VASTGOED ADVISEUR. jaargang 28, nummer 2 april vakblad voor makelaars en taxateurs een uitgave van VBO Makelaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VASTGOED ADVISEUR. jaargang 28, nummer 2 april 2014. vakblad voor makelaars en taxateurs een uitgave van VBO Makelaar"

Transcriptie

1 VASTGOED ADVISEUR Drs. Chris Buijink, voorzitter NVB: We komen uit onze ivoren torens! BKR: Op weg naar integrale registratie van schulden Vinger aan de pols bij achterstallig onderhoud Social media: Verloren tijd of latente moneymaker? Tweeluik erfpacht; Overheid kan en moet ingrijpen jaargang 28, nummer 2 april 2014 vakblad voor makelaars en taxateurs een uitgave van VBO Makelaar

2 Specialist in aansprakelijkheidsverzekeringen aansprakelijkheids- voor o.a. Specialist in verzekeringen voor o.a. Assurantieintermediairs, Assurantie- hypotheek-, intermediairs, kredieten hypotheek-, pensioenadviseurs kredieten pensioenadviseurs Makelaars, beheerders en Makelaars, taxateurs beheerders in onroerende en taxateurs zaken in onroerende zaken Advocaten, notarissen, accountants Advocaten, notarissen, belastingadviseurs accountants en belastingadviseurs Wij Wij beschermen beschermen de de vastgoedmakelaar vastgoedmakelaar en en zijn zijn of of haar haar dienstverlening... dienstverlening... AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN VOOR MAKELAARS IN VASTGOED AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERINGEN VOOR MAKELAARS IN VASTGOED Net zoals u zijn wij specialist. Al ruim 25 jaar zijn wij onafhankelijk makelaar Al Net ruim zoals 25 u jaar zijn zijn wij specialist. wij makelaar Al ruim in (beroeps)aansprakelijkheidsverzekeringen. 25 jaar zijn wij onafhankelijk makelaar in aansprakelijkheidsverzekeringen. Hierdoor kunnen wij u een optimale Hierdoor in aansprakelijkheidsverzekeringen. hebben wij veel ervaring opgebouwd Hierdoor kunnen kunnen wij u wij een u optimale een bescherming van de continuïteit van uw bedrijf bieden, zodat u kunt optimale bescherming bescherming van de continuïteit van de continuïteit van uw van bedrijf uw bedrijf bieden, garanderen. zodat u kunt blijven doen waar u goed in bent: makelen. En blijven u kunt doen ondertussen waar u goed blijven in bent: doen makelen. waar u goed in bent. dat dat houden houden wij wij zo zo s-gravenweg 431, 3065 SC Rotterdam, T s-gravenweg 431, 3065 SC Rotterdam, T _ADV_VastgMag_194x264_def.indd :26: _ADV_VastgMag_194x264_def.indd :26:02

3 6 12 Drs. Chris Buijink, voorzitter NVB: We komen uit onze ivoren torens! Op weg naar integrale registratie van schulden Vinger aan de pols bij achterstallig onderhoud Social media: Verloren tijd of latente moneymaker? in dit nummer no nonsense Lente op woningmarkt vraagt om groeizaam weer 5 actueel Drs. Chris Buijink, voorzitter NVB: We komen uit onze ivoren torens! 6 BKR: Op weg naar integrale registratie van schulden 12 Vinger aan de pols bij achterstallig onderhoud 18 Social media: Verloren tijd of latente moneymaker? 24 Tweeluik Erfpacht; Overheid kan en moet ingrijpen 28 columns Onderzoeksinstituut OTB Sparen wordt ondergewaardeerd! 11 Bedrijfsmatig Vastgoed Europese Centrale Bank geeft voorkeur aan EVS van TEGoVA 23 Agrarisch Vastgoed Veranderingen in het systeem van toeslagrechten 27 Rabobank Nederland Hoe ver durven starters te gaan? 33 achtergrond Uit de media 4 Online 15 Uit de rechtspraak Blijven hangen aan de opdracht 16 Makelaar van de Maand De 3 Linden Makelaardij 30 Achter de Voorkant Gustav Mahlerplein, Amsterdam Symphony 34 VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 3

4 UIT DE MEDIA Animo voor koophuis groeit Zeven personen op de honderd burgers zijn van plan binnen twee jaar een woning te kopen. Een jaar geleden was de animo nog een kwart kleiner. Volgens het CBS wil een op de twintig mensen binnen twee jaar een woning kopen of laten bouwen. Nog eens twee personen van de honderd geven als antwoord ja, misschien. In het eerste kwartaal was een vijfde van de bevolking van plan hun woning op te knappen. Naar verwachting steekt zeker een kwart de komende maanden de handen uit de mouwen voor onderhoud of verbetering van de woning. Huizenbezitter lost tussentijds flink af Huizenbezitters hebben in 2013 gemiddeld bijna euro van hun hypotheekschuld tussentijds afgelost. Dat meldt ING op basis van een enquête van TNS Nipo. Ongeveer een kwart van de ondervraagden deed een tussentijdse aflossing, meestal met geld van de spaarrekening of uit beleggingen. Een op de vijf wil dit jaar extra aflossen. Volgens ING lossen huizenbezitters gemiddeld tussen de en euro extra af in Volgens ING is het vertrouwen van starters en huizenbezitters in de woningmarkt in de eerste drie maanden van dit jaar gestabiliseerd. Bijna de helft van de starters denkt erover nog dit jaar een huis te kopen. 54% van de huizenbezitters denkt dat de prijzen weer zullen stijgen. Dat is het hoogste percentage sinds Een meerderheid van zowel starters als woningbezitters denkt bovendien dat er meer ruimte in kooponderhandelingen is dan twee jaar geleden. Drie op de tien huiseigenaren die hun huis willen verkopen, verwachten dat dit in een periode van vier tot zes maanden gelukt is. Een kwart denkt hier maximaal een jaar voor nodig te hebben. 26% denkt dat dit langer gaat duren. Een groepje van 6% denkt dat binnen drie maanden voor elkaar te krijgen. Hogere verkoopprijs woning door energielabel Een gunstig energielabel verhoogt de transactieprijs en de verkoopsnelheid van koopwoningen. Uit onderzoek van TiasNimbas Business School blijkt dat de gelabelde woningtransacties ruim 100 dagen sneller een koper wisten te vinden dan de transacties zonder energielabel. Ook in de prijs zijn de sporen van een groen label (A of B categorie) terug te vinden. Elk kwartaal bestuderen onderzoekers van TiasNimbas Business School de wijze waarop het energielabel op de Nederlandse koopwoningmarkt heeft gepresteerd. Het marktaandeel (15,2%) van gelabelde woningen vertoont een stijgende trend ten opzichte van voorgaande kwartalen. Deze gelabelde woningen hadden 106 dagen minder lang nodig om tot een transactie te komen. Onder de gelabelde transacties uit het voorgaande kwartaal konden de woningen voorzien van een groen A of B energielabel rekenen op een prijspremie van gemiddeld 2,4%, ook wanneer gecorrigeerd werd voor de locatie en kwaliteit van de betreffende woning. Deze 2,4% groene labelpremie is gelijk aan het langere termijn gemiddelde en staat bij een doorsnee woning gelijk aan een premie van ruim euro per transactie. Aantal huishoudens met onderwaarde eigen woning fors gegroeid Huishoudens met fiscale hypotheekschuld ten opzichte van waarde eigen woning mln * Bron: CBS Geen hypotheekschuld Overwaarde Onderwaarde Huishoudens met fiscale hypotheekschuld ten opzichte van waarde eigen woning, naar leeftijd hoofdkostwinner, 1 januari 2013* Tot 25 jr 25 tot 30 jr 30 tot 35 jr 35 tot 40 jr 40 tot 45 jr 45 tot 50 jr 50 tot 55 jr 55 tot 60 jr 60 tot 65 jr 65 tot 70 jr 70 tot 75 jr 75 jr en ouder x Bron: CBS Geen hypotheekschuld Overwaarde Onderwaarde Aantal verkochte woningen februari 2014 Februari Stijging 27% t.o.v. februari Stijging 12.6% t.o.v. januari Woningtypen Stijging hoekwoningen t.o.v. jan % Stijging vrijstaande woningen t.o.v. jan % Stijging vrijstaande woningen t.o.v. feb % Stijging 2-onder-1-kapwoningen t.o.v. feb %. Aantal geregistreerde hypotheken Februari Stijging 16.9% t.o.v. februari Stijging 16.2% t.o.v. januari Aantal executieveilingen Februari Stijging 8.2% t.o.v. februari Bron: Kadaster 4 VASTGOED ADVISEUR april 2014

5 NO NONSENSE lente op woningmarkt vraagt om groeizaam weer Het lijkt wel lente op de woningmarkt. Nu een economisch herstel zich voorzichtig aandient, richt de woningmarkt zich op. Het consumentenvertrouwen herstelt. Het aantal nieuwe hypotheekaanvragen is dit kwartaal met 50% toegenomen. Het aantal transacties blijft stijgen. De prijsdaling lijkt gestopt en maand op maand is er zelfs sprake van een voorzichtige stijging. Maar voor groei moeten de omstandigheden goed zijn. Haagse rust zal het zonnetje laten schijnen. Een goede financiering van de banken moet de ontluikende woningmarkt van de nodige regen voorzien. Positief is dat minister Blok pas op de plaats heeft gemaakt. Er komen geen nieuwe maatregelen die het ontluikende consumentenvertrouwen kunnen verstoren. Wel hangt het advies van de commissie-wijffels om de Loan-to-Value (LTV) naar 80% terug te brengen ons na 2018 wellicht nog boven het hoofd. Een verdere aanscherping van de financieringsvoorwaarden zou te ver doorslaan; inmiddels is de gezamenlijke hypotheekschuld met 8 miljard afgenomen, er wordt voortijdig afgelost en de buffers van de banken worden opgehoogd. De Nederlandsche Bank heeft niet voor niets aangegeven dat onze banken goed op weg zijn om aan de eisen van Basel III te voldoen. Dus hopelijk kunnen we de minister overtuigen dat we niet moeten doorschieten en dat een verdere verlaging van de LTV het feestje behoorlijk zou kunnen verpesten. Financiering woningmarkt Hoe staat het met de financiering van de woningmarkt? De hypotheekfinanciering lijkt weer op gang te zijn gekomen. Vanuit het werkveld plaatst onze achterban echter een kanttekening bij de verwerkingstermijn van hypotheekaanvragen. De banken schijnen ruim de tijd te nemen om een hypotheekaanvraag goed te keuren. Dit vertraagt de verkooptransactie. Daar staat tegenover dat er weer meer maatwerk mogelijk is. Waar eerder strikt toezicht van de AFM tot boetes leidde, mogen de banken bij een hypotheekaanvraag weer naar het toekomstperspectief van de aanvrager kijken. Voorzitter Buijink van de Nederlandse Vereniging van Banken geeft in dit magazine aan dat banken er een eer in stellen om maatwerk in hypotheken te leveren. Mooi! Dat heeft de woningmarkt ook nodig. Het grootste gevaar ligt in de nieuwe koers die de drie grootste banken opvallend genoeg vrijwel tegelijk gaan varen. ABN AMRO heeft aangegeven geen verdere groei in de hypotheekmarkt te wensen. De winstmarges zouden niet meer aantrekkelijk zijn. Ook ING heeft inmiddels te kennen gegeven niet verder in deze markt te willen groeien. De derde grote speler op de hypotheekmarkt, Rabobank, wil het marktaandeel zelfs verkleinen. Als de drie grootste banken een terugtrekkende beweging op de woningmarkt maken, dan is de kans aanwezig dat de rente aanzienlijk omhoog gaat. Met alle gevolgen van dien voor de woningmarkt. Dan moeten in ieder geval alle barrières worden weggenomen om toetreding tot de Nederlandse hypotheekmarkt te stimuleren van verzekeraars, pensioenfondsen en buitenlandse banken. De financiering van de woningmarkt blijft dus zeker een punt van aandacht. Laten we hopen dat het een groeizame lente wordt voor de woningmarkt en de financiering rijkelijk mag vloeien. Ed Hamming Voorzitter VBO Makelaar VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 5

