarmee doelt Petiet op het Voorzieningenfonds van Saxion, waar studenten in bepaalde omstandigheden gebruik van kunnen maken als ze vertraging oplopen. Dus ook als dat komt door de tijd die ze kwijt zijn aan bestuurlijke taken. Maar een student kan alleen beroep doen op het fonds als hij ook daadwerkelijk vertraging oploopt. Afgelopen jaar deden slechts veertien studenten een beroep op dit potje. Bij de UT is het compensatiesysteem anders geregeld. Daar krijgt de studentbestuurder, ongeacht of hij een vertraging oploopt, een vergoeding. Voor het kalenderjaar 2011 is een bedrag van 815 duizend euro gereserveerd voor studenten die door hun bestuurlijke taken vertraging oplopen. Hoe dat bedrag onder de verschillende verenigingen verdeeld wordt, is aan het Overleg Studieverenigingen (OS). UT-student Max Haspels is secretaris van het OS en zat voorheen in het bestuur van studievereniging Isaac Newton. Hoewel het compensatiesysteem van UT meer in het voordeel van de student is, ontkracht hij dat de UT meer begaan is met de actieve student dan Saxion. Ik heb niet het idee dat de UT studentactivisme extra stimuleert, aldus de Werktuigbouwkundestudent. Soms krijg ik het juist gevoel dat ze liever hebben dat we sneller afstuderen. Het activisme komt vooral van de studenten zelf. Bestuursleden van studieverenigingen staan vaak te trappelen om te beginnen. Boekenverkoop Bijna iedere student is lid van de vereniging van zijn studie, aldus Haspels. Dat heeft ook te maken met de boekenverkoop. De verenigingen hebben een overeenkomst met de leverancier, daardoor kunnen hun leden met korting studieboeken aanschaffen. Studieverenigingen van Saxion hebben geprobeerd een soortgelijke regeling voor studieboeken te treffen, vooralsnog loopt dit nog niet helemaal soepel. De bewering van Petiet dat op de UT de compensatieregeling algemeen bekend is, wordt door Haspels niet ondersteund. Haspels: De niet-actieve UT-student heeft denk ik geen idee van de compensatiemo gelijkheden. Ik werd er over geïnformeerd via mijn studievereniging, dat gebeurde niet vanuit de UT zelf. Haspels gelooft wel in een cultuurverschil tussen Saxion en UT, maar voert dit voornamelijk terug naar de houding van de studenten en niet naar het verschil in compensatieregeling. Ik denk dat de UT-studenten misschien bewuster zijn van wat het toevoegt. Ik heb zelf in mijn bestuursjaar bij Isaac Newton dingen geleerd die ik anders nooit had geleerd. Weinig verschil Qua aanpak is er dus vrij weinig verschil tussen Saxion en de UT. Saxion stimuleert studentactivisme niet meer of minder dan de universiteit. De financiële compensatie bij de UT is wel voordeliger voor de student. Maar dat kan nauwelijks de enige reden zijn dat er zoveel meer studentactivisme is op de universiteit. Meer voor de hand liggend is het verschil in het soort student, zoals Heerze ook uitlegt. UT er Haspels is daar een voorbeeld van. Hij verhuisde van Emmeloord naar Enschede en bouwde daar een nieuw leven op. De meeste Saxion-studenten komen uit de regio, en behouden hun sociale leven in hun eigen woonplaats. Mocht het toch aan het geld liggen, dan gloort er voor het activisme binnen Saxion hoop. Want het nu nog bestaande Voorzieningenfonds wordt dit jaar veranderd in het Profileringfonds. De komst van dit fonds betekent dat iedere student die bestuurstaken bij een vereniging op zich neemt standaard een compensatie krijgt, vertraging of geen vertraging. Deze compensatie komt maandelijks neer op een bedrag dat ongeveer gelijk staat aan de uitwonende studiefinanciering. Ook wordt hij al tijdens de bestuursperiode uitbetaald, en niet pas achteraf. Dit is nog een maatregel van het vorige kabinet, aldus Krista Nijssen, bestuursadviseur bij Saxion. Deze maatregel moet het activisme onder studenten stimuleren. Ik ben benieuwd of het in de praktijk werkt, ik hoop natuurlijk van wel. Thijs Klaverstijn 11

