FINANCIERING VAN UW BEDRIJF

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "FINANCIERING VAN UW BEDRIJF"

Transcriptie

1 FINANCIERING VAN UW BEDRIJF PRAKTISCHE LEIDRAAD BIJ EEN DUURZAME STRATEGIE MET DE MEDEWERKING VAN JUNI 2013

2 FINANCIERING VAN UW BEDRIJF PRAKTISCHE LEIDRAAD BIJ EEN DUURZAME STRATEGIE

3 VERANTWOORDELIJKE UITGEVER Stefan Maes, Ravensteinstraat 4, 1000 Brussel PUBLICATIEVERANTWOORDELIJKE Stefan Maes REDACTIE Eric Bastin, Werner Lapage, Johan Van Praet, Dirk Vandendaele VORMGEVING EN PRE-PRESS Vanessa Solymosi, Landmarks DRUK Geers Offset WETTELIJK DEPOT D/0140/2013/7 Cette brochure est également disponible en français De inhoud van deze brochure vindt u eveneens op (Publicaties > Publicaties - gratis) De informatie in deze brochure is met uiterste zorg samengesteld door de experts van BDO. Noch BDO, noch het VBO kunnen op eender welke wijze aansprakelijk worden gesteld voor ontbrekende of foutieve informatie in deze brochure. In geen geval kunnen noch het VBO, noch BDO aansprakelijk worden gesteld voor enige directe, indirecte, incidentele, economische of gevolgschade als gevolg van het gebruik van de informatie of gegevens uit deze publicatie. Niets uit deze uitgave mag door elektronische of andere middelen, met inbegrip van automatische informatiesystemen, gereproduceerd en/of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Uitgezonderd zijn korte fragmenten, die uitsluitend ten behoeve van recensies geciteerd mogen worden.

4 BEDRIJFSLEVEN EN OVERHEID samen voor een sterke financiering Om te kunnen groeien, heeft een bedrijf behoefte aan financiering. Daarom is het van belang dat een ondernemer de financieringsstructuur van zijn bedrijf permanent bewaakt. Wie solide cijfers kan voorleggen, kan investeerders vlotter overtuigen om met kapitaal of krediet over de brug te komen. Toch lijkt dit vandaag de dag moeilijker haalbaar dan ooit. In ons land mag dan wel nog voldoende kapitaal en krediet beschikbaar zijn om een sterk investeringsdossier te financieren, de kapitaal- en kredietverschaffers zijn minder happig geworden om financiering te verstrekken. Bovendien weegt de crisis op de bedrijfsresultaten van de ondernemingen, waardoor ze over minder eigen middelen beschikken om nieuwe investeringen te financieren. De overheid is minstens mede verantwoordelijk voor het creëren van een omgeving die de toegang tot financiering tegen een competitieve kostprijs mogelijk maakt. In de eerste plaats moet ze het economisch vertrouwen verder herstellen. Zo moeten de overheidsfinanciën terug op orde worden gebracht, mag de hervormingstrein die in 2012 in beweging werd gezet niet stilvallen, en moeten de juiste maatregelen worden genomen om de concurrentiekracht van onze bedrijven te herstellen. Vervolgens moet de overheid dringend de juiste randvoorwaarden scheppen voor een aantrekkelijk ondernemingsklimaat. Dat zal de ondernemingen in staat stellen om voldoende winst te genereren waarvan ze een deel terug in de onderneming kunnen investeren. Het niet verder in vraag stellen van de notionele interestaftrek is daarbij een belangrijk element. Deze maatregel deed immers de fiscale discriminatie tussen de financiering via vreemde middelen en deze via eigen middelen verminderen. Hierdoor is de kapitaalstructuur van de Belgische ondernemingen substantieel verbeterd, wat het hen mogelijk heeft gemaakt de crisis van 2008 en de volgende jaren beter te doorstaan. Ten slotte moet de overheid weten dat bijkomende belastingen op sparen en beleggen het ondernemerschap zullen fnuiken, want de vergoeding die een ondernemer netto ontvangt voor de grote risico s die hij vaak neemt, moet in balans FINANCIERING VAN BEDRIJVEN 3

5 zijn met zijn inspanningen en dit risico. En voor verschaffers van kapitaal geldt dezelfde redenering. Bijkomende belastingen zouden een nieuwe deuk geven aan de risicoappetijt bij investeerders en dus de financiering van ondernemingen nog verder bemoeilijken. Maar de ondernemer mag niet bij de pakken blijven zitten. Er is een correlatie tussen een degelijk voorbereide financieringsaanvraag en de kans op succes om de financiering toegekend te krijgen. Zoals het een goede huisvader betaamt, moet de ondernemer dus een degelijke kennis hebben van de financiën van zijn zaak, en een gefundeerd dossier opbouwen. De ondernemer die een project gefinancierd wil krijgen, zal snel vaststellen dat er een uitgebreid portfolio financieringsinstrumenten bestaat, waarvan sommige met uitgesproken voor- en nadelen, afhankelijk van de omstandigheden. Voor elke specifieke financieringsnood is er een oplossing op maat. Met als gevolg dat men soms in eerste instantie door de bomen het bos niet meer ziet. Vandaar deze brochure. Ze werd opgesteld door financiële experts bij BDO en geeft een compact overzicht van de belangrijkste financieringswijzen. Ze maakt de ondernemer wegwijs in het optimaal financieren van zijn bedrijf en illustreert de theorie aan de hand van een aantal praktijkvoorbeelden. Deze brochure is onmisbare literatuur voor iedere ondernemer die wil groeien. Wij wensen u veel leesgenot. Pieter Timmermans Gedelegeerd bestuurder VBO Hans Wilmots CEO BDO 4 FINANCIERING VAN BEDRIJVEN

6

7 FINANCIERING VAN UW BEDRIJF INHOUD WOORD VOORAF 3 ECONOMISCH KLIMAAT REMT FINANCIERING 8 BEGRIPPENLIJST 10 HOE IS DEZE BROCHURE OPGEBOUWD? Elk bedrijf en elk project zijn eigen financiering Het aanzien van een bedrijf Op elk moment de juiste financiering Voor ieder project de juiste financiering 15 CASE ThromboGenics 02 De beurs als gangmaker voor vertrouwen 16 Determinanten voor een ideale vermogensstructuur Cijfers lezen en interpreteren De gouden balansregel De wereld van de boekhouding versus de wereld van de cash Basisinzichten in financiële analyse De financieringsbehoefte van een onderneming De kapitaalstructuurbeslissing 25 CASE Participatiefonds Wat houdt u of de bank nog tegen? De conservatieve benadering De agressieve benadering De gemengde benadering Timing en flexibiliteit De diverse bronnen en vormen van financiering Kapitaal Family, Friends & Fools Business angels Private equity - venture capital - hedge funds 31 CASE Ateliers Cerfontaine Balans tussen inspraak, eigen middelen en bankkrediet De beurs 34

8 2. Quasikapitaal Stabiliteit Converteerbare obligaties Hybride financiële instrumenten 39 CASE Omega Pharma Obligatielening in ruil voor flexibiliteit, risicospreiding en meer autonomie Senior schulden Bankschulden Zekerheden Risico s Zekerheden Zakelijke zekerheden Persoonlijke zekerheden Morele zekerheden Sleutelelementen voor het efficiënt aantrekken van kapitaal De voorbereiding Investeerders of bankiers overtuigen Onderhandeling en afsluiting 57 CASE Schyns Peugeot-concessiehouder Schyns predikt vertrouwen en eenvoud Fiscale aspecten verbonden aan de financiering Financiering met eigen middelen Kapitaal Rekening-courantvennoot (financiering door quasi eigen middelen) Schuldfinanciering Aftrekbaarheid van de interesten Roerende voorheffing 69 BESLUIT 70 BRONNEN 72

