We eren onze helden niet! Jeroen Gunter

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "We eren onze helden niet! Jeroen Gunter"

Transcriptie

1 :34: 16 Vrijdag November 2007 Se opzaterdag Rotterdam Eenzaam aan de Maas >>p 32 Leesvoer voor het weekend Morgen in De Pers op Zaterdag Morgen in De Pers op Zaterdag onder meer: D66-Kamerlid Fatma Koșer Kaya wil niet in een hokje gestopt worden, een emotioneel verslag over de Surinaamse decembermoorden en natuurlijk Per Se, hét uitgaanskatern voor het weekend, inclusief vacatureindex. De Pers op Zaterdag wordt morgen verspreid in de grote steden. Op straat, in de horeca en bij de grotere Bruna s. Mocht u hem niet kunnen vinden, sms dan PERS gevolgd door uw postcode naar U ontvangt snel een bericht met daarin twee locaties. Noord-Korea Dictatuur in beeld Je bent in een land waar je eigenlijk niet mag zijn. Een visumaanvraag duurt maanden en journalisten zijn er überhaupt niet welkom. Maar per toeval sta je dan toch in Noord-Korea. Dus wat doe je? Je maakt foto s. Hoe mysterieus is het land nu echt? 16 EXCLUSIEF BIJ GSM.NL: APPLE iphone! Slechts 200 stuks OP=OP Apple iphone 199,- Vodafone 27,50 belminuten 200 of smsjes + 4 maanden GRATIS sms en (1000 smsjes) Tijdelijk slechts 12,95 per maand of Sport Bergkamp wel in Engelse voetbalhemel We eren onze helden niet! Jeroen Gunter Nederlanders houden niet van helden. Behalve als ze normaal doen en hun kruin netjes beneden het maaiveld houden. In Engeland zijn ze daar heel anders in. Daar is de blonde Hollandse jongen Dennis Bergkamp gisteren naar de voetbalhemel opgestegen. Voor eeuwig zal hij in het gezelschap verkeren van Eric Cantona, George Best, Denis Law en vele andere voetballegenden. Bergkamp kreeg als eerste Nederlander officieel een plek in de Hall of Fame van het National Football Museum in de Engelse stad Preston. Achthonderd genodigden zaten aan het galadiner, geleid door de BBCpersoonlijkheden Ray Stubbs en Celina Hinchcliffe. Bergkamp was door de kijkers van het BBC-programma Football Focus verkozen voor een plek in de legendenhal. Is de Hall of Fame in Groot-Brittannië en de Verenigde Staten een bekend fenomeen, in het nuchtere Nederland kennen we het niet, ondanks verwoede pogingen om iets soortgelijks tot stand te brengen. Ik ben een groot voorstander van een Hall of Fame in Nederland, zegt columnist Henk Spaan. Ik heb het idee daarvoor wel eens aangedragen bij de NOS, maar die had geen belangstelling. Spaan vindt dat de publieke omroep zoiets zou moeten doen, dat hoort bij haar publieke taken. Maar blijkbaar interesseert het ze niet. Bij de NOS zien ze de noodzaak voor een Hall of Fame niet zo. Ik vind het typisch iets Engels of Amerikaans, zegt Arno Vermeulen van NOS Studio Sport. Zij geloven in het sterrendom, wij zijn niet zo met sterren. Dat past niet in onze Hollandse mentaliteit. Volgens Vermeulen eren wij onze sporthelden al genoeg met de jaarlijkse verkiezing van de sportman en sportvrouw van het jaar. Dat is onze Hall of Fame. Dat is niet genoeg, vindt Spaan. Want daar worden actuele sporters geëerd, maar je moet ook naar de historie kijken. Journalist Matty Verkamman gelooft wel in helden. Dankzij hem en collega s Johan Derksen, Jaap de Groot en Hugo Borst krijgt Nederland in 2009 in ieder geval een nationaal voetbalmuseum. Lees verder op pagina 26 Zeven van de grootste sporters van Nederland. Fanny Blankers-Koen, Leontien Zijlaard-van Moorsel, Richard Krajicek, Johan Cruijff, Ard Schenk, Inge de Bruijn en Joop Zoetemelk. HH. Criminaliteit Ook politie zoekt nieuwe middelen Winkeliers gooien dieven nu zelf op het internet In de strijd tegen overvallers zetten winkeliers beelden van beveiligingscamera s op internet. De politie vindt dat het eigenlijk niet kan, maar werkt ook zelf aan de oprichting van een YouTube -kanaal met dadervideo s. Matthijs van den Broek Wie (her)kent deze man en vrouw aan de hand van de getoonde bewakingsbeelden die van het bewuste voorval zijn gemaakt? Deze oproep stond dinsdag op GeenStijl. De eigenaar van Hardware Outlet in Almere speelde beelden van zijn beveiligingscamera door aan het weblog. Omdat het hem al twee dagen niet lukte telefonisch aangifte te doen bij de politie. Goed herkenbaar zijn een man en een vrouw, die een laptop en een TFT-scherm pakken en de winkel uit lopen. De oproep leverde veel reacties op, er is al één naam bekend. Na jaren van dalende cijfers loopt het aantal overvallen weer op. Winkeliers zijn dit jaar dertig miljoen euro méér kwijt aan (de preventie van) criminaliteit en zoeken naar creatieve oplossingen. Deze zomer had supermarktondernemer Gerard van der Veen succes met zijn oproep Friese ramkrakers gezocht, ook via een video van zijn beveiligingscamera op GeenStijl. De jongeren die s nachts met een winkelwagen de pui van zijn supermarkt aan diggelen reden, kwamen herkenbaar in beeld en gaven zichzelf aan bij de politie. Landelijk overvalcoördinator bij de politie Paul Reijenga kan enig begrip opbrengen voor de ondernemers, maar keurt de acties af. Ik denk niet dat het goed is als iedereen het recht in eigen hand neemt. In Nederland blijft vervolging in handen van justitie. Maar twee maanden geleden presenteerde hij zelf ook een plan voor een nieuwe politiesite: een soort YouTube, met beelden van beveiligingscamera s om veelplegers een halt toe te roepen. Het plan had volgens de overvalcoördinator wat rijpingstijd nodig. Want er zitten nogal wat haken en ogen aan. Wie krijgen toegang tot de site? Hoe zit het met de privacy? Wordt dit geen publieke schandpaal? Want dat is waar het uiteindelijk op uitdraait bij GeenStijl. Met de site heeft Reijenga twee doelen voor ogen. Enerzijds preventie. Door beelden van notoire overvalplegers aan winkeliers ter beschikking te stellen, kunnen zij beter anticiperen op een mogelijke overval. Belangrijk hierbij is, zegt Reijenga, dat overvalplegers vaak de neiging hebben om vooraf te gaan kijken bij een winkel die ze van plan zijn te overvallen. Dat levert vaak verdachte situaties op. Lees verder op pagina 4

2 2 De Twee DE WERELD VOLGENS KOSTER + JOJANNEKE MET MEDEWERKING VAN MAARTEN BLOEM DE RECHTSZAAK Drama rond actrice en ondernemer Micky Hoogendijk. Haar exbaas betaalt al tijden haar salaris niet. Hij is verliefd op mij. Als ze naast elkaar staan, in het halletje van de Amsterdamse rechtbank, zien we een tranentrekkende eindscène uit een Hollywood-klassieker. Eentje zonder happy end. Zwijgend staren ze elkaar aan. Het lange blonde meisje met haar gloeiende bruine ogen en het kleine mannetje met de onverzorgde lange haren, ongeschoren wangen en verschoten spijkerbroek. De baas en zijn voormalige protégé. Hij manisch verliefd op haar, zij helaas niet op hem. Een bloedend hart naast een woedend hart. In de hoofdrollen Micky Hoogendijk, zelfverklaard creatief, actrice, high-societydame versus Jan Pieter Melchior, multi-miljonair en jurylid van Dragons Den, de Idolscontest voor ondernemers. Ik doe het niet, zegt hij in zacht Vlaams-Brabant accent. Melchior, omringd door Hoogendijk, haar advocaat en zijn raadsman, weigert akkoord te gaan met de voorgestelde afkoopsom voor zijn voormalige werknemer. Drie mensen kijken de in België getogen it-entrepreneur vertwijfeld aan. Hoe lang moet dit nog duren? Het duo lanceerde in 2006 een DE LAUNCH Onbeantwoorde liefde Ik hou van u tot in mijn tenen. Hoogendijk legt claim bij zakenpartner Micky Hoogendijk verlaat de rechtbank. AMAURY MILLER nieuwe onderneming: Dramaticbeat (Nomen est omen, zou je denken). Het bedrijf moet een YouTube voor aanstormende filmmakers worden. En dat lijkt ook te lukken. Hoogendijk start ambitieus vanuit de Amsterdamse woning van Melchior. De gefortuneerde ondernemer betaalt haar Kok heeft een ander pad gekozen Misdaadjournaliste belicht loopbaan topcrimineel Voor mijn jochie!, heeft misdaadjournaliste Marian Husken voorin neergekrabbeld. De glunderende ontvanger van haar nieuwe boek en jochie blijkt Holleeder-advocaat Jan Hein Kuijpers Marian is top én betrouwbaar, grijnst Kuijpers. Husken kent de wereld van advocaten, justitie en criminelen op haar duimp je. In De criminele carrière van Mink K. reconstrueert ze het werkende leven van topcrimineel Mink Kok, die in de IRT-affaire een grote rol speelde. Kok die door zijn collega s de Denker wordt genoemd, schreef zelf de epiloog. Zijn moeder inspireerde Husken tot het schrijven van het boek. Ik zag haar zitten in de rechtbank. Zij wilde weten waarom haar zoon terecht stond. Moedertje Kok was zelfs naar De Slegte gegaan om daar boeken te halen over de IRTzaak. Met dit boek wil Husken ook aantonen hoe in Nederland inlichtingenen opsporingsdiensten elkaar bewust tegenwerken. Dat is een grijs gebied waar je maar weinig over hoort. salaris, schaft een bedrijfsauto aan (een Range Rover) en stelt zich garant voor haar gemaakte onkosten. JP is een heel inspirerende man, met een goed hart, totdat hij zichzelf niet meer in de hand had. Ze kijkt met medelijden naar haar ex-baas: Hij is geestelijk niet helemaal stabiel. Mink Kok is zelf een no-show bij de boekpresentatie. Die moet ook aan zijn veiligheid denken, stelt Husken, die niet weet wat de toekomstplannen zijn van de tig keer veroordeelde Mink Kok. Al zou hij zó lezingen kunnen geven aan de universiteit. Hij is buitengewoon intelligent. Hij studeerde ooit rechten, maar heeft een ander pad gekozen. Heeft strafpleiter Kuijpers wel zin om in zijn vrije tijd boeken te lezen over het milieu? Zeker weten! 1 Zie voor filmpje De oorzaak voor hun breuk ontstaat als Melchior haar plotsklaps de liefde verklaart, analyseert ze, en zij deze niet beantwoordt. Ik zat samen met hem te eten, tijdens een locatiebezoek in Afrika, toen iemand me feliciteerde met een nieuw vriendje. JP stond op en begon te schelden: Jij bitch! En hij beende weg. Later bood hij zijn excuses aan. In het vliegtuig terug klokte hij wiskeys weg en zei hij: Ik hou van u tot in mijn tenen. Hoogendijk kijkt verslagen: Dat was de breuk. Hij stopte met betalen van mijn salaris. Hij nam zijn telefoon niet meer op, terwijl ik wist dat hij thuis was. Dat is nu ongeveer een half jaar geleden. Melchior, die aangeslagen voor zich uitstaart, beweert dat hij is gestopt met betalen, omdat de start-up te veel verlies maakte. Het is zo zonde. A waste of time, mompelt hij in de wandelgangen. De rechter ziet het schouwspel aan probeert de partijen nog eens tot elkaar te brengen. Tevergeefs. Het ondernemerskoppel ruziet verder over de afvloeiingsregeling en de hoogte van het salaris. Hoogendijk eist onder meer een aantal nettomaandsalarissen (5000 euro), terwijl Melchior zegt dat dit een bruto bedrag is. Hoogendijk: Dit wil ik niet, maar ik heb nu niks meer na zoveel maanden. Dan een dun lachje: Het zou een goed script zijn voor een b- film. 1 Marian Husken. EVERT ELZINGA Q&A XXXX VVD houdt niet van billenknijpers De VVD in Den Bosch zit niet te wachten op niet-brabanders met carnaval. Fractieleider Jan Hoskam: Mensen van boven de rivieren willen nog wel eens regels overtreden. De provincie Brabant wil openbaar vervoer tijdens carnaval gratis maken. U ziet er niets in. Carnaval is een lokaal feest en Brabanders blijven vooral in hun eigen stad of dorp hangen. Gratis OV zou dus alleen voor mensen van buitenaf interessant zijn. En u houdt niet van mensen van buitenaf? Men moet zich aanpassen aan de regels. Mensen van boven de rivieren willen die wel eens overtreden. Verklaar u nader. Carnaval is een traditie van gemoedelijkheid, gezelligheid. Dus niet van billenknijpen of laveloos dronken worden. Wat een Brabantse arrogantie. Midden jaren 90 blokkeerde een omgevallen vrachtwagen de A2 vanaf het noorden. De chauffeur is als held de stad rondgedragen. U gaat dus nooit koninginnedag vieren in Amsterdam? Dat heb ik wel eens gedaan. Maar ik gedraag me immer keurig. 1 Filmpje op Het wijventreitertje Voor je het weet, ben je die snor geworden MAARTJE DUIN Het wijventreitertje is kort en borstelig. Heel anders dan de operettesnor, die halverwege de wang gaat zweven en weelderig naar boven krult. De derde snor is pure wildgroei. Zonder pommade, zonder model. Maar dat past eigenlijk wel bij m n karakter. Ze zitten aan de keukentafel bij de wildgroei thuis. Er is zelfgebakken friet en kabeljauw en appelmoes van de appelboom uit eigen achtertuin. Een sfeerlamp verlicht hun kauwende, pratende, bulderende kaken. Buiten ligt stil en donker het dorp, een slaapstadje onder de rivieren. De Ted de Braak-periode was een doorbraak. Opeens traden er snorren voor het voetlicht. Maar ik voelde me altijd hoogst beledigd als men mij met hem vergeleek. Ik had m n snor al sinds de jaren vijftig. t Begon in dienst, met het hele bataljon, om een korporaal te pesten. Daarna is-ie blijven hangen. Zo gaat het, zegt de operettesnor. Voor je het weet, staat-ie in je rijbewijs en op je paspoort. Je bent die snor geworden. Met de andere twee zit hij in een shantykoor. Elke week treden ze op. Daarnaast zingt hij operette, bij de opera figureert hij. Een snor is een kwestie van charisma en muzikaliteit. Kijk naar Johan Strauss, Puccini, Verdi. Bonvivants. Ze gingen met vrouwen op stap, zaten tot diep in de nacht muziek te schrijven bij een kaarslampje. Die snor gaf hun daar de verbeelding voor. Het wijventreitertje kijkt bedenkelijk. Ik weet niet of dat met die snor te maken had, of met de tijd, zegt hij. Mozart had er geen. Die was zeventien. Nou en? Ik had de mijne op m n 17e al. Zijn moeder verbood hem die af te scheren. Toen hij dat toch een keer deed, had ze drie maanden niet met hem gesproken. Later liet hij er met pijn en moeite een vriendinnetje voor gaan. Die snor gaat weg, had ze gezegd, of ik. Er valt een korte stilte. Achter elke snor schuilt een ander mens, herneemt de wildgroei. Maar er is wel een soort broederschap. Ik denk dat we, ondanks onze verschillen, binnen de grenzen van het fatsoen blijven. Hij neemt een slok wijn en veegt met een servet de druppels weg. Je zou een onderzoek moeten verrichten. Pik alle ernstige delicten van de afgelopen tien jaar op en kijk hoeveel daders een snor dragen. Dan kun je wetenschappelijk bewijzen dat snorren fatsoenlijk zijn. Maar dat bewijs geldt alleen voor die dag. Daarna gaan alle criminelen een snor dragen. Da s niet slim, zegt de operettesnor, met een snor word je sneller herkend. Bovendien zouden wij m gaan afscheren. En dat is de kern. Het blijft heen en weer gaan, zegt de wildgroei. Wat het precies is, daar kom je nooit achter. Maar ik zou trots zijn als er een verband bestond. Dan hoef je je niet meer te verdedigen, dat je die snor draagt om aardig gevonden te worden. Dan zeg je gewoon: kijk, dit is mijn karakter. Ik hoor bij deze groep. Er komt een tweede ronde patat langs. Ik heb me er eigenlijk nooit in verdiept, zegt het wijventreitertje. Ik draag al m n hele leven een snor, en ik scheer m nooit meer af. Nooit, schudt de operettesnor. De wildgroei besluit: Ik zou niet weten wie erachter vandaan kwam. 1

3 Nieuws 3 Irak Talibanisering grijpt om zich heen Er is geen respect meer voor de vrouwen van Irak Irak is onleefbaar geworden voor vrouwen. Ze mogen niets meer en zelfs thuis zijn ze niet veilig voor extremistische sjiitische bendes. Eva Ludemann Verboden: autorijden, broeken en make-up dragen, werken, zonder mannelijke escorte het huis verlaten, je met politiek inlaten, contact hebben met mannen die geen direct familielid zijn. Verplicht: het dragen van de hoofddoek en een alles bedekkende, zwarte soepjurk (chador). Dit alles op straffe van: zoutzuur in je gezicht, ontvoering, verkrachting of de doodstraf door kogels, steniging of onthoofding. Vrouwen in met name de Zuid- Irakese provincie Basra zijn in toenemende mate slachtoffer van radicaal sjiitische milities. Die proberen onder de vlag van de pure islam legitimiteit te geven aan hun strijd om de macht in de olierijke provincie. Het leven voor vrouwen in Basra is zó gevaarlijk geworden, dat politiechef Abdul Khalaf van Basra gisteren aan de bel trok. Alleen al tussen juli en september dit jaar zijn 42 vrouwenlijken gevonden, aldus Khalaf, die waarschuwde voor een gewelddadige campagne tegen vrouwen door religieuze fanatici. Ook na de dood is er geen respect voor de vrouwen van Irak. Veel vrouwenlijken kunnen niet worden geidentificeerd, omdat familieleden de lichamen niet komen ophalen. Nabestaanden zijn bang voor de milities die overal wegblokkades hebben opgeworpen en die ook de mortuaria bewaken, zegt Houzan Mahmoud van de Organisatie voor Vrijheid voor Vrouwen in Irak (OWFI). Ook willen ze niet worden gestigmatiseerd: het is een schande als je vrouw, zus of dochter is gedood wegens onzedelijk gedrag. Al ben je het zelf niet eens met dat etiket, je wordt er door de steeds conservatievere maatschappij op veroordeeld. Volgens Mahmoud is Irak langzaamaan onleefbaar geworden voor vrouwen als gevolg van een talibanisering van de Irakese maatschappij. Bendes dringen huizen binnen en vermoorden vrouwen voor de ogen van hun kinderen en soms doden ze de kinderen ook. Ze ontvoeren vrouwen om ze als prostituees aan het werk te zetten, de vrouwenhandel is gigantisch. Volgens de laatste berichten kosten maagden nog geen honderd dollar, het gaat om jonge meisjes van soms nog geen tien jaar. Veel van hen worden in Syrië verkocht aan pooiers. Lees meer op pagina 9 Mobiliteit Vergroening in Amerika Walrus rijdt nu maar liefst zes kilometer op een liter benzine Microkrediet Armando kan weer even door Het einde van het jaar komt in zicht, dus het wordt weer tijd voor de goede voornemens. Je kunt stoppen met roken, meer gaan sporten, minder gaan drinken, maar je kunt ook eens iets voor iemand anders betekenen. Via kiva.org kan iedereen investeren in een projecten in een derdewereldland. Microkrediet van achter je computer. Armando Falconi (34) uit Ecuador had in maart van dit jaar een lening van 500 dollar nodig om zijn winkel en bakkerijtje in Guayaquil uit te breiden. Bij een bank kon hij niet terecht, want hij had niet genoeg onderpand. Hij postte zijn verzoek op kiva en had binnen een dag zijn lening rond. Veertien verschillende mensen, voornamelijk uit de Verenigde Staten, leenden hem tussen de 25 en 50 dollar per persoon. Armando kon extra producten kopen voor zijn winkel, die waren nodig omdat er steeds meer klanten kwamen. Nu is hij zijn lening aan het terugbetalen. Elke maand betaalt hij 62 dollar terug. Voor het eind van het jaar is hij klaar. Kiva is een doorslaand succes. Wat veel mensen aanspreekt, is dat ze direct zien aan wie ze het geld lenen en waarvoor. Tot nu toe hebben bijna mensen op deze manier geld uitgeleend, de totale inleg bedraagt bijna 15 miljoen dollar. Rijker worden ze er niet van, want ze krijgen geen rente over hun uitgeleende geld. Maar met dit relatief kleine bedrag zijn inmiddels al 0 mensen geholpen. 1 De Cadillac Escalade, walrus op wielen. Jan-Hein Strop Autofabrikanten hebben de groene hype ontdekt, maar dan wel op zijn Amerikaans. De jongste trend op de vandaag begonnen autoshow in Los Angeles is de hybride benzineslurper. De Cadillac Escalade is wat heet een walrus op wielen. Met zijn achtcilinder motor en lengte van meer dan vijf meter drukt de bestuurder de gemiddelde Europese PC-Hoofttractor als een kleine jongen van de weg. Als je het gaspedaal hard intrapt, ontstaat er een kolkje in de 120 liter grote benzinetank, zodat Air Miles sparen bij de pomp wel heel eenvoudig wordt. Mochten Amerikanen daar een schuldgevoel van krijgen of de kas van Hugo Chavez niet willen spekken, dan heeft General Motors daar een oplossing voor gevonden, zo is vandaag te zien bij de opening van de LA Auto Show. Aan de buitenkant is er niets van te merken de nieuwe Escalade heeft dezelfde groteske vorm behouden maar binnenin wel. In navolging van de Toyota Prius is de Sports Utility Vehicle (SUV) voorzien van een hybride motor. Naast benzine maakt de Escalade daarom gebruik van elektriciteit. Maar liefst tot 50 procent zuiniger, is het verkoopargument. De winst? Van een liter op vier kilometer naar één op zes. General Motors is niet de enige autofabrikant die zich in LA van de groene kant laat zien. Ook Chrysler en BMW doen hard hun best benzineslurpers aan te passen. Grote vraag blijft echter of consumenten wel zitten te wachten op zulke hybride modellen, want duurder dan de gewone benzine-versie zijn ze wel. 1. Pathuis KORT Zware cycloon treft zuidwesten Bangladesh De zuidwestelijke kust van Bangladesh is gisteren getroffen door een zware cycloon. Duizenden huizen zijn verwoest en minstens mensen zijn geëvacueerd. De tropische cycloon Sidr bereikte windsnelheden tot 240 kilometer per uur. Het meteorologische instituut van Bangladesh verwacht dat Sidr vloedgolven van wel zes meter hoogte veroorzaakt, waardoor grote delen van het kustgebied onder water kunnen lopen. Tot nu toe zijn er nog geen slachtoffers gevallen.. Regeling in strijd met functioneren ambtsdragers TER HORST WIL VERBOD OP SALARISREGELING VAN SP Het storten van het salaris van een politieke vertegenwoordiger in de partijkas, zoals bij de SP gebruikelijk is, wordt verboden. Dat schrijft minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst (PvdA) deze week aan de Tweede Kamer. Door een deel van het salaris aan de partij af te staan en het laten uitbetalen van een inkomen door de partij, zou een volksvertegenwoordiger zich afhankelijk maken van een partij. Volgens Ter Horst is de afdrachtregeling van de SP in strijd met het normaal functioneren van politieke ambtsdragers. Die moeten zonder last en ruggespraak kunnen functioneren. De minister komt volgens een woordvoerder zeer binnenkort met een wetsvoorstel. SP-Tweede Kamerlid Ronald van Raak is verontwaardigd over het besluit van Ter Horst. Het is schandalig dat Ter Horst haar functie gebruikt voor partijpolitieke pesterijtjes, zegt hij.. File! Vier mannen zijn in Belgrado na een gewapende overval met een buit van euro in de file beland, en opgepakt. Patserproject (1) Een BMW, een Chevrolet en euro aan contant geld zijn in beslag genomen bij een man die al tien jaar een uitkering ontvangt.. Patserproject (2) Hij werd dinsdag door de politie aangehouden in het kader van het zogenoemde patserproject, dat zich richt op mensen die dure spullen hebben, terwijl ze dat eigenlijk niet kunnen betalen.