12 Interview Oud versus jong: tw De een is er net begonnen, terwijl de ander net afscheid heeft genomen. Twee vrouwen, allebei docent bij Saxion, maar toch zijn ze niet doorsnee. De een is namelijk de jongste docente en de andere de oudste in de organisatie. 12 Foto: Toma Tudor Milou Kievik is docent integrale veiligheidskunde. Ze geeft vakken als onderzoeksvaardigheden en statistiek en vakken die met de gedragswetenschap te maken hebben, zoals sociologie en criminologie. Ze is net een jaar geleden begonnen en is met haar 23 jaar de jongste docente van Saxion. Ze werkt fulltime en geeft ruim twintig uur les in de week. Eigenlijk is lesgeven nieuw voor me, want ik ben psycholoog. Voor deze baan werkte ik als onderzoeker bij de UT. Via een vriendin hoorde ik van de vacature. En omdat lesgeven mij altijd al erg leuk leek, ben ik ervoor gegaan. Ik heb er geen spijt van gehad, want het is nog leuker dan ik dacht. Ook de oudste docente, Truus Spijker (65) begon haar carrière niet meteen in het onderwijs. Ik ben van oorsprong verpleegkundige en antropoloog. De laatste jaren was ze als associate lector verbonden aan het kenniscentrum Gezondheid, Welzijn en Technologie. In de afgelopen jaren gaf ze niet alleen les. Ik heb veel beleidswerk gedaan, in het MT gezeten, maar ik heb ook masteropleidingen opgezet. De laatste tijd heb ik vooral projecten en onderzoek gedaan. Eigenlijk heb ik in december 2009 al afscheid genomen in verband met mijn pensioen, maar ik kon nog een jaar lang projecten afmaken waar ik mee bezig was, zoals het Matra project over ouderenzorg in de Oekraïne. De student Zowel Spijker als Kievik zijn vol lof over hun studenten. Spijker: Veel mensen klagen over de jongeren van deze tijd. Dat ze vrij en ongemotiveerd zouden zijn. Ik heb echter een heel ander beeld. De studenten die ik les heb gegeven waren over het algemeen enthousiast, zeer betrokken en leergierig. Wellicht verschilt dat ook wel per opleiding, maar ik heb nooit te maken gehad met lastige studenten. Ook Kievik is erg over ze te spreken. Ik vind ze leuk en erg gemotiveerd. In het begin was ik wel even benieuwd hoe studenten zouden reageren die even oud of zelfs ouder zijn dan ik, maar het heeft nooit problemen opgeleverd. Interactie Ook hun manier van lesgeven blijkt niet zoveel te verschillen. Ik probeer een soort coach voor ze te zijn, legt Kievik uit. Ik wil graag dat mijn lessen een aanvulling zijn op de aangeboden lesstof, en dat ze de stof interessant vinden. Ik probeer dat te realiseren door mijn lessen interactief op te zetten. Dus met veel stellingen en discussies, bijvoorbeeld over het nieuws of series die

13 Oud versus jong ee verhalen met mijn vakken te maken hebben. Daar pas ik dan de theorie op toe. De meeste mensen vinden statistiek niet zo n leuk vak. Dat begrijp ik heel goed. Ik vond het in het begin zelf ook niet leuk. Maar als je het koppelt aan populaire onderwerpen en onderzoeken, dan wordt het meteen veel interessanter! Ook Spijker vindt het belangrijk dat ze iets teweeg brengt bij de studenten. Het is leuk als je mensen ziet veranderen, ze ziet ontwikkelen. Daar doe je het uiteindelijk voor. Ik vind het belangrijk dat ze leren zaken ruimer te bekijken en vanuit verschillende invalshoeken. Overstijgend denken, zodat je lesstof leert plaatsen binnen een context van tijd en plaats. Dat deed ik door de discussie met ze aan te gaan op een interactieve en confronterende manier, zodat ze erover moesten nadenken. Allebei maken ze dankbaar gebruik van de nieuwe media. Alleen gebruikt Kievik YouTube vaker in haar lessen en geeft ze vaker digitale feedback (bijvoorbeeld via Blackboard). Leeftijd Wel is soms iets te merken van hun leeftijd. Spijker: Ik kreeg langzamerhand een seniorfunctie. Dat wil zeggen dat collega s wat meer aan je vragen, omdat je wat meer bagage hebt. Rond mijn veertigste gingen studenten ineens u tegen mij zeggen. Terwijl ze dat voorheen niet deden. Dan word je je opeens bewust kennelijk word ik ouder. Dat heb je zelf niet zo door. Kievik denkt dat ze makkelijk aanspreekbaar is voor studenten door haar leeftijd. Ik begrijp ze heel goed, omdat mijn leven niet zoveel verschilt met dat van hen. Bij collega s merkt ze soms dat ze jong is. Ze passen heel goed op me en vragen vaak of het goed met me gaat. Ik blijf toch een beetje de Benjamin van de groep. Toen ik hier net werkte, werd ik zelfs wel eens bij het koffiezetapparaat weggestuurd, omdat ze dachten dat ik een student was! Er zijn wel veel zaken veranderd zo door de jaren heen. Voor de jongste docente is dat nog niet zo heel erg merkbaar. Ik zie alleen dat het lesgeven steeds makkelijker gaat. Het was natuurlijk allemaal vrij nieuw voor me. Voor Spijker ligt dat anders. Er is veel veranderd. Zo zijn onderwijsprogramma s steeds weer aangepast en is de didactiek veranderd. Maar je moet ook veranderen en je moet je blijven ontwikkelen om je werk leuk en interessant te houden. Dat heb ik nooit erg gevonden. In de afgelopen jaren zag ik het aantal vergaderingen fors toenemen. Die vergadercultuur zal ik zeker niet missen! Fijn vond ik het bijvoorbeeld dat er meer openheid kwam over onderwerpen als spiritualiteit, bijna doodervaringen en zingeving. De verpleging is in essentie wel hetzelfde gebleven, alleen is er wel heel veel gebeurd en veranderd in het vak. Veel ten goede, sommige dingen minder. Alles wordt nu vertaald in zogenaamde producten en daarmee in geld. Helaas. Marloes Neeskens 13