9 ECONOMISCH KLIMAAT REMT FINANCIERING Het aanhoudende moeilijke economische klimaat baart veel bedrijfsleiders kopzorgen. Behalve met sterk crisisgebonden problemen, zoals een stagnerende verkoop en investeringen die worden uitgesteld, worden ze ook geconfronteerd met een financiering van de bedrijfsactiviteiten, die vandaag de dag stroever verloopt dan vóór de crisis. Dat heeft uiteenlopende oorzaken. Vooreerst is het voor veel ondernemingen, net omwille van de crisis, minder evident geworden om via eigen middelen bedrijfsprojecten te financieren. De zwakke economie weegt immers aanzienlijk op de winstgevendheid van bedrijven. Cijfers van de Nationale Bank van België tonen bijvoorbeeld aan dat het nettobedrijfsresultaat, na een daling met meer dan 20% in 2009, nog altijd 10% lager noteert dan het precrisisniveau. En het is nu eenmaal een economische wetmatigheid dat investeringen in een bedrijf best voor een deel met eigen middelen worden gefinancierd. Wantrouwen tempert risicoappetijt Daarnaast loopt het aantrekken van externe middelen minder gesmeerd. Ook dat is deels een gevolg van de lagere winstgevendheid, die op haar beurt de terugbetalingscapaciteit van een onderneming kan aantasten. Daardoor stijgt het risico op wanbetaling, het zogenaamde kredietrisico, waardoor een kredietverstrekker minder geneigd zal zijn om een lening toe te kennen. Bovendien groeide de huidige financiële en economische crisis ondertussen uit tot een vertrouwenscrisis. Op de financiële markten tempert deze groeiende onzekerheid de risicoappetijt bij beleggers fors. In vele gevallen stellen we een vlucht vast van aandelen naar meer veilige beleggingen, zoals overheidsobligaties. Grotere bedrijven kunnen hier nog van profiteren door zelf bedrijfsobligaties uit te geven, maar dit geldt duidelijk niet voor de gemiddelde kmo. In het algemeen is er dus minder risicokapitaal beschikbaar voor de ondernemingen. Gelukkig is er van een algemene credit crunch in ons land niet echt sprake. Cijfers van de Nationale Bank bevestigen dit opnieuw: de bancaire kredietverstrekking 8 FINANCIERING VAN BEDRIJVEN

10 aan niet-financiële vennootschappen groeide in 2012 op jaarbasis met gemiddeld 2,1%. In de eurozone is dat groeitempo zelfs negatief sinds juni Ook de gemiddelde rente op nieuwe bedrijfskredieten is een van de laagste en meest stabiele binnen de eurozone. Toch valt niet te ontkennen dat ook in België kleine bedrijven en zelfstandigen, crisisgevoelige sectoren en exportgerichte ondernemers vandaag vaker een njet te horen krijgen van hun bank. Banken houden in economisch moeilijke tijden vaker de vinger op de knip wanneer de risico s op verlies te groot worden. Schaarste door structurele ingrepen De conjuncturele verklaringen voor de problemen bij het vinden van voldoende financiering zijn één zaak. Het krimpende financieringsaanbod wordt nog versterkt door een aantal structurele evoluties. Zo zijn de plannen om het wettelijke kader voor financiële instellingen (bv. Basel-III, Solvency-II, ) aan te scherpen, al vergevorderd. Ook die kunnen op middellange termijn de toegang tot financiering tegen een competitieve prijs voor ondernemingen duidelijk beïnvloeden. Hoewel de nieuwe regels nog niet definitief zijn, wijzen verschillende elementen op mogelijke schaarste voor financieringen op lange termijn waaronder het investeringskrediet op meer dan 7 jaar en voor het beschikbaar stellen van risicokapitaal. De set van nieuwe internationale regels wordt heel waarschijnlijk op 1 januari 2014 van kracht voor de Europese banken. Met deze uitdagingen in het verschiet is het duidelijk dat het garanderen van een vlotte toegang tot financiering ook de komende jaren hoog op de agenda zal staan. Om zijn investeringsprojecten en zijn groei gefinancierd te krijgen, moet de bedrijfsleider, meer nog dan vandaag al het geval is, op de hoogte zijn van de diverse financieringsvormen en hun respectieve voor- en nadelen. FINANCIERING VAN BEDRIJVEN 9

11 BEGRIPPENLIJST Achtergestelde lening: een leningsovereenkomst waarbij de terugbetaling aan de schuldeiser achtergesteld is. Dat betekent dat andere schuldeisers eerst worden betaald volgens de afgesproken voorwaarden. Business Angels: (ex-) ondernemers die willen investeren in beloftevolle startende of snelgroeiende ondernemingen. Gemiddeld investeren zij tussen euro en euro. Naast financiële steun, stellen zij ook hun jarenlange ervaring en expertise ter beschikking van de ondernemer. Crowdfunding: een alternatieve vorm van financiering waarbij het grote publiek via internetplatforms wordt aangesproken zonder bemiddeling van de traditionele actoren (banken, overheden, private equity,...). De particuliere belegger neemt een belang in het kapitaal van het bedrijf en financiert op die manier bedrijfsprojecten. Boekhoudkundig gezien zijn het geen eigen middelen, maar ze vertonen er wel bepaalde kenmerken van dankzij hun stabiliteit, hun mogelijke omzetting naar kapitaal of de vergoeding die eraan gekoppeld is. Voorbeelden zijn achtergestelde leningen, converteerbare obligaties, mezzanineleningen en participatieleningen. Straight loan: of voorschot op vaste termijn is een kortlopend krediet bestemd voor grote behoeften aan liquide middelen. In tegenstelling tot een kaskrediet zijn zowel de looptijd, de intrestvoet als het bedrag vooraf vastgelegd. Thin capitalisation (debt equity ratio): of onderkapitalisatieregeling beperkt de (fiscale) interestaftrek voor vennootschappen met een verhoudingsgewijs laag kapitaal en hoge leningen. Het merendeel van de OESOlanden bestrijdt deze praktijk door thin-cap rules, die verschillen van land tot land. Peer-to-peer lending: een alternatief voor crowdfunding waarbij de kredietverschaffer een lening verstrekt maar geen (minderheids) aandeelhouder wordt. Private equity: de algemene benaming voor kapitaal (eigen vermogen) dat wordt opgehaald bij derden, buiten de aandelenbeurs om. Venture capital: een investering in een jong bedrijf. Wordt ook durfkapitaal genoemd. Quasikapitaal: financiële middelen die kenmerken vertonen die zowel typerend zijn voor kapitaal- als voor schuldinstrumenten. 10 FINANCIERING VAN BEDRIJVEN

12 HOE IS DEZE BROCHURE OPGEBOUWD? Het garanderen van een vlotte toegang tot financiering staat vandaag de dag hoog op de agenda. En dat zal ook de komende jaren nog zo zijn. Met deze brochure bieden we u in zes hoofdstukken een overzicht en een houvast in de ruime wereld van financieringsmogelijkheden en hun achterliggende mechanismen. De theoretische principes verduidelijken we aan de hand van uiteenlopende praktijkvoorbeelden, met getuigenissen van bedrijfsleiders die de strategische impact van hun financieringskeuzes en -tactiek duiden. In het eerste hoofdstuk leggen we uit dat er voor elk type bedrijf of project een aangepaste financiering mogelijk is. Afhankelijk van de situatie waarvoor een onderneming een financiering nodig heeft, zal ze moeten uitkijken naar het juiste type van krediet. Wie op zoek is naar financiering doet er trouwens goed aan om zijn financiële staten onder de loep te nemen. Dat is onze focus in het tweede hoofdstuk, waar we dieper ingaan op wat bepalend is voor de ideale vermogensstructuur. Zo moet een ondernemer streven naar een evenwicht tussen de structuur van zijn activa enerzijds, zowel inzake omvang als levensduur, en de structuur van zijn vermogen anderzijds. Wanneer de vermogensstructuur goed zit, is het zaak om de financieringsbron te vinden die best aansluit bij de doelstelling op korte of lange termijn. Daarbij heeft u als ondernemer grosso modo de keuze uit twee financieringsbronnen: kapitaal of schuld. In hoofdstuk drie verdiepen we ons in de verschillende bronnen en vormen van financiering. Elk met hun specifieke voor- en nadelen. Weet ook dat wanneer een investeerder of een bank een deel van zijn vermogen en liquiditeiten ter beschikking stelt voor een project, hij waarborgen zal eisen. Het is de logica zelve dat de financier zich wil indekken tegen de risico s. En niet in het minst tegen de financiële gevolgen van die risico s. Aan die waarborgen of zekerheden besteden we aandacht in het vierde hoofdstuk. Uiteindelijk komt het erop neer om alle strategische keuzes goed voor te bereiden en om te zetten in een financieringsdossier dat uw slaagkansen versterkt. In het vijfde hoofdstuk reiken we de ingrediënten aan noodzakelijk om efficiënt en succesvol fondsen aan te trekken. We doen dat aan de hand van tien heel concrete tips. In het zesde en laatste hoofdstuk ten slotte bespreken we de aandachtspunten en denkpistes om de financiering ook op fiscaal vlak vlot te laten verlopen. De keuze voor een bepaalde financieringsvorm (met eigen middelen of schuldfinanciering door derden) heeft immers belangrijke fiscale gevolgen. FINANCIERING VAN BEDRIJVEN 11