4 4 Nieuws Binnenland Politie Betere samenwerking met brandweer en GGD nodig Eliteteam voor opsporing bij rampen Nederland heeft een nieuw specialistisch team voor sporenonderzoek bij grote rampen. Hiermee kunnen we in snelheid en adequaatheid veel meer resultaat leveren in korte tijd. Merel van Leeuwen Het Landelijke Team Forensische Opsporing (LTFO) is vanaf vandaag inzetbaar en bestaat uit specialisten van de verschillende politiekorpsen, het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en de Koninklijke Marechaussee. Het is een gelegenheidsteam dat wordt ingezet als er sprake is van bijvoorbeeld een vliegramp of een terroristische aanslag en is uniek in de wereld. Met één druk op de knop hebben we straks de beste specialisten bij elkaar om forensisch onderzoek te kunnen doen. Hoe sneller de juiste mensen ter plekke zijn, hoe meer sporen kunnen worden veiliggesteld, vertelt René Bastiaansen, hoofd LTFO. Ook bestaande teams, zoals het Rampen Identificatie Team (RIT), worden geïntegreerd in het LTFO. De twee hoofdtaken op een zogeheten plaats delict zijn forensische opsporing en de berging en identificatie van eventuele slachtoffers. Deze taken kunnen volgens Bastiaansen samen worden ingezet, maar ook afzonderlijk. Veiligheid winkeliers voorop. HH Hij voorspelt dat de politiekorpsen voordeel zullen hebben van het LTFO. Onze mensen krijgen speciale trainingen en oefeningen. Het team ontwikkelt zich door en daar hebben de korpsen ook profijt van, omdat de teamleden hun kennis mee terugnemen naar hun reguliere werkplek. Als zich een ramp of een aanslag voordoet, kan het team binnen vijf uur operationeel zijn. We zijn dan ook een belangrijke voedingsbron voor een crisisstaf. We kunnen briefen wat we aantreffen, dat het bijvoorbeeld lijkt op een zelfmoordaanslag. Het is belangrijk dat die informatie snel duidelijk is. Bastiaansen pleit voor meer Europese samenwerking tussen forensische experts. Nu gebeurt het geregeld dat de Verenigde Naties de hulp inroepen van de Nederlandse politie, omdat we goed zijn in forensische opsporing. Om de druk wat te verlichten, kun je die expertise beter verdelen over verschillende landen. Ik denk aan een pool, om de lasten en ervaring te delen. Wat beter moet, is de samenwerking met de brandweer en de GGD op rampplekken. Daar kwam Bastiaansen achter tijdens een rampenoefening met een treinongeluk. De brandweer had alle dodelijke slachtoffers uit de trein gehaald en in het weiland op een rijtje gelegd, maar dat is voor ons niet goed. Wij willen liever gezamenlijk een treinstel doorzoeken. Hulpverlening gaat altijd Volgens commissaris René Bastiaansen is het niet de vraag óf het team wordt ingezet, maar wanneer. GERARD TIL voor, maar voor het sporenonderzoek en identificatie is het beter om de mensen die al zijn overleden op de plek te laten waar ze zijn gevonden. Het optreden op een rampplek moet meer een gezamenlijk proces worden, met oog voor elkaar. Het LTFO wordt beheerd door het Korps Landelijke Politiediensten en bestaat nu uit 154 mensen. Dat is veel, maar nog wel beheersbaar, meent Bastiaansen. We hebben gekeken naar welke experts we echt nodig hebben. Zij onderhouden hun expertise op hun eigen werkplek. Als ze daar weggaan, Criminelen op YouTube Wij willen geen gehobby op basis van emoties Vervolg van pagina 1 Anderzijds is er de opsporing. Via de beelden van beveiligingscamera s krijgen winkeliers de mogelijkheid om criminelen te herkennen en dit door te geven aan de politie. Reijenga denkt aan een beveiligde site voor de videobeelden, waar in eerste instantie alleen opsporingsambtenaren van de politie toegang krijgen. Een deel van die informatie zou dan per branche beschikbaar gesteld kunnen worden aan ondernemers. Er zijn bijvoorbeeld groepen overvallers die zich louter richten op juwelierszaken. Reijenga: Wij kunnen juweliers op deze manier in heel Nederland actief gaan informeren over mogelijke verdachten. Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) is alvast kritisch. Is het noodzakelijk voor de opsporing dat een verdachte op het internet gezet wordt en is het proportioneel dat iedereen ter wereld hem daar in potentie kan zien?, vraagt woordvoerder Gert Onne Van de Klashorst van het CBP zich af. In beide gevallen vindt hij van niet. Opsporing, zegt hij, is voorbehouden aan de politie. Die mag verdachten op het internet tonen als ze dat noodzakelijk acht. Nee, particulieren mogen dat niet. Nooit. Een verdachte is geen veroordeelde. We willen geen gehobby op basis van emotie en woede. Daar denken ze bij GeenStijl in ieder geval heel anders over. En ook ondernemersverenigingen als MKB-Nederland en het Platform Detailhandel hebben weinig op met verliezen ze ook hun plek in het team. Mensen moeten elke dag hun vak bijhouden. Forensische opsporing is echt een ambacht. Volgens hem is het niet de vraag óf het team wordt ingezet, maar wanneer. Dat kan in Nederland zijn, maar ook in het buitenland. 1 het standpunt van het CBP. De veiligheid van een winkelier is voor hen belangrijker dan de privacy van een overvaller. Paul Reijenga snapt dat wel. De afgelopen vijftien jaar is er heel veel aandacht geweest voor privacy. Ik vind dat je daar best op een aantal punten inbreuk op mag maken ten behoeve van het belang van het potentiële slachtoffer. Ondanks de benodigde rijpingstijd komt de site er al op korte termijn. Niet gek, in deze tijden van stijgende overvalcijfers. Reijenga denkt zijn initiatief vrij snel in bepaalde gedeelten van Nederland operationeel te hebben. Binnenkort kunnen winkeliers dus bij hem aankloppen, in plaats van bij GeenStijl. 1.. KORT Maatschappelijke stage gaat twaalf dagen duren De maatschappelijke stage voor middelbare scholieren gaat twaalf dagen duren. Het is aan de school om de 72 uur in te passen in het curriculum, al ziet het kabinet het meest in twaalf weken lang één dag per week. In Rotterdam heeft staatssecretaris van Onderwijs Marja van Bijsterveldt (CDA) gisteren het kabinetsplan voor de stage ontvouwd. Vorige week lekte al uit dat scholieren geen diploma krijgen als ze de stage niet doen of een onvoldoende scoren... DePers.nl Voor actualiteiten kijk je de hele dag op de snelste nieuwssite:

5 Binnenland Nieuws 5 Vrijspraak Afpersing en witwassen Medeverdachte Holleeder vrij De rechtbank heeft een medeverdachte van Willem Holleeder op vrije voeten gesteld. Het Openbaar Ministerie eiste maandag nog vier jaar celstraf tegen de 43-jarige Senol T. voor het medeplegen van afpersen en witwassen van zakenman John Wijsmuller. Merel van Leeuwen Omdat het OM vrijspraak eiste voor de medeverdachten in de afpersingszaak van Wijsmuller, dient het voorarrest van T. te worden opgeheven, aldus de rechtbank. Hij kwam gisteren op vrije voeten. T. heeft zestien maanden vast gezeten. Hij was enige tijd voortvluchtig, omdat hij zich bij de hervatting van de rechtszaak in september niet had gemeld. De rechtbank schorste de voorlopige hechtenis van de medeverdachten in april, omdat Holleeder een hartoperatie moest ondergaan. T. Jongeren Kabinet scherpt alcoholbeleid aan Drinkende ouder is schijnheilig Pubers zijn verward, daar zijn het pubers voor. Wat krijg je dus als je ze vragen stelt? Warrige antwoorden. Wat krijg je als je ze vragen stelt over alcohol? Bezopen antwoorden.. KORT Kamer wil uitleg over uitstel kilometerheffing De Tweede Kamer wil uitleg van minister van Verkeer Camiel Eurlings (CDA) over een uitgelekte notitie waarin staat dat de kilometerheffing pas op zijn vroegst in 2016 wordt ingevoerd. Eerder was sprake van Volgens Femke Halsema (Groen- Links) blijkt uit de notitie, waaruit De Telegraaf gisteren citeerde, dat de kilometerheffing politiek wordt gesaboteerd. VVD en GroenLinks willen net als de meeste andere oppositiepartijen een spoeddebat met Eurlings. Wanneer dat kan plaatsvinden,. Ruimte voor spoeddebat (1) Fractievoorzitters Halsema (GroenLinks) en Rutte (VVD) willen tijdelijk van drie naar vier vergaderdagen per week in de Tweede Kamer. wordt ook nog verdacht van deelname aan een criminele organisatie. Zijn advocaat Ronald van der Horst was een blij man. Hij ziet het verdere verloop van de rechtszaak met vertrouwen tegemoet. Een woordvoerster van de rechtbank benadrukt dat hiermee niet is gezegd dat T. wordt vrijgesproken. Het was de in 2004 vermoorde vastgoedhandelaar Willem Endstra die in zijn geheime gesprekken met de politie heeft gemeld dat Wijsmuller werd afgeperst door T. Wijsmuller heeft dat zelf altijd ontkend. Deze week mogen de advocaten van de verdachten hun pleidooi houden. Vandaag is het de beurt aan de raadsman van Marcel K. die door het OM wordt gezien als boekhouder van Holleeder. Holleeders advocaat Jan-Hein Kuijpers zal maandag vrijspraak bepleiten voor het afpersen en bedreigen van drie vastgoedhandelaren. Het OM heeft twaalf jaar geëist tegen de hoofdverdachte. 1 Dirk Jacob Nieuwboer UTRECHT Een biertje in het weekend of op een feestje? Moet kunnen, vindt tweederde van de 12- tot 16-jarigen volgens een onderzoek van het Trimbos-instituut. En wat vinden diezelfde jongeren ervan als ouders ze tot hun 16e een alcoholverbod opleggen? Ook goed, prima idee, zegt 54 procent. Zelfs minister André Rouvoet raakte er gisteren heel even van in de war. Met enige verbazing hoorde hij op het Sint Bonifatiuscollege in Utrecht de resultaten aan. Hoe is het mogelijk dat zo n grote groep zo makkelijk denkt over alcohol?, vroeg hij aan de scholieren. Eerlijk gezegd slaat de schrik me om het hart. Maar al snel herpakte de leider van de ChristenUnie zich. Uit het verwarrende beeld kon hij ook hoop putten. Meer dan de helft vraagt om strenge regels. Ik hoop dat ouders dat signaal oppikken. Jarenlang was het idee dat het wel los zou lopen. Zo nu en dan een glaasje kon geen kwaad. Zelfs het Trimbos-instituut, dat tegen verslavingen strijdt, raadde ouders aan om pubers thuis een biertje of wijntje te laten drinken. Tot de Universiteit van Nijmegen twee jaar terug met een rapport kwam. Kinderen die thuis soms alcohol krijgen, bleken later veel meer te gaan drinken. Bovendien bevestigt onderzoek na onderzoek het schadelijke effect van alcohol op groeiende tienerhersenen. Nu zeggen we: stel alcohol drinken in ieder geval uit tot je 16e en liever nog langer, zegt Hettie Chinese rollen en mortierbakken Grote vuurwerkvangst in Drenthse Weiteveen Een knaller van een vondst voor de politie van het veendorp Weiteveen in Drenthe. In een zeecontainer die bij een woning in het dorpje stond trof de politie kilo vuurwerk aan. Het gaat om zwaar geschut zoals Chinese rollen Minister André Rouvoet is zelf nog nooit dronken geweest Rensink van Trimbos. Het onderzoek laat zien dat er nog een lange weg te gaan is. 44 procent van de jongeren vindt dat je aangeschoten mag zijn als je met vrienden uit bent. 31 procent zegt ooit dronken geweest te zijn. 56 procent antwoordde de afgelopen maand te hebben gedronken. Maandag komt het kabinet met een plan om die percentages te laten dalen. Rouvoet - Zelf ben ik nooit dronken geweest, maar ik heb wel eens gehad dat een tweede biertje slecht viel - kondigde gisteren al een voorlichtingsoffensief aan. Ook kunnen gemeenten straks de is nog onduidelijk, omdat de agenda van de Tweede Kamer al vol zit. Eurlings sprak tegen dat er in de notitie definitieve conclusies worden getrokken. Het kabinet moet nog beslissen. Visser komt om bij poging tot losmaken van visnet Een visser is gisteren om het leven gekomen nadat hij geprobeerd had een visnet uit een bootschroef te halen. De man overleed op het dek, nadat zijn collega s hem bewusteloos uit het water hadden gehaald. Dat heeft het Kustwachtcentrum Den Helder laten weten. Het ongeluk gebeurde op de Noordzee, ongeveer 150 kilometer ten noordwesten van Den Helder. Het bemanningslid van een Urker viskotter was het water ingedoken om een vastgedraaid net los te maken. Werkstraf geëist voor gluren naar studentes Tegen een man die jarenlang studentes bespiedde via verborgen camera s is gisteren voor de rechtbank in Amsterdam een werkstraf van 180 uur geëist. Daarnaast eiste het Openbaar Ministerie een schadevergoeding van vijfduizend euro per slachtoffer en een voorwaardelijke celstraf van zes maanden. De 47-jarige verdachte zou in het Amsterdamse studentenhuis van de vrouwen camera s hebben verstopt in de plinten. Ruimte voor spoeddebat (2) Ze vinden het onacceptabel dat de Tweede Kamer nu geen ruimte op de agenda heeft om spoeddebatten in te lassen. verkoop van licht alcoholische dranken tot 18 jaar te verbieden. Nu is dat 16 jaar. Een verbod op de populaire, want zoete, breezers maakt grote kans. Een beetje onzin, waarschuwde een van de Utrechtse leerlingen. Het probleem verschuift alleen maar. Als je wilt indrinken ga je gewoon over op bier. Niet om te zuipen, maar je wordt wel dronken. Tip van een medescholier: En als je het niet door je strot krijgt dan doe je er toch 7 up bij. Dan heb je een sneeuwwitje. Toch waren bijna alle leerlingen het erover eens dat het goed is als ouders voor alcohol waarschuwen. Al doen ze er dan wel goed aan te werken aan hun geloofwaardigheid. Ze zijn vaak slecht ingelicht en ze drinken zelf ook, merkte een scholier op. Dan kunnen ze mooi de schijnheilige uithangen met hun glas wijn aan tafel, maar veel zin heeft dat niet. 1 en mortierbakken. Een bedrijf gespecialiseerd in het vervoer van explosief materiaal bracht de inhoud van de container naar de bunkers van de dienst Domeinen van het Openbaar Ministerie. 1 JAN SIBON/WFA Oostzee Hollands wrak ontdekt Niels de Groot STOCKHOLM Het best bewaarde scheepswrak ooit is in de Oostzee ontdekt. Zo bestempelden Zweedse archeologen gisteren de vondst van een 17e eeuws, hoogstwaarschijnlijk Nederlands vaartuig. Ik heb sterke vermoedens dat het om een Hollandse koopvaarder gaat, reageert onderwaterarcheoloog Johan Rönnby, een van de onderzoekers die het wrak op een diepte van 125 meter tussen Gotska Sandön en Estland vond. Nederland was in die tijd de leidende maritieme handelsnatie en groot scheepsbouwland. Volgens de onderzoekers is het wrak in nóg betere conditie dan de Vasa, het Zweedse schip dat in 1628 in de haven van Stockholm zonk en in de jaren 60 werd geborgen. Van het ontdekte vaartuig staan nog altijd twee masten fier overeind. Het bergt een schat aan houten beelden. 1. Boom is niet zo ziek als wordt aangenomen KORT GEDING TEGEN KAP VAN ANNE FRANKBOOM HH De Bomenstichting spant een kort geding aan tegen de kap van de Anne Frankboom. Volgens de stichting is de boom in de tuin van een pand aan de Keizersgracht niet in een zodanig slechte staat dat deze direct omgezaagd moet worden, zoals het stadsdeel Centrum beweert. Het stadsdeel wil de kastanjeboom, die Anne Frank vanuit haar onderduikadres kon zien en beschreef in haar dagboek, woensdag omzagen.. Sinterklaasonderzoek Uit een onderzoekje van MSN.nl blijkt dat 70 procent van de mensen van plan is Sinterklaas te vieren. Daarnaast liet bijna de helft weten een hekel te hebben aan het schrijven van gedichten.