6

7 ACTUEEL NVB Drs. Chris Buijink, voorzitter NVB: banken stellen er een eer in om maatwerk in hypotheken te leveren! Hij heeft mooi werk, vindt drs. Chris Buijink, sinds 1 juni 2013 voorzitter van de NVB, de Nederlandse Vereniging van Banken. Zijn ruime werkkamer in een pand aan de Amsterdamse Zuidas is royaal gedecoreerd met tal van herinneringen aan zijn tijd als secretaris-generaal bij het ministerie van Economische Zaken. Daar werkte Buijink ruim 33 jaar, toen hij gevraagd werd om voorzitter van de NVB te worden. Mooi werk? Ja, banken doen ertoe. Ze zijn belangrijk in het hele financiële en economische proces dat zich dagelijks in ons land en de wereld afspeelt. Niet alleen voor consumenten maar ook voor ondernemers. En kijk eens wat er in Europa gebeurt. Dat is een fascinerend proces, en het is mooi om deel te hebben aan die enorme dynamiek. Je hoort weinig vriendelijke geluiden over banken. Dat is gezien de recente geschiedenis niet zo vreemd, maar die geluiden moeten wel worden genuanceerd. Je moet onderscheid maken tussen feiten en beelden die bij mensen leven. Inderdaad: de crisis is begonnen bij de banken, en sinds 2008 is het alleen maar slechter gegaan. We moesten de banken redden, en daaraan hebben alle Nederlanders een bijdrage geleverd. Dat heeft gezorgd voor veel onzekerheid bij alle partijen. Gelukkig kunnen we stellen dat de banken wel iets hebben geleerd van de economische en financiële crisis. Sterker nog: daar zijn ze nog steeds mee bezig. De bancaire sector is volop in beweging om een aantal doelen te bereiken: betere dienstverlening, de ontwikkeling van transparante producten en vooral: voorkómen dat er nieuwe problemen ontstaan. Consumenten en ondernemers moeten kunnen vertrouwen op de banken. De procedures worden aangescherpt, en we zoeken de dialoog met diverse partijen. Met wie praat u dan zoal? We hebben een inspirerende bijeenkomst met zorgpartijen achter de rug, maar ook een bijeenkomst over de vraag wat het nu eigenlijk betekent: de klant centraal stellen. Ook met het MKB hebben we gesprekken gevoerd. Een aantal bijeenkomsten met andere partijen staat nog op het programma, bijvoorbeeld over de vernieuwde Code Banken, over het tuchtrecht dat in ontwikkeling is etc. Dat is mooi, maar dat levert de consument en de ondernemer nog geen hypotheek op. Zeker niet als de leencapaciteit nog verder wordt teruggebracht naar een LTV van 80%. De Loan to Value (LTV) gaat nu naar 100%. Dat is een goede zaak. We zijn ons in het verleden massaal te buiten gegaan aan het maken van schulden en het nemen van risico s. Ook op fiscaal vlak weten we nu waar we aan toe zijn. Die zekerheid stemt mij tevreden: daardoor krijgt de markt de rust die nodig is. We moeten nu de gemaakte afspraken gaan uitvoeren, en dat kan alleen maar als er rust is op de markt. De commissie-wijffels heeft geadviseerd om de LTV terug te brengen naar 80%. Ik vind dat we eerst eens moeten kijken hoe een LTV van 100% uitpakt. Daarna kunnen we verder zien, maar wat mij betreft moeten we dan wel naar de woningmarkt als geheel kijken. Dat betekent dat we ook de huurmarkt erbij moeten betrekken. De commissie-wijffels heeft geadviseerd om de LTV terug te brengen naar 80%. Ik vind dat we eerst eens moeten kijken hoe een LTV van 100% uitpakt De woningmarkt lijkt na een periode van dalende huizenprijzen en onzekerheid over de fiscale regels weer in een rustiger vaarwater te zijn gekomen. Er is nu duidelijkheid voor starters en doorstromers. Ik heb begrepen dat we aan VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 7

8 Het zijn allemaal zaken waar we ons als bancaire sector mee bezig moeten houden. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de zzp er en andere mensen met een flexibel dienstverband. Ook over dat onderwerp gaan we het gesprek aan om tot een passende oplossing te komen. Dat gebeurt nog vóór de zomer. Je ziet het: we komen uit onze ivoren torens! Er is dus ook hoop voor ondernemers. Die staan nadrukkelijk op ons netvlies. Ook voor ondernemers maken we een speciale website waarop ze informatie vinden over financieringsmogelijkheden, maar ook over de vraag of ze wel vreemd vermogen nodig hebben voor hun plannen. Veel ondernemers hebben geen goed beeld van hun financieringsbehoefte. Met deze site geven we hun een beter beeld van de mogelijkheden. het uitbodemen zijn: we schuren nu over de bodem van de woningmarkt. De eerste tekenen van licht herstel zijn er, en dat is goed voor alle bedrijven in de woonketen. Met de ijkpunten die door het kabinet zijn bepaald, kunnen we aan de slag. Financiering van de restschuld is ook nog een probleem. Op die vraag heb ik een simpel antwoord: kijk op www. restschuldinfo.nl. Dan zie je dat ook hier beeld en werkelijkheid niet altijd overeenstemmen. Financiering van de restschuld is steeds vaker mogelijk. Banken kunnen restschulden meefinancieren door een uitzondering te maken op de maximale Loan to Value van 104% van de woningwaarde. Het inkomen van de consument moet dat natuurlijk wel toelaten. Het is voor het eerst dat we als sector zo n site inrichten, die de bezoekers in staat stelt om de eigen financiële situatie in kaart te brengen. Je kunt op de site ook vragen stellen en zaken melden. Dat klinkt als méér maatwerk. Inderdaad, maar dat is toch ook de taak van de banken? Zowel de minister van Financiën als de toezichthouder AFM hebben aangegeven dat er ruimte moet zijn voor maatwerk in financieringen. In het verleden hield de AFM te strikt toezicht, en kregen de banken maar heel beperkt ruimte om maatwerk te leveren. Daardoor werden banken terughoudend; bang als ze waren voor reputatieschade (en een forse boete). Banken stellen er een eer in om maatwerk in hypotheken te leveren. Of dat zal leiden tot een toename van het aantal explain-hypotheken (hypotheken die hoger zijn dan de Loan to Income-normen en dus uitleg nodig hebben)? Dat zou best kunnen! De banken worden op die manier een soort bedrijfsadviseur. Dat klopt: onze rol zal steeds meer evalueren in de richting van adviseur en intermediair. Ondernemers hebben gerichte informatie nodig. Daarom zoeken we ook nadrukkelijk de samenwerking met stakeholders zoals MKB Nederland. Je ziet steeds meer nieuwe initiatieven zoals kredietunies en crowdfunding, die een aanvulling vormen op de financiële dienstverlening. Als het om verhuur gaat, willen banken alleen zaken doen met bemiddelingsbureaus. Dat is VBO Makelaar een doorn in het oog. We hebben heel veel tijd en energie besteed aan een systeem van verhuurvalidatie, waarbij huurdocumenten en contracten uitvoerig worden gecheckt. Ga in gesprek met de banken, zou ik zeggen. Laat zien welke systemen je ontwikkeld hebt, en toon aan dat je dezelfde (wellicht zelfs betere) zekerheden biedt als bemiddelingsbureaus. Pak je kansen! Erfpacht is weer volop in het nieuws. Een groot aantal contracten blijkt niet te deugen. Dat geeft bijvoorbeeld problemen met de verkoop van de woningen en met vervolgfinanciering. Wij hebben daarover uitvoerig gesproken met makelaars, notarissen, erfpachters en andere betrokkenen. De conclusie is duidelijk: er moet orde worden geschapen in die contracten. Het zelfregulerende vermogen van de markt heeft hier onvoldoende gewerkt. Er zijn grote inspanningen geleverd om tot betere contracten te komen, maar we moeten helaas vaststellen dat het resultaat te wensen overlaat. Er is veel onduidelijkheid en dat geeft de nodige belemmeringen, met name als het gaat om vervolgfinanciering. Het gaat om heel complexe financiële producten. Er ligt hier een duidelijke taak voor de overheid, want de banken 8 VASTGOED ADVISEUR april 2014