13 01 Elk bedrijf en elk project zijn eigen financiering

14 Krediet is een handeling waarbij een onderneming of een individu (in het algemeen) of een bank of een financiële instelling (in het bijzonder) fondsen voorschiet. Maar krediet is ook vertrouwen, respect, aanzien dat iemand of iets geniet. Dat blijkt duidelijk uit de Latijnse stam van het woord credere, wat betekent geloven. Een bedrijf kan projecten financieren met eigen middelen of met vreemd vermogen. Wanneer een aandeelhouder (bijkomende) middelen ter beschikking stelt, is het omdat hij inherent of automatisch in zijn zaak gelooft. Trouwens, een derde overtuigen om zijn geld aan een bedrijf voor te schieten, vraagt over het algemeen grote inspanningen. 1 HET AANZIEN VAN EEN BEDRIJF Krediet verlenen aan een bedrijf, dat is vertrouwen stellen in de onderneming, erin geloven. Dat betekent dat een bedrijf dat kredieten wil bekomen, een zekere geloofwaardigheid moet opbouwen. Hiermee wordt meteen duidelijk waarom banken en andere kredietinstellingen met zoveel zorg tewerk gaan bij het toekennen van een krediet. Komt daar nog bij dat de crisis en de verscherpte regelgeving voor de banken hebben geleid tot strengere criteria bij het toekennen van nieuwe financieringen. Het vertrouwen van de financiële partners winnen en behouden wordt voor de bedrijven bijgevolg een proces op zich. Dat verklaart ook waarom heel wat Belgische en Europese bedrijven op een professionele manier op zoek gaan naar alternatieve vormen van financiering. Op die manier creëren ze financieringsflexibiliteit. Ze willen snel kunnen reageren op economische ontwikkelingen en zich vlot kunnen aanpassen aan elk type project dat moet worden gefinancierd. De bank is niet langer de enige en vanzelfsprekende bron voor de financiering van industriële of commerciële activiteiten. De economische realiteit heeft ervoor gezorgd dat we in een tijdperk met een brede waaier aan financieringsmogelijkheden zijn beland. Met deze brochure willen we meer inzicht geven in de verschillende bronnen van financiering en tegelijk een aantal sleutelelementen aanreiken om bankrelaties optimaal te onderhouden. Eén type financiering komt niet aan bod: subsidies. Of het nu gaat om terugvorderbare voorschotten, kapitaalsubsidies of tussenkomst in welomschreven projecten of investeringen, bedrijven moeten vooraf altijd nagaan of ze kunnen gebruik maken van steunmaatregelen, want ze vormen een belangrijke bron van liquiditeit voor elk bedrijf. De grote diversiteit aan beschikbare subsidies (zowel lokaal, regionaal, federaal als op Europees vlak) gaat het bestek van deze brochure te buiten. 2 OP ELK MOMENT DE JUISTE FINANCIERING Het is belangrijk om een financieringsstrategie op dezelfde manier uit te stippelen als een investeringsstrategie. Elk financieringsinstrument moet worden bestudeerd en gesitueerd in zijn juiste context. Op die manier wordt de relevantie van de financiering beoordeeld naargelang het soort investering die ze moet dekken. Enkele basisprincipes: FINANCIERING VAN BEDRIJVEN 13

15 financiering van een investering op lange termijn met fondsen op lange termijn; een correcte prijs betalen in functie van het risico, de gekozen strategie en de beslissingsvrijheid; hoe minder een financiering gewaarborgd is, hoe duurder ze wordt. Maar het probleem is complexer dan dat. In het klassieke, vaak voorkomende geval zal een bank bijzonder terughoudend zijn om zonder steun van de aandeelhouders of andere derden belangrijke financieringen toe te staan aan een starter die bijvoorbeeld wil investeren in nieuwe industriële machines. De keuze voor een bepaald type financiering moet dus ook worden afgestemd op de fase waarin het bedrijf zich bevindt. Een bedrijf doorloopt verschillende fasen tijdens zijn levenscyclus: Seed and start up stage : deze fase omvat de activiteiten van ontwikkeling en lancering. Ze vindt plaats nog vóór de eigenlijke commercialisering. In deze fase is het bedrijf voornamelijk bezig met onderzoek en ontwikkeling (O&O), prototypes,... Early growth/bird stage : dit is de fase van eerste commercialisering. Die gaat vaak gepaard met weinig volume en omzet, maar ze laat toe om de geloofwaardigheid van een project te beoordelen. Fast growth stage : in deze fase gebeurt de ontwikkeling op grote schaal en de commercialisering van de producten van een bedrijf. Maturity stage : de fase van erkenning voor een bedrijf dat uitgegroeid is tot marktleider en dat deze positie ook handhaaft. Het onderstaande schema toont de bronnen van financiering die beschikbaar zijn naargelang de levensfase van het bedrijf. * 3 F s: Family, Friends & Fools, d.w.z. de hechte groep rond de ondernemer. 14 FINANCIERING VAN BEDRIJVEN

16 In elke fase variëren de toegankelijke bronnen van financiering. Bij het begin van de cyclus zijn kapitaalinvesteringen het belangrijkst. Bovendien zijn het aantal actoren talrijker (familie, privéfondsen, publieke fondsen, subsidies,...) en is de combinatie van meerdere financieringsinstrumenten gebruikelijk. De doelstelling is om tot een gecontroleerde bankfinanciering te komen, d.w.z. een financiering die het bedrijf de mogelijkheid biedt om zijn solvabiliteit boven minimaal 20% te handhaven met een minimale financieringskost. Financiering via bankschulden (senior schulden) blijft immers altijd minder duur dan financiering met kapitaal waarvoor de aandeelhouder een aanzienlijk rendement verwacht om zijn risico af te dekken. Deze doelstelling zal bereikt zijn wanneer het bedrijf zijn degelijkheid en geloofwaardigheid heeft aangetoond. Anders gezegd, op het moment waarop de bank zal geloven in het project. 3 VOOR IEDER PROJECT DE JUISTE FINANCIERING Afhankelijk van de situatie waarvoor een onderneming een financiering nodig heeft, zal ze moeten uitkijken naar het juiste type van krediet. Een investering op lange termijn heeft een andere soort financiering nodig dan een tijdelijk probleem van cashflow dat het gevolg is van bijvoorbeeld een seizoensgebonden activiteit. En de bankier zal misschien niet bereid gevonden worden om een onderneming van een oorlogskas te voorzien om strategische overnames te doen, terwijl de uitgifte van een obligatie in die omstandigheden wel een goede oplossing kan zijn. In de volgende hoofdstukken van deze brochure komen de verschillende vormen van financiering stelselmatig aan bod. FINANCIERING VAN BEDRIJVEN 15