6 6 Achtergrond Binnenland Stella Braam werkt al vijftien jaar undercover Louter werken Ze begaf zich onder extreemrechtse Turken en werd bedreigd. Tussen de junks raakte ze zelf verslaafd aan crack. En nadat onderzoeksjournaliste Stella Braam eerder beschreef hoe haar demente vader verdwaalde in de zorg, werkt zij nu aan een boek over haar moeder, die na een beroerte per se thuis wil blijven wonen. meneer Van Neer, gaat u mee douchen? Met kloppend Goedemorgen hart en zijn portemonnee in de hand stapt René van Neer de badkamer in. Legt u uw beurs even weg?, vraagt zijn verzorger. Zijn beurs? Het laatste dat hij nog heeft? Bekijk het even! René denkt dat hij beroofd wordt en gooit een rekje naar de verzorger. In zijn zorgdossier wordt genoteerd: De heer reageerde nogal agressief bij de verzorging. Zo n vijftig fysiotherapeuten luisteren geconcentreerd naar een vrouw met piekerig donkerrood haar en felgroene ogen in een bleek gezicht. Stella Braam (45) leest in een hotelzaal een bewerkte passage voor uit haar boek Ik heb alzheimer, waarin zij beschrijft wat er gebeurt met haar dementerende vader. Na haar voordracht verdwijnt ze gemakkelijk in de menigte. Ze heeft iets kameleontisch. Ook later, tijdens een gesprek in een Amsterdamse kroeg, gaat ze op in de omgeving. Haar aanpassingsvermogen is haar vaak van pas gekomen. Braam is al vijftien jaar undercover journaliste. Ze is in uiteenlopende werelden gedoken om deze van binnenuit te beschrij-ven. Ze veroorzaakt ophef door in 1997 in een boek te onthullen dat enkele Nederlandse gemeenten indirect Turks extreemrechts subsidiëren. De bedreigingen uit Turkse hoek aan het adres van Braam en co-schrijver Mehmet Ülger zijn zo ernstig dat zij tijde-lijk onderduiken. Aan het begin van dit millennium verkent ze de wereld van straatrovers, junks en oplichters. Tussen de drugsverslaafden raakt ze een tijdje verslaafd aan crack. Een uit de hand gelopen experiment, noemt Braam haar verslaving. Achteraf praat ze er luchtig over, maar ze kondigt na het verschijnen van het boek Tussen gekken en gajes aan te stoppen met het undercover werk. Vrienden en familie moesten haar overhalen niet langer tussen de junks te blijven leven. Ik was verwilderd. Alledaagse dingen zoals douchen had ik niet altijd gedaan. Ik had maanden nodig om weer te wennen aan een normaal leven. Het undercoverwerk verandert je, zegt Braam. Je moet ervoor uitkijken dat je eigen normen en waarden niet worden vervangen door die van criminelen. Ze werkte eind jaren negentig tijdelijk als typiste voor een oplichter voor een krantenreportage. Ik was nogal handig geworden in het namaken van allerlei documenten. Op een gegeven moment zag ik de gehandicaptenparkeerkaart van mijn moeder en dacht, tot mijn schrik, automatisch: dat is best gemakkelijk na te maken. Ik heb het niet gedaan, maar realiseerde me hoe undercoverwerk je kan beïnvloeden. Dus niet te lang achter elkaar doen! Betrokkenheid Aan haar voornemen om niet meer undercover te gaan, heeft Braam zich niet helemaal gehouden. De kans dat ze bedreigd wordt of ergens verslaafd aan raakt, is klein. Maar ze heeft zich de afgelopen jaren weer voluit gestort in een project. Dit keer krijgen kwetsbare ouderen haar onverdeelde aandacht. Het is allemaal begonnen in 2003, toen duidelijk werd dat het geheugen van haar vader hem steeds meer in de steek liet. René van Neer bleek alzheimer te hebben. Alzheimer is een ziekte die het korte- KORT Vier van negen signalen kanker herkend Nederlandse 50-plussers herkennen gemiddeld vier van de negen signalen die op kanker kunnen duiden. Dat meldt KWF Kankerbestrijding. De bekendste symptomen zijn een knobbeltje in het lichaam, nieuwe of veranderde moedervlekken, veranderingen in de stoelgang en gewichtsverlies zonder aanleiding. Slikklachten, een schilferend plekje of knobbeltje op de huid en urinewegproblemen of veranderingen bij het plassen zijn bij de ondervraagden het minst bekend. termijngeheugen sloopt. Van Neer herinnert zich niet meer of hij heeft gegeten of niet. Lezen is een kwelling voor de voormalig psycholoog, hij onthoudt teksten niet. Al gauw blijkt dat hij niet meer voor zichzelf kan zorgen en komt hij terecht in een zorgcentrum. Van Neer overlijdt in maart van dit jaar. Zijn dochter volgt zijn achteruitgang en belevenissen in het verpleeghuis op de voet. Weer een nieuwe wereld waar Braam misstanden op het spoor komt, met mensen die door de maatschappij niet serieus worden genomen.. De milieuvervuiling door Nederlandse bedrijven en huishoudens is tussen 1990 en vorig jaar met 16 procent afgenomen. De economie is in die periode met 48 procent gegroeid. Het tempo waarin bedrijven energie besparen is de laatste jaren wel teruggelopen. Dat meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) gisteren. De afnemende milieuvervuiling is volgens het CBS te danken aan een schoner productieproces bij bedrijven. Ook huishoudens.. Mediaonderzoek Mediaconsumenten zijn het meest gehecht aan de betaalde krant. Dat stelt marketingorganisatie Cebuco. Radio volgt op de tweede plaats, tijdschriften op drie. De televisie komt op de zesde plaats. Insecten uit het pierenbad Waar komt die wens vandaan om misstanden aan de kaak te stellen? Als peuter redde ik al insecten uit het pierenbad om te voorkomen dat ze verdronken. Ik begreep oprecht niet waarom andere kinderen dat niet deden. Ook haar opvoeding heeft een rol gespeeld, zegt Braam. Mijn ouders leerden mij betrokkenheid aan door me te vragen een deel van mijn zakgeld in te leveren als er ergens ter wereld een ramp was gebeurd, zoals een aardbeving. Meest bepalend voor de ontwikkeling van haar karakter was de scheiding tussen haar ouders. Ik was toen elf, het was in Van de ene op de andere dag tuimelde ik in aanzien in het Noord-Brabantse dorp waar wij toen woonden. Ik was ineens iemand anders, een kind van gescheiden ouders, terwijl ik daarvoor de dochter van de psycholoog was, en dat was heel wat in het dorp. Een vriendje van Braam werd door zijn moeder uit de tuin van het gezin Van Neer gerukt, zo n schande was scheiden. Dat heeft me gevormd en geïnspireerd om iets tegen onrecht te doen. Ik weet wat het betekent om van de maatschappelijke ladder te vallen. Braam is idealistisch. Vroeger schaamde ik me ervoor, maar ik hoopte dat mijn werk een einde kon maken aan het onrecht dat ik beschreef. Als journalist mag je daar helemaal niet op hopen. Haar inzet tegen onrecht maakt Braam gedreven in haar werk. Mijn hele leven staat in het teken van het aankaarten van onrecht. Volgens haarzelf is er geen scheiding tussen Stella de journaliste en Stella privé. Ik ben buiten mijn werk niemand. Echt. Ik heb geen hobby s of andere vrijetijdsbestedingen. Om te ontspannen hang ik af en toe op de bank voor de tv. Dat maakt mij tot een buitengewoon saai mens. Ik wil nog veel bereiken en ik realiseer me welke offers daarvoor nodig zijn. Braam is getrouwd en heeft er bewust voor gekozen kinderloos door het leven te gaan. Ik mis ze niet. Ik had alles nooit kunnen doen als er kinderen thuis op me hadden gewacht. Schoner productieproces en energiebesparing VERVUILING BEDRIJVEN EN HUISHOUDENS NEEMT AF vervuilden minder, terwijl ze tegelijkertijd meer consumeerden. Dat kwam door energiebesparende maatregelen, zoals betere isolatie van huizen. Ook de warmere winters hebben hier volgens het statistiekbureau aan bijgedragen. De energiebesparing was het grootst in de jaren negentig. Na 2000 zijn bedrijven volgens het CBS nauwelijks energiezuiniger gaan produceren, in tegenstelling tot huishoudens... Tips? Heeft u tips of opmerkingen voor onze redactie? Mail dan naar

7 Binnenland Achtergrond 7 Ana Karadarevic Vreemdeling in Den Haag Stella Braam: Mijn hele leven staat in het teken van het aankaarten van onrecht. AMAURY MILLER... Ondanks dat ze zoveel tijd aan haar werk besteedt, is Braam naar eigen zeggen niet eenzaam. Mijn leven is wel schraal, heel eenzijdig. Op cultureel vlak weet ik niets. Ik ga niet naar theatervoorstellingen of zo. Andere mensen maken op zondag een boottochtje. Ik vind dat zonde van mijn tijd. Ik kies altijd voor mijn werk. Ik schiet tekort in mijn relaties met anderen, mijn man heeft niets aan me met alledaagse zaken. Hij moet vaak alleen boodschappen doen. Deze zomer ben ik een kleine maand naar Berlijn geweest, maar dat was eigenlijk een werkvakantie want ik was er om Duits te leren voor de Duitstalige uitgave van Ik heb alzheimer. Haar calvinistische levenshouding kwam Braam vaak van pas na undercoverprojecten. Ik moest Tussen gekken en gajes voor een bepaalde datum af hebben van de uitgever. Dat is het verschil tussen daklozen en mij. Zij hebben ten diepste geen doelen meer in het leven. Geen perspectief op iets anders, of iets beters. Thuis sterven Braam reist nu fulltime het land door voor workshops en lezingen aan medewerkers in de zorg. En ze schrijft een nieuw boek: Ik blijf thuis! Haar moeder Marijke Braam heeft als gevolg van een ernstige beroerte vierentwintig uur per dag zorg nodig. Ze wil thuis blijven wonen, maar wordt bijna gedwongen door allerlei instanties om toch vooral naar een verpleegtehuis te verhuizen. Ze is geen uitzondering, zegt Braam. Tijdens mijn reizen door het land hoor ik van heel veel ouderen Interne procedures zouden zijn overtreden MEDEWERKERS BESMET NA NUCLEAIR ONGELUK Twee medewerkers van een radiologisch laboratorium van Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) in Petten hebben vorig jaar een inwendige besmetting opgelopen na een nucleair incident. Hierbij ontsnapte radioactief strontium, wat kanker en botziekten kan veroorzaken. Dat blijkt uit een rapportage van de Kernfysische Dienst (KFD) van het ministerie van Volksgezondheid. Volgens de KFD lopen de betrokkenen gezien Trouw Schrijfonderzoek (1) Van de ruim een miljoen hobbyschrijvers die Nederland telt, schrijft bijna veertig procent een blog op internet. de opgelopen dosis geen direct gezondheidsrisico. De medewerkers hebben de besmetting opgelopen door een kapotte ventilator waardoor radioactieve gassen uit een kast konden ontsnappen. Volgens de KFD zijn interne procedures overtreden. De besmetting kwam aan het licht bij een tussentijdse controle met een besmettingsmonitor. Nadat de medewerkers zich hadden gewassen, bleken ze nog steeds besmet. dat ze met moeite weten te voorkomen dat ze naar een verpleegtehuis gaan. Met de opbrengsten van het boek hoopt de journaliste genoeg geld te verdienen zodat haar moeder thuis kan blijven wonen én eraan bij te dragen dat ouderen die dat willen, thuis kunnen sterven. Aan dit onrecht verwacht Braam de komende vijf jaar van haar leven te wijden. Daarna wacht het volgende undercoverproject al op haar onverdeelde aandacht. Criminelen schijnen grote hoeveelheden geld in allerlei bedrijfstakken te steken, het varieert van tegelzetbedrijven tot bierbrouwerijen, zegt Braam. Mijn droom is om uit te zoeken hoe de wereld van de financieel-economische criminaliteit in elkaar steekt. 1 HH Trouw Schrijfonderzoek (2) Ook een dagboek bijhouden en het schrijven van gedichten zijn geliefd. Een roman is voor nog geen vijf procent van de hobbyisten weggelegd. Peter Middendorp is schrijver/journalist en doet voor De Pers dagelijks verslag van zijn belevenissen in Den Haag. Vrijdags gebeurt er niets op het Binnenhof. De vergaderingen zijn afgelopen, de Kamerleden zijn naar huis, de ministerraad vergadert achter gesloten deuren. Vrijdags ga ik meestal naar Groningen, biertje drinken in het café, daarna in draf naar de vriendin. Deze vrijdag had ze gezegd dat ik niet hoefde te komen en had ik tijd om de persconferentie van Balkenende te bezoeken, die traditioneel volgt op de ministerraad. De persconferentie vond plaats in het gebouw van de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD). Tegen de achterwand van het zaaltje was een blauw doek gespannen. Er stonden katheders naast twee borden met foto s van mensen erop, en de tekst: Samen leven, samen werken. Dames en heren, zei de directeur van de RVD bij binnenkomst, de minister-president! Als Balkenende een Amerikaanse entree wil maken, moet hij niet langer tegelijk met zijn voorlichter door het smalle deurtje naar binnen proberen te komen. Balkenende was in Rusland geweest. Indrukwekkend land, mooie gesprekken, allemaal nieuwe contracten. De Kamer had tijdens een debat van minister Verhagen geëist Vrijdag dat die naar de gang zou lopen om Balkenende er telefonisch aan te herinneren dat hij de mensenrechten niet moest vergeten. Daarvan had Balkenende niets begrepen. De mensenrechten waren juist erg veel ter sprake gekomen. Over de GPD-affaire had minister Donner al voldoende gezegd, zei hij, maar dit wilde hij er nog wel aan toevoegen: hij hield niet van lekken. De journalisten stelden hem hierna nog een paar vragen over het ontslagrecht. Ook daarover hoefde niemand zich zorgen te maken. De wil was er om eruit te komen. Het fundament was gelegd, nu was alleen nog wat tijd nodig om tot een verdere uitwerking te komen. Toen was de persconferentie afgelopen. De premier vertrok door zijn deurtje, de journalisten stonden langzaam op en kuierden naar buiten. Onderweg spraken ze over het flesje rode wijn dat thuis op hun stond te wachten. De open haard. De vrouw, de bank, het dvd tje. Als de premier iets had gezegd, hadden ze terug naar de redactie gemoeten, berichten schrijven, tegen de deadline op, maar daar hoefde je met Balkenende gelukkig niet bang voor te zijn. 1 Als de premier iets had gezegd, hadden ze terug naar de redactie gemoeten Demonstratie Tien scholieren gearresteerd Novum Bij een demonstratie van honderden scholieren in Groningen zijn ongeveer tien mensen opgepakt. De scholieren demonstreerden tegen de strengere lesurennorm. Zij vrezen dat het streng handhaven van die norm van 1040 lesuren de kwaliteit van het onderwijs niet ten goede komt. De demonstratie, die s ochtends begon, was volgens politie en gemeente niet aangekondigd. Na overleg met de gemeente besloten we niet in te grijpen, omdat de jongeren hun punt ook moeten kunnen maken, zegt een politiewoordvoerder. Wethouder van Onderwijs José van Schie is met de jongeren in overleg gegaan. De demonstratie begon aanvankelijk op de Grote Markt, maar verplaatste zich later via de Vismarkt naar de Rademarkt, tegenover het politiebureau. Toen de jongeren vuurtjes gingen stoken en met voorwerpen begonnen te gooien, besloten we alsnog in te grijpen, aldus de politiewoordvoerder. 1.. KORT Zwangere tieners kiezen vaker voor abortus Tienermeisjes gaan steeds vaker over tot abortus. Vorig jaar koos 66 procent van de ongewenst zwangere tieners voor een opzettelijke afbreking van de zwangerschap. Enkele jaren geleden ging het nog om 60 procent. Dat meldt de Rutgers Nisso Groep. Allochtone tieners kiezen vaker voor een abortus dan autochtone tieners. Onder Marokkaanse zwangere meisjes was dat vorig jaar 17 procent meer dan in Bij Turkse meisjes lag dat aantal vorig jaar 20 procent hoger dan het jaar ervoor. Marokkaanse en Surinaamse zwangere meisjes kiezen met 79 en 75 procent het vaakst voor een abortus. Van de autochtone Nederlandse meisjes besluit 60 procent hiertoe. Politie treft geen blaam bij fatale val van balkon De politie heeft geen schuld aan de fatale val die een Ghanees begin oktober maakte van een Amsterdams balkon. Dat meldt het Openbaar Ministerie. De politie forceerde de deur van een woning omdat zij vermoedde dat daar een illegaal naaiatelier gevestigd was en er illegalen zaten. De man klom vanaf het balkon op de zevende verdieping om een afscheiding heen en viel.. Spuitverbod Een brandweerman die voor een pornoblad poseerde, is met verplicht verlof gestuurd. Volgens de korpsleiding had de man kunnen weten dat hij zo de goede naam van de brandweer zou schaden.

8 8 Achtergrond Binnenland Utrecht Leren tussen school en training Huiswerkbegeleiding in een sportief jasje Veel sporten en op tijd je huiswerk maken is mogelijk, zo bewijst Ouders draaien op voor de kosten maar zijn wel enthousiast. Sandra Brok UTRECHT Naast de grasvelden van Sportvereniging Kampong in Utrecht die worden gebruikt voor hockey, voetbal en cricket, staat een groen houten clubhuis. In een vierkante ruimte aan de achterkant van het gebouw staan tafels tegen de muur waar tien studieplekken zijn gecreëerd. Twee tieners, van wie één in sportkleding, zitten in volle concentratie gebogen over hun studieboeken. Ze hockeyen op Kampong en krijgen hier huiswerkbegeleiding. Steeds meer sportverenigingen willen hun accommodatie multifunctioneel inrichten, vertelt Hanneke van der Marel, een van de initiatiefneemsters van en het aanbieden van huiswerkbegeleiding past in dit concept. Inmiddels hebben we naast Kampong ook een vestiging in Amersfoort en Voorburg, en dit is pas het begin. De roep van ouders om goede opvang en begeleiding van hun kinderen wordt luider. is in het gat gesprongen dat middelbare scholen laten vallen. Dit doen zij door huiswerkbegeleiding op sportverenigingen te verzorgen in de uren Scholieren leren bij vooral hun huiswerk goed te organiseren. SIMONE BEST na schooltijd en voor aanvang van de sporttraining. Een studiecoach zorgt ervoor dat scholieren hun huiswerk beter leren organiseren. Zo komen zij tegemoet aan de opzet van het studiehuis, een vorm van begeleid zelfstandig leren voor havo en vwo. In het clubhuis zit Rosanne, een zeventienjarige havoscholiere. Ze hockeyt als jeugdlid vaak mee met dames 1. Drie keer per week trainen hoort daarbij. In de derde klas is ze blijven zitten en vooral het plannen van huiswerk is lastig voor haar. Nu krijgt ze regelmatig begeleiding en haalt ze hogere cijfers op school. Dat het voor ouders niet eenvoudig is om het onderwijs van hun kind te blijven begrijpen, ervaart de moeder van Rosanne. Het huidige schoolsysteem is ingewikkeld. De vakken wijzigen steeds en dat maakt het lastig om de kinderen zelf goed te begeleiden. Projectleider Victor van den Berg legt de praktische kant uit. Scholieren zetten de verloren uurtjes tussen school en de sporttraining nu om in nuttige uren. Ze werken totdat ze naar sporttraining moeten. Rogier, een vijftienjarige havoscholier, hockeyt ook op Kampong en is het met Victor eens. Thuis ben ik snel afgeleid en hier heb ik alle rust om mijn huiswerk te maken. Daarna loop ik zo door naar het sportveld. Toch rijst de vraag of deze leerlingen naast hun drukke bezigheden tijd overhouden om ouderwets te puberen. Rogier geeft ook hier het antwoord. Door de huiswerkbegeleiding heb ik op vrijdag mijn huiswerk af en ben ik het hele weekend vrij. Het prijskaartje Aan huiswerkbegeleiding hangt een prijskaartje. Volgens een woordvoerder van de Landelijke Vereniging van Studiebegeleidingsinstituten bestaan er geen landelijke richtlijnen. Bij Sport geldt een tarief van 150 euro per maand voor wekelijkse begeleiding van 14 tot 18 uur. Dit tarief loopt op tot 320 euro per maand voor vijfdaagse begeleiding. Deze prijzen liggen volgens Van der Marel net onder het landelijk gemiddelde. Ter vergelijking: ouders kunnen in Utrecht ook terecht bij het Studiekabinet. Zij bieden vijfdaagse begeleiding aan voor 410 euro per maand. OSCAR WINNAAR OSCAR WINNAAR SFEERVOLLE BEELDEN OSCARWAARDIG ACTEERWERK EEN PRACHTIGE MISDAADFILM. - De Telegraaf VOORTREFFELIJKE FILM. IJZERSTERK ACTEERWERK, BUITENGEWONE REGIE, GEWELDIG VERHAAL FILMISCH SPEKTAKEL. - Metro UITSTEKEND MAFFIADRAMA INTENS ACTEERWERK, HEFTIGE ACTIE, MEESLEPEND VERHAAL. - Algemeen Dagblad GOEDGEMAAKTE FILM DENZEL WASHINGTON EN RUSSELL CROWE SPRANKELEN. - Volkskrant TWEE FORMIDABELE HOOFDROLSPELERS EEN FILM DIE BEWONDERING AFDWINGT. - Het Parool GEBASEERD OP EEN WAARGEBEURD VERHAAL NU IN DE BIOSCOOP NU TE ZIEN IN: ALKMAAR: HARMONIE - ALMERE: UTOPOLIS - ALPHEN: CASTELLUM - AMERSFOORT: GRAND - : PATHÉ TUSCHINSKI, PATHÉ DE MUNT, PATHÉ ARENA - APELDOORN: TIVOLI ARNHEM: REMBRANDT, EURO - BERGEN OP ZOOM: CINEMACTUEEL - BEVERWIJK: CINEWORLD - BREDA: CASINO - DELFT: MUSTSEE - DEN HAAG: PATHÉ SCHEVENINGEN, PATHÉ BUITENHOF - DEN HELDER: UTOPOLIS - DOETINCHEM: CINECITY - DRACHTEN: BIOS - ECHT: ROYAL - EDE: CINEMEC - EINDHOVEN: EURO, PATHÉ - EMMEN: UTOPOLIS - ENSCHEDE: CINESTAR - GORINCHEM: ROXY - GOUDA: ARCADE - GRONINGEN: EUROBORG, PATHÉ - HAARLEM: BRINKMANN - HEERENVEEN: BIOS - HEERHUGOWAARD: METRO - HEERLEN: H, ROYAL - HELMOND: PATHÉ - S HERTOGENBOSCH: EURO - HILVERSUM: CITY - HOOGEVEEN: LUXOR - HOOGEZAND: CINECITY - HUIZEN: DE GRAAFF - KAMPEN: MOVIE UNLIMITED - LEEUWARDEN: TIVOLI - LEIDEN: TRIANON - LELYSTAD: UTOPOLIS - MAASTRICHT: MINERVA - MALDEN: TWINS - NIJMEGEN: CAROLUS - OSS: UTOPOLIS - PURMEREND: METRO - REUVER: LUXOR - ROOSENDAAL: CITY - ROTTERDAM: CINERAMA, PATHÉ DE KUIP, PATHÉ SCHOUWBURGPLEIN - SCHAGEN: CINEMAGNUS - SITTARD: FOROXITY - SNEEK: CINESNEEK - SPIJKENISSE: ARCAPLEX - STADSKANAAL: SMOKY - TERNEUZEN: MERRAL - TILBURG: HEUVELPOORT - UDEN: TAKE TEN - UTRECHT: CATHARIJNE, REMBRANDT - VEENENDAAL: HOFPLEIN - VENRAY: LUXOR - VLISSINGEN: CINECITY - WEERT: GOTCHA - ZAANDAM: SAENTJE - ZEIST: FIGI - ZOETERMEER: UTOPOLIS - ZUTPHEN: MERRAL - ZWOLLE: CINEMA DE KROON