9 kunnen de erfpachter niet dwingen om een goed contract af te sluiten. Daarom hebben we gezamenlijk een brief aan de minister van Wonen en Rijksdienst geschreven waarin we hem vragen om daarin het voortouw te nemen. Het ligt op de weg van de AFM om een systeem te ontwikkelen waarmee die contracten kunnen worden beoordeeld. Je kunt bijvoorbeeld denken aan een systeem dat vergelijkbaar is met huurbescherming. Er moet een goed kader komen. Nog zo n punt van zorg: de leegstand op de kantorenmarkt. Dat is lokaal een groot probleem, want verloedering ligt op de loer met alle gevolgen van dien. Allereerst zullen we moeten streven naar herbestemming van lege kantoorgebouwen. Daarvan zijn mooie voorbeelden aan te wijzen. En soms ontkom je er niet aan om verouderde kantoorpanden te verwijderen. Maar dat is een afweging die de lokale overheden moeten maken. Zijn de panden ook niet al die jaren veel te hoog gewaardeerd, waardoor ze nu voor veel te hoge bedragen in de boeken staan? De bedragen voor slechte vastgoedleningen lopen volgens sommige bronnen in de miljarden. Moeten we niet stevig gaan afwaarderen? Banken hebben sinds 2012 extra maatregelen genomen om de toegenomen risico s rond commercieel vastgoed op te kunnen vangen. Op basis van onderzoek door De Nederlandsche Bank naar de kwaliteit van commercieelvastgoeduitzettingen hebben banken reserves aangelegd om een mogelijke verdere verslechtering op te vangen. drs. chr. p. buijink Chris Buijink studeerde politicologie aan de Universiteit van Amsterdam. Vanaf 1980 was hij in diverse functies werkzaam bij het ministerie van Economische Zaken. Daar was Buijink o.a. plaatsvervangend directeur-generaal Buitenlandse Economische Betrekkingen, plaatsvervangend secretaris-generaal en directeur-generaal Ondernemen en Innovatie. Vanaf 2007 tot 1 juni 2013 was hij de hoogste ambtenaar van het departement. Bij zijn afscheid werd Buijink benoemd tot Officier in de Orde van Oranje-Nassau vanwege zijn grote verdiensten voor de Nederlandse economie en het Nederlandse bedrijfsleven. Hij werd geprezen om zijn bijdrage aan de redding van Nedcar, het binnenhalen van onderzoekscentra van Danone en Heinz en het behoud van kennis en banen van Organon/MSD in het Science Park in Oss. Chris Buijink is getrouwd en heeft twee kinderen. Er komen steeds meer toetreders op de hypotheekmarkt: verzekeraars, pensioenfondsen, buitenlandse partijen. Dat is niet goed voor de Nederlandse banken, want die verliezen daardoor marktaandeel. Hoe meer concurrentie, hoe liever. Het is uitstekend als de consument wat te kiezen heeft. Dat houdt alle partijen scherp. Het is mooi dat er ook weer buitenlandse partijen interesse hebben in Nederlandse hypotheken. Zijn de banken nog steeds bezig met het versterken van hun buffers? Banken werken inderdaad hard aan het versterken van de buffers. De Nederlandsche Bank concludeerde onlangs dat de Nederlandse banken goed op weg zijn om aan de eisen van Basel III te voldoen. De discussie richt zich in Nederland nu wel heel eenzijdig op één aspect van de buffers: de risico-ongewogen leverageratio, ofwel het uitgeleende geld ten opzichte van het eigen vermogen. Dat is jammer, want dat doet geen recht aan de verbeteringen die zijn gerealiseerd op het gebied van risicogewogen kapitaaleisen in het kader van Basel III en Bail in, waarbij de kosten voor een faillissement of een eventuele redding van de bank in eerste instantie worden gedragen door de aandeelhouders en schuldeisers van banken. We moeten werken aan een totaalpakket. Daarmee wordt de kans dat de banken nog eens bij de belastingbetaler langs moeten, zeer klein. Voor wat betreft de leverageratio hoop ik dat we in Nederland wel zo verstandig zullen zijn om niet allerlei eigen uitzonderingen op de Europese regelgeving te bedenken. In alle Europese landen zouden dezelfde regels moeten gelden. Geen nationale koppen op Europese regels! Tekst: Carola Peters Beeld: o.a. Bernd Bohm VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 9

10

11 COLUMN Woningmarktanalyse OTB sparen wordt ondergewaardeerd! Een Engelse collega vertelde mij dat de Building Societies vroeger graag bewijs zagen van een goede financiële moraal. Zij gingen pas over tot het verstrekken van een lening voor woningaankoop als er een tijdje was gespaard. Als je al niet maandelijks een bedrag opzij kan leggen, hoe moet het dan met de afbetalingen op een woning?, luidde het adagium. In principe geldt in elk koopwoningfinancieringssysteem de eis ongeveer 20% aan te betalen om het risico op een restschuld te reduceren. In Duitsland en Frankrijk wordt het zogenaamde bouwsparen zelfs actief gestimuleerd omdat het leidt tot een lager risico voor zowel banken als voor de woningeigenaar. Er zijn echter uitzonderingen. Allereerst gebeurt het regelmatig dat financiers ten tijde van snelle prijsstijgingen hogere leningen verstrekken omdat het restschuldrisico door de prijsstijging kleiner wordt. Daarnaast is bijvoorbeeld in Nederland en de VS een systeem ontwikkeld van garanties (verzekeringen) voor koopstarters. De Nederlandse NHG borgt leningen van meer dan 100% van de woningwaarde, terwijl in de VS de Federal Housing Authority (FHA) een kleine aanbetaling eist van minimaal 3,5%. Deze FHA gaat uit van een kostendekkend systeem zonder expliciete overheidsborging en rekent een eenmalige premiebetaling van 1,75%. De aanvullende jaarlijkse premie kan oplopen tot 1,5% met een maximale looptijd van 15 jaar. Ter vergelijking, de eenmalige premie van 1,0% op een NHG-lening is vanwege de overheidsborging veel minder hoog dan in de VS. Het Amerikaanse systeem lijkt dus meer op een commerciële hypotheekverzekering. De in de jaren 30 gestarte FHA werd na enkele succesvolle, kostendekkende decennia gekopieerd door particuliere aanbieders die zich concentreerden op huishoudens met middeninkomens. De commerciële aanbieders accepteren geen risicovolle huishoudens met lage inkomens. Andere opties om de aanbetalingsbarrière te slechten is een renteopslag op de lening of een aanvullende tweede (achtergestelde) hypotheek met een hogere rente afsluiten die men veelal versneld poogt terug te betalen. Deze laatste variant wordt bijvoorbeeld gebruikt in Denemarken en de VS (piggy-back-loan). De meeste woningkopers in het buitenland moeten dus een afweging maken: sparen of bijbetalen tegen een renteopslag of een verzekeringspremie. Bovendien geldt in veel landen dat er weinig uitzonderingen worden gemaakt; er geldt een 80% financieringsnorm. Mijn stelling is dat het in Nederland te normaal is geworden voor koopstarters om een woning volledig te financieren. De NHG-koper betaalt voor een 100% lening een betrekkelijk kleine premie en krijgt een enorme rentekorting oplopend tot 0,6%. Veel Nederlandse NHG-kopers zullen zich er weinig bewust van zijn dat de overheidsborging leidt tot een situatie waarin ze in plaats van een hogere premiebetaling, juist een forse rentekorting krijgen. Ben ik dan tegen 100% financieringen? Neen, maar ik denk dat koopstarters best voor het blok mogen worden gezet: wat meer betalen als ze meer willen lenen en een rentekorting zodra ze een aanbetaling kunnen doen. Bovendien reduceren ze daarmee het risico op onder water staan. Volgens het CBS betrof dat in 2013 ongeveer 1 miljoen huishoudens. Kees Dol, Onderzoeksinstituut OTB, TU Delft VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 11

12 ACTUEEL BKR op weg naar integrale registratie van schulden veel betalingsachterstanden nog buiten zicht Het Bureau Krediet Registratie (BKR) is een vertrouwd begrip. BKR bewaakt ons betalingsgedrag en al onze kredietinformatie. Wie een banklening aangaat, wordt door de BKR geregistreerd. Bij een hypotheek volgt pas registratie, als zich problemen voordoen. Toch blijven veel wanbetalers buiten zicht. Dat zal waarschijnlijk veranderen. BKR broedt al enkele jaren op een integrale aanpak van de schuldenproblematiek om de betalingsachterstanden bij onder andere corporaties, energiebedrijven en zorgverzekeraars centraal in beeld te brengen. Doel: een landelijke vindplaats voor schulden. Banken krijgen van ons nu wel informatie over de kredietwaardigheid, maar niet over de achterstanden bij het energiebedrijf, de corporatie of de zorgverzekering. Uiteindelijk willen we ook die brug bouwen Schulden maken doet bijna iedereen. Zolang ze binnen de perken blijven, heeft de burger niets te vrezen. Meer dan 90% komt hun verplichtingen al jarenlang keurig na, meldt BKR. Dat lijkt haaks te staan op het geconstateerde feit dat bijna een derde van alle Nederlanders hun rekeningen niet op tijd betaalt. Door het fenomeen van spookschulden heeft geen enkele instantie een totaalbeeld van de schulden. Zo hopen de achterstallige rekeningen zich onder meer op bij de Belastingdienst, energiebedrijven, telecomproviders, zorgverzekeraars, woningcorporaties en particuliere verhuurders. Omdat ze aan het zicht zijn onttrokken, lukt het wanbetalers niet zelden toch een lening te krijgen. Het zou mooi zijn als deze betalingsachterstanden inzichtelijk worden in een landelijke vindplaats voor schulden, zegt BKR-directeur Peter van den Bosch. Met deze informatie van bijvoorbeeld woningcorporaties kunnen we gemeenten snel informeren. Die kunnen vervolgens tijdig hulp bieden, zodat huurders niet in de problemen komen. Aantal kredietnemers met betalingsprobleem Bron: BKR kredietbarometer van januari 2014 Integrale schuldenregistratie BKR pleit al jaren voor een integrale schuldenregistratie, die een vroegtijdige signalering van problemen mogelijk maakt. Ook particuliere verhuurders kunnen wellicht op termijn aanschuiven. Van den Bosch: We beginnen bij de woningcorporaties vanwege de huurachterstanden, maar als er een landelijk systeem is opgetuigd, kunnen we daar ook particuliere verhuurders bij betrekken. Ook die kunnen dan de gemeenten inschakelen, om een helpende hand toe te steken. Stap twee is een onderlinge gegevensuitwisseling van achterstanden voor al die verhuurders. Maar hoe we dat precies moeten regelen, is ook voor ons nog onderwerp voor nadere studie. 12 VASTGOED ADVISEUR april 2014