14 En dat voor twee studenten! FMT vastgoedbeheer regelt voor jou snel en effectief betaalbare woonruimte. Ben jij flexibel, betrokken en wil je goedkoop wonen, meld je dan aan op w w w.f m t v a s t g o e d b e h e e r. n l

15 Student & co Eigen foto Van kantoorruimte naar zolderkamer Voor Sam van Gentevoort (24), vierdejaarsstudent Commerciële Economie, was Duits op de middelbare school niet eens zijn favoriete vak. Toch is hij drie jaar geleden begonnen met het opzetten van vertaalbureau Duits Perfect. Nu werkt hij met zeven studentvertalers, twintig freelancers, een fulltimer en twee stagiaires. Voor mij is het een uitdaging om te werken aan de groei van dit bedrijf. Drie jaar geleden hoorde Sam van Gentevoort in de gangen van Saxion Duitse studenten Nederlands praten. De ondernemersgeest van Van Gentevoort zag hier gelijk mogelijkheden in, want deze Duitse studenten zouden uitermate geschikt zijn voor het vertalen van Nederlandse teksten naar het Duits. Wat begon als het runnen van vertaalbureau Duits Perfect vanaf zijn zolderkamer, is inmiddels uitgegroeid tot een kantoorpand van ruim vijftig vierkante meter in Enschede. Voor mij is het een uitdaging om iets op te bouwen, vandaar dat ik dan ook graag een eigen bedrijf wilde oprichten. Zelf ben ik geen vertaler, maar houd ik mij voornamelijk bezig met het runnen van dit bedrijf. De harde kern van ons vertaalteam bestaat uit zo n tien à twintig man. In totaal vertalen wij naar tien verschillende talen en houden wij ons bezig met diverse vakgebieden zoals commercieel, financieel, juridisch en technisch. Op dit moment is Van Gentevoort bezig met afstuderen. Zijn afstudeeropdracht voert hij uit binnen zijn eigen bedrijf. Met een begeleider vanuit Saxion heb ik regelmatig contact om mijn doelen en leerpunten te bespreken en feedback te krijgen. Op deze manier kan ik mij naast het afstuderen ook volledig op het bedrijf focussen. Duits Perfect beschikt over een breed scala aan vaste klanten. Zo vertaalden zij al teksten voor de Gemeente Enschede en de Universiteit Twente. Van Gentevoort: Speciale opdrachten waar we nu mee bezig zijn, zijn het vertalen van berichten van de website van FC Twente naar het Engels en Duits en het vertalen van teksten voor Kamernet.nl. De zaken van het vertaalbureau gaan goed, want binnenkort gaat het bedrijf verhuizen naar een authentiek pand dichtbij het centraal station van Enschede. Ik begon het bedrijf op een zolderkamer en nu gaan we ook weer terug naar een zolderkamer. Alleen is die wel een stuk groter, ruim negentig vierkante meter. Dromen voor de toekomst heeft Van Gentevoort nog genoeg. Hij zou nog graag een ander bedrijf willen opzetten. In mijn gedachten denk ik aan onderwerpen zoals nanotechnologie en duurzame energie, want dat is de toekomst. Susan Kuipers-Westen 15

16 Student & co Protest Eigen foto Hart voor Kenia Saxion-studente Nelleke Nijhuis (21) kwam in 2006 voor het eerst in Kenia. Ik was daar voor het project Edukans van mijn middelbare school. Het deed me heel veel. Na een bezoek aan een sloppenwijk in de hoofdstad Nairobi wist ik het zeker: hier kom ik nog een keer terug. Vorig jaar was het eindelijk zover, in maart vertrok Nelleke naar dezelfde sloppenwijk om stage te lopen bij de organisatie Maji Mazuru. Maji Mazuru betekent schoon water in het swahili, vertelt Nelleke. Naast schoon drinkwater, houden ze zich bezig met verschillende projecten. Tijdens haar stage heeft Nelleke een cursus life skills gegeven aan verschillende groepen jongeren. Mijn lessen gingen over van alles: hoe communiceer je met elkaar, hoe ga je om met groepsdruk, problemen of criminaliteit. In het begin was het volgens Nelleke wel even wennen. Je hoort zo veel verhalen, ziet dingen, voor iemand uit het rijke westen is dat soms heels bizar. Als blank meisje val je bovendien ontzettend op. Dat haar werk serieus genomen werd, bleek toen ze iedereen vroeg een evaluatieformulier in te vullen. Het is dan heel leuk om te zien dat iedereen er echt wat aan gehad heeft en juist de stoere jongens achter in de klas vragen of er niet nog een vervolgcursus word gegeven. (FK) Toekomst in de basketbalwereld 16 Patrick Kaas (21) is een goed voorbeeld van iemand die van zijn hobby zijn werk heeft gemaakt. Hij studeert Hoger Hotelonderwijs aan Saxion, maar ziet zijn toekomst in de basketbalwereld. En dan in het verkopen van basketbalkleding via zijn website Basketballwear.nl. Foto: Auke Pluim Sinds Kaas in de basketbalwereld actief is heeft hij ook interesse in de shirts van de verschillende clubs. Het bleek nogal lastig om in Nederland aan goede shirts te komen. Mijn ouders hebben zich vroeger rot gezocht naar een shirt voor mij, vertelt Kaas. Daarna ging hij zelf shirts bestellen vanuit Amerika. Mijn vrienden werden enthousiast. Zo kocht ik de shirts in en verkocht ik ze door aan mijn vrienden. Momenteel richt Kaas zijn aandacht op de teamkleding, omdat je daar meer winst op maakt dan de verkoop van losse shirts. Zo verziet hij de komende seizoenen zijn eigen basketballclub uit Amersfoort van een tenue. Voor deze teamkleding heeft hij contact met een leverancier in China. Al met al doe ik hele goede zaken. Ik doe geen uitspraken over de omzet, maar ik kan je wel vertellen dat ik er prima van kan rondkomen. (SJ)