9 Buitenland Nieuws 9 Frankrijk Er is ruimte voor onderhandelingen Sarkozy wil om tafel De Iraakse hoofdstad Bagdad is veiliger geworden, stellen het Amerikaanse leger en internationale media. Maar niet voor de vrouwen. Eva Ludemann Door de zogeheten surge, de maandenlange veiligheidsoperatie waarvoor Bush begin dit jaar circa dertigduizend extra militairen naar Bagdad stuurde, zou het geweld dat de hoofdstad teisterde, zijn beteugeld. Maar de vrouwen van Bagdad plukken daarvan geen vruchten. Integendeel: hun leven is er alleen maar moeilijker op geworden, doordat een ultrapuriteinse interpretatie van de islam het culturele leven steeds meer domineert. Vrouwen hebben steeds minder rechten, zegt 53-jarige Seyhaa, die in Bagdad de Turkmeense Vrouwenorganisatie heeft opgericht om de druk van religieuze extremisten het hoofd te bieden. Volgens de wet is alles in orde, maar de praktijk is anders. Uit angst voor represailles laten ouders hun dochters niet meer naar school, vrouwen durven niet meer naar hun werk. We mogen niet meer zelf bepalen hoe we ons aankleden en waar we gaan en staan. Volgens Houzan Mahmoud van de Organisatie voor Vrijheid voor Vrouwen in Irak is haar land door de oorlog decennia in zijn ontwikkeling teruggeworpen. Saddam was een wrede dictator, maar de maatschappij was progressief. Vrouwen waren misschien niet politiek actief, maar ze speelden een belangrijke rol in het zakenleven en bezetten goede posities aan de universiteiten. Dat kan nu niet meer. Een groot probleem voor vrouwen is dat zij geen beroep kunnen doen op de Iraakse autoriteiten, opdat die hun veiligheid garanderen. De milities die de vrouwen bedreigen, hebben politie en veiligheidsdiensten geïnfiltreerd en zijn bovendien gelieerd aan de Iraakse politieke partijen. Zoals de Badr-milities van de sjiitische Hoogste Islamitische Raad (ISCI), een van de grootste partijen in de Iraakse regering. Ultrapuriteinse interpretatie van de islam domineert het leven. REUTERS Intimidatie Positie Iraakse wordt steeds slechter Angst beteugelt vrouw Vrouwenrechten staan niet op de politieke agenda van de door conservatief sjiitische mannen gedomineerde Iraakse regering. Als politici de positie van de vrouwen al als een probleem zien, stellen ze dat het geen politieke, maar religieuze of culturele kwestie is. Dat klopt maar ten dele, want als de autoriteiten controle zouden uitoefenen over het land, zouden de milities de vrouwen niet kunnen intimideren. Ook de coalitietroepen in Irak doen weinig om de vrouwen te helpen, want dat komt hen politiek niet goed uit. Zo heeft de VS de ISCI tot bondgenoot gemaakt in de strijd tegen de aan Iran gelieerde milities van Muqtada Sadr. Er zijn zelfs onbevestigde berichten dat het Amerikaanse leger vrouwelijke familieleden van vermoedelijke opstandelingen oppakken, om laatstgenoemden onder druk te zetten. Die lopen na hun vrijlating de kans door hun eigen familie te worden vermoord, omdat de familie-eer is aangetast door hun onzedelijke verblijf bij de Amerikaanse, mannelijke militairen. 1 Novum/AP Werknemers in het Franse openbaar vervoer hebben gisteren voor de tweede opeenvolgende dag gestaakt. Wederom moesten forensen lopen, fietsen of skaten om op hun werk te komen. Ook voor vandaag staan stakingen op het programma: metrobestuurders en buschauffeurs hebben gestemd om hun staking een derde dag te laten ingaan. Een einde aan de crisis lijkt evenwel steeds dichterbij nu president Nicolas Sarkozy een aanbod van de vakbonden om terug te keren naar de onderhandelingstafel heeft aanvaard. Eerder maakte Sarkozy duidelijk dat hij wil dat de stakingen zo snel mogelijk worden beëindigd. Hij voegde eraan toe dat over de kern van zijn hervormingsplannen niet kan worden onderhandeld. De stakingen vormen het eerste grote protest van de vakbonden tegen de moderniseringsplannen van Sarkozy, die zes maanden geleden aan de macht kwam. De president wil dat iedereen pas na veertig jaar dienstverband in aanmerking komt voor een volledig pensioen, in plaats van de huidige regeling, waarbij werknemers in bepaalde sectoren als de transport- en de energiesector al na 37,5 dienstjaren recht hebben op een volledig pensioen. Ik geloof oprecht dat we hier met opgeheven hoofd uit kunnen komen, zei minister van Sociale Zaken Xavier Bertrand gisteren op de radiozender RMC. Volgens de minister is er ruimte voor onderhandelingen over heel precieze en heel concrete kwesties, zonder dat de essentie van de hervormingen wordt aangetast. In een brief aan zeven vakbondsvoorzitters schreef Bertrand dat de onderhandelingen zeer spoedig kunnen beginnen en binnen een maand afgerond moeten worden. Het zal moeilijk worden voor Sarkozy om zijn hervormingsplannen ongewijzigd door te voeren. 1 IAEA Alleen openheid over het verleden Iran werkt nog niet mee Novum/AP Iran geeft het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) over het algemeen eerlijke informatie over zijn atoomverleden, maar de informatielacune over de huidige nucleaire activiteiten van Iran wordt steeds groter. Dat staat in een nieuw rapport van het IAEA over Iran. Het IAEA stelt tevens vast dat Iran blijft weigeren tegemoet te komen aan de eis van de VN-Veiligheidsraad om te stoppen met het verrijken van uranium. Een VN-diplomaat omschreef het rapport als een glas dat half vol dan wel half leeg is. De Iraanse atoomonderhandelaar Saeed Jalili koos voor de eerste, positieve zienswijze. Het rapport toont aan, zei hij, dat de beschuldigingen dat Iran naar kernwapens streeft ongegrond zijn en dat nieuwe sancties verkeerd zouden zijn. De Amerikaanse regering zal ondanks de positieve elementen in het rapport blijven aandringen op een derde ronde van sancties tegen Iran. President George Bush heeft minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice gemachtigd wanneer en waar ook met haar Iraanse ambtgenoot te gaan praten, zodra Iran zijn uraniumverrijking staakt, zei Perino. Zij hebben verkozen dat niet te doen. 1 MDRI: Patiënten wellicht systematisch mishandeld PREMIER VAN SERVIË NOEMT BESCHULDIGING PROPAGANDA De Servische regering heeft beschuldigingen dat patiënten in psychiatrische ziekenhuizen en opvanghuizen in het land systematisch worden mishandeld gisteren boos afgedaan als donkere propaganda. In een verklaring noemde premier Vojislav Kostunica een rapport dat woensdag door de Amerikaanse mensenrechtenorganisatie Mental Disability Rights International (MDRI) naar buiten werd gebracht kwaadaardig. Ook op deze dag In 1831 overleed Carl von Clausewitz, de Pruisische generaal en grondlegger van de moderne oorlogsstrategie. en verzinsels. De Servische overheid zal alle mogelijke democratische en juridische middelen inzetten om een tegenwicht te bieden aan dergelijke donkere propaganda, zei Kostunica. In het rapport beschuldigt MDRI de Servische overheid van systematische verwaarlozing en mishandeling van geestelijk gehandicapten. De minister van justitie Petrovic beloofde eerder dat de beschuldigingen onderzocht en misstanden bestraft zullen worden. AP Het weer Basra: 30 C/13 C, zonnig Calcutta: 28 C/17 C, zonnig Sydney: 28 C/18 C, zonnig Oerkoe was zo groot als een olifant DINOSAURUS ONTDEKT MET BREDE STOFZUIGERMOND De National Geographic Society heeft gisteren in Washington een nieuwe dinosaurussoort met een stofzuigervormige mond geopenbaard aan het publiek. De resten van de 110 miljoen jaar oude planteneter, die de afmeting had van een olifant, zijn gevonden in de Sahara. Ontdekker Paul Sereno heeft het dier Nigersaurus taqueti genoemd, naar het Afrikaanse land Niger en de Franse paleontoloog Philippe Tacquet. Volgens Sereno zijn in de jaren 90 de eerste bewijzen van een Nigersaurus gevonden. Onderzoekers zijn er nu in geslaagd om de kop en het skelet van het beest te reconstrueren. De mond van de Nigersaurus had de vorm van een brede stofzuigerslang en bevatte honderden scherpe tandjes om voedsel te vermalen. De tien meter lange Nigersaurus had een vederlichte schedel die hij dicht bij de grond hield om te kunnen grazen, als een soort oerkoe.. Fietsseks verboden Een 51-jarige Brit is tot drie jaar voorwaardelijk veroordeeld voor seks met zijn fiets. Hotelmedewerkers betrapten Robert Stewart op heterdaad in bed: half ontbloot met een fiets tussen zijn benen.

10 10 Nieuws Buitenland Chili Rennen voor de aardbeving Een zware aardbeving (7.7 op de schaal van Richter) heeft woensdagmiddag (nacht in Nederland) in het noorden van Chili twee doden en meer dan 150 gewonden tot gevolg gehad. Tot honderden kilometers van het epicentrum vlogen mensen in paniek de straat op, zoals de schoolkinderen op de foto. In de hoofdstad Santiago, kilometer naar het zuiden, en zelfs aan de andere kant van het continent, in Brazilië, werd de aardbeving gevoeld. Duizenden huizen stortten in of raakten beschadigd, auto s werden geplet en op veel plaatsen viel de stroom uit. De beving, die zich voordeed rond het middaguur, hield wel veertig seconden aan en ging gepaard met veel onderaards gerommel, zeiden bewoners. 1 AP Canada Politie schiet verdwaasde Pool neer Een Poolse man die op een Canadese luchthaven in paniek raakte, is overleden nadat de politie hem overmeesterde. Redactie buitenland De politie gebruikte een taser waarmee stroomstoten worden afgegeven om de 40-jarige Robert Dziekanski aan te houden. Een omstander filmde het incident. De filmbeelden verschenen gisteren op internet. Daarop is te zien hoe de Pool angstig en gestresst rondloopt op de luchthaven van Vancouver. De man ademt zwaar, zweet en lijkt erg in paniek. Hij probeert verschillende afgesloten deuren te openen en kijkt angstig naar de omstanders die op afstand toekijken. Op het filmpje is te horen hoe zij de man proberen te kalmeren, maar Dziekanski lijkt het niet te horen. Als hij met dingen begint te gooien, verschijnt een aantal politieagenten. Dziekanski schudt met zijn hoofd en houdt zijn handen in de lucht alsof hij wil zeggen dat hij er niets meer van begrijpt. Dan gebruiken de agenten tweemaal een taser om de man aan te houden. Dziekanski valt gillend op de vloer, waarna de agenten zich op hem storten. De Poolse man raakt buiten westen en overlijdt korte tijd later. De moeder van het slachtoffer heeft via haar advocaat laten weten geschokt te zijn door de beelden. Hij was bang en op zoek naar hulp, zegt advocaat Walter Kosteckyj tegenover de BBC. De moeder van Dziekanski heeft toestemming gegeven om het filmpje te verspreiden om zo alle valse geruchten over het gedrag van haar zoon te ontkrachten. De moeder maakte verder bekend dat haar zoon voor het eerst van zijn leven had gevlogen. Hij zou bij haar in Canada komen wonen en raakte waarschijnlijk in paniek toen alles mis leek te gaan. Het kostte hem tien uur om door de douane te komen. Toen hij uiteindelijk de hal van de luchthaven wist te vinden, was zijn moeder na urenlang wachten al naar huis omdat ze dacht dat haar zoon het vliegtuig had gemist. Omdat hij geen woord Engels sprak, begrepen omstanders niets van de paniekaanval die de man hierdoor kreeg. Volgens de Canadian Broadcasting Corporation zijn al minstens achttien mensen in Canada overleden door het gebruik van tasers. 1 Bekijk het filmpje op nl/vancouver Wikileaks Guantanamoboek uitgelekt AP SAN JUAN Een handboek voor personeel van de gevangenis voor terreurverdachten op de Amerikaanse basis Guantanamo Bay op Cuba is uitgelekt op internet. De 238 pagina s tellende SOP, een militaire afkorting voor Standard Operating Procedures, verscheen op de klokkenluiderssite Wikileaks. Deze website nodigt mensen uit anoniem geheime en gevoelige documenten te lekken. In het handboek, Standard Operating Procedures for Camp Delta, staat dat bepaalde categorieën gevangenen absoluut geen contact mogen hebben met vertegenwoordigers van het Internationale Rode Kruis. Een ander hoofdstuk in het handboek gaat over het gebruik van honden bij de bewaking van het kamp. Een militair woordvoerder van Guantanamo zei dat het handboek verouderd is. Veel procedures zijn veranderd. Alle gedetineerden hebben nu contact met het Rode Kruis. Bij de bewaking van het kamp zouden geen honden meer worden gebruikt. Het handboek is niet geheim, zei de legerwoordvoerder, maar het is met het oog op de veiligheid van het bewakingspersoneel ook niet de bedoeling dat de inhoud openbaar wordt gemaakt. In Guantanamo worden circa 305 mannen vastgehouden op verdenking van terrorisme of banden met Al-Qaida of de taliban. Het Pentagon wil tachtig van hen vervolgen voor militaire tribunalen. 1 Uitvinding Geen dorst meer Drinkwater uit spinnenwebben Marcel Hulspas Iedere spin heeft er s ochtends last van: dauwdruppels in z n web. Maar voor de Israëlische uitvinders Joseph Cory en Eyal Malka waren die dauwdruppels een bron van inspiratie. Blijkbaar zijn de draden van het web in staat om dauw uit de lucht te vangen. Ze construeerden een reusachtig spinnenweb waarmee het mogelijk is drinkwater te verzamelen, gewoon uit de lucht, waar je maar wilt. De uitvinders presenteerden deze week een eerste prototype. Eigenlijk is het niet meer dan een groot stuk zeil waarin in het midden een gat is gemaakt waar een plastic container in BILDERBERG/HOLLANDSE HOOGTE hangt. Deze trekt het zeil strak in de vorm van een omgekeerde piramide. Dauwdruppels slaan neer op het zeil en vloeien naar beneden, naar de container. Bij eerste tests was dit kunstmatige spinnenweb al goed voor zo n twintig liter schoon drinkwater. En die test vond plaats in een omgeving die gerust steppeachtig mag worden genoemd. Dit eerste prototype werd opgehangen tussen bomen; een volgend model komt op eigen benen te staan. De uitvinders verwachten dat hun product een grootse toekomst heeft, niet alleen in vluchtelingenkampen, maar ook op campings. Van dorst omkomen hoeft straks dus niet meer. Nu nog iets tegen muggen. 1 Ex-footballspeler hangt levenslang boven het hoofd OJ SIMPSON STAAT TERECHT VOOR TWAALF MISDRIJVEN OJ Simpson moet terechtstaan op verdenking van twaalf misdrijven, waaronder ontvoering en het plegen van een gewapende overval. Dat heeft een Amerikaanse rechter bepaald. Als Simpson schuldig wordt bevonden aan ontvoering kan hij een levenslange gevangenisstraf krijgen. De voormalige footballspeler wordt ervan verdacht dat hij samen met vijf anderen een overval heeft gepleegd op twee souvenirhandelaars in Las Vegas. Het weer Praag 2 C/-3 C, licht bewolkt Phnom Penh: 33 C/24 C, zon Rangoon: 34 C/25 C, zonnig Hij zou spullen die aan hem toebehoorden hebben willen terughalen. Drie van de vijf handlangers van Simpson hebben besloten te getuigen tegen de acteur in ruil voor strafvermindering. Michael McClinton heeft verklaard dat hij op verzoek van OJ twee pistolen meenam naar de hotelkamer in Las Vegas waar de twee souvenirhandelaars verbleven. Simpson en zijn advocaat hebben de aanwezigheid van wapens altijd ontkend.. HH Russische vijfling Een Russische vrouw is in Londen veertien weken te vroeg bevallen van een vijfling. De baby s wegen elk nog geen kilo. Russische artsen hadden de vrouw aangeraden enkele baby s te aborteren.