13 Privacy De privacywetgeving zal de plannen niet in de weg staan, verwacht Van den Bosch: We kunnen eenvoudig aanhaken bij andere wetgeving. In de Energiewet staat bijvoorbeeld dat het energiebedrijf een energieafsluiting op een bepaald adres aan de gemeente moet melden. Ook de corporatie moet de gemeente op de hoogte stellen, wanneer er een huisuitzetting dreigt. Hoewel er wel allerlei haken en ogen aan zitten, kan ook de informatiestroom van gemeenten naar BKR in lijn worden gebracht met de privacywetgeving. Wij fungeren alleen als doorgeefluik. We moeten met het College Bescherming Persoonsgegevens overleggen hoe we dit soort informatie in de toekomst binnen de privacyregels kunnen doorgeven aan banken als zij een krediet willen verstrekken. Banken krijgen van ons nu wel informatie over de kredietwaardigheid, maar niet over de achterstanden bij het energiebedrijf, de corporatie of de zorgverzekering. Uiteindelijk willen we ook die brug bouwen. Maar onze eerste taak is goed onderzoeken wanneer dat wel en niet kan. De registratie van hypotheken zal in de toekomst waarschijnlijk veranderen van negatief naar positief. BKR kan dan al gegevens registreren bij het afsluiten van een hypotheek en dus niet pas als de alarmbellen gaan rinkelen bij een betalingsachterstand van meer dan 120 dagen. Van den Bosch: Dat geeft ons meer inzicht in de schuldenpositie. Trek de schuld bij de BKR van de WOZ-waarde af en het wordt duidelijk hoe de zaken er voor staan. Het is nog toekomstmuziek, maar we kijken samen met een werkgroep van de banken al hoe we dat gaan doen. Ontwikkeling aantal hypotheken met betalingsproblemen Hypotheken met betalingsprobleem Bron: BKR kredietbarometer van januari We beginnen bij de woningcorporaties vanwege de huurachterstanden, maar als er een landelijk systeem is opgetuigd, kunnen we daar ook particuliere verhuurders bij betrekken een redelijk percentage, maar dan moet je daar wel iets mee doen. Dat zal onherroepelijk tot problemen leiden. We hebben eind 2012 een voorbeeld gegeven van een afgestudeerde verpleegkundige met een HBO-opleiding. Die kan makkelijk een studieschuld opbouwen van tienduizenden euro s. De inkomens zijn in die sector niet aan de hoge kant. Dat is dus vragen om problemen. Kredietnemers met betalingsprobleem op hypotheek Tekst: Robert van Til, Beeld: BKR Studieschuld Minder voorspoedig verloopt het traject om ook studieschulden bij de BKR onder te brengen. Recent onderzoek van BKR bracht aan het licht dat 39% van de studenten bij het afsluiten van een hypotheek hun studieschuld verzwijgt. Het maximale hypotheekbedrag kan vele tienduizenden euro s hoger uitvallen dan wanneer zij de verplichte 0,75% van de schuld van hun maandinkomen aftrekken. De Consumentenbond rekende al eens uit dat tweeverdieners met een bruto jaarinkomen van euro ( en euro) en een studieschuld van euro een hypotheek van zo n euro kunnen krijgen. Door de schuld te verzwijgen, stijgt dit bedrag tot boven de euro. Onderwijsminister Jet Bussemaker houdt die boot echter al twee jaar af. Een gemiste kans, vindt Van den Bosch. We blijven er op aandringen dat ze het in haar wetsontwerp meeneemt. Maar ze rekent studieschulden tot een aparte groep. In onze ogen is dat een misvatting. Want ook een studieschuld moet terugbetaald worden. Op zich is 0,75% schulden in soorten en maten Het Nederlands Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) stelde vorig jaar vast dat ruim 30% van de Nederlanders achterloopt met betalingen. Ruim 70% van hen heeft meerdere soorten schulden. BKR telde begin dit jaar bijna consumenten die in financiële problemen verkeren. Dat betekent een toename van ten opzichte van medio Dit betekent dat bijna 9% van de bij BKR geregistreerde consumenten een serieuze betalingsachterstand heeft opgelopen. Daarvan konden zo n personen hun hypotheek niet meer betalen. In 2010 waren dat er nog slechts De laatst gepubliceerde Monitor Betalingsachterstanden van SZW (uit 2011) telde betalingsachterstanden bij de Belastingdienst ( ), nutsvoorzieningen ( ), hypotheek (toen nog ), huur ( ), ziektekostenverzekering ( ) en telecommunicatie ( ). De achterstanden op kredieten ( ) kwamen toen pas op de zevende plaats. BKR heeft daardoor slechts een beperkt zicht op betalingsachterstanden. VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 13

14 Venum 3 De software die standaard in uw VBO lidmaatschap zit. De software voor VBO makelaars Met en dankzij u hebben we Venum 3 kunnen ontwikkelen. Met Venum 3 wilden we niet simpelweg de concurrentie nadoen. We wilden software maken waar u echt iets aan heeft, die kinderlijk eenvoudig te gebruiken is en die toch ontzettend veel kan. Maar dan wel de dingen die er toe doen. Software dus, die gemaakt is voor en door VBO makelaars. Van groot tot klein. Software die fundamenteel beter is. Iedereen kan werken met Venum U heeft geen kostbare en tijdrovende cursus meer nodig om Venum 3 te begrijpen. Over iedere knop, kleur en functie is nagedacht. Het onderhouden van panden en relaties is eenvoudig. Publiceren is kinderspel. En toch zijn al uw werkzaamheden compleet geautomatiseerd. Binnen 1 minuut van uw software in uw website De ideale koppeling tussen de VBO software en uw website. Een consument bezoekt uw site. Hij of zij bekijkt uw aanbod en slaat de zoekopdracht op. De volgende ochtend logt u in op Venum. De gegevens van de bezoeker zijn opgeslagen. Dat geldt ook voor de zoekopdracht. De relatie is gekoppeld aan beschikbaar aanbod en ontvangt aantrekkelijke mailings met passend aanbod. Allemaal vanzelf, u heeft alleen nog maar ingelogd. Makkelijker kunnen we het echt niet maken Agenda en taken op een zeldzaam hoog niveau Iedereen kan werken met Outlook. Logisch, het is veruit de meest gebruikte software voor agenda en taken en waarschijnlijk ook de beste. Daarom hebben we ervoor gezorgd dat de agenda en taken in Venum 3 op dezelfde fantastische uitgebreide manier werken. In combinatie met panden. Software voor VBO makelaars op een hoog niveau. Volledig automatische dossiervorming Venum kent het baanbrekende ARO concept. ARO betekent Actie, Relatie, Object. Het vormt het middelpunt van Venum, het epicentrum. Iedere Actie (afspraak, taak, document, mail, sms, etc ) wordt door Venum gekoppeld aan de bijbehorende Relatie en Object. Met als resultaat zelfwerkende software met spontane dossiervorming. VENUM Was, is en blijft gratis Voor alle Vbo makelaars

15 ONLINE Tweets over de markt Surfen op het VBODirectie: Vandaag samen met #nwwi, #taxateursunie, #tvi en #ivalidatie nadenken over verbeteren proces woningtaxaties. #vbo #nvm #vastgoedpro VBOMakelaar: Blok ziet graag beleggingen in middenhuursegment RogierSpoel: Huurder kan onterechte bemiddelingskosten terugeisen: telegraaf.nl/ overgeld/huis-. Dubbele courtage sowieso verboden. Daarom is een landelijke aanpak tegen dergelijke huurders veel beter samen en anderen > European Central Bank ecb. europa.eu/press/pr/date/ favours European Valuation Standards in real estate #valuation Woninginrichting met virtueel platform Met het virtuele platform Hizzle.nl kunnen makelaars of projectontwikkelaars de toekomstige (nieuwbouw)woning voor de geïnteresseerde consument tot leven brengen. De gebruiksvriendelijke applicatie biedt toegang tot de toekomst en geeft bouwtekeningen letterlijk een diepere dimensie. Een virtuele impressie van de woning waarnaar de belangstelling uitgaat, is de ideale basis voor het creëren van de gewenste woonsfeer. Je moet er even doorheen kijken. Bijna een vaste uitdrukking van makelaars tegenover woningzoekenden. Maar die vertaalslag van het nog ingerichte of al leegstaande huis naar persoonlijke smaak is lang niet voor iedereen gemakkelijk te maken. Ook projectontwikkelaars vinden het vaak een uitdaging om potentiële kopers te overtuigen van de wijze waarop een nieuwe woning hun persoonlijke woonwensen kan vervullen. Het platform Hizzle schetst met een levensechte 3D-presentatie van de woning een inspirerend kijkje in een mogelijke toekomstige stap in de toekomst. Reeds in de bouwfase (of zelfs al vóórdat de bouw begint) geeft de Hizzle-applicatie een kijkje achter de schermen. Het realistisch aankleden van de leefruimte speelt aansprekend in op de toekomstige belevingswereld van de woonconsument. Meubels kunnen met een eenvoudige muisbeweging alvast worden geprojecteerd op de juiste plek. De consument kan passen en meten, comfortabel vanaf de stoel of bank. Met de innovatieve applicatie loopt de geïnteresseerde koper al bijna in de woonsfeer van Goed gesprek gehad en voorzitter bedrijfsmatig vastgoed van VBO Makelaar Siep Roelfzema, o.a. over permanente educatie! makelaars #VBO Makelaar in #NRC over noodzaak landelijk #stoplichtconvenant #huurmarkt ow.ly/i/4ahwi door #Anne Dohmen Lagere LTV Door een verdere verlaging van de LTV zullen steeds meer starters de koopmarkt de rug toekeren en noodgedwongen gaan huren. Eens Oneens 76,5% UW VBO Makelaar #Zwolle doet mee aan #openhuis dag op 5 april. Kijk hier voor de deelnemende adressen. Deel gerust! Meer huisuitzettingen in 2013 (Mediabericht) dlvr.it/57bkr8 Volg VBO Makelaar via Bron: Ledennet VBO Makelaar consumenten poll Hoger hypotheekbedrag Belangrijkste oorzaak om nog even te wachten met koop woning: het te lenen hypotheekbedrag is te laag om de woning en alle bijkomende kosten te financieren. Bron: Eens Oneens 54,2 % 45,8 % VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 15