17 Student & co Overal waar je kijkt zie je kunst Een straatmuzikant. Een jongetje die wekelijks blokfluitles volgt, maar ook een kunstschilder die zich uitleeft op zijn zolder. Het zijn allemaal kunstenaars op hun eigen manier, vertelt de Almelose Karin Vegelien (23) enthousiast. De tweedejaarsstudente Facility Management loopt momenteel stage bij Kunst en Cultuur Overijssel (KCO) in Zwolle. KCO is een stichting die werkt voor de provincie. Gemeenten, scholen, bedrijven en instanties worden geadviseerd. We willen kunst aan de man brengen en proberen alle mensen gelijke kansen te geven zich te kunnen profileren als ware kunstenaars. Ik werk op de afdeling Popmuziek, waar ik de popadviseur ondersteun. Pop is natuurlijk heel breed. Van échte rockers tot studenten die gestudeerd hebben aan het conservatorium, vertelt Vegelien. De geplande bezuinigingen op cultuur laten ook KCO niet onberoerd. Ik vind het moeilijk hier een oordeel aan te geven. We zijn een linkse hobby en we worden aan de kant geschoven, hoor ik veelal in mijn omgeving. Bij veel bedrijven zouden we met een andere bedrijfsvoering en een andere budgettering ook veel kunnen bereiken. Maar ik denk toch dat ik de commerciëlere kant op wil en me meer wil richten op evenementen. (MdJ) downloads voor telefoongame De telefoongame Barrr voor Android-telefoons is al keer gedownload. De game is ontwikkeld door ACT-studenten Roy van der Veen en Mariecke Kouwenberg. Barrr is een restaurantmanagementgame in een piratensetting. Dit hadden we absoluut niet verwacht, vertelt Van der Veen. We hadden gehoopt op een paar duizend downloads in totaal, maar na vier dagen zaten we al over de tienduizend. Van der Veen en Kouwenberg liepen al een tijdje met de wens om een game te ontwikkelen. Na rondvraag binnen de academie, bleek dat ze hun vrije minor aan dit project mochten besteden. Het plan is om in de toekomst ook een betaalde versie uit te geven, maar zover is het nu nog niet. Van der Veen: We willen eerste extra content, zoals meer levels, toevoegen aan de game voordat we daar aan beginnen. (TK) Foto: Auke Pluim S A B I N E Buiten boord pissen Iedere keer dat ik afgelopen maand het Saxion-gebouw inliep kreeg ik behoorlijk wat opmerkingen naar mijn hoofd geslingerd over mijn visie op de man, die ik in mijn vorige column mededeelde. Ik begreep direct dat ik me op glad ijs bevond. Mocht ik nog kans willen maken op een niet-vrijgezel in 2011 dan moest ik hier wat aan doen. Want velen vroegen of ik wel eens een man aan mijn zijde gehad had? Ik zou namelijk terugvallen op clichés. Maar naar mijn mening zijn relaties ook cliché. Of staan ze in ieder geval gelijk aan elkaar. Denk aan de stress rondom de schoonouders. Denk aan de rolverdeling in het huishouden, wij vrouwen blijven aan dat aanrecht vastgeplakt zitten. Denk aan dure cadeaus die gekocht worden om iets goed te maken binnen de relatie. Denk aan het riedeltje van samenwonen dan trouwen en dan kinderen krijgen. Sinds kort is er op de relatiemarkt een nieuw cliché product bijgekomen, namelijk de scheiding ( in gevallen van huwelijk) of het vreemdgaan. Misschien is het dit laatste cliché dat mij ervan weerhoudt om de binding aan te gaan en wellicht de positieve kanten van een man te vinden. Al hoewel ik zelf vind dat ik die in voorgaande column aardig naar voren heb weten te brengen. Het nieuwe product op de relatiemarkt, vreemdgaan met als gevolg een scheiding, trekt geregeld mijn aandacht. En dan niet omdat ik zelf vreemdga, maar omdat ik het in mijn omgeving steeds vaker hoor. Vrouwen worden als een soort wegwerpartikelen benaderd. Als een wegwerpscheermesje dat je meeneemt op vakantie en wanneer het bot is, vaak na één keer scheren, wordt weggegooid. Alsof de prik van de cola eraf is. Ik vraag me af hoe dat komt. Is het aanbod te groot, te verleidelijk? Heeft het te maken met de individualiserende maatschappij? Is het omdat je anders niets te vertellen hebt in de kroeg? Vinden we het spannend om een man te kunnen betrappen? Of vinden we het zelf als vrouw spannend om betrapt te kunnen worden? Maakt die ring om zijn vinger het nog interessanter? Is het tegenwoordig de norm om het hele alfabet op te noemen als het gaat om relaties? Hoe dan ook er gaat een hele wereld schuil achter het buiten boord pissen. En laat ik eerlijk zijn, ook vrouwen gaan geregeld vreemd. Ik bekijk het slechts van de vrouwelijke kant. En sluit af met de boodschap dat ik maar wacht op de ware. Sabine Jeurnink studeert aan de Pabo. Foto: Toma Tudor 17