11 Buitenland Nieuws 11 Microkrediet KIVA verstrekt leningen via het web Beetje geld, groot verschil Een koppel uit Californië bedacht de website KIVA. Hier kunnen burgers uit de hele wereld minder gegoede burgers geld verstrekken. Lode Desmet SOFIA Wat zou u ervan vinden om vijftig euro te lenen aan een vrouw in Azerbeidzjan die een nieuwe hoge drukreiniger voor haar carwash wil kopen? Of vijfentwintig euro aan Joseph Ngigi Mgiwai uit Kenia die een tweedehandse truck wil kopen om in zijn provincie cement en bakstenen te vervoeren? De man rijdt nu nog op het buitenland voor een groot transportbedrijf en is daardoor vaak weken onderweg. Hij wil met de truck een eigen zaak beginnen om meer thuis te kunnen zijn. Een website genaamd KIVA laat burgers van over de hele wereld toe om minder gegoede medeburgers elders ter wereld leningen te verstrekken voor kleine projecten die een groot verschil kunnen maken. De website startte twee jaar geleden en loopt als een trein. De KIVA website is het geesteskind van een koppel uit Californië de Flannery s. Het woord betekent overeenkomst in het Swahili en dat is niet toevallig. Twee jaar geleden trok Jessica Flannery naar Oost-Afrika voor een Amerikaanse organisatie die kleine giften van honderd dollar geeft aan kleinschalige lokale projecten. Flannery: Iedere dag kwam ik ondernemers tegen die me vertelden hoe honderd dollar niet alleen hun leven maar ook dat van hun familie en vrienden en zelfs de gemeenschap waarin ze leven hadden veranderd. Neem een geitenhoeder in Oeganda. Twee kleine geiten kosten er vijfentwintig dollar. Met honderd dollar zijn dat nog een paar geiten meer en kan de man misschien een kleine stal bouwen en een voorraad voer inslaan. Een kleine som geld kan dus echt iemand op weg helpen. Enkele weken later werd Jessica achterna gereisd door haar man Matt. Hij is computerprogrammeur. Matt Flannery werd ook geraakt door het grote verschil dat kleine sommen Kleine ondernemers uit de vijf continenten worden door KIVA met kleine leningen op weg geholpen. geld kunnen maken. En hij begon na te denken over een manier waarop hij kleine leners mensen zoals hijzelf via het web in contact zou kunnen brengen met mensen die dat geld nodig hebben. In eerste instantie wilde ik een klein programma ontwikkelen waardoor iemand uit Amerika of Europa online geld zou kunnen lenen aan een kleine ondernemer in Afrika. Het werd een iets omvangrijker programma. De website die vorig jaar live ging, zoekt geld voor kleine ondernemers uit de vijf continenten. Op de website kan je kiezen aan welke ondernemer je geld wilt lenen op basis van een lijst korte portretjes onder de titel businesses in need waarbij telkens een foto wordt gekoppeld aan een kort tekstje over de ondernemer en zijn onderneming en het bedrag dat hij of zij wil lenen. Meestal gaat het om een som geld onder de dollar. Dikwijls om niet meer dan 500 dollar. Het gemiddelde is 700 dollar. Met honderd dollar kan de Oegandese geitenhoeder echt worden geholpen Een goed voorbeeld is Zoya, een Bulgaarse vrouw die in hartje Sofia een kleine meubelstoffeerderij bezit. Ze wilde buiten het centrum nog een winkeltje openen en had daar dollar voor nodig. Onderpand heeft ze vrijwel niet en het bedrag was ook niet hoog genoeg om bij een normale bank aan te kloppen. Maar via KIVA was het geld vrij snel bij elkaar gezocht. Helaas liepen de zaken niet zo goed als gehoopt. Niemand wist daar wie ik was. Hier in het centrum ken ik al mijn klanten persoonlijk, zegt Zoya. Na slechts drie maanden besloot ze de tent te sluiten en het bij haar eerste winkeltje te houden. Gelukkig is er geen man overbood. Ze had intussen 36 procent van de lening terug betaald. En Mikrofond de lokale Bulgaarse organisatie die de KIVA lening van Zoya opvolgt heeft er vertrouwen in dat ook de overige 64 procent op tijd zal worden terug gestort. De zevenendertig kleine leners die volgens de KIVA-website samen de dollar voor Zoya volstortten kunnen dus rustig slapen. Na verloop van tijd, twaalf- tot achttien maanden, krijgen ze hun geld terug. Zonder rente maar in het blijde besef dat iemand aan de andere kant van de wereld er beter van is geworden. KIVA zelf is een ngo die vooral bestaat dankzij het geld van grote en kleine donoren waaronder giganten als Google, YouTube, Yahoo en Microsoft. De partnerorganisaties zijn soms lokale ngo`s maar ook plaatselijke commerciële microfinancieringsbanken. Zij maken het geld dat KIVA via haar website heeft verzameld over aan de aanvrager van de lening. Die betalen maandelijks een deel van het geleende bedrag terug met een rente daar bovenop van gemiddeld 19 procent. Volgens de cijfers van KIVA is de rente die de leners elders zouden moeten betalen gemiddeld 80 procent. De 19 procent betaalde rente gaat naar de plaatselijke microfinancieringsorganisaties. Dat is veel, maar hoe meer mensen aan het proces van microfinanciering deelnemen, hoe lager de rente die ze zullen moeten betalen zeggen de organisaties. Want de kosten die ermee moeten worden gedekt, blijven dezelfde. 1. KORT Noodtoestand Georgië vanmiddag opgeheven De noodtoestand in Georgië wordt vandaag om uur Nederlandse tijd opgeheven. Dat heeft het Georgische parlement beslist. President Michail Saakasjvili riep de noodtoestand op 7 november uit, nadat de politie in de hoofdstad Tbilisi met geweld een einde had gemaakt aan betogingen tegen de regering. Een dag later schreef hij vervroegde verkiezingen uit. De straatprotesten die Saakasjvili ertoe brachten de noodtoestand af te kondigen, begonnen na de arrestatie van oud-minister. Krakende sekte (1) In centraal-rusland hebben 33 leden van een sekte zichzelf opgesloten in een grot, ter voorbereiding op het einde der tijden. van Defensie Irakli Okroeasjvili, een vroegere bondgenoot van Saakasjvili die de president van corruptie en een moordcomplot had beschuldigd. Abbas wil omverwerping Hamas-bestuur in Gaza De Palestijnse president Mahmoud Abbas heeft gisteren voor het eerst opgeroepen tot afzetting van het Hamas-bestuur in de Gazastrook. Wij moeten deze troep, die Gaza met gewapend geweld heeft overgenomen en het lijden van ons volk misbruikt, ten val brengen, zei Abbas. De radicale Hamas greep in juni in Gaza de macht na de troepen van Abbas Fatah-beweging in vijf dagen van gevechten op de knieën te hebben gekregen en grotendeels te hebben verjaagd. Afgelopen maandag vielen in Gaza acht doden toen aanhangers van Hamas het vuur openden op een door Fatah georganiseerde betoging. Pinheiro spreekt met politieke gevangenen VN-mensenrechtengezant Paulo Sergio Pinheiro heeft gisteren met Birmaanse politieke gevangenen kunnen spreken. Hij heeft dit zelf op een persconferentie op de luchthaven van Rangoon bekendgemaakt, zonder details over de inhoud van zijn gesprekken prijs te geven. De gezant was voor een bezoek van vijf dagen in Birma. Krakende sekte (2) Hoewel dat volgens hun pas in mei zal zijn, weigeren ze uit de grot te komen en dreigen ze met zelfmoord als de politie naar binnen gaat november LED ZEPPELIN WEEK OP ARROW Luister naar Arrow Classic Rock en win een ticket, hotel en vlucht voor het éénmalige reünieconcert van Led Zeppelin in Londen op 10 december. WIN EEN CONCERTKAART! Meer dan 30 miljoen fans schreven zich in voor dit concert En jij kan er met Arrow naar toe! OF WIN MOTHERSHIP (2CD+DVD) THE VERY BEST OF LED ZEPPELIN

12 12 Achtergrond Buitenland Beelden uit het meest gesloten land ter wereld Fotograaf Giuseppe Cipriani maakte op vakantie in Noord- Korea zoveel mogelijk foto s. Een journalistenvisum voor het land is moeilijk te bemachtigen, toeristen mogen foto s maken. Noord-Korea is een dictatuur, geregeerd door een centralistisch, communistisch bewind onder leiding van Kim Jong Ill. Cipriani wil het dagelijks leven van de Noord-Koreanen vastleggen, die normaal alleen in het nieuws komen bij rampen of door de regering geregisseerde massabijeenkomsten. 1 Met de klok mee: klein jongetje met chips bij de tombes van Koguryo. Daaronder het straatbeeld in de stad Kausong, in het zuidelijkste puntje van het land. Voetballers voor de deur van de Pyongyang filmstudio s. Hiernaast: een optreden van menselijke bloemen tijdens massaspelen in Pyongyang. Bij massaspelen dansen duizenden Noord-Koreanen dezelfde dans ter ere van hun overleden leider Kim Il Sung en zijn zoon Kim Jong Ill. Daarboven: een vrouwelijke militair in het Paekdu berggebied. GIUSEPPE CIPRIANI. Noord-Koreanen. In Noord-Korea wonen rond de 22,8 miljoen mensen. Hun gemiddelde leeftijd is 31,1 jaar oud. Er zijn iets meer vrouwen dan mannen.. Het weer Pyongyang 6 C/-2 C, zonnig en winderig Hamhung 7 C/1 C, zonnig Kimch aek 10 C 3C, zonnig en windstil. Noord-Koreaanse handel Noord-Koreaanse exportproducten zijn mineralen, textiel en landbouwmachines. Exportpartners zijn China, Zuid-Korea, Thailand en Japan. Importproducten zijn kolen en petroleum.

13 Economie Nieuws 13 Fraude Pensioenfonds Philips gestript Stijger uit Quote 500 verdacht Het computercentrum van de zoekmachinegigant. Zoekmachine Niet langer geheimzinnig Tienduizenden Googlecomputers in Groningen Waar staan de computers van Google? Meestal doet Google hier geheimzinnig over, maar gisteren maakte de zoekgigant een uitzondering. Remco Tomesen Wie op zijn computer in Nederland een vraag stelt aan Google, heeft grote kans dat een computer in Eemshaven straks op zoek gaat naar het antwoord, zegt Douwe Osinga, ingenieur bij Google. Het bedrijf maakte bekend dat het in het Groningse Eemshaven volgend jaar een centrum met tienduizenden computers opent. Het zoekmachinebedrijf weet waar ter wereld een gebruiker zich bevindt en bepaalt zo welk computercentrum het beste een zoekvraag kan beantwoorden. Voor Nederlanders zal dat vaak in Eemshaven zijn, omdat afstand invloed heeft op de snelheid waarmee Google een vraag beantwoordt. Maar als het druk is in het Groningse centrum kan een ander computercentrum worden ingeschakeld. Dat Google nu zélf naar buiten treedt met het nieuws dat het een computercentrum in Eemshaven opent, is ongewoon. We vertellen meestal niet waar onze computers zich bevinden', zegt woordvoerder Alistair Verney van Google. Dat doen we uit veiligheids- en concurrentieoverwegingen.' De reden om het toch te openbaren, is dat media al enige tijd druk speculeerden over de komst van het centrum. De zoekgigant heeft gekozen voor Eemshaven omdat er vanuit die plaats snelle glasvezelverbindingen lopen naar Amsterdam, Hamburg en Londen, waar zich belangrijke computerknooppunten bevinden. Ook de aanwezigheid van veel milieuvriendelijke energiebronnen in de omgeving speelt een rol, zegt Osinga. Een computercentrum heeft een flinke hoeveelheid stroom nodig. De komst van de zoekgigant zal niet direct een stimulans zijn voor de werkgelegenheid in Noord-Groningen: tussen de vijf en tien mensen zullen in het centrum gaan werken voor het zoekmachinebedrijf. Hoeveel computers Google exact gaat plaatsen in Eemshaven wil het bedrijf niet zeggen. Volgens een ruwe berekening van deze krant zou het gaan om ongeveer computers. Google investeert wereldwijd dit jaar circa twee miljard dollar in computercentra. Volgens schattingen zijn er wereldwijd 41 computercentra van Google. In elk computercentrum van Google slaat het bedrijf dagelijks een verse kopie op van vrijwel alle relevante internetpagina s ter wereld. Computers berekenen welke webpagina s bij welke zoekvragen passen en sturen de resultaten terug naar een gebruiker. Omdat het aantal gebruikers van Google blijft stijgen, heeft het bedrijf steeds meer computers nodig. Maar de computers van Google zijn niet alleen druk met zoekopdachten. Het bedrijf heeft de laatste jaren ook allerlei nieuwe diensten gelanceerd, zoals een variant van Microsoft Office. Gebruikers bewaren hun documenten niet op hun eigen computer, maar op de computers van Google. Ook bewaart Google informatie over zoekopdrachten. Wélke informatie precies in Eemshaven wordt opgeslagen, wil het bedrijf in het belang van privacy niet vertellen.1 De massale invallen van de FIOD/ ECD zetten de Nederlandse vastgoedwereld op zijn kop. Enkele vastgoedbazen met hoge noteringen in de Quote 500 zijn verdacht. Eric Smit Hij zal je baas maar wezen. Robert L., de directeur van het Philips Pensioenfonds, is verdachte in het grootscheepse fraudeonderzoek van FIOD/ECD. L., die afgelopen dinsdag werd gearresteerd, is de opvolger van hoofdverdachte Wil F., de voormalige directeur van Philips Real Estate Investment Management (PREIM). F. zou voor tientallen miljoenen euro het Philips Pensioenfonds hebben getild, waarmee de 55-jarige F. ten koste van de pensioenpot van zijn collega s zijn eigen oude dag van een zo groot mogelijk comfort trachtte te voorzien. Grote vastgoedportfolio s die F. beheerde, werden ver onder de werkelijke waarde verkocht aan vastgoedondernemers die het vastgoed met riante winsten weer doorverkochten. De 55-jarige F. en zijn partner in crime, de 50-jarige voormalige Bouwfondsdirecteur Jan van V. zouden de grote spil in de grootscheepse vastgoedfraude zijn. In verband met deze illegale transacties werden afgelopen dinsdag vijftien personen gearresteerd. Gisterochtend volgde een zestiende aanhouding. Bij de bekende vastgoedondernemers Harry Hilders en Kees Rijsterborgh, die in de Quote 500 een top 150-positie bezetten, werden invallen gedaan. Met een vermogen van 203 miljoen euro staat de als hoffelijk en deskundig bekend staande Harry Hilders op de 139e plek op de ranglijst, vier plekken boven Rijsterborgh. De woordvoerder van het Functioneel Parket bevestigt dat de twee vastgoedbazen verdachte zijn, maar niet gearresteerd. De schoonzoon van Rijsterborgh, Michiel F., heeft wél de celdeur achter zich dicht horen vallen. Michiel F. zou volgens bronnen binnen de wereld van het vastgoed namens het Amstelveens vastgoedbedrijf Rijsterborgh de illegale transacties hebben verricht. Hilders is de enige eigenaar van Urban Interest, een in De Haag gevestigd vastgoedfonds. De vermogenspositie van Hilders, de enig aandeelhouder van Urban Interest, de voormalige Hilders Groep, steeg volgens Quote het afgelopen jaar met 164 procent. In de Haagse vastgoedwereld werd Hilders regelmatig gesignaleerd met de topverdachte Wil F. Zo was voormalig Philipsdirecteur F. ook gast aan tafel bij Hilders tijdens een van de Flying Dokters Gala s. Volgens enkele vastgoedondernemers was het bekend dat F. volop zaken deed met Hilders. Hilders zou een bijzonder lijntje met F. hebben gehad, volgens vastgoedkenners kwamen opvallend veel deals van het Philips pensioenfonds zijn kant op. Deals waarop veel van zijn broeders in het vastgoed behoorlijk jaloers waren. Een aantal van de vastgoedmensen die dinsdag werden gearresteerd worden vandaag aan de officier van justitie voorgeleid. 1 De vastgoedsector is opgeschrikt door het fraude-onderzoek. HH. QUARTERLIFE CRISIS AMY TOCH Helen Johnson, journalist Amy Winehouse laat mij maar niet los. Dat deed ze al nauwelijks sinds haar debuutalbum Frank uitkwam in 2003, dat deed ze nog minder na haar vervolgplaat Back to Black (2006) en dat doet ze helemaal niet meer sinds haar optreden tijdens de European Music Awards van MTV begin deze maand in München. Er is al veel te veel gezegd en geschreven over de versie van Back to Black die ze daar (vals en onverstaanbaar want hevig onder de invloed) ten gehore bracht, en over al die andere optredens die ze afzegde of verklootte wegens drank- en drugsmisbruik. De sensatietabloids zijn maar wat blij met. Rechtszaak Dieetgoeroe Sonja Bakker sleept twee C1000- supermarkten uit Leeuwarden voor de rechter wegens inbreuk op haar merkrecht. Amy s aftakeling, nu zelfs de visboer geen belang meer heeft bij die van Pete en Britney. Op het net wisselen portretten van Amy de succesvolle soulzangeres en foto s van Amy met cokesporen rond haar neus, Amy na een vechtpartij met echtgenoot Blake Civil Fielder en Amy als vel-over-been elkaar af. Wat daarvan te vinden? Want zo voor de hand liggend als het is dat entertainmentjournalisten artiesten als Amy Winehouse honend wegzetten, zo voorspelbaar ben ik als ik daarom op hen afgeef. En Amy ondertussen maar aftakelen. Gek om zoveel empathie te kunnen voelen voor iemand die je nog nooit Milieu Het ministerie van VROM stelt 46 miljoen euro extra beschikbaar voor de inbouw van roetfilters op dieselvrachtwagens. hebt ontmoet. Laat het, bij gebrek aan een betere verklaring, herkenning zijn. Zo n krachtig wezen als mrs. Civil Fielder-Winehouse overduidelijk is, een klein, kwetsbaar vogeltje is ze tegelijkertijd. Haar woordenloze acceptatiespeech, nadat REM s Michael Stipe haar in München de Artists Choice Award overhandigde, was daarvan het bewijs. Amy keek, wat leek minutenlang, ontredderd en zwijgend om zich heen. Met Amy leek niet meer te weten waar ze was, werd achteraf afkeurend op haar dronkenschap gewezen. Laat de dronkenschap weg en die constatering blijft pijnlijk accuraat. Misschien ziet ze dat zelf af en toe in. Misschien niet. Feit is dat het een van de moeilijkste processen is om je eigen zwakheden te erkennen en aan te pakken. Weet ik uit ervaring toen ik, gelukkig alweer zo n drie jaar geleden, een burn-out te verwerken kreeg. Uit ervaring weet ik ook dat daar juist kracht voor nodig is waardoor het uiteindelijk alleen maar louterend werkt. Ik gun het Amy Winehouse. Nu zij zichzelf nog. 1. Vliegen Boeing verwacht dat Duitsland de komende 20 jaar zo n 930 nieuwe vliegtuigen nodig heeft. De nu gebruikte passagiers- en vrachtvliegtuigen moeten goeddeels worden vervangen. Kosten: 67,5 miljard.

14 14 Nieuws Economie Vastgoedfonds Oprichters kopen lege bv s Aangifte tegen Palm Invest Belangenvereniging Mondi sprak een week geleden nog haar vertrouwen uit in Palm Invest. Gisteren deed advocaat Carlo Fiscalini aangifte tegen dit vastgoedfonds. Mathijs Rotteveel Na miljoenenverliezen van beleggers in Royal Dubai en Golden Sun Resorts zijn alle ogen gericht op Palm Invest. Dit vastgoedfonds zegt te beleggen in schitterende villa s op de Palmeilanden voor de kust van woestijnstad Dubai. Palminvest beweert een gegarandeerd rendement te leveren van 9 procent per jaar. Tot nu toe lijkt dat aardig te lukken, want er hebben zich nog geen benadeelde beleggers gemeld. Niet bij advocatenkantoor Bartels, dat zich zegt te specialiseren in vastgoedfraude, en niet bij belangenvereniging Mondi. Dat Fiscalini van advocatenkantoor Bartels toch aangifte doet bij het Beurs Precies vier maanden geleden piekte de AEX op 560, maar sindsdien is het hommeles tot krap 500 nu. De winnaars en verliezers uit de index op een rij en hoe het verder moet. Vandaag precies vier maanden geleden sloot de AEX op 560,93, het voorlopige record dit jaar. Sinds die 16e juli is het hommeles. Zowel beleggers als koersen bewegen als kippen zonder kop. Een waar walhalla voor snelle handelaren en zij die het van korte, hoge uitslagen op hoog handelsvolume moeten hebben. De overige beleggers hebben het gevoel dat ze midden in de Gobi-woestijn staan zonder hun TomTom. Openbaar Ministerie is dan ook opmerkelijk. Fiscalini heeft in het register van de Kamer van Koophandel gevonden dat Palm Invest een lege bv heeft opgekocht. Die bv is in 1987 opgericht en was sinds 1999 inactief, zegt Fiscalini. De oprichters van Palm Invest hebben de bv vorig jaar gekocht, maar melden aan de Kamer van Koophandel dat het bedrijf al sinds 1987 bestaat. Dat klopt niet. Volgens Fiscalini niet direct reden om tot aangifte over te gaan. Maar de voorgeschiedenis van dit bedrijf lijkt wel heel erg op die van de in opspraak geraakte bedrijven. Daarnaast hebben beleggers bij ons geklaagd dat ze onvoldoende informatie krijgen. Volgens Palm Invest leveren de brieven van advocatenkantoor Bartels en de verhalen aan de pers hierover grote reputatieschade op en gaan klanten zich onterecht zorgen maken. Het heeft daarom een klacht ingediend bij de Deken van de Orde van Advocaten in Utrecht. Beurs vandaag Toppers en floppers uit de index En nu dan, AEX? De AEX staat op een kruispunt en zeker langetermijnbeleggers vragen zich af welke definitieve route de index gaat kiezen: verder omhoog, of een bearmarket in? Over TomTom gesproken, dit is onder meer dankzij het gevecht om de macht in de jonge navigatiesector verreweg het best presterende AEX-aandeel dit jaar én sinds die 16 juli. Consumentenbedrijven Interessant om te zien is wat de individuele AEX-fondsen ervan terecht hebben gebracht sinds die dag. Ondanks dat de AEX 8,8% inleverde, hebben acht fondsen een koersstijging laten zien. TomTom is zoals gezegd nummer een en daarna komt Hagemeyer, dat overnamedoelwit is van het Franse Rexel en Sonepar. Het investeringsbedrijf kreeg vorige week nog steun uit onverwachte hoek. Rob Smulders van Mondi, een belangenvereniging voor investeerders in buitenlands vastgoed, heeft na de ontmanteling van Royal Dubai en Golden Sun diverse gesprekken gevoerd met Palm Invest. Ze zijn heel open en hebben mij zelfs aangeboden de investeringen van ongeruste beleggers terug te betalen, maar dat heb ik geweigerd. Ik zie daar geen aanleiding toe en wil niet onnodig onrust scheppen. Dat doet Fiscalini volgens Marco de Baat van AA Properties wél. Ik werk met de jongens van Palm Invest in Dubai, ik ken ze goed en daar is niks mis mee, zegt hij. Die advocaten willen scoren over de rug van een ander. Ze willen gewoon geld verdienen aan ongeruste beleggers. Voordat ze maar iets hebben gedaan, moet je 975 euro aan ze betalen. Daarna betaal je een uurtarief dat ook niet misselijk is. 1 ASML is daarmee het eerste fonds dat op eigen kracht steeg. Het bedrijf draait beter dan iedereen voor mogelijk hield. Verder valt op dat de consumentenbedrijven het goed doen: Heineken, Unilever, Ahold en KPN. Arcelor Mittal is ook niet stuk te krijgen, dankzij topman Lakshmi Mittal die van de oude, stoffige staalindustrie weer een sexy bedrijfstak maakte. De uitzenders zijn de voetveeg van de o, zo nerveuze beleggers. De economie draait als een tierelier en als die strakjes afkoelt, zijn uitzenders als eerste de klos, is de gedachte. Opvallend is dat deze aandelen het nog slechter doen dan de financials, hoewel deze herfst de geschiedenis ingaat met vallende bladeren als krediet- en hypothekencrisis. Palmeiland in Dubai: veel werk voor bouwers én advocaten. REUTERS Hoe nu verder? Hoewel Aegon, ING en Fortis hard schreeuwen dat ze geen exposure hebben aan slechte leningen, komt alleen de eerste er relatief genadig vanaf. Waarom Reed Elsevier, TNT en Akzo Nobel zo hard zijn afgestraft? Wie het weet, mag het zeggen. Corporate Express stelt beleggers al jaren teleur en bij Unibail-Rodamco wordt het bod in eigen aandelen van Unibail met het dalen van die koers steeds onaantrekkelijker. Tot slot valt Royal Dutch Shell op. Wie in 2003, bij een koers van zo n 20 euro en een olieprijs van zo n 25 dollar (!) per vat, had voorspeld dat Shell in 2007 bij een olieprijs van dik 90 dollar slechts 7 euro hoger noteerde, was voor gek verklaard. Hoe nu verder? De vuistregel luidt dat bij een definitieve daling ook bij de winnaars winst wordt genomen en bij een stijging de hardst afgestrafte aandelen worden opgepikt - vuistregel, geen garantie! 1. Het Panel STELLING: DE GROTE GOK Hoe meer rendement u probeert te behalen, hoe meer risico u loopt, luidt een van de weinige echt keiharde beurwetten. Wat is de grootste gok die u ooit waagde en heeft u wel eens met een belegging al dan niet achteraf gezien partner, kinderen, huis, pensioen, auto, of cavia op het spel gezet? WAT VINDT U? GEEF UW MENING OP Saai CORNÉ VAN ZEIJL (FONDSMANAGER SNS) Ik ben saai en mijn beleggingen zijn saai. Ik heb geleerd van de beurscrash van 1987, toen in 0 gulden in één dag verloor omdat ik allemaal puts had geschreven. Dat verdiende lekker, tot die dag. Daar heb ik een nacht niet van geslapen. Ik nam mij voor dat me dat nooit meer zou overkomen en daar heb ik me aan gehouden. 1 Risico s spreiden JACQUES POTUIJT (IEX, VEB EN CASH-COLUMNIST) Ik heb cavia noch caravan, dus kan ik deze vraag gemakkelijk ontkennend beantwoorden. Een nog hardere beleggingswet is dat risico s moeten worden gespreid. Er bestaat een relatie tussen risico en rendement, maar de markt beloont nooit het risico dat met simpele spreiding had kunnen worden geëlimineerd. 1.. Sell, sell, sell Crucell Vóór TomTom was Crucell beurslieveling op het Damrak. Het Leidse bedrijf leek als een van de weinige biotechnologieconcerns de hoge verwachtingen waar te maken en schopte het door de vele handel zelfs tot Midkap-fonds, hoewel ze nooit één euro verdiende. Sinds de opkomst van TomTom is het rustig rond Crucell, behalve dat de koers blijft dalen. Gisteren -7,1%. 1.. Gokken CEES SMIT (VERMOGENSBEHEERDER TODAY S BEHEER) Nee. De beste kans op rendement zit m erin dat je in het spel blijft en je kansen afwacht. Juist door gewoon door te kunnen spelen, creëer je winnende kansen. Als je te veel risico aangaat, loop je de kans ineens uitgespeeld te zijn. 1