17 CASE THROMBOGENICS ThromboGenics DE BEURS ALS GANGMAKER VOOR VERTROUWEN Toen de inkomsten uit een lopend patent dreigden op te drogen, ging ThromboGenics in 2006 naar de beurs om kapitaal te mobiliseren voor het onderzoek naar zijn nieuwe blockbuster. Als dam tegen het onvoorspelbare beursklimaat houdt het biotechbedrijf vast aan zijn adagium: Underpromise and overdeliver. Die strategie stemt de aandeelhouders gunstig en koopt het levensnoodzakelijke vertrouwen van de markt. Eind vorig jaar kreeg ThromboGenics van de Amerikaanse Food and Drug Administration groen licht voor een nieuw oogmedicijn Jetrea. Na een onderzoekscyclus van meer dan tien jaar en ruim 100 miljoen euro kosten, hangt de biofarmaceutische onderneming vandaag niet langer af van externe financiering, maar kan ze dankzij de verkoop van de blockbuster putten uit eigen verkoopwinsten. ThromboGenics is het schoolvoorbeeld van hoe een bedrijf zijn beursnotering maximaal heeft benut. Sinds onze beursgang haalden we in vier kapitaalrondes 214 miljoen euro cash op bij investeerders, zegt CFO Chris Buyse. Met dien verstande dat we jaarlijks nooit meer dan 10% aandelen van ons toegestaan kapitaal uitgaven. Meer uitgeven is bijzonder omslachtig en duur voor de vennootschap bovendien. Viermaal op rij gaven we nieuwe aandelen uit bij een gestegen koers en zonder discount. Uit respect voor de kleine retailaandeelhouders. PROACTIEF HET JUISTE VENSTER KIEZEN Op zeven jaar tijd vervijfvoudigde het aandeel in waarde tot zo n 40 euro. Allemaal op eigen kracht, in tegenstelling tot veel biotechbedrijven die traditioneel kiezen voor de samenwerking met een kapitaalkrachtige farmareus. De kunst is om proactief het juiste venster te kiezen, verklaart Chris Buyse het succesverhaal. Niemand controleert het beursklimaat, maar wie wacht tot het water aan de lippen staat om geld op te halen, riskeert dat hij te grote kortingen moet aanvaarden. Ten nadele van de aandeelhouders. Mijn advies voor kapitaalintensieve be- 16 FINANCIERING VAN BEDRIJVEN

18 nog de kans krijgen om aan dezelfde voorwaarden in te tekenen. BELANGSTELLING INVESTEERDERS GROEIT ThromboGenics maakte tijdens zijn volledige beursparcours al zijn beloftes waar. Liever minder beloven en meer waarmaken, dan omgekeerd, luidt het adagium. Zo win je het vertrouwen van de markt en zijn investeerders. Beloof niet te veel, maar overtref telkens de verwachtingen van de markt THROMBOGENICS IS VANDAAG HET GROOTSTE BIOTECHBEDRIJF OP EURONEXT, BEL20 drijven: tank geld bij als de sterren goed staan, ook al heb je dat extra kapitaal morgen nog niet nodig. En de belangstelling blijft groeien. Eens onze beurswaarde boven het half miljard klom, toonden de grote beleggingsfondsen meer interesse. Nu we Jetrea commercialiseren, kloppen ook investeerders op zoek naar minder risicovolle biotechbedrijven bij ons aan, zowel uit Europa als de VS. Wordt de kleine retailaandeelhouder bij dergelijke transacties niet van deelname uitgesloten? Inderdaad, maar dat verzachten we door bij te tanken aan prijzen die heel dicht aansluiten bij de slotkoers. En we proberen op het einde van de dag de koers opnieuw te laten noteren, zodat ook de niet-institutionele aandeelhouders FINANCIERING VAN BEDRIJVEN 17

19 02 Determinanten voor een ideale vermogensstructuur

20 De huidige marktomstandigheden voor de ondernemingen zijn heel uitdagend. Kapitaalverschaffers hebben almaar toenemende verwachtingen, terwijl voor veel bedrijven het vinden van werkkapitaal een prangend probleem blijkt te zijn. De basiselementen van een goede financieringsstructuur bleven echter in de loop der jaren ongewijzigd. Een onderneming moet een evenwicht nastreven tussen de structuur van haar activa enerzijds, zowel inzake omvang als levensduur, en de structuur van haar vermogen anderzijds. Een kredietverstrekker zal behalve kwalitatieve elementen (bv. kwaliteit en notoriëteit van het management) vooral kwantitatieve elementen gebruiken om zijn beslissing te funderen. Daarbij nemen de jaarrekening en budgetten een heel belangrijke plaats in. Het is dus uitermate van belang voldoende kennis te hebben van de boekhoudkundige principes en de regels die aan de basis liggen van de opstelling van financiële staten. Financier langetermijnprojecten met langetermijnmiddelen Vanuit de bril van de kredietverstrekker worden deze financiële staten traditiegetrouw als volgt opgedeeld: 1 CIJFERS LEZEN EN INTERPRETEREN 1.1. De gouden balansregel De economische barometer staat al een poos op onweer. Op zoek gaan naar extra financieringsmiddelen verloopt over het algemeen moeizaam. Wie dat toch wil doen, doet er goed aan zijn financiële staten eens onder de loep te nemen. Zo moet een ondernemer zich vergewissen van de terugbetalingscapaciteiten van zijn bedrijf en de beschikbare marge op deze capaciteit mocht er toch iets mislopen. De balans wordt dus herleid tot vier grote blokken. De zgn. gouden balansregel voor een ideale vermogensstructuur houdt in dat de duurzame vaste activa (bv. een gebouw) moeten worden gefinancierd met eigen vermogen of vreemd vermogen op lange termijn. Vlottende activa worden vanuit deze stelregel gefinancierd met kort vreemd vermogen. Een ondernemer die langetermijnverrichtingen financiert met kortetermijnkredieten, brengt vroeg of laat zichzelf in gevaar. Er ontstaan immers betalingsmoeilijkheden als bepaalde kortetermijnschuldeisers (bv. leveranciers) niet bereid zijn hun schulden te hernieuwen. FINANCIERING VAN BEDRIJVEN 19

21 Voorbeelden van langetermijnfinancieringsbronnen zijn kapitaal (via de beurs of risicokapitaal), bedrijfsobligaties, groepsfinanciering, investeringskredieten of nog leasingcontracten. Tot de familie van de kortetermijnfinancieringsmiddelen behoren o.a. de leveranciers-, de kas-, de disconto- en de exportkredieten. Bij de analyse van een jaarrekening moet men zich bewust zijn van de beperkingen waaraan de boekhoudkundige gegevens onderhevig zijn. Zo legt het boekhoudrecht voor actiefbestanddelen meestal een waardering tegen historische kostprijs op. Voor een kapitaalverschaffer zal de reële waarde (inclusief de mogelijke latente meer- of minderwaarden) echter belangrijker zijn dan de initiële aanschaffingswaarde van een actief. Reden waarom bij het lezen van de balans de immateriële vaste activa in mindering zullen worden gebracht van het eigen vermogen, en deelnemingen in andere bedrijven zullen worden gewaardeerd tegen fair value. In dit kader is het raadzaam om de nodige externe financiering te krijgen, een schattingsverslag te maken voor een oud terrein of een zo goed als afgeschreven gebouw De wereld van de boekhouding versus de wereld van de cash Waar de resultatenrekening conform de boekhoudprincipes een opgave is van de opbrengsten min de kosten (= winst of verlies), kijkt een geldschieter eerder naar de kasstromen. De grote spelbreker zijn de afschrijvingen, en bij uitbreiding alle kosten die geen kasuitgaven genereren of opbrengsten die de bank niet spijzen. Niet zozeer de jaarlijkse spreiding van de kostprijs van een investering interesseert de kapitaalverschaffer, dan wel de mate waarin die investeringen met eigen middelen werden betaald en voor welke er nog schulden openstaan. De cashflow (liquiditeitsstroom) van een bedrijf, over een bepaalde periode, bekomt men door het netto boekhoudkundig resultaat te corrigeren met de niet-kaskosten en de nietkasopbrengsten. Het nadeel van de cashflow als getal is dat dit slechts een momentopname toont van de liquiditeiten, wat op zich een eng beeld geeft. Een cashflowanalyse is interessanter. Een goed gestoffeerde bankrekening op balansdatum biedt immers geen zekerheid dat de daaropvolgende dagen de middelen niet wegvloeien naar de leveranciers of naar andere schuldeisers. Een cashflowanalyse focust op de bronnen en het gebruik van de middelen in een bedrijf. En laat toe de evolutie van de middelen te bekijken tussen twee opeenvolgende momenten in de tijd. In het onderstaande voorbeeld evolueert de bankstand tussen N-1 en N van naar De cashflowanalyse geeft inzicht in wat er met de middelen van het bedrijf tussen twee meetpunten is gebeurd. Schematisch kan deze analyse als volgt worden voorgesteld: 20 FINANCIERING VAN BEDRIJVEN

Participatiefonds. sinds 1984 autonoom (financiële parastatale) Kernactiviteiten : openbare federale kredietinstelling

Participatiefonds. sinds 1984 autonoom (financiële parastatale) Kernactiviteiten : openbare federale kredietinstelling Participatiefonds openbare federale kredietinstelling sinds 1984 autonoom (financiële parastatale) Kernactiviteiten : Kredieten Dienstverleningsactiviteiten kredieten voor wie zelfstandige ondernemers,

Nadere informatie

Luca Pacioli. Portret van Luca Paciolis door Jacopo de Barbari, 1495. Luca Bartolomeo de Pacioli was een Italiaans wiskundige.

Luca Pacioli. Portret van Luca Paciolis door Jacopo de Barbari, 1495. Luca Bartolomeo de Pacioli was een Italiaans wiskundige. 33. Dubbele boekhouding. 33.1 Een beetje geschiedenis. De dubbele boekhouding werd uitgevonden door kooplieden uit Venetië en voor het eerst neergeschreven in 1494 door een Italiaanse monnik Luca Pacioli.

Nadere informatie

Checklist voor mogelijk incorrect gebruik van het kaskrediet

Checklist voor mogelijk incorrect gebruik van het kaskrediet 28/03/2013 P11905 FEB177194 Published Checklist voor mogelijk incorrect gebruik van het kaskrediet Aan de hand van onderstaande checklist kan de ondernemer aftoetsen of hij op een correcte manier gebruik

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Financieringslandschap

Hoofdstuk 1: Financieringslandschap Hoofdstuk 1: Financieringslandschap 1 Not all the money is the same De financieringsbehoefte heeft niet alleen te maken met hoeveelheid, maar ook met de vorm, met de termijn en met de modaliteit. Grosso

Nadere informatie

Thema 10 De financiering van de onderneming

Thema 10 De financiering van de onderneming Thema 10 De financiering van de onderneming Wat zul je leren? Enkele belangrijke bronnen van ondernemingsfinanciering op lange termijn beschrijven en de voor- en nadelen van deze financieringsbron afwegen.

Nadere informatie

Inhoud WOORD VOORAF... 1 1. INLEIDING... 3

Inhoud WOORD VOORAF... 1 1. INLEIDING... 3 Inhoud WOORD VOORAF.......................................................... 1 1. INLEIDING............................................................. 3 2. PUBLICATIEVERPLICHTINGEN..........................................

Nadere informatie

TOEGANG TOT FINANCIERING

TOEGANG TOT FINANCIERING TOEGANG TOT FINANCIERING Opzet van de enquête De toegang tot financiering is essentieel voor het welslagen van een onderneming en een belangrijke factor voor economische groei in Europa na de economische

Nadere informatie

Activa met lange omloop vastliggende activa Activa met korte omloop Vermogensbronnen (passief) Eigen vermogen

Activa met lange omloop vastliggende activa Activa met korte omloop Vermogensbronnen (passief) Eigen vermogen Activa met lange omloop vastliggende activa Kenmerken: -activa die blijvend of toch duurzaam in de onderneming aanwezig zijn -kunnen niet aan de onderneming onttrokken worden zonder het bestaan van de

Nadere informatie

Inhoud WOORD VOORAF... 1 1. INLEIDING... 3

Inhoud WOORD VOORAF... 1 1. INLEIDING... 3 WOORD VOORAF.......................................................... 1 1. INLEIDING............................................................. 3 2. PUBLICATIEVERPLICHTINGEN...........................................

Nadere informatie

FINANCIËLE SITUATIE EN EVOLUTIE VAN DE ONDERNEMING

FINANCIËLE SITUATIE EN EVOLUTIE VAN DE ONDERNEMING BEDRIJFSWETENSCHAPPEN Hoofdstuk 6: FINANCIËLE SITUATIE EN EVOLUTIE VAN DE ONDERNEMING Indeling: 1. Beschrijving van de ondernemingssituatie 2. Balansanalyse 3. Omloopsnelheid en -tijd Financiële analyse

Nadere informatie

THEMA 10. Resultaatbeoordeling: inleiding tot balans, resultatenrekening en liquiditeitsplan. 0. Introductie: doet de omgeving er iets toe?

THEMA 10. Resultaatbeoordeling: inleiding tot balans, resultatenrekening en liquiditeitsplan. 0. Introductie: doet de omgeving er iets toe? THEMA 10 Resultaatbeoordeling: inleiding tot balans, resultatenrekening en liquiditeitsplan 0. Introductie: doet de omgeving er iets toe? Heeft de strategie van een onderneming een impact op de overlevingskans

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Informatieblad 06-07-14 Succesvol financieren Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u bent tegenwoordig voor een financiering niet meer alleen afhankelijk van de bank.

Nadere informatie

UW BEDRIJF FINANCIEREN

UW BEDRIJF FINANCIEREN UW BEDRIJF FINANCIEREN BEDRIJFSFINANCIERING Zonder financiering kan een onderneming niet bestaan. Of het nu gaat om de omvang van het eigen vermogen of de ontwikkeling van uw werkkapitaal: de wijze waarop

Nadere informatie

INHOUD. Beknopte biografie van de auteurs. HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1. HOOFDSTUK 2 Inleiding tot de jaarrekening 19

INHOUD. Beknopte biografie van de auteurs. HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1. HOOFDSTUK 2 Inleiding tot de jaarrekening 19 INHOUD Beknopte biografie van de auteurs v HOOFDSTUK 1 Draagwijdte van het financieel beheer 1 1.1. Het financieringsvraagstuk 1 1.2. Draagwijdte, organisatie en stijgend belang van de financiële functie

Nadere informatie

Hfst 5: Liquiditeit. 5.1 Analyse van de liquiditeit binnen de onderneming

Hfst 5: Liquiditeit. 5.1 Analyse van de liquiditeit binnen de onderneming Hfst 5: Liquiditeit Dagelijkse activiteiten staan centraal: - heeft de onderneming genoeg werkkapitaal om haar activiteiten te financieren? - Hoeveel werkmiddelen heeft ze nodig? 5.1 Analyse van de liquiditeit

Nadere informatie

Wat zegt uw financiële balans?

Wat zegt uw financiële balans? Wat zegt uw financiële balans? Samen met een door uw accountant opgestelde toelichting vormen de winst- en verliesrekening en de balans gezamenlijk de jaarrekening van uw onderneming. De balans is een

Nadere informatie

Succesvol financieren

Succesvol financieren Lentink Accountants/Belastingadviseurs brengt onder uw aandacht Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Huizen, april 2014 1 Introductie Het is voor bedrijven nog steeds lastig

Nadere informatie

Financiële analyse vzw

Financiële analyse vzw Financiële analyse vzw Dossier De Vereniging vzw Deze studie werd opgemaakt door S-PAS bvba - www.espas.be Daarbij is gebruik gemaakt van de boekhoudkundige gegevens van De Vereniging vzw INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv

Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Met de helpende hand van de overheid meer kans van slagen Succesvol financieren Alternatieve financieringsvormen voor uw bv Het is voor bedrijven nog steeds lastig om geld te lenen bij een bank. Maar u

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Rentabiliteitsratio s

Rentabiliteitsratio s 18 Rentabiliteitsratio s Nu we de begrippen balans, resultatenrekening en kasstromentabel onder de knie hebben, kunnen we overgaan tot het meer interessante werk, nl. het onderzoek naar de performantie

Nadere informatie

Bijzondere jeugdbijstand

Bijzondere jeugdbijstand Bijzondere jeugdbijstand Financiële analyse 2009-2011 21 januari 2013 adres Koning Albert II-laan 35 bus 31 1030 Brussel telefoon 02 553 34 34 fax 02 553 34 35 mail contact@zorginspectie.be web www.zorginspectie.be

Nadere informatie

onderneming : Algemene informatie Naam onderneming Ondernemingsvorm (maak een keuze uit de lijst) Minimum geplaatst kapitaal 18.

onderneming : Algemene informatie Naam onderneming Ondernemingsvorm (maak een keuze uit de lijst) Minimum geplaatst kapitaal 18. bij oprichting Algemene informatie Naam onderneming Ondernemingsvorm (maak een keuze uit de lijst) Minimum geplaatst kapitaal Kapitaal volgens oprichtingsstatuten Minimum inbreng in speciën jaar 1 18.550,00

Nadere informatie

Hfst 6 : Solvabiliteit

Hfst 6 : Solvabiliteit Hfst 6 : Solvabiliteit De financiële draagkracht op LT wordt bekeken. Belangrijk voor de relatie tussen een onderneming en haar financiële instelling(en). 3 aspecten van solvabiliteit: 1. Statische solvabiliteit:

Nadere informatie

FINANCIERINGEN PMV WEEK VAN DE BEDRIJFSOVERDRACHT 26 OKTOBER 2015

FINANCIERINGEN PMV WEEK VAN DE BEDRIJFSOVERDRACHT 26 OKTOBER 2015 FINANCIERINGEN PMV WEEK VAN DE BEDRIJFSOVERDRACHT 26 OKTOBER 2015 PLAATS VAN PMV IN HET VLAAMSE INVESTERINGSLANDSCHAP PUBLIEK & INSTITUTIONELE INVESTEERDERS VLAAMS GEWEST 100 % 100 % 100 % 2 VPM LRM GIMV

Nadere informatie

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan BEDRIJFSWETENSCHAPPEN Hoofdstuk 2: INVESTERINGSANALYSE 1. Toepasbare beoordelingsmethodes 1.1. Pay-back 1.2. Return on investment 1.3. Internal rate of return 1.4. Net present value 2. De investeringsbeslissing

Nadere informatie

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN

Financiering. (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden. Financiering - MCN Financiering (Alternatieve) Financiering en Voorwaarden Financiering - MCN De kapitaalmarkt in Beweging Toegang tot bancaire financiering meer onder druk Investeerders schuiven op in het gat dat banken

Nadere informatie

FINANCIERINGS- EN STEUNMAATREGELEN VOOR STARTENDE ONDERNEMINGEN STARTERSDAG UNIZO. 18 mei 2011

FINANCIERINGS- EN STEUNMAATREGELEN VOOR STARTENDE ONDERNEMINGEN STARTERSDAG UNIZO. 18 mei 2011 FINANCIERINGS- EN STEUNMAATREGELEN VOOR STARTENDE ONDERNEMINGEN STARTERSDAG UNIZO 18 mei 2011 1. Voorstelling Agentschap Ondernemen 2. Financieringsinstrumenten via overheid 3. Steunmaatregelen 4. Contact

Nadere informatie

BALANS LEZEN MEER INZICHT IN UW JAARREKENING

BALANS LEZEN MEER INZICHT IN UW JAARREKENING BALANS LEZEN MEER INZICHT IN UW JAARREKENING Inleiding In feite is het jaarlijks opmaken van de rekening, de jaarrekening, een onnatuurlijk fenomeen: de levensduur van een onderneming is over het algemeen

Nadere informatie

www.jooplengkeek.nl Hoofdstuk 42 belangrijk

www.jooplengkeek.nl Hoofdstuk 42 belangrijk www.jooplengkeek.nl belangrijk 1 Liquiditeitskengetallen Current ratio Quick ratio Working capital (werkkapitaal) Cashflow Kengetallen Kengetallen zijn verhoudingsgetallen, ze geven de verhouding aan tussen

Nadere informatie

Wie mag lenen of ontlenen? De kredietgever moet een natuurlijke persoon zijn die woont in het Vlaams Gewest. Bovendien is vereist dat die persoon:

Wie mag lenen of ontlenen? De kredietgever moet een natuurlijke persoon zijn die woont in het Vlaams Gewest. Bovendien is vereist dat die persoon: aangeboden door www.boekhouder.be Trouwe lezers van onze website weten dat we enthousiast zijn over het systeem van de Winwinlening dat in 2006 boven de doopvont werd gehouden door de Vlaamse overheid.

Nadere informatie

Inhoudstafel. Deel I - Welk krediet heeft u nodig? dossier. 1. Enkele vuistregels... 2. 2. Meest courante kredietvormen... 10

Inhoudstafel. Deel I - Welk krediet heeft u nodig? dossier. 1. Enkele vuistregels... 2. 2. Meest courante kredietvormen... 10 Inhoudstafel Deel I - Welk krediet heeft u nodig? 1. Enkele vuistregels... 2 1.1. Kortetermijnkredieten voor kosten... 2 1.1.1. Wat is uw behoefte aan bedrijfskapitaal?... 2 1.1.2. Ook uw dienstenbedrijf

Nadere informatie

DOSSIER N BUDGET/FEDCOM/2015/02 - Annexe 2.4. Balanscentrale. Ondernemingsdossier

DOSSIER N BUDGET/FEDCOM/2015/02 - Annexe 2.4. Balanscentrale. Ondernemingsdossier DOSSIER N BUDGET/FEDCOM/2015/02 - Annexe 2.4 Balanscentrale Ondernemingsdossier Beknopte handleiding Oktober 2008 Inleiding De Balanscentrale van de Nationale Bank van België (NBB) staat in voor de verspreiding

Nadere informatie

Sterke stijging Ebitda en netto resultaat Verhoging dividend

Sterke stijging Ebitda en netto resultaat Verhoging dividend Jaarresultaten 2013 Opgesteld door gedelegeerd bestuurders Dirk De Cuyper en Peter De Cuyper. Wetteren, België 17 maart 2014. Sterke stijging Ebitda en netto resultaat Verhoging dividend Kerncijfers 2013

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Externe Financiële Verslaggeving

Externe Financiële Verslaggeving FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN DEPARTEMENT ACCOUNTANCY, FINANCE & INSURANCE (AFI) NAAMSESTRAAT 69 B-3000 LEUVEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Naam student: Voornaam student Richting en studiejaar:

Nadere informatie

Module 4 Inzicht in cijfers

Module 4 Inzicht in cijfers Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers Les 3. Begrijp de balans en stuur op kengetallen 1. Winst- en verliesrekening 2. Balans 3. Kasstroomoverzicht 4. Winst en belasting Les 3 Maak

Nadere informatie

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 8 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 30 meerkeuzevragen (maximaal

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Aangeboden door Wouter Devloo IAB-Accountant Belastingconsulent Tel 0484 187434. Ratio analyse

Aangeboden door Wouter Devloo IAB-Accountant Belastingconsulent Tel 0484 187434. Ratio analyse Aangeboden door Wouter Devloo IAB-Accountant Belastingconsulent Tel 0484 187434 www.boekhouder.be Ratio analyse INHOUDSOPGAVE 1. Liquiditeitsratio s...3 1.1. Current ratio of liquiditeit in ruime zin...3

Nadere informatie

1. Voorstelling Agentschap Ondernemen 2. Financieringsinstrumenten via overheid 3. Steunmaatregelen 4. Contact. Agentschap Ondernemen

1. Voorstelling Agentschap Ondernemen 2. Financieringsinstrumenten via overheid 3. Steunmaatregelen 4. Contact. Agentschap Ondernemen FINANCIERINGS- EN STEUNMAATREGELEN VOOR STARTENDE ONDERNEMINGEN STARTERSDAG UNIZO 18 mei 2011 Agentschap Ondernemen Ondernemingen actief informeren en adviseren over overheidsmaatregelen en stimuli, complementair

Nadere informatie

FACTSHEET 23 juli 2013

FACTSHEET 23 juli 2013 FACTSHEET 23 juli 2013 Bedrijf : Trotter International Holding B.V. ( Trotter ) Opgericht : 26-4-2012 Gevestigd in : Nederland Branche : Dienstverlening Werknemers : 0 50 Jaarrekening : Unaudited concept

Nadere informatie

PERSBERICHT - AANKONDIGING JAARRESULTATEN 2014. Gereglementeerde informatie. Embargo tot 17 maart 2015, 17h40. The innovative packaging company

PERSBERICHT - AANKONDIGING JAARRESULTATEN 2014. Gereglementeerde informatie. Embargo tot 17 maart 2015, 17h40. The innovative packaging company PERSBERICHT - AANKONDIGING JAARRESULTATEN 2014 Gereglementeerde informatie Embargo tot 17 maart 2015, 17h40 The innovative packaging company Stijging van de operationele resultaten en de netto winst Verhoging

Nadere informatie

Hoe kijkt KBC naar de financiering van een project?

Hoe kijkt KBC naar de financiering van een project? Hoe kijkt KBC naar de financiering van een project? Innovatiesteunpunt voor land- en tuinbouw Innovatiedag Kemzeke, 15 juni 2010 Linda De Smet Adviseur Land- en Tuinbouw KBC Land- en Tuinbouwcenter ltc@kbc.be

Nadere informatie

Krediet en risico. Risicoprofiel van de onderneming. 1. Wat is de betekenis van krediet? 2. Hoe komt een krediet tot stand? 3. Wat is kredietrisico?

Krediet en risico. Risicoprofiel van de onderneming. 1. Wat is de betekenis van krediet? 2. Hoe komt een krediet tot stand? 3. Wat is kredietrisico? Krediet en risico Risicoprofiel van de onderneming 1. Wat is de betekenis van krediet? Van Dale: krediet = vertrouwen dat gesteld wordt in het vermogen tot betalen van een persoon of een onderneming, bereidwilligheid

Nadere informatie

Crowdfunding: publiek laten betalen, d.m.v. vermogen aan te trekken.

Crowdfunding: publiek laten betalen, d.m.v. vermogen aan te trekken. Crowdfunding: publiek laten betalen, d.m.v. vermogen aan te trekken. Informal investors: informele investeerders, bv particulieren Gebruiken is vast. Verbruiken is vlot. Materieel: tastbaar Immaterieel:

Nadere informatie

FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S

FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S 1 CONTACT PARMENTIER GUY MGI BVBA Valkenlaan 31 2900 Schoten Tel: 03/685.40.07 Mail: guy@parmrev.be Guy Parmentier Bedrijfsrevisor Executive professor University of Antwerp

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

Beleggen binnen of buiten de vennootschap!

Beleggen binnen of buiten de vennootschap! Beleggen binnen of buiten de vennootschap! Iven De Hoon BELEGGEN BINNEN OF BUITEN DE VENNOOTSCHAP 1. Beïnvloedt een belegging de vennootschapsbelasting?... 3 2. Beïnvloedt een belegging de notionele intrestaftrek?...

Nadere informatie

Financiële hefboomwerking

Financiële hefboomwerking 17 Financiële hefboomwerking Waarom gaan ondernemingen dan schulden aan, kan men zich terecht afvragen? Het antwoord ligt bij de kost van het alternatief. Schulden kosten aanzienlijk minder dan. Er werd

Nadere informatie

De verschillende financieringskanalen en hoe de overheid u hierbij kan helpen Agentschap Ondernemen

De verschillende financieringskanalen en hoe de overheid u hierbij kan helpen Agentschap Ondernemen De verschillende financieringskanalen en hoe de overheid u hierbij kan helpen Agentschap Ondernemen Iris Detavernier Greenbridge, 11 december 2014 Programma Algemene voorstelling AO Subsidiedatabank Overzicht

Nadere informatie

EDEBEX biedt ondernemingen een alternatief voor bankkrediet. Fonction de l orateur

EDEBEX biedt ondernemingen een alternatief voor bankkrediet. Fonction de l orateur EDEBEX biedt ondernemingen een alternatief voor bankkrediet TITREDavid DE Van LA CONFERENCE der Looven Founder & CCO de - Edebex Prénom & Nom l orateur Fonction de l orateur David Van der Looven Co-founder

Nadere informatie

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 4 1 / 10

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 4 1 / 10 Financiering niveau 4 Correctiemodel voorbeeldexamen 2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 4 1 / 10 Vraag 1 Toetsterm 1.1 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de

Nadere informatie

2. Wat is het fiscale voordeel?

2. Wat is het fiscale voordeel? 2. Wat is het fiscale voordeel? 2.1. verlaagd tarief behouden Bij twee van de voorwaarden om recht te hebben op het verlaagd tarief, is het kapitaal van belang. Het bedrag van het kapitaal kan van belang

Nadere informatie

Fundamental Analyser (Bron: Reuters)

Fundamental Analyser (Bron: Reuters) (Bron: Reuters) Deze informatie is afkomstig van derden in de zin van artikel 24.8 en 24.9 van de Algemene Voorwaarden van BinckBank en is dus niet afkomstig van BinckBank. Deze informatie is indicatief

Nadere informatie

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Er is al heel wat gezegd en geschreven over het onderwerp Cash Flows. Wat ons blijft verbazen is hoe onvolledig deze publicaties

Nadere informatie

MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016

MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016 MKBTR TOPFIT SESSIE HET VERHAAL VAN DE JAARCIJFERS 17 MAART 2016 Wat gaan we doen? Wat zijn je verwachtingen? Stukje theorie Oefencasus Afronding Handel en boekhouding Zo lang er handel wordt gedreven

Nadere informatie

Financieel Management

Financieel Management Financieel Management Liquide en Solvabel Voldoende werkkapitaal Voldoende eigen vermogen 2 1 Kasstromen Operationele cashflow Investeringscashflow Financieringscashflow 3 Liquiditeit Mate waarin schulden

Nadere informatie

De kasstromentabel. Een onderscheid moet worden gemaakt tussen kasuitgaven en kosten, tussen kasinkomsten en opbrengsten.

De kasstromentabel. Een onderscheid moet worden gemaakt tussen kasuitgaven en kosten, tussen kasinkomsten en opbrengsten. 14 De kasstromentabel Tot nog toe hebben we kennis gemaakt met de balans en de resultatenrekening. Alleen de kasstromentabel is nog niet uit de doeken gedaan. Alvorens hierover uit te weiden, nog enkele

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

Kansen voor Financiering in de Zaanstreek. 7 december 2015

Kansen voor Financiering in de Zaanstreek. 7 december 2015 Kansen voor Financiering in de Zaanstreek 7 december 2015 Kansen voor Financiering 2 Maar zo kan het ook! 3 Kansen voor Financiering Noord-Holland Gezamenlijk initiatief van Provincie Noord-Holland en

Nadere informatie

Principe. Daarom heeft de wetgever 2 belangrijke beperkingen ingevoerd. Beperking 1: maximumstand rekening-courant

Principe. Daarom heeft de wetgever 2 belangrijke beperkingen ingevoerd. Beperking 1: maximumstand rekening-courant Welke interest mag u nu betalen op uw rekening-courant? Welke interest mag u nu betalen op uw rekening-courant?... Principe... Beperking 1: maximumstand rekening-courant... Een voorbeeld verduidelijkt

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur Hoofdstuk 5 De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur 5.1 Inleiding In de vorige hoofdstukken hebben we het vreemd vermogen en het eigen vermogen van een onderneming besproken. De partijen

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

Hoe kan u het balans management van uw onderneming optimaliseren?

Hoe kan u het balans management van uw onderneming optimaliseren? Company NV Hoe kan u het balans management van uw onderneming optimaliseren? Hasselt 16/10/2013 2013 Deloitte Fiduciaire Contactgegevens Voor inlichtingen met betrekking tot dit document, kunt u terecht

Nadere informatie

Duvel Moortgat : courante netto winst +16%

Duvel Moortgat : courante netto winst +16% 15 Maart 2000 Duvel Moortgat : courante netto winst +16% Markante feiten van 1999 Beursintroductie: Duvel Moortgat werd begin juni geïntroduceerd op de Beurs van Brussel. Participatie in Noord Amerikaanse

Nadere informatie

Stichting Hope of the Nations M.F. Lodewijk Hogeweg 16D 8278 BC Kamperveen

Stichting Hope of the Nations M.F. Lodewijk Hogeweg 16D 8278 BC Kamperveen M.F. Lodewijk Hogeweg 16D 8278 BC Kamperveen INHOUDSOPGAVE Pagina Rapportage 3 Voorwoord 4 Resultaten 5 Financiële positie 7 Jaarstukken 2011 Jaarrekening 9 Balans per 31 december 2011 10 Winst-en-verliesrekening

Nadere informatie

KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN

KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN KAPITAALVERHOGING COFINIMMO: VAAK GESTELDE VRAGEN INSCHRIJVEN OP HET AANBOD Q1: Wat is het doel van het Aanbod? Ervan uitgaand dat er volledig wordt op ingeschreven, zullen de netto opbrengsten van de

Nadere informatie

a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET U NIET UW GEMAAKTE TOETS IN TE LEVEREN BIJ DE SURVEILLANT?

a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET U NIET UW GEMAAKTE TOETS IN TE LEVEREN BIJ DE SURVEILLANT? TOETS JAARREKENINGLEZEN BEROEPSOPLEIDING ADVOCATUUR VOORJAARSSCYCLUS 2012 EN INHALERS 11 OKTOBER 2012 (12.00 13.15 UUR) Naam :..... Cursusgroep :..... a. U hebt voor deze toets 75 minuten de tijd. VERGEET

Nadere informatie

Aurington. Administratie en Advies

Aurington. Administratie en Advies Aurington Administratie en Advies Let op de houdbaarheidsdatum! Mei 5 Pincode 6 7 8 Boetes Dit jaar Deze maand De balans Tandorine B.V. Debet Activa Bezittingen Wat heb ik? Credit Passiva Vermogen Hoe

Nadere informatie

Toets 3 HAVO 5 g Diagnostische toets 2012

Toets 3 HAVO 5 g  Diagnostische toets 2012 Uitwerkingen/waardering Toets 3 HAVO 5 20 12 MO Onderdeel 3.1 Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Diagnostische toets 2012 Uitwerkingen/waardering Voor deze toets zijn maximaal 35 punten te behalen; De

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Moore Stephens Informatief 148 www.moorestephens.be Onderwerp Welke interest mag u nu betalen op uw rekening-courant? Datum 24 september 2014 Copyright and disclaimer De inhoud van dit document

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2012 Een vooruitblik op de schuld, de schuldenlastbetalingen in 2013-2045

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

123WatEenSite C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam

123WatEenSite C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam C. van de PC Teststraat 1 3351 ZZ Alblasserdam INHOUDSOPGAVE Pagina Accountantsrapportage 3 Voorwoord 4 Resultaten 5 Financiële positie 7 Ondertekening van de accountantsrapportage 9 Jaarstukken 2008 Jaarrekening

Nadere informatie

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF)

Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Dutch Good Growth Fund (DGGF) Overview Regeerakkoord: versterkte samenhang tussen buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking Ondersteuning van Nederlands MKB dat wil

Nadere informatie

JAARVERSLAG 2014 2011 EV HAARLEM. Haarlem, 7 april 2015 - 1 - STICHTING DE WERELD KINDERTHEATER Gasthuisvest 47

JAARVERSLAG 2014 2011 EV HAARLEM. Haarlem, 7 april 2015 - 1 - STICHTING DE WERELD KINDERTHEATER Gasthuisvest 47 JAARVERSLAG 2014 STICHTING DE WERELD KINDERTHEATER Gasthuisvest 47 2011 EV HAARLEM Haarlem, 7 april 2015-1 - INHOUDSOPGAVE Pagina RAPPORT 1 Opdracht 3 2 Resultaat 4 3 Financiële positie 5 4 Kengetallen

Nadere informatie

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting

AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2. Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2 Lancering : 14 september tot en met 30 oktober 2015* *Behoudens vervroegde afsluiting 1 21/08/2015 Waarom AG Protect + Risk Control Europe 90 / 2? Volgende reeks

Nadere informatie

HANDLEIDING START-UP PLAN

HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN HANDLEIDING START-UP PLAN Dit document geeft informatie aan ondernemers, investeerders en burgers die interesse hebben voor het Start-up Plan. Deze handleiding moet samen met

Nadere informatie

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014

Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Ministerie van Economische Zaken Bedrijfsfinanciering: Van subsidie naar overheidsinstrumenten anno 2014 Roland Starmans Manager Product Ontwikkeling Bancair, Investment

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2001-II

Eindexamen m&o vwo 2001-II 4 Antwoordmodel Opgave Het boekresultaat (winst of verlies) dat ontstaat bij verkoop van vaste activa /deelnemingen. Niet, want in een beoordelingsgesprek staat de beoordeling van de prestaties van de

Nadere informatie

CASE II - GROEP EMMAÜS

CASE II - GROEP EMMAÜS CASE II - GROEP EMMAÜS Vlaanderen telt momenteel een 40-tal initiatieven voor beschut wonen. Deze initiatieven stellen zich tot doel mensen met psychische problemen opnieuw in de samenleving te integreren.

Nadere informatie

a. U hebt voor deze toets 60 minuten de tijd. VERGEET U NIET UW GEMAAKTE TOETS IN TE LEVEREN BIJ DE SURVEILLANT?

a. U hebt voor deze toets 60 minuten de tijd. VERGEET U NIET UW GEMAAKTE TOETS IN TE LEVEREN BIJ DE SURVEILLANT? TOETS JAARREKENINGLEZEN BEROEPSOPLEIDING ADVOCATUUR NAJAARSCYCLUS 2011 EN INHALERS 10 FEBRUARI 2012 (12.00-13.00 UUR) Naam :..... Cursusgroep :..... a. U hebt voor deze toets 60 minuten de tijd. VERGEET

Nadere informatie

Tax shelter voor startende ondernemingen

Tax shelter voor startende ondernemingen Newsflash Tax shelter voor startende ondernemingen Via de tax shelter wil de Federale overheid natuurlijke personen fiscaal aanmoedigen om risicokapitaal te verschaffen aan startende ondernemingen binnen

Nadere informatie

Curatoren middag 2015

Curatoren middag 2015 Curatoren middag 2015 Alternatieve financieringsvormen Wat zijn de mogelijkheden in het huidige financieringslandschap 11 november 2015 Spreker: Onderwerpen 1. Financieringsbehoefte bedrijfsleven 2. Veranderende

Nadere informatie

Hoofdstuk 6: Beoordelen

Hoofdstuk 6: Beoordelen Hoofdstuk 6: Beoordelen M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H6: Beoordelen Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

Najaarsseminar VAB Geld als Water

Najaarsseminar VAB Geld als Water Najaarsseminar VAB Geld als Water 7 november 2013 Lodewijk Kolfschoten Stelling 1 Mijn klanten willen alleen maar bankfinanciering Page 2 Crowdfunding Page 3 Wat is crowdfunding? Een alternatieve wijze

Nadere informatie

Circulaire. CORP 2013-002 - Aanbod van korte termijn financiering. Bankenplan : vraag van de Vlaamse regering

Circulaire. CORP 2013-002 - Aanbod van korte termijn financiering. Bankenplan : vraag van de Vlaamse regering Circulaire 28/02/2013 P11905 FEB175992 Published CORP 2013-002 - Aanbod van korte termijn financiering To: Banken-leden Contact: Anne-Mie Ooghe AO@febelfin.be In het kader van het Bankenplan van minister-president

Nadere informatie

Inmaxxa BV te Naarden Halfjaarbericht 2010 28 juli 2010

Inmaxxa BV te Naarden Halfjaarbericht 2010 28 juli 2010 Inmaxxa BV te Naarden Halfjaarbericht 2010 28 juli 2010 Inmaxxa BV Halfjaarbericht 2010 1 Inhoudsopgave Algemeen 3 Jaarverslag van de directie 4 Halfjaarbericht over de periode 1 januari 2010 tot en met

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 3 Kengetallen. Opdracht voor volgende lesweek

Financiële analyse. Les 3 Kengetallen. Opdracht voor volgende lesweek Financiële analyse Les 3 Kengetallen Opdracht voor volgende lesweek 1. Ieder teamlid download de financiele gegevens en berekent voor zijn bedrijf uit elke categorie van kengetallen (liquiditeit, solvabiliteit,

Nadere informatie

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement SPAREN OF BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement Welke beleggingsformules het best zijn aangepast aan uw doelstellingen, bespreekt u best met uw P&V adviseur. Hij helpt u graag verder bij het

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

SwingRIZIV. Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen.

SwingRIZIV. Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen. SwingRIZIV Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen. U bent geneesheer, tandarts, apotheker of kinesist en u geniet het RIZIV-statuut. Jaarlijks keert het RIZIV dus een bedrag uit voor de opbouw van een

Nadere informatie

Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen.

Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen. Hét middellange krediet voor uw bedrijfsinvesteringen. Brede kennis en ervaring in zowel de financiële wereld als het ondernemerschap is de basis van het MKBi Groeifonds Geef het mkb de juiste impuls met

Nadere informatie

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 CiTG, minor Mining and Resource Engineering Economie college 1: Grip op Geldstromen Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Energy & Industry Group December

Nadere informatie

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12 Financiering niveau 5 Correctiemodel voorbeeldexamen 2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12 Vraag 1 Toetsterm 6.4 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Voor welke

Nadere informatie