18

19 Coverthema Wij protesteren! De Nederlandse student protesteert massaal. Waarom? Nederland komt volgens hen in een kenniscrisis als het kabinet haar plannen, die onder andere langstudeerders treffen, uitvoert. In dit coverthema een reportage over de Enschedese protestactie in december, een artikel over de gevolgen van de kabinetsplannen voor Saxion en de mening van enkele Saxionners. Foto: Toma Tudor 19

20 Coverthema Wint het plichtsbesef of het verlangen naar warmte? Koukleumen om een punt te maken Protesteren tegen de plannen van het kabinet. Sax-redacteur Wendy van Til greep op 16 december haar kans om een protestmars van Saxion- en UTstudenten naar de Oude Markt mee te maken. Foto s Toma Tudor en Wendy 20 Thank God! Een extra sjaal en een paraplu tegen de vallende sneeuw. Ik was al bang dat ik de rest van de dag als de verschrikkelijke sneeuwvrouw door Enschede zou wandelen, maar dat valt alweer mee. Het logootje van kenniscrisis. nl (een dalende lijn in een grafiek) en de felrode kleur, doen me niet zo veel. Protesteren past wel in mijn straatje, denk ik. Al heb ik het protesteren wellicht ietwat te rooskleurig voorgesteld. In elk geval dacht ik niet aan een min-zoveel-ondernul-temperatuur, een sneeuwstorm en een spekglad wegdek. Ach ja, weer een illusie minder. In de centrale hal van Saxion in Enschede hangen al dagen spandoeken met kreten over de plannen en een oproep om te protesteren. Zelfs de Raad van Bestuur van de hogeschool staat toe dat studenten hun lessen missen om mee te wandelen in de protestmars. Nou, hier ben ik dan. De Enschedese studenten, zowel die van Saxion als die van de Universiteit Twente, bundelen hun krachten en protesteren tegen de plannen van het kabinet om het collegegeld voor langstudeerders te verhogen, met euro! Ik kan me wel voorstellen dat studenten niet blij zijn met de plannen. Buiten krijg ik dus gelukkig een extra sjaal en paraplu van de organisatie Kenniscrisis.nl. Want wij laten onszelf natuurlijk niet in de kou staan, roept de uitdeler me toe. De Saxionners staan wat onwennig naast elkaar. Uitgerust met spandoeken en kartonnen bordjes waarop onder meer het hoofd van premier Mark Rutte staat: Wanted: studiedief of OpRutte!. Een driewieler scheurt over het plein. Harde beats schallen uit de boxen, die voor de gelegenheid op een vrachtwagen zijn gezet. Respect is er voor een groep docenten van de Academie Mens en Maatschappij.

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Saxion Open 24 januari Deventer Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Life Science, Design & Technology ROOD Economie, Management & Organisatie BLAUW - Archeologie - Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Onderzoek Alumni Bètatechniek

Onderzoek Alumni Bètatechniek Onderzoek Alumni Bètatechniek 0 meting - Achtergrond Eén van de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een tekort aan technisch geschoolden. De Twentse situatie is hierin niet afwijkend. In de analyse

Nadere informatie

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces Apple Fanboy Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C De intro Welkom in het verslag van de Apple fanboy, ik ben Jippe Joosten en ik ben enorm fan van Apple. Ik ben nu 21 jaar oud

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014

Growth & Reflection. Opleverdatum: 18 juni 2014 Growth & Reflection Growth & Reflection Opleverdatum: 18 juni 2014 Multimediaal Reclamebureau 2013/2014 Inleiding Er zit alweer een half jaar bij MMR op en ik heb weer veel nieuwe dingen geleerd en nieuwe

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 )

Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 ) Nie uwsb rie f Stichting OE R S T I C H T I N G O N D E R W I J S E V A L U A T I E R A P P O R T J A A R G A N G 4, NR. 3 ( M A A R T 2 0 1 1 ) Nieuwsbrief Stichting OER Stichting Onderwijs Evaluatie

Nadere informatie

Jong en veelbelovend

Jong en veelbelovend Jong en veelbelovend Geen bedrijf kan zonder jong talent. Ook Facilicom niet. Maar in tijden van krimp is het moeilijk om plekken voor hen te creëren. Hoe gaan jonge talenten hiermee om? Denken ze een

Nadere informatie

Blok 1 - Voeding en ziekte

Blok 1 - Voeding en ziekte Reflectie jaar 2 Algemeen Nadat ik mijn propedeuse heb behaald kon ik mij in het volgende studiejaar compleet richten op het begin van de hoofdfase. Ik heb in het tweede jaar veel geleerd en mijzelf verder

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Studenten: meer werken noodzaak door hogere studiekosten 13 januari 2011 Inleiding Van november 2010 tot begin januari 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek.