15 Economie Nieuws 15 Netwerk Aanval op het glazen plafond Meer vrouwelijke advocaten aan de top Vrouwelijke topadvocaten uit de hele Europese Unie kwamen gisteren samen om de positie van vrouwen in de advocatuur te bespreken. Ze willen door het oprichten van een internationaal netwerk meer aandacht vragen voor diversiteit in de leiding van advocatenkantoren. Pamela Wilhelmus Per tuktuk komen ze één voor één aan bij het Barbizon Palace in Amsterdam. Op hun hoge hakken lopen ze de loper naar de ingang van het hotel op om de meeting van deze middag voort te zetten. De 28 deelnemers aan de International Round Table, een netwerk opgericht door en voor vrouwelijke topadvocaten, praten met elkaar over het verbeteren van de carrièreperspectieven voor vrouwen in de advocatuur. Zojuist hebben alle deelnemers een verklaring ondertekend met de inhoud: een cultuuromslag in de advocatuur te bewerkstelligen ten gunste van carrièreperspectieven van vrouwen. Door dit netwerk op te zetten willen we aandacht vragen voor meer diversiteit in de besturen van advocatenkantoren in heel Europa. Want er valt nog heel wat te verbeteren, vertelt Marry de Gaay Fortman, initiatiefneemster en partner bij advocatenkantoor Houthoff Buruma. Samen met Mirjam de Blécourt, partner bij Baker&McKenzie, Ank van Eekelen, hoofd beleidsontwikkeling bij de Nederlandse Orde van Advocaten en Els Unger, oud-deken van de orde zette ze het internationale netwerk op. Al in 2004 werd een Nederlandse Ronde Tafel voor vrouwen in de advocatuur opgericht. In dat jaar bleek uit onderzoek door Catalyst dat besturen die bestaan uit een mix van vrouwen en mannen, beter renderen. Het onderzoek is dit jaar herhaald, en wees hetzelfde uit. De Blécourt: Bovendien reageren cliënten er positief op. Het voordeel komt dus van twee kanten. Het lijkt erop dat de advocatuur niet meer om vrouwen heen kan. De advocatenmarkt groeit jaarlijks met 6 procent, het aantal studenten neemt af. En 67 procent van de mensen die nog rechten gaan studeren, is vrouw. Het is steeds moeilijker voor advocatenkantoren om talentvolle medewerkers aan zich te binden, vertelt Unger. Het is belangrijk om ook vrouwen te stimuleren door te groeien naar de top. Unger maakte zich in haar periode als deken van de Nederlandse Orde van Advocaten sterk voor diversiteit. En sinds mijn aantreden in 2005 is er met name op het gebied van bewustwording een hoop veranderd. Maar nog steeds uit zich dat niet in grote aantallen vrouwen aan de top. Hoewel de Nederlandse versie van de Ronde Tafel inmiddels wel al enige vruchten heeft afgeworpen. Een internationaal vrouwennetwerk moet voor een cultuuromslag in de advocatuur gaan zorgen. KICK SMEETS/HH Een van de resultaten is het Female Development Programm. Advocates krijgen een mentor toegewezen en leren onderhandelen, opvallen, en allerhande andere vaardigheden die bijdragen aan een succesvolle carrière. Ank van Eekelen: Dat heeft tot nog toe geresulteerd in twee benoemingen en twee nominaties voor vrouwen in de raden van bestuur. Het programma loopt nu een jaar. Al met al komt Nederland er niet heel slecht van af in vergelijking met andere Europese landen. Het percentage vrouwen in de besturen verschilt met twaalf in Nederland niet van de overige landen. Maar initiatieven zoals het Female Development Programme heb je alleen nog maar hier. De deelnemers aan de International Round Table gaan nu kijken of ze een dergelijk programma ook in hun land kunnen invoeren. Het plan is dat eens per jaar de vrouwen bij elkaar blijven komen. De Blécourt: En zo hopen we een cultuuromslag te kunnen maken. 1 Overname S&N wijst tweede bod Heineken en Carlsberg af Redactie economie Het gistermorgen verhoogde overnamebod van Heineken en Carlsberg op Scottish & Newcastle (S&N) werd door de Schots/Britse bierbrouwer al na enkele uren naar de prullenbak verwezen. De producent van onder meer Kronenbourg meldde in een persbericht dit volledig inadequate voorstel te verwerpen, aangezien het het bedrijf substantieel onderwaardeert. Sir Brian Stewart, bestuursvoorzitter van Scottish & Newcastle, stelt in een toelichting: Met hun marginaal verhoogde bod gaan Carlsberg en Heineken door met hun poging om S&N s unieke activiteitenportefeuille voor een spotprijs te kopen. Het bestuur is vol vertrouwen over zijn acties om aandeelhouderswaarde te vergroten en dringt er sterk bij aandeelhouders op aan om geen actie te ondernemen. Met deze uitspraken lijkt een dialoog tussen het consortium en Scottish & Newcastle niet dichterbij te zijn gekomen. Carlsberg en Heineken stelden bij hun verhoogde bod dat een belangrijke voorwaarde voor de overname is dat het bod wordt gesteund door Scottish & Newcastle. Het verhoogde bod van 750 pence per aandeel is volgens Heineken en Carlsberg een full and fair price. Het waardeert Scottish & Newcastle op 7,3 miljard Britse pond, ofwel 10,3 miljard euro. De financiering voor het bod is volgens de partijen inmiddels op orde. Eind oktober wees Scottish & Newcastle het eerste bod van Heineken en Carlsberg, 720 pence per aandeel, ook al af. S&N-topman Stewart bestempelde de bieding op zijn bedrijf destijds als ongevraagd en bespottelijk. De bestuurders van Carlsberg en Heineken hebben sindsdien nog steeds geen ontmoeting gehad met het bestuur van S&N, zo liet woordvoerster Veronique Schyns van Heineken gistermorgen in een toelichting weten. We wachten nu op een uitnodiging. Gezien de ferme taal van Stewart en de harde afwijzing van het tweede bod zal die uitnodiging er vermoedelijk nog even niet komen. 1 Woningen Nieuwkomer Zuka wil huizensite marktleider Funda overnemen Redactie economie De kleine en onbekende huizenwebsite Zuka beweert een overname voor te bereiden van marktleider Funda. Dat zegt directeur Ron van Veldhoven tegen nieuwssite Nu Z. De voorbereidingen zouden een half jaar geleden zijn begonnen. Een investeerder ondersteunt Zuka bij deze overnameplannen. Zuka heeft een marktaandeel van 5 procent, tegenover bijna 70 procent voor Funda. Maar het woningaanbod van Zuka zou veel groter zijn. Funda vermeldt 68 procent van alle te koop staande huizen, terwijl wij 90 procent aanbieden, zegt oprichter Van Veldhoven tegen Nu Z. Funda zegt op de hoogte te zijn van de plannen, maar neemt het bod niet serieus. Het bedrijf spreekt zelfs van een publiciteitsstunt. Een overname past niet in de strategie van Funda. Funda is al jarenlang marktleider van de huizensites. Sinds een paar jaar komt de concurrentie echter opzetten. Alternatieve sites, zoals Zoekallehuizen, de Woonkrant en Dimo concurreren met een groter aanbod, omdat zij ook huizen van niet NVMmakelaars in hun bestand hebben. Kort geleden kondigde Funda aan dat het ook aanbod van andere makelaars gaat tonen. Het bedrijf wil zo de marktleider blijven. 1. KORT BAM treft schikking met Duitse overheid BAM heeft een schikking getroffen met de Duitse overheid vanwege een schadegeval uit Dat meldde de bouwer gisteren. BAM betaalt de Duitse staat 55 miljoen euro inclusief rente. De schikking wikkelt de schade af die in 1993 ontstond aan het Schurmann-complex in Bonn, dat werd beschadigd door het buiten de oevers treden van de Rijn. De uitvoering van het gebouw was in handen van HBG, dat in 2002 door BAM werd overgenomen. De bouwer uit Bunnik is verheugd dat de procedure met. Buffet maakt stampei Superinvesteerder Warren Buffet heeft weer vrienden gemaakt: hij zei gisteren dat de rijken meer belasting moeten betalen. de schikking definitief is beëindigd. Grontmij wil bureau in België overnemen Grontmij wil het Belgische ingenieursbureau Libost-Groep overnemen. Daarvoor heeft Grontmij een principeakkoord gesloten met de aandeelhouders van het in Hasselt en Leuven gevestigde bedrijf. Met de gefaseerde overname van een van de grotere ingenieursbureaus in België hoopt Grontmij zijn positie op het gebied van infrastructuur, bouw, milieu en projectmanagement daar te verstevigen. Libost-Groep realiseerde over 2006 een omzet van 9 miljoen euro en telt ongeveer 120 medewerkers. De onderneming zal na de overname bijdragen aan de winstgevendheid van Grontmij. Boskalis breidt vloot uit met valpijpschip uit China Baggerconcern Boskalis heeft gisteren aan de Chinese scheepswerf Yantai Raffles Shipyard Limited opdracht gegeven voor de bouw van een offshore valpijpschip van ton. De opdracht is onderdeel van het meerjarige vlootuitbreidingsprogramma van Boskalis, aldus het bedrijf. Het schip moet worden geleverd in het voorjaar van Met de opdracht is een investering gemoeid van circa 120 miljoen euro. Digitale rekening TNT Post en Microsoft gaan samenwerken op het gebied van digitaal factureren. Toegangspoort is Live Messenger met zes miljoen gebruikers. Eén van de mooiste liefdesgeschiedenissen uit de wereldliteratuur. Nieuwe druk exclusief verkrijgbaar bij Selexyz. 2 kolommen Brood L3 altijd drie regels. Brood L3 altijd drie regels. Brood L3 altijd drie regels. Brood L3 altijd drie regels. Brood L3 altijd drie regels Brood L3 altijd drie regels. Brood L3 altijd drie regels.

16 16 Nieuws Wetenschap Voortmodderen zoals nu, is onverantwoord De huidige zeewering is te zwak. Nu, en over honderd jaar al helemaal. Pier Vellinga pleit voor een snelle aanpak. Want een kleine overstroming kan economisch rampzalige gevolgen hebben. Brede dijken, natte voeten Den Haag heeft zijn oog weer eens laten vallen op de Noordzee. Tien jaar na de discussie over de verplaatsing van Schiphol richting Noordzee, wist CDA-Kamerlid Joop Atsma de Tweede Kamer over te halen een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid van een polder in de Noordzee. Minister Verburg noemde het idee uitermate interessant. Volgens Atsma biedt een dergelijke polder extra bescherming voor de verzwakte Nederlandse kust. Dat zou geen kwaad kunnen. Vijftien procent van de waterkeringen voldoet momenteel niet aan de wettelijke norm en van 35 procent is onbekend of ze daar nog aan voldoen. Als de helft daarvan inderdaad niet voldoet, betekent dit dat eenderde van onze waterkeringen niet voldoet en daarom hoognodig moet worden aangepakt, vindt hoogleraar klimaatverandering Pier Vellinga: De kosten van een dijkdoorbraak zijn niet te becijferen. Vellinga zat vorig jaar in een commissie die zich boog over de vraag hoe een en ander gefinancierd zou kunnen worden. Momenteel geeft de overheid drie- à vierhonderd miljoen per jaar uit aan onze bescherming tegen het water. Veel te weinig, oordeelde de commissie. Dan duurt het tot 2030 voordat Nederland weer veilig achter zijn dijken zit. Voor een miljard per jaar kan de hele klus in tien jaar geklaard zijn en dat is geen jaar te vroeg, want de gevolgen van een eventuele overstroming zijn niet te overzien en bovendien liggen er inmiddels, dankzij het broeikaseffect, andere, grotere risico s op de loer. Vellinga: De huidige norm, vastgelegd in de Deltawet, luidt dat voor rivierdijken een kans op een overstroming van één op 1250 per jaar aanvaardbaar is, en voor zeedijken één op de per jaar. De Deltawet dateert. KORT WETENSCHAP Geen tijd voor UFO s Een groep voormalige piloten en exambtenaren in de Verenigde Staten, die menen een vliegende schotel te hebben gezien of die zich na hun VUT in het onderwerp hebben verdiept, hebben de Amerikaanse regering gevraagd om het onderzoek naar UFO s te heropenen. Volgens hen is er sprake van een bedreiging van de nationale veiligheid. Een woordvoerder van de luchtmacht liet direct al weten dat daarvoor geen enkele reden bestaat. Het laatste officiële overheidsonderzoek naar UFO s vond plaats in de jaren vijftig/zestig en uit 1960, en die norm voldoet absoluut niet meer. Er wonen nu veel meer mensen achter die dijken, en de economische waarde van het gebied is ook veel en veel groter geworden. We moeten voor de zeedijken streven naar een overstromingskans van één op per jaar. Bedenk: pas dan is de kans op een overstroming net zo groot als de kans op een andere grote ramp, zoals het neerstorten van een vliegtuig of het ontploffen van een chemische fabriek. Maar een dijkdoorbraak is in principe veel ingrijpender. Als het misgaat, blijft het water maandenlang in de polders staan. Mensen en bedrijven moeten geëvacueerd en elders ondergebracht. Buitenlandse investeerders zullen Nederland vanaf dat moment als een risicovol gebied beschouwen en uitwijken naar onze buurlanden. Een overstroming, zelfs als deze betrekkelijk bescheiden is, zal ons land in een negatieve economische spiraal doen belanden. De kosten zijn niet te becijferen. Dus zeg ik: hou het hier alsjeblieft zo veilig mogelijk. Daar komt straks het effect van de zeespiegelstijging ten gevolge van het broeikaseffect nog bij. De algemene verwachting is dat de zeespiegel gedurende deze eeuw ruim een halve meter gaat stijgen. Dijken die voldoen aan de Deltanorm en de kans lopen van een op per jaar op doorbreken, zullen door die zeespiegelstijging en verandering van het stormklimaat een grotere kans lopen, wellicht één op 1000 per jaar. Terwijl we straks eigenlijk op één op de per jaar zouden moeten zitten! Maar dat betekent niet dat alle zeedijken meters hoger moeten worden. Breder kan ook. Maak de dijken driehonderd meter breed en je bent er ook. Dan zal er soms zeewater of rivierwater overheen slaan, maar de dijk zal het niet begeven. We zijn gewend te denken in smalle, hoge dijken, omdat de werd in 1968 afgesloten met een wetenschappelijke analyse (het Condonrapport ) waarin werd geconcludeerd dat er geen wetenschappelijke redenen waren om aan meldingen van vliegende schotels enige aandacht te besteden. Dood door domheid Meer dan eenderde van de Amerikanen is niet in staat om de voorschriften die apothekers geven of die ze op medicijnen plakken te begrijpen of naar behoren te lezen. Met als gevolg dat ze te weinig of te veel van hun medicijnen slikken en dat meestal gedurende te korte tijd. Op die manier brengen ze hun gezondheid vaak ernstig in gevaar.. Baas boven baas Als het om CO 2 -uitstoot door energiecentrales gaat, zijn de Amerikanen de grootste vervuilers (2.500 miljoen ton per jaar) maar produceren de Australiërs het meest per hoofd van de bevolking. Volgens CDA-Kamerlid Joop Atsma biedt een polder in de Noordzee extra bescherming voor de verzwakte grond achter de dijken duur is. We zullen moeten leren denken in brede dijken. Brede, inherent veilige dijken in de toekomst. Wanneer de dijken zo breed zijn dat ze niet meer kunnen doorbreken, wordt het risico van overstroming teruggebracht tot het risico van wateroverlast. Een kans op verdrinken wordt dan teruggebracht tot een kans op natte voeten. Deze patiënten liggen daardoor onnodig, of onnodig lang, in het ziekenhuis en kunnen ten gevolge van hun vergissingen zelfs overlijden. Een recente studie in opdracht van de Amerikaanse overheid schat de financiële schade veroorzaakt door deze medical illiteracy op 250 miljard dollar per jaar. Vals kosmisch alarm Drie Amerikaanse observatoria, gespecialiseerd in het detecteren van asteroïden (stenen in de ruimte) die gevaarlijk dicht bij de aarde dreigen te komen, sloegen vorige week donderdag groot alarm omdat ze een verdacht hemellichaam hadden opgemerkt dat wel heel snel richting aarde aan kwam Apenstreken Amerikaanse wetenschappers hebben klonen gemaakt van een volwassen resusaap. zetten. Een botsing werd gevreesd, met mogelijk catastrofale gevolgen. Kort nadat het Harvard Smithsonian Observatory een wereldwijde waarschuwing had verspreid, wees de Russische astronoom Denis Denisenko er op dat de vermeende boosdoener geen asteroïde was maar de satelliet Rosetta, die momenteel enige rondjes rond de aarde draait. Rosetta komt op 13 december tot op 5000 kilometer van de aarde, waarna de ruimtesonde in de richting van de komeet Churyumov-Gerasimenko zal worden gelanceerd, om deze aan een nader onderzoek te onderwerpen. Volgens de geschrokken astronomen bewijst het incident dat het alarmsysteem werkt. Het kabinet heeft een Deltacommissie ingesteld onder voorzitterschap van oud-minister Cees Veerman, die onderzoek moet doen naar de bescherming van onze kust deze eeuw. Komen die straks ook uit op een eiland in de Noordzee? Volgens mij zijn er globaal gesproken drie opties. We kunnen de huidige dijken verbreden en versterken, en de Noordzeekust voeden met honderd miljoen kubieke meter zand per jaar. Je moet daarbij denken aan schepen in de buurt van Hoek van Holland die permanent zand oppompen zand is er in de Noordzee meer dan genoeg dat vervolgens door de stroming wordt meegevoerd langs de kust, tot in de Waddenzee. Daarnaast verwachten we dat de rivieren in sommige perioden veel meer water zullen aanvoeren dan nu, en dus moeten er waterbuffers komen om het overschot op te vangen. De Zeeuwse wateren en de omgeving van Breskens zijn het meest geschikt; daar moet een soort tweede IJsselmeer komen. Als we niets doen, ont-. Nog niet uitgepraat Zestig jaar nadat hij werd uitgeschakeld, kort na WO II, gaan Britse historici de computer Colossus, die gebruikt werd om Duitse codeberichten te kraken, opnieuw opstarten.