16 UIT DE RECHTSPRAAK blijven hangen aan de opdracht Er zijn zo van die zaken waar het nooit mee zit. Wat fout kan gaan, gaat ook fout. Uw collega Viseur overkwam dat een tijdje geleden. Het goede nieuws is, dat hij weer een nuttige ervaring heeft opgedaan. Zoeken naar een huurder In opdracht van Barend Ebbens zou makelaar Viseur een woonhuis verhuren. Er moest een geschikte, en dus vooral betrouwbare, kandidaat worden gevonden. Er was nogal haast bij, omdat de hypotheekschuld van Barend erg hoog was. Barend was bovendien werkloos geworden en de huurinkomsten waren voor hem de enige mogelijkheid om het hoofd nog enigszins boven water te houden. Viseur ging meteen op zoek naar een geschikte kandidaat. Dat bleek geen probleem. Viseur had verschillende woningzoekenden waaruit hij kon selecteren. Hij koos voor Van Esch. Van Esch beschikte over prima papieren. Blijkens zijn werkgeversverklaring en salarisspecificaties had hij een goede vaste baan. Van Esch verstrekte op verzoek van Viseur een kopie van zijn paspoort. Viseur had een goed gevoel bij Van Esch. Het huurcontract kon snel worden getekend. Van Esch betaalde meteen de waarborgsom en de eerste maand huur en trok in de woning. Probleempje Na vier maanden meldde Barend zich weer bij Viseur. Van Esch had de laatste drie maanden niet betaald. Van Esch garandeerde hem steeds weer opnieuw dat de betaling onderweg was, maar er waren wat probleempjes met de bank. Nu waren er echter drie maanden verstreken, maar er was nog steeds niets betaald. Viseur kreeg het verwijt dat hij de meest slechte kandidaat aller tijden had weten te vinden. Dat was wel een felicitatie waard, aldus een sarcastische Barend. Viseur zou uit honderden kandidaten nu juist de grootste wanbetaler aller tijden hebben weten te selecteren. Of Viseur de door hemzelf veroorzaakte problemen ook zo snel mogelijk wilde oplossen. Viseur was natuurlijk erg geschrokken. Hij probeerde met Van Esch contact op te nemen. Die weigerde echter Viseur te woord te staan. Hij had toch niets van Viseur gehuurd? Waar bemoeide hij zich mee? Toen Barend de bevindingen van Viseur hoorde, eiste hij direct maatregelen. Ook Viseur vond dat Van Esch stevig aangepakt moest worden. Op verzoek van Barend nam Viseur contact op met een deurwaarderskantoor. Vanzelfsprekend kon de deurwaarder niets beginnen. Er moest immers eerst een vonnis komen. Dat kon het deurwaarderskantoor wel regelen. Er werd een dagvaarding gemaakt. Helaas nam de deurwaarder daar zijn tijd voor en pas twee maanden later werd de dagvaarding uitgebracht. Van Esch reageerde weer niet en vier weken later werd het verstekvonnis gewezen. De 16 VASTGOED ADVISEUR april 2014

17 huurovereenkomst werd door de rechter ontbonden. Van Esch werd veroordeeld om de huurachterstand van inmiddels meer dan een half jaar te betalen en, indien Van Esch niet vrijwillig zou ontruimen, dan kon de deurwaarder de woning ontruimen. Gevlogen vogel Ook nu weer reageerde Van Esch nergens op. De huurachterstand werd niet betaald. Integendeel: de huurschuld was nog groter geworden. Teneinde de woning weer geheel vrij te krijgen, moest deze formeel worden ontruimd. Barend verzocht telefonisch aan Viseur wat de kosten waren, en Viseur stelde die vraag per aan het deurwaarderskantoor. De kosten werden begroot op 500 tot 800 euro. Barend gaf desgevraagd telefonisch te kennen dat er natuurlijk ontruimd moest worden, anders zou hij de woning niet opnieuw kunnen verhuren. Na opdracht van Viseur ging de deurwaarder aan de slag. Van Esch had alles wat maar weg te slopen was, weggenomen: het keukenblok met inbouwapparatuur, een wasmachine. Zelfs de lampen waren uitgedraaid en meegenomen. Barend vertelde aan Viseur dat hij aangifte had willen doen. Toen bleek dat het paspoort vervalst was. De echte Van Esch bleek al jaren naar tevredenheid 25 kilometer verderop te wonen. Deurwaarderskosten Viseur had intussen enkele facturen ontvangen van de deurwaarder. Het ging om een totaalbedrag van euro. Toen Viseur de facturen doorstuurde aan Barend, weigerde Barend echter. Waren de problemen immers niet de schuld van Viseur? Viseur zag dat anders. Het was toch immers niet zijn zaak? De deurwaarder maande Viseur aan, waarop deze werd doorverwezen naar Barend. Die verwees echer terug naar Viseur. Volgens de deurwaarder was er maar één opdrachtgever, en dat was Viseur. Als Viseur slechts de vertegenwoordiger van Barend was, dan moest hij die bevoegdheid eerst maar eens bewijzen. Viseur beschikte echter niet over een schriftelijke opdracht waaruit volgde dat hij op naam en voor rekening van Barend de opdracht had verstrekt. Dat hij echter slechts vertegenwoordiger was van Barend, die de echte opdrachtgever was, snapte toch het kleinste kind. De deurwaarder dacht daar anders over. Hij kende Barend niet eens. Viseur vond dit van de zotte. Hij weigerde te betalen. Incassoprocedure Vervolgens kreeg Viseur een dagvaarding van de deurwaarder. Viseur voerde vanzelfsprekend verweer. Hij herhaalde zijn standpunt dat niet hij, maar Barend de belanghebbende en dus de opdrachtgever was. De kantonrechter stelde Viseur daarop in de gelegenheid om te bewijzen dat hij slechts de vertegenwoordiger was van Barend. Viseur kon dat niet bewijzen. Hij werd veroordeeld om de deurwaardersrekening te betalen, vermeerderd met de proceskosten. Toen Viseur vervolgens verhaal trachtte te halen bij Barend, wees deze ieder betalingsverzoek van de hand. Hij had al sowieso enorme schade geleden. Dit was alleen maar te wijten aan de wanprestatie van Viseur. Had Viseur immers niet deze oplichter voor hem geselecteerd en verzuimd om het originele paspoort te vragen? Waarom had Viseur slechts genoegen genomen met een kopie? Niet Barend zou aan Viseur moeten betalen, maar Viseur zou een forse schadevergoeding aan Barend moeten voldoen! Tot slot voegde Barend er aan toe dat hij geen cent meer had te makken. En Viseur? Viseur nam knarsetandend zijn verlies. Nooit, maar dan ook echt nooit zou Viseur zelf een dergelijke opdracht geven. (de namen zijn gefingeerd) Tekst: Mr. J.A.M. van de Sande, advocaat te Rotterdam VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 17

18 ACTUEEL Woningonderhoud vinger aan de pols bij achterstallig onderhoud Problematiek particuliere woningvoorraad wordt alleen maar groter Met het overgrote deel van de particuliere woningvoorraad in Nederland gaat het gelukkig goed. Het zijn de probleemplukken die ons zorgen baren. Daar zijn woningen door allerlei oorzaken slecht onderhouden. Daarnaast hebben sommige eigenaren de pech dat ze in een gebied wonen waar de ondergrond slecht is. De fundering van die woningen vertoont daardoor veel problemen. Zoiets overkomt je gewoon. Wij hebben onderzocht hoe het staat met de kwaliteit van de particuliere woningvoorraad in Nederland. Ofwel: hoe is de onderhoudstoestand en wat valt er te verbeteren als het gaat om de energetische kwaliteit van de woningen? En welke rol spelen gemeenten daarbij? Senior-onderzoeker Frits Meijer (OTB Onderzoek voor de Gebouwde Omgeving van de TU Delft) leidde in samenwerking met Platform31 het onderzoek in het kader van het project Kwaliteitsimpuls Particuliere Woningvoorraad, dat startte in Eind 2013 verscheen de notitie Verbetering van particuliere woningen; ook in de toekomst een gemeentelijk belang. Zeven gemeenten (Den Haag, Dordrecht, Enschede, Leeuwarden, Lelystad, Schiedam en Zaanstad) namen deel aan het onderzoek, evenals het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Overigens: ook andere gemeenten houden zich in meer of mindere mate bezig met de problematiek in de particuliere woningvoorraad. Integrale aanpak Dat is ook wel nodig, zegt Frits Meijer: In de toekomst zal die problematiek alleen maar groter worden, en de problemen lossen zich echt niet vanzelf op. Gemeentelijk beleid op dit terrein blijft nodig, maar daarbij zullen ook andere partijen hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat gebeurt ook al: sommige gemeenten proberen bijvoorbeeld funderingsproblemen op te lossen en tegelijk energiebesparende maatregelen te nemen. Je ziet hier heel duidelijk het belang van maatwerk: dat heeft er in een aantal gemeenten toe geleid dat de doelstellingen zijn gehaald. Maar de opgave blijft groot. 18 VASTGOED ADVISEUR april 2014

19 V.l.n.r.: de heren dr. F.M. Meijer, mr. C.J.C.M. Oomen en J.D. Kardol De onderzoekers pleiten voor een integrale aanpak: Het zal in het toekomstig beleid niet alléén moeten gaan om het opheffen van onderhoudsachterstanden, want er zijn sterke relaties met zaken als duurzaamheid, levensloopgerichtheid etc. Bovendien krijg je bij gemeentebesturen steeds moeilijker de handen op elkaar voor het steken van (gemeente)geld in particulier woningonderhoud. Probleemplukken Meijer stelt vast dat er veel tijd en geld is gestoken in de probleemplukken in de onderzochte gemeenten. Hij zegt: Met informeren, begeleiden en adviseren, kom je als gemeente al een heel eind, maar dat is niet voldoende: subsidies, laagrentende leningen en eventueel een stok achter de deur (in de vorm van bijvoorbeeld een aanschrijving) zijn ook noodzakelijk. Ze zullen actief moeten werken aan het smeden van coalities met andere stedelijke partijen, zoals banken en financiële instellingen, beleggers, bouwbedrijven en aannemers, energiebedrijven, welzijnsorganisaties, zorgverzekeraars enz. De particuliere woningvoorraad is oud, veroudert verder en neemt in omvang toe. Forse delen van die voorraad zijn in een kort tijdsbestek (10 à 15 jaar) gebouwd, en die complexen verouderen dus allemaal tegelijk. Energiebesparende maatregelen zijn vaak ook noodzakelijk. De ambities zijn hoog, maar om die te halen, moet het tempo van de ingrepen worden versneld en de maatregelen zullen veel ingrijpender moeten zijn. En dan hebben we nog het probleem van de snel groeiende groep oudere woningbezitters. Zij zijn over het algemeen nauwelijks geïnteresseerd in het plegen van onderhoud, en ze passen de woning ook niet aan. Dat is wel nodig, gezien hun veranderende behoeften en wensen. Ook in het levensloopbestendig maken van woningen ligt een belangrijke opgave voor de toekomst. Financiering van verbouwing In het rapport wordt nog een belangrijke oorzaak genoemd van achterstallig onderhoud: geldverstrekkers staan niet te popelen om leningen te geven voor verbouwingen en het plegen van onderhoud. Dat alles zal dus uit eigen middelen gefinancierd moeten worden. Zo komt de eigenaar in een onderhoudsval terecht: er is geen geld voor onderhoud; een lening wordt niet verstrekt; de woning raakt in een nóg slechtere toestand, en wordt onverkoopbaar. Immers: een nieuwe eigenaar krijgt ook geen lening die toereikend is voor een ingrijpende verbouwing. De kosten worden hoger; de kans op financiering wordt steeds kleiner. Sommige eigenaren zoeken een oplossing in de vorm van een consumptief krediet. En dat was nu Meijer: Een actieve en integrale aanpak is nodig om de problemen van achterstallig onderhoud op te lossen net niet de bedoeling van de Gedragscode Hypothecaire Financieringen: die was erop gericht dat de consument niet te veel geld leent. Meijer: Een heel actieve aanpak is nodig om de problemen op te lossen. Die start bij bewustwording van eigenaren, maar we zullen hen ook bij de hand moeten nemen. Dat blijkt wel uit het succes van de VvE-balie in Den Haag. Makelaars kunnen wat mij betreft ook een rol spelen als het gaat om het informeren van eigenaren. Een soort onderhoudskaart verstrekken, bijvoorbeeld. Op die manier zien eigenaren wat voor onderhoud nodig is en wanneer dat uitgevoerd moet worden. Méér lenen! Daan Kardol is makelaar/taxateur bij VBO-kantoor Zuidstad Makelaars in Rotterdam-Zuid. Hij ziet een duidelijk verschil met de situatie van tien jaar geleden als het gaat om onderhoud. Dat heeft ook te maken met het feit dat hier in Zuid veel woningen onder water staan. Er zijn leuke wijken uit VBO MAKELAAR VASTGOED ADVISEUR 19

20 de jaren 90, die er vóór de crisis heel aardig bij stonden. Nu is dat soms compleet veranderd: de tuinen worden niet onderhouden, en het schilderwerk ziet er ook slecht uit. Dat geeft de hele wijk een negatieve uitstraling. De koper ziet dat ook, en aangezien die zich oriënteert op een totaalbeeld, heeft het gebrek aan onderhoud negatieve gevolgen voor alle woningen in die buurt. Zeker nu de leenmogelijkheden beperkt zijn, geven aspirant-kopers de voorkeur aan een woning waar ze weinig aan hoeven te doen. Ik zou dan ook een pleidooi willen houden in de richting van geldverstrekkers: maak het de woningeigenaar mogelijk om méér te lenen, zodat het achterstallig onderhoud kan worden weggewerkt. Over de oorzaak van het achterstallig onderhoud heeft Kardol zijn eigen mening: Het gemiddelde inkomen ligt in Rotterdam al wat lager dan in andere delen van Nederland. Door de crisis houden de mensen nóg minder over. Uitgaven voor onderhoud worden daarom uitgesteld. Oomen: Banken zouden een VvE niet moeten zien als een partij zonder onderpand, maar als een debiteur die een prima betalingsgedrag vertoont dit vinden vbo-leden Uit de Enquête Woningonderhoud die VBO Makelaar naar aanleiding van het rapport hield, blijkt dat: Meer dan de helft van de respondenten ziet bij aan- of verkoop dat er minder onderhoud wordt gepleegd; De grootste problemen doen zich voor in het segment tot euro; Slecht schilderwerk, rotte kozijnen en enkel glas vormen het grootste probleem; Goedkope flats uit de jaren 50 en 60 scoren het slechtst, maar met woningen uit de jaren 80 is het ook niet goed gesteld; 85% stelt dat de problemen leiden tot waardedaling; 75% ziet dat ze leiden tot vertraging van het verkoopproces; De meeste makelaars zijn van mening dat daling van de koopkracht de belangrijkste oorzaak is voor het gebrek aan onderhoud; De oplossing zien de respondenten vooral in handhaving van het lage btw-tarief op renovatie en onderhoud én in versoepeling van de leencapaciteit. Ook de combinatie van onderhoud en het nemen van energiebesparende maatregelen scoort hoog. Weinig interesse Ik vraag me ook af in hoeverre mensen nog geïnteresseerd zijn in hun woonomgeving. Je ziet dat veel bewoners zich terugtrekken in hun eigen woning. Ze hebben weinig interesse in de waardeontwikkeling van hun buurt. En vroeger waren mensen meer geneigd om dingen samen te doen; dat speelt ook een rol. Kardol somt nog een paar elementen op die invloed hebben op de waardevermindering van de woning: De tuin, maar ook de wijze waarop de woning bewoond is. Ook in woningen van recente datum zie je achterstallig onderhoud. Woningen waar mensen heel lang wonen, staan er vaak een stuk beter bij. Die bewoners hebben altijd veel aandacht aan hun woning besteed, en dat zie je. Degenen die snel dachten te verkassen (en de winst in een volgende woning wilden stoppen), hebben veel minder de neiging gehad om onderhoud te plegen. Kennelijk was de woning niet echt hun huis. De rol van de makelaar Kardol: De btw permanent op 6% houden is me net iets te makkelijk. Als de leencapaciteit niet wordt vergroot, zet dat 20 VASTGOED ADVISEUR april 2014

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen.

Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. Hypotheekgids 2014 Inleiding Wie in 2014 een eigen woning heeft of graag een woning wil kopen, moet rekening houden met een aantal ontwikkelingen. De wijzigingen op het gebied van hypotheek en wonen zijn

Nadere informatie

Hypotheekschuld in Nederland:

Hypotheekschuld in Nederland: Hypotheekschuld in Nederland: Loan to value / loan to income Ruimteconferentie, 21 mei 2013 Marcel van Wijk Vastgoed en Woningmarkt ac.vanwijk@cbs.nl Agenda Recente ontwikkelingen Onderzoeksopzet Hypotheekschuld

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 32 847 Integrale visie op de woningmarkt Nr. 118 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR WONEN EN RIJKSDIENST Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q4 NVM Data & Research 15 januari 2015 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het vierde kwartaal van 2014 nog steeds een opwaartse

Nadere informatie

Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect

Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect Verlaging overdrachtsbelasting heeft positief effect Door laag consumentenvertrouwen en schuldencrisis zijn kopers nog altijd schuw Aantal transacties stijgt in het derde kwartaal met 4% Banken moeten

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken

Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken Een huis met een restschuld, kunt u dit voorkomen? www.zichtadviseurs.nl/hypotheken De huizenprijzen zijn in Nederland sinds 2008 flink gedaald. Dat is goed nieuws voor starters die een huis willen kopen.

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning

Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning Regelingen en voorzieningen CODE 3.2.3.30 verwachte wijzigingen Belastingplan 2013: Wet herziening fiscale behandeling eigen woning bronnen Informatieblad Woningmarkt 18.9.2012 Vragen en antwoorden over

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2014-Q3 NVM Data & Research 9 oktober 2014 1 Samenvatting De (theoretische) betaalbaarheidsindex maakt in het derde kwartaal van 2014 een zeer sterke opwaartse

Nadere informatie

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013

2) Wanneer gaan de verschillende maatregelen in? Per 1 januari 2013 Oktober 2012 Nieuws hypotheekrenteaftrek Zoals het er nu voorstaat zal er vanaf 2013 alleen aftrek worden genoten voor hypotheekrente bij minimaal een annuïtaire aflossing. Op dit moment mag je nog de

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting)

Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting) Monitor koopwoningmarkt 1 e kwartaal 2015 (samenvatting) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam

Woningmarktrapport 3e kwartaal 2015. Gemeente Rotterdam Woningmarktrapport 3e kwartaal 215 Gemeente Rotterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 9 Aantal verkocht 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 4e kwartaal

Nadere informatie

Extra editie Risk Bulletin Florius

Extra editie Risk Bulletin Florius Extra editie Risk Bulletin Florius Mei 2013 In deze editie van het Risk Bulletin vragen we aandacht voor: 1. Creditscore als hulpmiddel voor aanvragen met en zonder NHG 2. Meefinancieren restschulden voor

Nadere informatie

Verstandig een hypotheek kiezen

Verstandig een hypotheek kiezen Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Loop geen onnodig risico Verstandig een hypotheek kiezen Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen die een hypotheek wil afsluiten

Nadere informatie

Koopgarant. Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw

Koopgarant. Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw Koopgarant Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw Een koopwoning binnen handbereik Vanaf 2008 zijn de huizenprijzen flink gedaald. Daardoor is ook voor starters een koopwoning binnen

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek Index De lening balie is geopend 03 Meer mogelijkheden met een lening via Purple24 04 Kom ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Brochure Recreatiewoning

Brochure Recreatiewoning Brochure Recreatiewoning 1. Algemeen 2. 2. De Markt 2. 3. Hoofdverblijf 2. 4. Financiering van de recreatiewoning 3. 5. Aankoop van de recreatiewoning 4. 6. Financieren via uw woonhuis 4. 7. Hypotheekrenteaftrek

Nadere informatie

Een koophuis: van wens naar werkelijkheid Met de Starters Renteregeling lukt het!

Een koophuis: van wens naar werkelijkheid Met de Starters Renteregeling lukt het! Starters Renteregeling van Mitros Een koophuis: van wens naar werkelijkheid Met de Starters Renteregeling lukt het! De Starters Renteregeling is ontwikkeld door woning corporaties, de hypotheek service

Nadere informatie

Tips voor huiseigenaren met betalingsproblemen

Tips voor huiseigenaren met betalingsproblemen Tips voor huiseigenaren met betalingsproblemen In deze folder staan een aantal tips om eventuele betalingsproblemen te voorkomen en wat u kunt doen als dat toch gebeurt. 1 Als huiseigenaar kunt u door

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten. Loop geen onnodig risico. Verstandig een hypotheek kiezen

Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten. Loop geen onnodig risico. Verstandig een hypotheek kiezen Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Loop geen onnodig risico Verstandig een hypotheek kiezen Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen die een hypotheek wil afsluiten

Nadere informatie

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Datum 1/5 Geachte heer Dijsselbloem, Vereniging Eigen Huis dringt er bij het Kabinet op aan om snel stappen te zetten

Nadere informatie

1 Inleiding 1. 2 Bepaling netto woonlasten 3 2.1 Inleiding 3 2.2 Werkelijke bruto woonlasten 4 2.3 Annuïtaire netto woonlasten 4

1 Inleiding 1. 2 Bepaling netto woonlasten 3 2.1 Inleiding 3 2.2 Werkelijke bruto woonlasten 4 2.3 Annuïtaire netto woonlasten 4 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Bepaling netto woonlasten 3 2.1 Inleiding 3 2.2 Werkelijke bruto woonlasten 4 2.3 Annuïtaire netto woonlasten 4 3 Wijzigingen BKR 7 3.1 Telecombedrijven stoppen met registreren

Nadere informatie

Veilig uw eigen droomhuis kopen

Veilig uw eigen droomhuis kopen Veilig uw eigen droomhuis kopen Uw eigen woning Voor veel mensen is een eigen woning de ultieme droom. Waarschijnlijk de grootste aankoop in uw leven. Daarom is het van groot belang alles wat er bij de

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 20102 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt pagina 1 van 7 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Juli 2010 Inleiding U leest thans alweer de

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2014 (samenvatting)

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2014 (samenvatting) Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2014 (samenvatting) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Handige tips bij aankoop woning

Handige tips bij aankoop woning Handige tips bij aankoop woning Uw eigen woning Voor veel mensen is een eigen woning de ultieme droom en waarschijnlijk de grootste aankoop in hun leven. Daarom is het van groot belang alles wat er bij

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Uw kenmerk 2015Z14592

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (samenvatting)

Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (samenvatting) Monitor koopwoningmarkt 2 e kwartaal 2015 (samenvatting) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Woononderzoek Nederland 2009 Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB10-020 22 maart 2010 9.30 uur Woononderzoek Nederland 2009 Totale woonlasten stijgen in dezelfde mate als netto inkomen Aandeel en omvang aflossingsvrije

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Mede namens de minister van Wonen, Wijken en Integratie De minister van Financiën,

Mede namens de minister van Wonen, Wijken en Integratie De minister van Financiën, Directie Financiële Markten Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Datum Uw brief (Kenmerk) Ons kenmerk 24 mei 2007 FM 2007-00924 U Onderwerp Vragen van

Nadere informatie

Hypotheekrecht en - vormen

Hypotheekrecht en - vormen Hypotheekrecht en - vormen Wat is een hypotheek? Een hypotheek is in theorie een zekerheidsrecht. Wanneer u een hypotheek afsluit, geeft u het recht van hypotheek aan de geldverstrekker. Dit recht van

Nadere informatie

Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw

Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw De huizenprijzen zijn tot 2008 enorm gestegen. Daardoor lijkt een koopwoning vooral voor starters onbereikbaar. Om u als kandidaat-koper te helpen,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Turfmarkt

Nadere informatie

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016

HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 HYPOTHEEK INDEX 2E KWARTAAL 2016 De Hypotheek Index geeft ieder kwartaal inzicht in het consumentengedrag op het gebied van hypotheken. De kerncijfers zijn afkomstig van De Hypotheker die met ruim 10 procent

Nadere informatie

lenen Extra geld als u het nodig heeft

lenen Extra geld als u het nodig heeft lenen Extra geld als u het nodig heeft extra geld als u het nodig heeft De juiste lening kiezen Een verstandige lening past bij het doel en bij uw persoonlijke situatie. 04 Meer ruimte op of naast uw betaalrekening

Nadere informatie

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Borower Dutch brochure editable v3_1.pdf CMY. Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek 1 Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek 2 Index De lening balie is geopend 03 Verbreedt uw horizon met Purple24 leningen 04 om ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (samenvatting)

Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (samenvatting) Monitor koopwoningmarkt 3 e kwartaal 2015 (samenvatting) Expertisecentrum Woningwaarde OTB - Onderzoek voor de gebouwde omgeving Faculteit Bouwkunde Technische Universiteit Delft Harry Boumeester Harry

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag 2511 DP Uw kenmerk

Nadere informatie

Koopgarant. Kopen zonder zorgen

Koopgarant. Kopen zonder zorgen Koopgarant Kopen zonder zorgen KOOPGARANT IS Voor veel mensen is de koop van een woning financieel niet haalbaar, maar wel gewenst. Als maatschappelijke onderneming in de volkshuisvesting reikt Eemland

Nadere informatie

Het kopen en financieren van een woning

Het kopen en financieren van een woning Het kopen en financieren van een woning Beste heer/mevrouw, U staat op het punt om een (nieuwe) woning te kopen. Het kan zijn dat u zich als starter op de markt begeeft en dus voor het eerst een woning

Nadere informatie

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 IG&H Consulting & Interim Make strategy work! Augustus 2012 IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 Geachte relatie, Hierbij ontvangt u de IG&H Hypotheekupdate voor het 2 e kwartaal van 2012. Wij wensen u veel leesplezier

Nadere informatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van Culemborg Informatienotitie AAN VAN ONDERWERP DATUM 17 april 2013 KOPIE AAN BIJLAGE 1 REGISTRATIENUMMER 1208556/7266 Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Discussienota impulsen op de woningmarkt van

Nadere informatie

Woningmarkt blijft aantrekken in tweede kwartaal

Woningmarkt blijft aantrekken in tweede kwartaal STRIKT EMBARGO tot dinsdag 15 juli 2014 10.00 uur! PERSBERICHT Aan Van : de financieel-economische redacties en vakpers : de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en vastgoeddeskundigen Betreft : NVM

Nadere informatie

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem

open +verk kopen eigen huis maga eigen hu is maga i z ne september 2014 ne septem kopen+verkopen 52 eigen huis magazine september 2014 Scheiden wordt (te) duur voor huisbezitter Bij elkaar blijven voor de hypotheek Sinds de crisis op de woningmarkt, is scheiden toch al naar en duur

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie

Vooral boven water huishouden lost extra af

Vooral boven water huishouden lost extra af Juli 2015 naar recordhoogte 96 punten Vooral boven water huishouden lost extra af De staat op zijn hoogste stand ooit. In het tweede kwartaal van 2015 steeg de barometer met maar liefst 5 punten van 91

Nadere informatie

Sprekende Cijfers 2011-1 / Woningmarkt gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q1 Woningmarkt Gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers 2011-1 / Woningmarkt gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q1 Woningmarkt Gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q1 Woningmarkt Gemeente Rotterdam pagina 1 van 6 Gemeente Rotterdam April 2011 Inleiding Ook nieuwsgierig naar het verloop van de huizenprijzen gedurende de eerste drie

Nadere informatie

Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal

Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal Aantal woningverkopen bijna 5 procent hoger Woningmarkt krabbelt langzaam op in vierde kwartaal Voor 2010 prognose: geen prijsstijging Dure segment blijft moeizaam Nieuwegein, 14 januari In het vierde

Nadere informatie

Woning kopen van Kennemer Wonen

Woning kopen van Kennemer Wonen Woning kopen van Kennemer Wonen Ga ik een huis kopen of huren? Dat is een vraag die serieuze aandacht verdient. Kopen heeft voordelen, maar ook nadelen. En dat geldt natuurlijk ook voor huren. In deze

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7. Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 en 7. Door de dalende woningprijzen groeit het aantal huizen dat onder water staat. Onder water staan betekent dat de waarde van de woning lager is

Nadere informatie

Wat je moet weten als je een hypotheek kiest?

Wat je moet weten als je een hypotheek kiest? Wat je moet weten als je een hypotheek kiest? Als je een hypotheek af gaat sluiten, moet je aan een heleboel dingen denken. We hebben een aantal vragen voor je op een rijtje. Klik op de doorlinks hiernaast

Nadere informatie

Kredietbehoefte in crisistijd

Kredietbehoefte in crisistijd Kredietbehoefte in crisistijd U kunt het verschil maken voor uw klanten. In goede én in slechte tijden. De wereld om ons heen is in de afgelopen vijf jaar in rap tempo veranderd: we zitten midden in een

Nadere informatie

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Onze diensten Van Santvoort Makelaars helpt al sinds 1976 bij transacties van: Bestaande

Nadere informatie

AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG

AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG 2 PEUGEOT FINANCE HELPT U GRAAG OP WEG U WILT EEN NIEUWE AUTO, MAAR U KUNT UW AANKOOP NIET IN ÉÉN KEER BEKOSTIGEN. DAN HELPT PEUGEOT

Nadere informatie

AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG

AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG PEUGEOT FINANCE HELPT U GRAAG OP WEG U WILT EEN NIEUWE AUTO, MAAR U KUNT UW AANKOOP NIET IN ÉÉN KEER BEKOSTIGEN. DAN HELPT PEUGEOT

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Wat moet ik weten als ik een hypotheek kies?

Wat moet ik weten als ik een hypotheek kies? Wat moet ik weten als ik een hypotheek kies? Ga niet over één nacht ijs... 1 Hoeveel kan ik lenen?... 2 Vaste of variabele rente?... 3 Rente kort of lang vastzetten?... 4 Hoogte van de rente... 4 Hoe zit

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012 7 januari 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-3 (t.o.v.) 2011-4 Opmerking Aantal transacties 25.031 + 31,8% +13,9% Gemiddelde verandering t.o.v. 3 e kwartaal: +3,1%. Totale markt naar schatting

Nadere informatie

in een Vrije verkoopwoning

in een Vrije verkoopwoning in een Vrije verkoopwoning Inhoud 1 U koopt een vrije verkoopwoning bij thuis: wat betekent dit? Wie kan een vrije verkoopwoning kopen? Vraagprijs Bieden in onderhandeling Hoe komt de koop tot stand Vooraf

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

Hypothekenexpress. Hypothekenexpress. Overstappen van groei naar excellent beheer. Overstappen van groei naar excellent beheer. Hypothekencongres 2012

Hypothekenexpress. Hypothekenexpress. Overstappen van groei naar excellent beheer. Overstappen van groei naar excellent beheer. Hypothekencongres 2012 Den Haag, 3 oktober 2012 Hypothekenexpress Overstappen van groei naar excellent beheer Hypothekencongres 2012 IG&H Consulting IG&H Consulting & Interim, & Interim, Utrecht Utrecht 2012 2012 Den Haag, 3

Nadere informatie

Een hypotheek van Delta Lloyd

Een hypotheek van Delta Lloyd Een hypotheek van Delta Lloyd Inhoud Belangrijk 3 Een hypotheek 4 Stappenplan 4 Lenen 5 De Budget Hypotheek 5 De DrieSterrenHypotheek 6 De Nieuwbouw Hypotheek 6 Bent u zelfstandig ondernemer? 6 Terugbetalen

Nadere informatie

Starterslening Utrecht Financiële handreiking aan starters op de Utrechtse (koop)woningmarkt.

Starterslening Utrecht Financiële handreiking aan starters op de Utrechtse (koop)woningmarkt. Starterslening Utrecht Financiële handreiking aan starters op de Utrechtse (koop)woningmarkt. De gemeente wil het huurders gemakkelijker maken om in Utrecht een woning te kopen. Met het verstrekken van

Nadere informatie

Verkoop door woningcorporaties

Verkoop door woningcorporaties 2 14 Ruim 22.000 corporatiewoningen verkocht Vanaf 199 tot en met de eerste helft van 14 hebben de woningcorporaties ruim 22.000 bestaande woningen verkocht aan particulieren. Het aantal verkopen kwam

Nadere informatie

Klantprofiel Hypotheken

Klantprofiel Hypotheken Klantprofiel Hypotheken Klant 1 Klant 2 Naam.. Ondernemer ja nee ja nee Sinds.. Sinds. Dienstverband Fulltime Fulltime Part-time uur Part-time uur Vast Vast Flex/uitzend Flex/uitzend Bepaalde tijd Bepaalde

Nadere informatie

Woning kopen van Kennemer Wonen. Ga ik een huis kopen of huren? Dat is een vraag. de Koopgarant constructie. Met Koopgarant

Woning kopen van Kennemer Wonen. Ga ik een huis kopen of huren? Dat is een vraag. de Koopgarant constructie. Met Koopgarant Woning kopen van Kennemer Wonen Ga ik een huis kopen of huren? Dat is een vraag die serieuze aandacht verdient. Kopen heeft voordelen, maar ook nadelen. En dat geldt natuurlijk ook voor huren. In deze

Nadere informatie

PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN

PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN LEKKER RIJDEN, RIJDEN ZONDER ZORGEN UW AUTO GOED FINANCIEREN, DAT SCHEELT EEN HOOP ZORGEN. EN SPAREN VOOR UW NIEUWE AUTO HOEFT NIET.

Nadere informatie

Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld

Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld Regelingen en voorzieningen CODE 8.3..40 Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld kamervragen bronnen Tweede Kamer Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 0-0 nr. 794 d.d. 9.3.0 en nr. 3308,

Nadere informatie

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt

argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt 10 argumenten voor Nederland om de woningmarkt te hervormen met Bouwsparen de route naar een duurzame woningmarkt Woningmarkt heeft behoefte aan hervorming De fiscale hypotheekrenteaftrek is de afgelopen

Nadere informatie

De Hypotheek. De Hypotheekrente. Rentevastperiode. Wat is een hypotheek? Wat zijn de kosten van mijn lening? Variabele rente

De Hypotheek. De Hypotheekrente. Rentevastperiode. Wat is een hypotheek? Wat zijn de kosten van mijn lening? Variabele rente De Hypotheek Je gaat een woning kopen en hebt hiervoor een lening nodig van de bank. In deze toelichting proberen wij je inzichtelijk te maken wat een hypotheek is en wat de meest voorkomende vormen zijn.

Nadere informatie

CITROËN AUTOFINANCIERING

CITROËN AUTOFINANCIERING CITROËN AUTOFINANCIERING WELKE FINANCIERING PAST BIJ U? WIJ HELPEN U GRAAG OP WEG CITROËN FINANCIAL SERVICES HELPT U GRAAG OP WEG U wilt een nieuwe auto, maar u kunt uw aankoop niet in één keer bekostigen.

Nadere informatie

Inhoud. 2 Hoe gaat het kopen in zijn werk? De overeenkomst Wettelijke bedenktijd Ontbindende voorwaarden Geen passende financiering?

Inhoud. 2 Hoe gaat het kopen in zijn werk? De overeenkomst Wettelijke bedenktijd Ontbindende voorwaarden Geen passende financiering? Kopen naar Wens Inhoud 1 Kopen naar Wens: wat betekent dit eigenlijk? Betaalbaar door een lager instapbedrag Wie kan een Kopen naar Wens woning kopen? Bijkopen of doorverkopen Wat kost Kopen naar Wens?

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt

Stellingen over de Amsterdamse woningmarkt http://maps.amsterdam.nl/woningwaarde/ Aanleiding UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding woningprijs verhouding Amsterdam/Nederland Bron: UBS Global Real Estate Bubble Index Aanleiding percentage

Nadere informatie

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief

Ons kenmerk ML40/13.0010618. Datum uw brief Ingekomen stuk D (PA 18 september 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 329 95 81 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postbus 9105 6500 HG Nijmegen

Nadere informatie

PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN

PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN PEUGEOT AUTOFINANCIERING AANTREKKELIJKE FINANCIERINGSMOGELIJKHEDEN LEKKER RIJDEN, RIJDEN ZONDER ZORGEN UW AUTO GOED FINANCIEREN, DAT SCHEELT EEN HOOP ZORGEN. EN SPAREN VOOR UW NIEUWE AUTO HOEFT NIET. BIJ

Nadere informatie

Dieptepunt op woningmarkt lijkt bereikt

Dieptepunt op woningmarkt lijkt bereikt PERSBERICHT Aan Van : de financieel-economische redacties en vakpers : de Nederlandse Vereniging van Makelaars o.g. en Vastgoeddeskundigen Betreft : NVM-woningmarktcijfers eerste kwartaal 2009 Datum :

Nadere informatie

een eigen huis De sleutel naar uw 20% korting op uw hypotheekrente

een eigen huis De sleutel naar uw 20% korting op uw hypotheekrente een eigen huis De sleutel naar uw eigen huis 20% korting op uw hypotheekrente Koopwoning dichterbij U droomt ervan. Een eigen huis, een plek onder de zon... Wat is er mooier dan uw eigen woning? Deze kunt

Nadere informatie

Een eigen huis. mogelijkheden voor kopen of huren

Een eigen huis. mogelijkheden voor kopen of huren Een eigen huis mogelijkheden voor kopen of huren Een woning kopen of huren? Verschillende verantwoordelijkheden Wilt u een woning kopen of een woning huren? Dat is een afweging die u maakt. Een van de

Nadere informatie

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch

Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Provincie Noord-Brabant t.a.v. formateur de heer Schinkels Postbus 90151 5200 MC 's-hertogenbosch Stichting Droomwonen Brabant Speelhuislaan 158 4815 CJ Breda 076-5213080 info@droomwonenbrabant.nl Rabobank

Nadere informatie

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis

Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Kernboodschappen Woningcorporaties Nederland dicht bij huis Oktober 2014 Thema 1 Goed wonen en een goede dienstverlening We vinden het in Nederland normaal dat iedereen goed kan wonen. Maar niet iedereen

Nadere informatie

Regelingen blijven belangrijk voor koopstarter

Regelingen blijven belangrijk voor koopstarter TIJDSCHRIFT VOOR DE volkshuisvesting nummer 2 APRIL 2013 23 Regelingen blijven belangrijk voor koopstarter Koopstarters kunnen bij het zoeken van een woning en de financiering daarvan gebruik maken van

Nadere informatie

Checklist beleggen in vastgoed

Checklist beleggen in vastgoed i van 5 Checklist beleggen in vastgoed Je kunt beleggen in beursgenoteerde vastgoedfondsen (vaak aandelen die dagelijks verhandelbaar zijn op de beurs) en in niet-beursgenoteerde vastgoedfondsen. Deze

Nadere informatie

De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015

De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015 De huizenmarkt in beweging: stappenplan huis kopen in 2015 De huizenmarkt en de nieuwste ontwikkelingen worden door veel makelaars nauwlettend in de gaten gehouden. Alhoewel het herstel van de markt nog

Nadere informatie

OP ZOEK NAAR JE EERSTE WONING? DE STARTERSLENING MAAKT HET MOGELIJK

OP ZOEK NAAR JE EERSTE WONING? DE STARTERSLENING MAAKT HET MOGELIJK OP ZOEK NAAR JE EERSTE WONING? DE STARTERSLENING MAAKT HET MOGELIJK EEN EIGEN HUIS WIE DROOMT DAAR NIET VAN? De zoektocht naar een eigen woning is leuk, maar er komt wel veel uitzoekwerk bij kijken. Belangrijke

Nadere informatie

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht

Woningmarktrapport - 4e kwartaal 2013. Gemeente Dordrecht Woningmarktrapport - 4e kwartaal 213 Gemeente Dordrecht Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 1 aantal verkocht 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement

Nadere informatie

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR.

KLANTPROFIEL VOOR DHR. EN MEVR. UW KLANTPROFIEL Een financieel advies wordt niet alleen uitgebracht op basis van uw huidige financiële situatie en wensen en doelstellingen, maar ook op basis van uw kennis van, ervaring met en risicobereidheid

Nadere informatie

*ZAACC9B7FC0* Adviesnota. Raad van : 12 december 2013 Agendapunt : 11 Volgnr. : 2013-083 Reg. nr. : Z-13-04755 /INT-13-01813

*ZAACC9B7FC0* Adviesnota. Raad van : 12 december 2013 Agendapunt : 11 Volgnr. : 2013-083 Reg. nr. : Z-13-04755 /INT-13-01813 Raad van : 12 december 2013 Agendapunt : 11 Volgnr. : 2013-083 Reg. nr. : Z-13-04755 /INT-13-01813 Adviesnota *ZAACC9B7FC0* Onderwerp Startersleningen. Inleiding In de raadsvergadering van 18 april 2013

Nadere informatie

IG&H Hypotheekupdate jaaroverzicht 2011

IG&H Hypotheekupdate jaaroverzicht 2011 IG&H Consulting & Interim Make strategy work! Maart 2012 IG&H Hypotheekupdate jaaroverzicht 2011 Geachte relatie, Hierbij ontvangt u de IG&H Hypotheekmarktupdate over het jaar 2011. Wij wensen u veel leesplezier

Nadere informatie