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

Transitie in de zorg, transitie in haar leven

Transitie in de zorg, transitie in haar leven Transitie in de zorg, transitie in haar leven Op stap met onze Wandelcoach Tineke Franssen Transitie in de zorg Leonie (37) zwoegt en tobt. Ze hàd het naar haar zin, als psycholoog en casemanager in de

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Van de voorzitter Ik heb in de eerste nieuwsbrief van dit jaar gezegd dat er nieuws moet zijn voor een nieuwe nieuwsbrief En nieuws hebben we zeker weer. Nieuwe bestuursleden

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014

! LERAREN HANDBOEK!!! 1e Editie, 2014 LERAREN HANDBOEK 1e Editie, 2014 1. Je eerste Workshop Om te beginnen In dit Leraren Handboek vind je een paar tips en tricks die je kunnen helpen bij het voorbereiden van je workshop. Als je nog nooit

Nadere informatie

Jeroen Neef: betontimmerman met diploma

Jeroen Neef: betontimmerman met diploma bouwen Magazine over loopbaanontwikkeling en vaktechniek voor werknemers in de bouw en infra nr. 2 april 2011 Jeroen Neef: betontimmerman met diploma Prefab fundering met IJB Smartfoot Uitvoerder Cees

Nadere informatie

Omschrijving en prijsoverzicht

Omschrijving en prijsoverzicht Omschrijving en prijsoverzicht Studievereniging LiNK voor Academie Creatieve Technologie Saxion Enschede Het begin van een samenwerking Gedurende het hele jaar is studievereniging LiNK druk bezig met het

Nadere informatie

De studiebelasting voor Werktuigbouwkunde bedraagt gemiddeld 42 uur per week. Wiskunde is wel een

De studiebelasting voor Werktuigbouwkunde bedraagt gemiddeld 42 uur per week. Wiskunde is wel een Naam opleiding: Werktuigbouwkunde Toelating Is de studie moeilijk? Een studie aan de TU Delft is pittig, zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie gelijk vol voor gaat. Gas terugnemen kan

Nadere informatie

Samen sta je sterk. Adviesrapport. Project: Communicatieplan

Samen sta je sterk. Adviesrapport. Project: Communicatieplan Project: Communicatieplan Smokeless Nathalie Kooiman, 0863131 Charlotte Voorn, 0847183 Wendy Lanser, 0862815 Rowan Lens, 0857190 CDM1A Hogeschool Rotterdam Rowan Lens - CDM1A - Hogeschool Rotterdam 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Christmas Edition. Voor wielrennen was het... Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË. Alies: Ik heb een schoenen verslaving

Christmas Edition. Voor wielrennen was het... Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË. Alies: Ik heb een schoenen verslaving Glass Christmas Edition Voor wielrennen was het... Alies: Ik heb een schoenen verslaving Mijn familie is mijn ware vriend! ALIES GESPOT IN BELGIË Inhoudsopgave Pagina: Even voorstellen 4-5 Ik heb een schoenen

Nadere informatie

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken!

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! Dé expert in praktische apotheektrainingen E-PAPER Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! 1 Inhoudsopgave De cliënt en ik 3 Weet jij nog waarom je in de apotheek wilde

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

32 Kwaliteitsbevordering

32 Kwaliteitsbevordering DC 32 Kwaliteitsbevordering 1 Inleiding In dit thema gaan we in op de begrippen kwaliteit, kwaliteitszorg en kwaliteitsbeleid. Het zijn onderwerpen die niet meer weg te denken zijn uit het Nederland van

Nadere informatie

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem kopen+verkopen 52 eigen huis magazine september 2014 Scheiden wordt (te) duur voor huisbezitter Bij elkaar blijven voor de hypotheek Sinds de crisis op de woningmarkt, is scheiden toch al naar en duur

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt

Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Saxion Open 31 januari 2015 Enschede Opleidingen aanwezig op de oriëntatiemarkt Life Science, Design & Technology ROOD Economie, & Organisatie BLAUW - Archeologie - Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Bouwkunde hva techniek HVA TECHNIEK bouwkunde 2013-2014 Bouwkunde: studeren in dé bouwplaats van Nederland Bouwkunde studeren in Amsterdam biedt veel uitdagingen. Want als er

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Thema Kinderen en school

Thema Kinderen en school http://www.edusom.nl Thema Kinderen en school Lesbrief 20. Het adviesgesprek. Wat leert u in deze les? Advies vragen. / woorden die hetzelfde betekenen. Advies geven. / woorden die hetzelfde betekenen.