17 Wetenschap Nieuws 17 Nederlandse kust. HOLLANDSE HOOGTE staat die buffer daar overigens heel waarschijnlijk vanzelf, zonder dat we er greep op hebben. De tweede, eventueel aanvullende optie is dat we kritische gebieden in Nederland ophogen. Gewoon, met zand. Iedere keer dat een wijk of industriegebied onder handen wordt genomen, wordt het enkele meters opgehoogd. Hier en daar doen we het al. De Maasvlakte komt straks vijf meter boven NAP. Voor de diepste punten van Nederland, zoals de Marcel Hulspas Zuidpolder bij Rotterdam, betekent dat twaalf meter zand, maar technisch is dat geen enkel probleem. En zand is goedkoop. De grond in de polder wordt dan nog niet duurder dan in de stad. De derde optie is de vlucht naar voren: de kustlijn verleggen, de Noordzee in. Maar dan geen afzonderlijke eilanden maar een nieuwe, gesloten kustlijn waarachter weer een duingebied of een serie binnenmeren kunnen ontstaan. Een dergelijke oplossing ziet er op de tekentafel prachtig uit, maar ligt politiek zeer gevoelig want alle lagere bestuurders langs de kust zullen zich er tegen verzetten. Met andere woorden, dergelijke megaplannen zijn in polderend Nederland volstrekt onhaalbaar. Laat ik het zo zeggen: de sjeiks in Arabische landen zouden het probleem op die manier oplossen. Noem het maar de Dubai-variant. Of het ooit zover komt We zijn een halve eeuw geleden ook begonnen aan het Deltaplan, maar dat was meer een kwestie van maatschappelijke ontwikkelingen, en de behoefte onze nationale identiteit te versterken. Een land stijgt niet vaak boven zichzelf uit. Maar technisch en economisch is een vlucht naar voren zeker haalbaar. Ooit werd gedacht aan een eiland voor de kust om Schiphol te verhuizen. Dat moest tachtig miljard kosten. Een nieuwe kustlijn kost zo n 200 tot 400 miljard euro. Als we er 25 jaar de tijd voor nemen, is dat jaarlijks twee à drie procent van ons BNP. Dat is veel, maar niet onmogelijk. Maar ik hoop vooral dat de Deltacommissie besluit om ook goed te kijken naar de huidige zorgen omtrent de veiligheid van onze dijken. Het risico bestaat natuurlijk dat de huidige situatie ondergesneeuwd raakt onder de visionaire lange-termijnplannen. Juist daarom stelde de Commissie financiering waterkeringen voor om het probleem in de schoot te leggen van de waterschappen. Hou het Rijk er nou maar buiten. Wie het water deert, wie het water keert, zegt een oud spreekwoord, dus laat de financiering van het verbeteren van de dijken over aan de lokale waterschappen. Die kunnen de kosten financieren uit de Waterschapslasten. We stelden daarbij echter voor dat de lager gelegen waterschappen iets meer zouden moeten opbrengen dan de hoger geleden waterschappen. Wonen en werken in de dieper gelegen delen zouden dan wat duurder worden dan elders. En dat blijkt een struikelblok. Den Haag zag die decentrale financiering wel zitten, de waterschappen denken er nog steeds over na. Maar ik moet zeggen, onlangs waren de waterschappen bij elkaar en daar kwam ons rapport toch weer uit de la. Misschien is het idee zo gek nog niet. Gelukkig maar. Er moet snel wat gebeuren. Voortmodderen zoals het nu gaat, vind ik onverantwoord. 1 Sterrenkunde Opgehemeld Govert Schilling De sterrenhemel van november: Zaterdagnacht (17 november) zijn er extra veel vallende sterren zichtbaar: ruimtestofjes die in de aardse dampkring verbranden. De stroom meteoren lijkt uit het sterrenbeeld Leeuw afkomstig te zijn en ze heten daarom de Leoniden. Op 17 november is het Eerste Kwartier. De halfverlichte maan staat s avonds laag in het zuidwesten. Momenteel draaien er twee ruimtesondes rond de maan: de Japanse Kaguya en de Chinese Chang e. Volgend jaar lanceert ook India zijn eigen maansatelliet. Rond uur s morgens, als het al schemert, zie je deze week de planeet Venus hoog in het zuidoosten staan, als een prachtige heldere ster. Venus staat op ongeveer 130 miljoen kilometer afstand van de aarde. 1 Meer weten? Biologie Onderzoek Stamcellen maken een koud kunstje Japanse onderzoekers zijn er met een simpele ingreep in geslaagd menselijke huidcellen om te zetten in stamcellen. Orgaankweek komt daarmee een stuk dichterbij. Al jaren onderzoek stamcellen. Marcel Hulspas Stamcellen zijn in principe piepjonge cellen die nog niet gespecialiseerd zijn tot een bepaald type cel, zoals een zenuw-, spier- of levercel. Ze zijn sinds vele jaren het middelpunt van medisch-wetenschappelijk onderzoek. Wie stamcellen weet te verzamelen en ze vervolgens weet te verleiden om zich in een bepaalde richting te ontwikkelen (dat wil zeggen, om bepaalde genen definitief uit of aan te zetten) is in staat allerlei weefsels en organen te kweken. Een hartspier die beschadigd is door een infarct zou dan vervangen kunnen worden door nieuw gekweekt spierweefsel. Stamcellen komen echter maar sporadisch in ons lichaam voor. Ze zijn het gemakkelijkst te oogsten uit embryonaal weefsel, maar dat is zeer controversieel. Onderzoekers zijn dan ook naarstig op zoek naar andere bronnen van grote hoeveelheden stamcellen en het lijkt erop dat de groep van Shinya Yamanaka van de Universiteit van Kyoto hierbij een belangrijke doorbraak heeft bereikt. Yamanaka en zijn medewerkers wisten menselijke huidcellen om te toveren in stamcellen, door middel van een eenvoudige cocktail van vier stoffen. Dat recept was vorig jaar al succesvol uitgeprobeerd op muizencellen, maar de onderzoekers hadden niet verwacht dat het bij menselijke cellen hetzelfde effect zou hebben. Dat lijkt echter wel het geval te zijn. De eerste grote serie tests laat zien dat de aldus behandelde huidcellen zich net zo gedragen als menselijke stamcellen. Alle daarin aanwezige genen zijn weer helemaal klaar om uit of aan gezet te worden, alsof het nooit een huidcel is geweest. De weg lijkt daarmee vrij voor het kweken van uw eigen gloednieuwe, persoonlijke lichaamsdelen. 1. MARCEL HULSPAS Nooit klaar met eten Tevreden glimlachend keek moeder haar zoontje aan. Hij kauwde. En zweeg. De camera van het NOS Journaal zoomde in op de eettafel, waarop een complete reformwinkel stond uitgestald. Zoonlief had ADHD, legde moeder uit, maar dankzij een streng dieet, helemaal vrij van kleur- en smaakstoffen, is dat verleden tijd. Er volgde een interviewtje met het slachtoffertje van al deze aandacht. Of hij dat dieet niet lastig vond. Best wel, zei hij. Heel rustig. Het NOS Journaal heeft weinig met. All in the Family Een Keniaans-Japans team heeft in Oost-Afrika een tien miljoen jaar oud fragment van een kaak ontdekt van een gemeenschappelijke voorouder van de mens, de gorilla en de chimpansee. wetenschap. Veel te moeilijk, veel te vaag. Maar soms knaagt het geweten, en gaat de redactie plots op zoek naar wetenschappelijk nieuws. Met voorspelbaar resultaat. Berucht is de uitzending over de Eindhovense hoogleraar Buck die ons een medicijn tegen aids beloofde. Deze keer gaat het om een onderzoek van de Wageningse immunoloog Huub Savelkoul. Huub weet veel van allergie en denkt daarom dat ADHD ook een soort allergie zou kunnen zijn. Tweehonderd ADHDkinderen gaan voor hem op dieet en de Dit kan pijn doen Amerikaanse onderzoekers kunnen in het brein meten hoeveel pijn iemand heeft. uitslag, aldus het Journaal, zal gepubliceerd worden in het beroemde tijdschrift The Lancet. Fijn voor Huub, natuurlijk. Zoiets staat goed op je cv. Maar The Lancet kan net zo goed een van de honderden oude studies nog een keertje afdrukken. Want als er een wetenschappelijk uitgekauwd onderwerp bestaat, dan is het wel additieven en ADHD. Sinds Benjamin Feingold in 1975 opperde dat je van additieven gek wordt, hebben duizenden kinderen jarenlang kleuren smaakloos voedsel moeten kauwen ten bate van de wetenschap. Veel studies waren waardeloos, bijvoorbeeld omdat ouders en kinderen wisten dat ze een dieet volgden (en het is vrijwel onmogelijk om dat te voorkomen). Van de schaarse goede studies lieten er enkele geen effect zien, en enkele studies vonden een gunstig effect bij sommige kinderen. Geen wonder. Wie zegt dat ADHD maar één oorzaak mag hebben? Wat Savelkoul aan die berg onderzoek nog denkt toe te kunnen voegen, is een raadsel. Maar die glimlachende moeder die haar zoontje helemaal onder controle heeft, die heeft haar fifteen minutes of fame in ieder geval al binnen. 1 Ouwe zooi Een parttime paleontoloog heeft een nieuwe dinosaurussoort ontdekt, in een hoekje van het depot van het Natural History Museum in Londen. De botten lagen daar 113 jaar zonder te zijn opgemerkt.

18 18 Lifestyle THEATER THEATER PALAZZO Tot en met 24 februari Tijd over? Dit is de moeite waard Luxury Lifestyle Fair in Evenementenhal Rijswijk. Tijdens de Luxury Lifestyle Fair mag iedere ultieme levensgenieter ongegeneerd zijn eigen weelde en status showen en genieten van de verworvenheden van andere hedonisten. Diverse exposanten laten op de fair zien wat ze te bieden hebben op het gebied van interieur, kunst, juwelen, luxe auto s en jachten, onroerend goed en mode. De beurs voor iedereen die wil consumeerderen. Een Cirque du Soleil-achtig variététheater en een kwalitatief hoogstaand diner. Dat zijn de ingrediënten van een avond Palazzo. Tijdens het avondvullend programma wisselen acts zich af met gangen. In een grote spiegeltent kunnen 400 mensen genieten van lekker eten. Dat wordt net als de voorgaande twee jaar verzorgd door twee-michelinsterren-kok Ron Blaauw. Die is befaamd om zijn eigen restaurant in Ouderkerk aan de Amstel. Waar: Westergasterrein in Amsterdam Prijs: 109 Info: KUNSTBEURS KUNST GRAZEN 18 tot en met 25 november Altijd al een leuke kunstfoto boven de bank willen hebben? Op zoek naar dat ene borstbeeld voor op de piano? Dan is kunstbeurs pan Amsterdam iets voor u. Tegen de 120 kunsthandelaars uit verschillende landen laten zich van hun beste kant zien, en laden hun stands vol oude en moderne kunst, etnografica, prenten, keramiek en wat dies meer zij. Liefhebbers van kunst uit de klassieke werelden komen zeker aan hun trekken: Griekse, KORT Tutu inspireert Relax tot single voor Dance4Life Desmond Tutu is te horen op de nieuwe single die Relax opnam voor Dance4Life. De Nederlandse hiphopband gebruikte een uitspraak die de bisschop en Nobelprijswinnaar vier jaar geleden deed over de internationale beweging in de track 2Night we dance. De single is vanaf 1 december verkrijgbaar. Vanaf die datum zijn de leden van Relax ook ambassadeurs van Dance4Life. De bandleden besloten dat ze een bijdrage willen leveren aan het terugdringen van hiv en aids na een optreden in Ethiopië, waar ze. Romeinse en pre-colombiaanse kunst zijn sterk vertegenwoordigd dit jaar. Waar: RAI Amsterdam Prijs: 12,50 per dag Info: Concertliefhebbers komen dit weekend goed aan hun trekken, tenminste, werden geconfronteerd met de aidsproblematiek. Dance4Life is een internationale beweging, actief in meer dan tien landen. Ook artiesten als Tiësto en de leden van The Partysquad zetten zich in voor de stichting. Het uitladen van de hooiwagen moet terug Het schilderij Het uitladen van de hooiwagen van Isaac van Ostade moet terug naar de erfgenamen van het Franse echtpaar Anna en Joseph Jaffé. Dat stelt een restitutiecommissie die minister Ronald Plasterk van Cultuur adviseert over de teruggave van in de Tweede Wereldoorlog verdwenen kunst. Classic FM goes pop (1) De klassieke radiozender Classic FM zendt vandaag eenmalig een dag lang popmuziek uit. CONCERTEN ROCKEN MET PAUL EN CHUCK 18 en 19 november Raul Midón doet Nederland aan voor twee shows in de Melkweg (Amsterdam) en Tivoli (Utrecht); Chuck Berry speelt in 013, Tilburg. Voor de 81-jarige Berry is het zeven jaar geleden dat hij Nederland aandeed, en je weet nooit of het de laatste kan zijn. Midón gaat nog wel even mee maar zit niet meer zo in de lift als de afgelopen twee jaar, toen hij internationaal doorbrak. Zijn nieuwe plaat A World within a World is voor sommigen wat minder dan State of Mind, maar live doet hij het verschil ongetwijfeld teniet. Waar: Tivoli, 013, Melkweg Info: www. chuckberry.com FOTO GENIETEN VAN HET LEVEN t/m 16 januari 2008 De Amerikaan Ryan McGinley fotografeerde voor Celebrating Life een vriendengroep tijdens een roadtrip dwars door de VS. McGinley verheerlijkt met deze serie de vrijheid en de ontsnapping aan de dagelijkse beslommeringen en de schoonheid van het Amerikaanse landschap fungeert als decor. McGinley wordt gezien als een van de grootste internationale beloftes van nu. Na exposities in het MOMA, het Whitney Museum of American Art in de Big Apple en Galerie du jour Agnés b. in Parijs, is zijn werk nu in te zien in de hoofdstad. Waar: Foam_Fotografiemuseum Amsterdam Prijs: 7,00 euro Info: Classic FM goes pop (2) Classic FM wil met deze dag de luisteraars laten kennismaken met bekende pophits die geïnspireerd zijn op klassieke stukken. AP CABARET LAATSTE SIGARET 17 november tot en met 15 maart Tien jaar staat hij inmiddels op de planken, dus wordt het eens tijd voor een bekentenis. Tenminste, dat belooft Bijlo in zijn nieuwste programma: mijn laatste sigaret. Bijlo wil namelijk een optimistischer, vrolijker Nederland, dat zichzelf wat minder serieus neemt en de neus ophaalt voor spruitjeslucht. Voor het eerst wordt Bijlo begeleid door een band, de Parkstadgroep uit Limburg. Waar: première stadsschouwburg Utrecht, daarna tournee Info: FESTIVAL VOOR MEER LUXE Tot en met 18 november Wie houdt van glamour, glitter en luxe gaat naar de derde editie van de Hanging Heart RECORDBEDRAG VOOR BEELD KOONS BIJ VEILING SOTHEBY S Een beeld van de Amerikaanse kunstenaar Jeff Koons heeft op een veiling bij Sotheby s in New York 23,6 miljoen dollar (iets meer dan 16 miljoen euro) opgebracht. Dat is volgens Sotheby s een veilingrecord voor een werk van een levende kunstenaar. Het vorige record werd in juni gevestigd, toen een installatie van de Brit Damien Hirst werd geveild voor 19,5 miljoen dollar. Het werk van Koons, Hanging Heart, is gekocht door de New Yorkse Gagosian Waar: Evenementenhal Rijswijk Prijs: 27,50 euro Info: DANS JONG VS OUDER TALENT 16 november - 21 december In het nieuwe programma Tar and Feathers laat Nederlands Danstheater 1 werk zien van drie gezichtsbepalende choreografen: van Jirí Kylián is het gelijknamige ballet te zien en Lightfoot León en Alexander Ekman komen met nieuw werk. Vooral Ekman is het opmerken waard: deze pas 23-jarige Zweed, die de nodige humor in zijn balletten stopt, is een van de grootste talenten die deze dansgroep momenteel in huis heeft. In het BalletTanz Jaarboek 2006 werd Ekman vermeld als young choreographer to watch. Waar: 16 en 17 november in Lucent theater den Haag, daarna tournee Prijs: vanaf 20 euro Info: Gallery, die dinsdag bij Christie s ook al een beeld van Koons kocht, voor 11,8 miljoen dollar. Hanging Heart wordt beschouwd als een van Koons belangrijkste werken. Het vormt onderdeel van de serie Celebration. Het dinsdag geveilde werk, Diamond (Blue), komt ook uit die serie. Hanging Heart is bijna 2,70 meter hoog en weegt kilo. Verwacht was dat het tussen de 15 miljoen en 20 miljoen dollar zou opbrengen.. Classic FM goes pop (3) Zo vond Donna Summer haar inspiratie voor het nummer Could it be magic bij het stuk Prelude nummer 20 van Chopin. Russians van Sting is gebaseerd op het werk van componist Prokofjev.

19 Cultuur 19 De polderbank van Hella Jongerius, voorbeeld van Nederlands design dat in New York te koop is. Cultuurbeleid Staatssecretaris Timmermans promoot Nederland Op zoek naar truffels in NY Frans Timmermans, staatssecretaris voor Europese Zaken, was de afgelopen dagen in New York om de Nederlandse kunsten daar op de kaart te zetten. Paul McCartney hoopvol MUZIEK THE BEATLES VANAF 2008 EINDELIJK DIGITAAL Paul McCartney verwacht dat de muziek van de Beatles vanaf volgend jaar eindelijk digitaal verkrijgbaar is. Het staat in de startblokken. Er zijn nog wat kleine dingen waar aandacht aan besteed moet worden, maar ik ben er vrij zeker van dat het in 2008 gaat gebeuren, aldus de zanger tegen muziektijdschrift Billboard. Volgens de 65-jarige muzikant waren contractuele zaken de reden voor de vertraging rond het aanbieden Floor Bremer NEW YORK Staat u alstublieft op voor het eren van de bever. Zonder een krimp te geven, klapt de in smoking gehulde staatssecretaris Frans Timmermans in New York mee als een opgezette bever op de schouders van twee jongens de zaal wordt binnengedragen. Het is het symbool van de Holland Society, een club van rijke Amerikaanse mannen met Nederlandse achternamen. Timmermans is eregast op het jaarlijkse galadiner waar ze hun roots eren. Met trots dragen ze oranje speldjes op de revers en oranje linten om hun nek. Met een fonetisch uitgeschreven tekst zingen ze mee met het Nederlandse volkslied: Vilhelmus fun Nah-sowa, benn ick fun dout-sen bloot. Het Nederlandse erfgoed vormt de rode draad door het driedaagse programma van de Nederlandse staatssecretaris voor Europese Zaken in New York. Over twee jaar zal het precies 400 jaar geleden zijn dat een schip van de Nederlandse VOC onder aanvoering van Henry Hudson de rivier opvoer naar de plek waar later New Amsterdam zou verrijzen, nu New York geheten. Hoe absurdistisch de beveract en de in gala opgeprikte New Yorkers met Nederlandse voorouders mogen overkomen op de nuchtere Hollander, Timmermans ziet wel degelijk een link met de huidige Nederlandse identiteit: Tijdens het galadiner zat ik naast William van Winkle. Hij vertelde me trots dat zijn Het is belangrijk de open houding naar de buitenwereld terug te krijgen Nederlandse voorouders in 1624 met een schip aankwamen in New Amsterdam. Het is interessant om te zien hoe belangrijk afkomst is in dit immigratieland. Daar kunnen we in Nederland nog wat van leren, helemaal als je kijkt naar de zoektocht naar de identiteit van de Nederlandse samenleving op dit moment. De staatssecretaris richt zich in New York vooral op een tot nu toe onderbelicht gebleven onderdeel van zijn portefeuille: het internationale cultuurbeleid. Nederland mag daar wel wat meer aandacht voor hebben vindt hij. Het is belangrijk dat je in van de muziek via het internet. Deze maand nog verscheen er een dvd en een uitgebreide versie van het 21e soloalbum van McCartney, Memory almost full. De dvd, getiteld The Mc- Cartney Years, bevat videoclips, bonusmateriaal en concertopnamen van de solocarrière van de zanger. Paul Mc- Cartney twijfelde eerst of hij de dvd wel zag zitten. Het zijn toch een beetje je memoires. Je wil eigenlijk wachten tot je gestopt bent.. Expositie Guy Olivier Vandaag opent in de nieuwe Paule Carré Art & Design Gallery een expositie van Guy Olivier: Ontroering & Beroering. Zijn werken tonen de glorie van het bestaan in al zijn vormen en merkwaardigheden. HOLLAND SOCIETY/ROB KLEIN Frans Timmermans in zijn element. een wereld die door de globalisering steeds kleiner wordt een plek voor jezelf verwerft. Nederland zit naar mijn mening op dit moment op het dieptepunt van haar zelfvertrouwen. Ze sluit zich af voor alles wat zich buiten afspeelt en ontwikkelt op die manier angst voor alles wat anders is. Het is belangrijk die beroemde Nederlandse open houding naar de buitenwereld weer terug te krijgen. Als de politiek het uit angst voor stemmenverlies laat afweten, moet de kunst het debat aanzwengelen. Naar dat debat is Timmermans op zoek tijdens zijn rondtocht door de stad. Tijdens toespraken is hij in zijn element. Ze zijn levendig, geïmproviseerd en met een vlekkeloos Brits accent. Hij stelt zich onderdanig op tegenover de Amerikanen met grappen over de relatieve onbekendheid van Nederland nee, Brussel is niet onze hoofdstad en het ligt ook niet in Scandinavië. Hij roemt de manier waarop New York omgaat met immigratie en schroomt niet om te vertellen over de integratieproblemen en de huidige soulsearching van Nederland naar haar identiteit. Een groep internationale kunststudenten aan de New Yorkse universiteit die binnenkort naar Nederland gaat, wordt door de staatssecretaris opgeroepen om diversiteit te creëren met hun werk. Deze tijd vraagt daarom. Alleen het tonen van verschillen kan de angst ervoor wegnemen. Dat geldt voor elke samenleving en daarin kunnen wij leren van elkaar. Dat de staatssecretaris vooral ook een pot met geld vertegenwoordigt om Nederlandse kunst in Amerika te promoten, wordt duidelijk in Moss, een bekende galerie in Soho, waar veel Nederlandse designspullen te koop zijn. Ze nemen de winkel over, concludeert de manager die een rondleiding geeft langs bijvoorbeeld de polderbank van ontwerpster Hella Jongerius. De winkel krijgt geld van de Nederlandse overheid om contacten te onderhouden met de Nederlandse designacademies. Hoe meer geld wij van u krijgen, hoe beter wij uw belangen behartigen. Het is aan de nieuwe cultureel attaché op het consulaat, Groninger Museum-directeur Kees van Twist, om dat geld de komende jaren zinvol te besteden. Maar ook om een nieuw kader te scheppen waarin een uitwisseling van ideeën kan plaatsvinden tussen Nederlandse en Amerikaanse kunstenaars. Van Twist, die in februari zal beginnen, reist mee in het gevolg van de staatssecretaris en wordt door hem voorgesteld tijdens een informele bijeenkomst voor de Nederlandse gemeenschap: It takes a swine to find truffels; er is een zwijn nodig om truffels te vinden. Hoe Van Twist deze door Timmermans aangevraagde truffels zal gaan vinden, heeft hij nog niet precies bedacht. Vooralsnog houdt hij het gezelschap van de staatssecretaris vooral op door aan het einde van ieder bezoek een constructief gesprek te beginnen over de toekomstige samenwerking. Van Twist: Ik heb altijd gezegd dat kunst om de schoonheid voor mij niet belangrijk is. Kunst moet gemaakt worden met een idee, met een visie. Het moet ontregelen en aanzetten tot nadenken. Daarin kunnen wij veel leren van de Verenigde Staten maar zij ook zeker van ons. 1