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar, Hogeland College, Uithuizen, 20 september 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar, Hogeland College, Uithuizen, 20 september 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, opening vmbo-schooljaar, Hogeland College, Uithuizen, 20 september 2012 Beste leerlingen, dames en heren, Er is een filmpje op YouTube dat begint

Nadere informatie

Single op de woningmarkt

Single op de woningmarkt Krap aanbod, nieuwe eisen, één inkomen Single op de woningmarkt Alleenstaanden moesten al meer moeite doen om een huis te kunnen kopen. Dat wordt er de komende jaren niet eenvoudiger op. TEKST SANDER VAN

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit.

Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Hoe ervaar je de les (sen) die krijgt van Dhr Talman? De lessen van meneer talman zijn leerzaam, duidelijk. Hij legt het allemaal rustig uit. Goed, duidelijke manier van les geven Goed en zinvol. Goed

Nadere informatie

nieuwe media battle succes op social media tlekkerst restauratief

nieuwe media battle succes op social media tlekkerst restauratief 48 Sushi nieuwe media battle succes op social media tlekkerst restauratief 49 Een rood-actie, een sushibattle - zomaar enkele succesvolle socialmedia-acties van Japas in Ermelo. De tijd van strooien met

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein Oefening 5 Persoon 1: Annet Kok (moeder) Talent: Prestatiegericht Betrouwbaar Humoristisch Optimistisch Vasthoudend Concreet voorbeeld: Tijdens de hockeywedstrijden Dat ze klaarstaat voor haar vrienden

Nadere informatie

KLANTONDERZOEK. Meest risicovolle aanname Consument wil interactief nieuws tot zich nemen

KLANTONDERZOEK. Meest risicovolle aanname Consument wil interactief nieuws tot zich nemen KLANTONDERZOEK Meest risicovolle aanname Consument wil interactief nieuws tot zich nemen Meerdere testvormen 1. Een heel specifiek doelgroeponderzoek. We beperken onze doelgroep tot tussen de 20 en 25-jarige

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu

Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Deel D Spreken - Thema 11 Milieu Stel een vraag. Je buren gaan op vakantie. Jij gaat voor hun poezen zorgen. Je weet niet wat de poezen moeten eten en hoe vaak ze moeten eten. Wat vraag je aan je buren?

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating

Naam opleiding: Life Science & Technology. Toelating Naam opleiding: Life Science & Technology Toelating Is de studie moeilijk? De studie is pittig; zorg er daarom voor dat je er aan het begin van je studie direct vol voor gaat. Gas terugnemen kan altijd

Nadere informatie

JAARPLAN JONGE SOCIALISTEN ARNHEM- NIJMEGEN

JAARPLAN JONGE SOCIALISTEN ARNHEM- NIJMEGEN JAARPLAN JONGE SOCIALISTEN ARNHEM- NIJMEGEN 2015-2016 Inhoudsopgave Voorwoord (pagina 3) Inleiding (pagina 3) Bestuur Jonge Socialisten Arnhem- Nijmegen 2015-2016 (pagina 4) Portefeuilleverdeling (pagina

Nadere informatie

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0

Copyright Marlou en Anja Alle rechten voorbehouden Opeenrijtje.com info@opeenrijtje.com 3.0 2 Deel 1 Beïnvloeden van gedrag - Zeg wat je doet en doe wat je zegt - 3 Interactie Het gedrag van kinderen is grofweg in te delen in gewenst gedrag en ongewenst gedrag. Gewenst gedrag is gedrag dat we

Nadere informatie

Emigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63721

Emigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63721 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 04 May 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63721 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)!

ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 29 ouders)! 18 responses View all Publish analytics 18 responses ipad enquête - ouders - 18 reacties (van 9 ouders) Summary View all responses Publish analytics In welke mate ziet u uw zoon of dochter de ipad thuis

Nadere informatie

Hans van Rooij VERSTAG

Hans van Rooij VERSTAG Hans van Rooij VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-14-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: geweld tegen hulpverleners 5 10 15 20 25 tekst 1 Nederland klaar met

Nadere informatie

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014

Enquete resultaten Normen en Waarden 2014 Enquete resultaten Normen en Waarden 214 Deze enquête is afgenomen in de derde en vierde klas op de middelbare school de Guido de Bres in Amersfoort. Dit zijn de statistieken van de anwoorden die de leerlingen

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica

Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Zelfreflectie Jaar 1 Marco Kleine Deters 1550275 Bedrijfskundige Informatica Auteur: Marco Kleine Deters Opleiding: Bedrijfskundige Informatica Klas: BIEV2B Studentcode: 1550275 Datum: 8-6-2009 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni

13/6/2012 TRANSCRIPT RIET INTERVIEW. Sanni 13/6/2012 INTERVIEW TRANSCRIPT RIET Naam interviewer Naam respondent Pseudoniem respondent Datum interview 30-05-2012 Plaats interview Alkmaar Begintijd interview 12.00 Eindtijd interview 13.20 Leeftijd

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets.

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets. Een stedentrip is wat Giga (28) het liefste doet tijdens zijn vakanties: het lijstje van steden die hij dit jaar nog gaat bezoeken is enorm; Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Antwerpen, Brugge, Gent, Praag,

Nadere informatie

Boventallig? Pech. Of toch niet?

Boventallig? Pech. Of toch niet? Boventallig? Pech. Of toch niet? Op pad met onze Wandelcoach Tineke Franssen Harriët (37, foto) werkt drie jaar bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Eerst als projectleider ICT. Maar de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar.

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar. Het seizoen zit er bijna op, het eerste speelt nog in de nacompetitie voor promotie, de jeugdtoernooien gaan beginnen en we hebben nog twee evenementen te goed om dit voetbalseizoen af te sluiten. Als

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

TOV! Nieuwsbrief Maart. Geplande evenementen. Plein 16C 4001LJ Tiel www.toveten.nl T: 06 549 363 50 info@toveten.nl 31-3-2015

TOV! Nieuwsbrief Maart. Geplande evenementen. Plein 16C 4001LJ Tiel www.toveten.nl T: 06 549 363 50 info@toveten.nl 31-3-2015 Nieuwsbrief Maart TOV! Plein 16C 4001LJ Tiel www.toveten.nl T: 06 549 363 50 info@toveten.nl Maart is aangebroken, de lente is er en er is weer een nieuwsbrief van TOV! Er is een hoop gebeurd deze maand.

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Hasmik Matevosyan, mode-onderzoekster Mode-industrie zonder verspilling Hasmik Matevosyan (1987) studeerde

Nadere informatie

Communiceren met ouderen

Communiceren met ouderen Communiceren met ouderen 1. Introductie a) Het SEE-GREEN project Het SEE-GREEN project is een Europees initiatief om de gevolgen voor de oudere generatie burgers in onze gemeenschappen te bepalen wanneer

Nadere informatie

1 Lezen. 1.1 Lezen wat er staat. Lees eerst de tekst goed door en probeer dan de vragen hieronder te beantwoorden.

1 Lezen. 1.1 Lezen wat er staat. Lees eerst de tekst goed door en probeer dan de vragen hieronder te beantwoorden. 1 Lezen 1.1 Lezen wat er staat Lees eerst de tekst goed door en probeer dan de vragen hieronder te beantwoorden. Leren kun je op allerlei manieren doen. Je kunt een opleiding of cursus volgen, maar je

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

Om de beurt halen deelnemers nu de briefjes uit de vuilniszak en lezen ze voor. Bespreek wat erop staat.

Om de beurt halen deelnemers nu de briefjes uit de vuilniszak en lezen ze voor. Bespreek wat erop staat. Ik geloof... iets Leeftijd: 12-16, 16+ Soort bijeenkomst: catechese Soort werkvorm: Thema: Geloven en spiritualiteit, Kerk Tijdsduur: 2 uur en 55 min. Kerk: wat mag weg, wat mag blijven; stellingen; Godsbeeld

Nadere informatie

Wie zijn jouw vrienden? Opdracht:

Wie zijn jouw vrienden? Opdracht: Wie zijn jouw vrienden? Opdracht: 1. Maak een spinnenweb van jouw belangrijkste vrienden. 2. Schrijf er telkens bij waar je die vriend hebt leren kennen. 3. Schrijf de meest positieve eigenschap als vriend

Nadere informatie

STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014

STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014 STICHTING DAPPER KIND BELEIDSPLAN 2013/2014 Dapper Dagboek Dapper Dagboek INHOUDSOPGAVE Beleidsplan Jouw Dagboek, jouw verhaal Organisatie Ziekenhuizen Vrijwilligers Acties Financiën Communicatie Eindwoord

Nadere informatie

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006

LYRICS. 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 LYRICS 1. Dat is de toon van de waarheid Door: A.L. Snijders, 26 oktober 2006 omdat ik ontdekt heb dat er niets boven de waarheid gaat die hele toon die is zo bijzonder dat is de toon van de waarheid begrijp

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

15 december 2014 schooljaar 2014-2015 nieuwsbrief 8

15 december 2014 schooljaar 2014-2015 nieuwsbrief 8 Lijster eens Lijsterhof 6, 3772 AA Barneveld www.obs-delijster.nl 15 december 2014 schooljaar 2014-2015 nieuwsbrief 8 Van de directie Voor u ligt de laatste Lijstereens van 2014. Een hele dikke, want naast

Nadere informatie

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo)

Figuur 1: Aantal gediplomeerde studenten lerarenopleidingen studiejaar 2004-2008 (bronnen: hbo-raad en vsnu, bewerkt door sbo) Aantal gediplomeerden aan de lerarenopleidingen in Nederland Ondanks huidige en verwachte lerarentekorten is er geen sprake van een substantiële groei van aantal gediplomeerden aan de verschillende lerarenopleidingen.

Nadere informatie

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING

Geneeskunde studiejaar 2014-2015. Matchingsvragenlijst MATCHING Geneeskunde studiejaar 2014-2015 Matchingsvragenlijst MATCHING Dit PDF document is een weergave van het matchingsformulier voor de opleiding geneeskunde van de Universiteit Utrecht, uitgevoerd door het

Nadere informatie

Concept WHAT S UP, LATER?!

Concept WHAT S UP, LATER?! Omgevingsverkenning Toen ik aan mijn vrienden vroeg hoe ze denken over later en pensioen was de eerste reactie van allemaal: nee ik denk alleen over nu na eigenlijk. Vervolgens zei ik dat ze later als

Nadere informatie