20 20 Cultuur Het woord aan het woord Voor de vijftiende keer vindt in Den Haag het Crossing Borderfestival plaats. Traditioneel staat het publiek weer een onvoorspelbare mix van muziek, literatuur, poëzie, film en beeldende kunst te wachten. De Pers selecteerde uit het ruime aanbod vier opkomende artiesten die van het woord hun brood hebben gemaakt. Fink Metaforen hebben hun beste tijd gehad Wie: Fink Wat: pseudoniem van singersongwriter Finn Greenhall, voormalig DJ uit Brighton, Engeland. Bekend van: album Distance and Time (Pias/Ninja Tune), Finks tweede plaat die vorige maand uitkwam en opvalt door de sterke, minimalistische teksten. Met ogenschijnlijk letterlijke, korte verhaaltjes zonder pathos of metaforiek komen achterliggende emoties met kracht naar voren. Wanneer op Crossing Border: zaterdag 24 november, Cuatro stage, 23:20. Ook te zien in Amsterdam, Bitterzoet op vrijdag 23 november (uitverkocht). V iemand over een track an 1997 tot 2005 was ik een vrij succesvolle dj. Behalve dat er af en toe heen stond te zingen, deed ik niets met tekst. De waarde van het lied ontgaat je in die wereld volledig: je werkt aan stijl en timing, aan sferische elektronische effecten, aan hoe je een club uit zijn dak laat gaan. Op een gegeven moment begon ik emoties te missen en ben ik liedjes gaan schrijven. Kunst moet je aan het denken zetten, een debat aanjagen, de zinnen verzetten. Bij dance is dat natuurlijk minimaal, terwijl ik er wel behoefte aan heb. Ik ben een groot liefhebber van moderne kunst. Iemand als Damien Hirst die een haai in tweeën zaagt en in plastic giet is mijn held. Het moment dat ik overstapte naar gitaarliedjes, een jaar of twee geleden, was enorm bevrijdend. Ik stortte mij op liedjes en muzikanten met de overgave van een bekeerling. Ineens blijk ik zeer gevoelig te zijn voor woordgebruik, zowel in mijn eigen teksten als in die van anderen. Veel zangers zijn beïnvloed door Bob Dylan. Ik kan dan razend worden als zij hem klakkeloos kopiëren zonder door te hebben dat het de vernieuwing was die Dylan spannend maakte. Als Dylan je held is, doe dan iets nieuws en niet hetzelfde als hij. Mijn voorkeuren voor liedschrijvers zijn heel divers. Ik vind Ali Farka Touré een even goede schrijver als Joni Mitchell, al heb ik geen idee waar Farka Touré over zingt. Als de muziek maar intens is, dan is het goed: intens mooi, intens hard, intens hypnotiserend. In mijn eigen liedjes ga ik uit van intensiteit en eerlijkheid. Eerlijk zijn is het moeilijkste, zeker als je uit een cultuur komt waar mannen voor softies worden uitgemaakt als ze voor hun emoties uitkomen. Intensiteit probeer ik te bereiken door teksten zo economisch mogelijk te houden. Ik ben spaarzaam met woorden, en niet omdat ik niets te zeggen heb. Het lied moet ademen, de betekenis moet de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen in het hoofd van de luisteraar. Om dezelfde reden denk ik dat metaforen hun beste tijd hebben gehad. Ik zal nooit, nóoit de woorden I feel like in een tekst gebruiken. (sarcastisch zingend) I feel like a kite in the sky. In plaats van de luisteraar de ruimte te geven zelf beelden op te roepen, schotel je een plaatje voor met één duidelijke betekenis. Dat getuigt van een grote luiheid. 1 Priya Basil Mijn achtergrond kan inspirerend zijn Wie: Priya Basil (30) Wat: Britse schrijfster, opgegroeid in Kenia, woont nu afwisselend in Londen en Berlijn. Bekend van: haar debuutroman Ishq en Musq (Liefde en geur), speelt zich af over een tijdspanne van 50 jaar en gaat over een Sikh-moeder en haar onwettige kind. Door de Engelse krant The Guardian werd Basil opgepikt als een van de meest veelbelovende debutanten van Basil blijkt een geboren verhalenverteller die à la Salman Rushdie sierlijk laveert tussen magisch realisme en de beeldende werkelijkheid. Wanneer op Crossing Border: zaterdag 24 november, stage 2 NTG, uur lees je een goed boek en dan wil je ook zo schrijven. Maar ik weet dat ik Soms mezelf niet kan vergeten. Af en toe kopieer je dan een idee. Zoals de manier waarop Virginia Woolf de stream of consciousness gebruikt. Er is ook wel gezegd dat mijn boek in aanzet op Salman Rushdies werk lijkt. Hello! Ik zou dat nooit durven beweren en geloof er niets van. Rushdie! Hij heeft me doen beseffen dat mijn achtergrond wel inspirerend kan zijn voor anderen. Alle Indiaas- Britse auteurs die na hem kwamen staan in zijn schaduw. Ik ben een gepolijste performer. Als je voordraagt, kun je, nee, moet je helemaal opgaan in het moment. Dan krijg je reacties. Het ligt ver van de meeste schrijvers af, optreden, je moet toch meer acteren. Ik heb daar weinig moeite mee, maar dat komt ook door mijn achtergrond. Tijdens mijn studie Engels in Bristol heb ik altijd veel aan publieke discussies meegedaan en ik werkte tot niet zo lang geleden in de reclamewereld. Daar moest ik wel gekkere dingen verkopen dan mijn eigen boek! Voor Ishq & Musq had ik geen schrijfervaring. Ik ben gewoon begonnen en merkte al snel dat hoe ik schrijf heel erg lijkt op wie ik ben. Altijd onderzoekend, overal van willen weten. Door mijn grilligheid zijn mijn personages dat ook. Ik ben iemand die blijft herschrijven. Soms polijst ik me suf en zet ik mezelf daardoor klem. Ik begin iedere morgen ook met het lezen van wat ik de dag daarvoor heb geschreven. Dat is af en toe wel om te huilen, ja. Ik heb mezelf zo wel eens aan een writers block geholpen. Mijn enige remedie is: net zo lang blijven zitten achter je bureau, iedere morgen weer, en jezelf dwingen het weer te kunnen. Inspiratie moet je afdwingen, discipline is een groot goed. En ik ben gewoon iemand die aan het einde van de dag iets af wil hebben. Zodat ik die cake kan bakken. Dat betekent niet dat ik niet ambitieus ben. Ik lees veel werk van Coetzee, Saul Bellow, Don DeLillo, Nadine Gordimer. Zij zijn mijn meetlat: wat zij doen wil ik ook. Ik zet liever hoog in en faal dan, dan dat ik laag inzet en alsnog door de mand val. 1. Vreemde Eenden (1) De AVRO begint 20 januari met een nieuwe comedy: Vreemde Eenden. De hoofdrollen zijn voor Victor Löw en Mary-Lou van Steenis. Vreemde Eenden (2) De serie gaat over weduwnaar Sam van der Duin, een succesvolle zakenman, die met kinderen van het hippe Amsterdam naar Texel verhuist.. Jur Naessens Muziek Prijs Op 20 november strijden de drie muziekformaties Villa Sonora, Lavalu en The Expected om de Jur Naessens Muziek Prijs. De Nederlandse deelnemers kunnen euro winnen.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Filmverslag Nederlands Pay It Forward

Filmverslag Nederlands Pay It Forward Werkstuk Scholieren.com Filmverslag Nederlands Pay It Forward Someone A Basis Titel: Pay it forward. Regisseur: Mimi Leder. Personen: Trevor is de hoofdpersoon, maar Arlene en Eugene zijn ook heel belangrijk.

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Moeder Chinese vondeling bekend

Moeder Chinese vondeling bekend NT2taal Journaal Dinsdag 4 maart Hoofdredaktie: Ed Kniesmeijer; Redaktie: Elsa Zamboni, Aymen Hago, Mariya de Nijs - Achbakou; Uitgave: Stichting Taalmenu. Losse nummers: gratis. Linda de Mol ziet het

Nadere informatie

1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur

1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur 1red18054 27-04-2007, NOS, Gesprek met de Minister-president, N.2, 22.50 uur GESPREK MET DE MINISTER-PRESIDENT, NA AFLOOP VAN DE MINISTERRAAD, OVER DE VOORJAARSNOTA EN DE KONINKLIJKE FAMILIE Nederland

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL De enorme impact van fatale bedrijfsongevallen Laura Brugmans Ontwerp en vormgeving: Twin Media bv,

Nadere informatie

1. Hoeveel uur per week zaten jongeren op internet in 2009?

1. Hoeveel uur per week zaten jongeren op internet in 2009? Hoofdstuk 1 - Oefening 17 Leesdossier Opdracht 1 Lees de tekst Wat doen jongeren op internet? U gebruikt de leeskaart: zoekend lezen. Beantwoord daarna de vragen. Wat doen jongeren op internet? Onder 13-

Nadere informatie

Inleiding. Succes! In dit boek lees je dat werken leuk is. Maar dat werken ook zwaar kan zijn. Met dit boek leer je hoe het werkt in de praktijk!

Inleiding. Succes! In dit boek lees je dat werken leuk is. Maar dat werken ook zwaar kan zijn. Met dit boek leer je hoe het werkt in de praktijk! Inleiding Maak kennis met de klas van meneer Jakobi. De leerlingen uit deze bovenbouwklas hebben deze zomer een bijzondere opdracht uitgevoerd. Ze moesten aan het werk! Drie weken lang. En dat niet alleen.

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

De geel gearceerde woorden staan op een Bingo-kaart die aan de kinderen is uitgedeeld. Als de kinderen Bingo hebben, roepen ze Amen

De geel gearceerde woorden staan op een Bingo-kaart die aan de kinderen is uitgedeeld. Als de kinderen Bingo hebben, roepen ze Amen Overdenking zondag 13 maart 2016, KSG-dienst, in de Terskflierkerk 5 e zondag 40 dagentijd Wat maakt mij sterk? Lezing Rechters 16: 15-20 Door ds. A.J.Wouda De geel gearceerde woorden staan op een Bingo-kaart

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

Dag! kennismaken. Ik ben Eric.

Dag! kennismaken. Ik ben Eric. Vocabulaire Oefening 1 Woordweb Dag! Waar kom je vandaan? groeten Goedemorgen! de ontmoeting Hoe heet je? kennismaken Hoi! mensen Hallo! Ik ben Eric. nieuw Ik kom uit Engeland. Hallo, ik ben Mila. Ik ben

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

China. - Tibet Cultuur- les 2.

China. - Tibet Cultuur- les 2. China Pagina 1 - Tibet Cultuur- les 2. Colofon Les voor groep 7/8 50 minuten Aardrijkskunde Leerkracht - handreiking Inleiding In deze les willen we ons verdiepen in de situatie van Tibet. Wat speelt daar

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Spreekopdrachten thema 4 Wonen

Spreekopdrachten thema 4 Wonen Spreekopdrachten thema 4 Wonen Opdracht 1 bij 4.1 ** Uitleg voor de docent: Op de volgende pagina vind je een blad met plaatjes. Knip de plaatjes uit en doe ze in een envelop. Geef elk tweetal een envelop.

Nadere informatie

ALCOHOL. Zonder flauwekul

ALCOHOL. Zonder flauwekul ALCOHOL Zonder flauwekul Op een feestje of in een café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken eigenlijk wel gezellig? Het is belangrijk dat je weet wat alcohol met

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 1 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-13-1-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: alcohol en jongeren 5 10 15 20 25 30 tekst 1 Meisjes vaker ziek van

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem

Boek en workshop over het verlies van een broer of zus. Een broertje dood. Door Corine van Zuthem Het overlijden van een broer of zus is een ingrijpende gebeurtenis. Toch wordt het onderwerp in de rouwliteratuur doodgezwegen. Tot verbazing van Minke Weggemans. De pastoraal therapeute schreef er daarom

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail. 't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.com Het aapje en de sleutels Er was eens een man en die had de sleutels

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Thema Op zoek naar werk

Thema Op zoek naar werk http://www.edusom.nl Thema Op zoek naar werk Lesbrief 8. Opbellen naar een bedrijf. Wat leert u in deze les? Een telefoongesprek naar een bedrijf begrijpen. Een gesprek over een advertentie begrijpen.

Nadere informatie

Elk kind heeft het recht om...

Elk kind heeft het recht om... Elk kind heeft het recht om... Rechten is hetgeen je mag doen en mag hebben. Je hoeft er niet eerst iets anders voor te doen. Rechten heb je gewoon. Ook jij hebt rechten. Iedereen heeft ze. Kinderrechten

Nadere informatie

Ontmoeting. gezondnu.nl

Ontmoeting. gezondnu.nl Ger van der Gaast (64) weet sinds 2010 dat hij de ziekte van Alzheimer heeft. Inmiddels woont hij in een verpleeghuis in Utrecht. Als voormalig docent verpleegkunde volgt Ger zijn eigen zorg kritisch.

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Ali Baba en de veertig rovers

Ali Baba en de veertig rovers Toneellezen Ali Baba en de veertig rovers Dit verhaal komt uit de bundel Sesam, open u! van de makers van De krokomingo. De bundel verschijnt binnenkort bij Bij dit verhaal Ro l l en: Ali Baba Kassim Roverbaas

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

De geest is goed, maar het lichaam is versleten tekst PATRICK MEERSHOEK foto s AD NUIS

De geest is goed, maar het lichaam is versleten tekst PATRICK MEERSHOEK foto s AD NUIS IK HEB EEN SCHANDELIJK HOOG IQ. Ik lees kranten in zeven talen. Ik heb vroeger veel in het buitenland gezeten. De actualiteit houd ik met hartstocht bij, maar naar de televisie kijk ik niet en naar de

Nadere informatie

Wat doen jongeren op internet?

Wat doen jongeren op internet? Hoofdstuk 1 - Oefening 17 - Leesdossier Opdracht 1 Lees de tekst Wat doen jongeren op internet? U gebruikt op de leeskaart Zoekend lezen. Beantwoord daarna de vragen. Leeskaart Zoekend lezen Wat doen jongeren

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Lesbrief 35. AOW aanvragen.

Lesbrief 35. AOW aanvragen. http://www.edusom.nl Thema Gezondheid Lesbrief 35. AOW aanvragen. Wat leert u in deze les? Informatie over AOW begrijpen. Uitleg vragen. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2

Bij H&M. Nederlandse Academie 02/2184707 A2 Bij H&M Tiebe is bij H&M. Zij is samen met haar kind. Het kind heet Laura. Laura is drie jaar. Tiebe is op de derde verdieping. Ze wil een jurk voor een feest kopen. Ze ziet veel mooie jurken. Dan kijkt

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag.

Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Naam: Mariska v/d Boomen. Klas: TG2C. Datum: 25 Juni. Docent: Van Rijt. Schrijfverslag. Onze vragen: 1. Wanneer bent u met uw schrijfcarrière begonnen? 8 jaar geleden ben ik begonnen met het schrijven.

Nadere informatie

Naam: IK WOON IN NEDERLAND

Naam: IK WOON IN NEDERLAND Naam: IK WOON IN NEDERLAND Nederland is een land in Europa. Het land ligt aan de Noordzee, naast Duitsland en België. Nederland is niet erg groot. Toch wonen er ruim 16 miljoen mensen, waardoor Nederland

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat LES Respect tonen of een lesje leren? Heb je ooit het gevoel dat je niet respectvol of eerlijk werd behandeld? Behandel jij anderen altijd op die manier? Omdat we allemaal Gods kinderen zijn, moeten we

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Alleen een plastic tasje

Alleen een plastic tasje Alleen een plastic tasje Gaat u zitten, fijn dat u er bent. Wilt u thee? Met suiker? Zal ik beginnen bij het begin? Ik woon hier sinds 1970. Toen ik hier aankwam, had ik alleen een klein plastic tasje

Nadere informatie

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Les 35. Een nieuw paspoort

Les 35. Een nieuw paspoort http://www.edusom.nl Thema Het stadhuis Les 35. Een nieuw paspoort Wat leert u in deze les? Informatie over het aanvragen en verlengen van uw paspoort of identiteitskaart. Vragen stellen bij het loket.

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg

Pasen met peuters en kleuters. Jojo is weg Pasen met peuters en kleuters Beertje Jojo is weg Thema Maria is verdrietig, haar beste Vriend is er niet meer. Wat is Maria blij als ze Jezus weer ziet. Hij is opgestaan uit de dood! Wat heb je nodig?

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je.

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je. Oud wit Prins de Vos Ik wil je. Het is het eerste berichtje dat ik vandaag van hem ontvang. De uren waarin het stil blijf zijn ondragelijk. Pas als ik de trilling in mijn broekzak voel begint mijn hart

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie

Plakzijde Schutblad links Schutblad rechts Ziek Eerder verscheen: Niks zeggen! Bekroond met een Vlag en Wimpel 2008 www.gideonsamson.nl www.leopold.nl Gideon Samson Ziek Leopold / Amsterdam Voor Jolijn,

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

In gesprek over Liegen

In gesprek over Liegen Bij Open Deur nummer 2, februari 2014 In gesprek over Liegen Een leugentje om bestwil, dat mag toch wel? Of is het vroeger of later toch: al is de leugen nog zo snel Ach, iedereen doet het, je hoeft de

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Parabel geschreven door Neale Donald Walsch Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen God zei: Ik weet wie ik ben! God zei: Dat is heel mooi. Wie ben

Nadere informatie

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl

ROSANNE. Oh, oh, oh. Van Aemstel Produkties - De leukste uitjes van Amsterdam - www.amterdamexcursies.nl ROSANNE Rosanne, ik weet dat er heel veel mannen zijn Elke keer weer een ander en mij doet 't pijn Want jou liefde waarmee jij mij soms verblijdt Wil ik liever, liever, liever, liever voor altijd Als ik

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie