9 e Jongeren en geld.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "9 e Jongeren en geld."

Transcriptie

1 9 e Jongeren en geld. Geld is altijd al belangrijk geweest voor de mensheid en tot op de dag van vandaag zijn veel mensen er door geobsedeerd. Geld helpt je in je onderhoud te voorzien, geld bepaald je levensstijl en bovendien hangt voor veel mensen hun aanzien af van de hoeveelheid geld waar ze over te beschikken hebben. Ook is voor de meeste jongeren van tegenwoordig geld van groot belang, maar hoe gaan jongeren om met geld, door welke factoren word hun koopgedrag beïnvloed en in welke geld problemen kunnen jongeren terecht komen? Via de televisie en omgeving worden jongeren overstroomd met beelden waarin bezit wordt gepresenteerd als basis voor zelfwaarde en aanzien. Jongeren moeten de nieuwste mobieltjes en dure merkkleding hebben om nog een beetje bij de tijd te zijn, maar om deze aan te schaffen is geld nodig. Hoeveel geld hebben jongeren eigenlijk nodig om aan alle eisen te voldoen, en hoe komen jongeren aan hun geld? Daarnaast word het verdiende geld uitgegeven, maar wordt dit daadwerkelijk beïnvloed door media en omgeving? En wat gebeurt en wanneer een jongere meer uitgeeft dan hij/zij eigenlijk bezit? Geld moet rollen! welk geld? Vergeleken met vroeger hebben jongeren tegenwoordig een zeer grote koopkracht. Door middel van bijbaantjes wordt er veel geld verdiend, wat vrijwel gelijk weer wordt uitgegeven om behoeftes te kunnen bevredigen. In dit hoofdstuk wil ik twee vragen centraal zetten; - Hoe komen jongeren aan geld en hoeveel is het gemiddeld inkomen. - Waar geven jongeren geld aan uit en hoeveel is dit? Belangrijke bronnen van inkomsten zijn; 1

2 Baantje: 53% Ouders: 35% Vakantiewerk: 9% Tegemoetkoming studiekosten: 3% (alleen de oudere scholieren) Zoals je aan de gegevens hierboven kunt zien hebben veel jongeren een baan, bijbaan of werken in de vakantie. Dat leidt tot meer zelfstandigheid. Je kunt dan zelf dingen kopen die je graag wilt hebben. Populaire (bij)baantjes zijn bijvoorbeeld het hebben van een krantenwijk, werken in een winkel of de horeca en babysitten. Wat een jongere minimaal verdiend kan je in de volgende tabel zien; Minimum loon (2012) Leeftijd Loon per dag (in euro s) 12 jaar onbekend 13 jaar onbekend 14 jaar onbekend 15 jaar 20,03 16 jaar 23,04 17 jaar 26,37 18 jaar 30,38 19 jaar 35,05 20 jaar 41,06 Bij de supermarkten verdienen jongeren gemiddeld zo n 20 procent minder dan wat ze elders verdienen. Alleen 18-jarigen verdienen in de supermarkt iets meer dan hun leeftijdsgenoten bij andere bedrijven 2

3 Hiernaast vormen ouders/verzorgenden ook een interessante bron van inkomsten. Normaal gesproken betalen zij (tot een bepaalde leeftijdsgrens) eten, kleding en verzekeringen voor hun kinderen. Hiervoor ontvangen zij vergoeding van het rijk; kinderbijslag. Vaak ontvangen jongeren ook zakgeld en eventueel kleedgeld. Dit is overigens een goede manier voor jongeren om met een bepaald budget om te leren gaan en verantwoordelijkheid te leren nemen. Hier volgen twee tabellen waarin je kan zien hoeveel zakgeld en/of kleedgeld een jongere gemiddeld krijgt. Leeftijd Zakgeld per maand (in euro s) 12 jaar 11,34 13 jaar 14,97 14 jaar 18,15 15 jaar 20,42 16 jaar 22,69 17 jaar 24,96 18 jaar 26,77 Leeftijd Kleedgeld per maand (in euro s) 12 jaar 36,03 13 Jaar 39,43 14 jaar 45,38 15 jaar 45,38 16 jaar 45,38 17 jaar 45,38 18 jaar 45,38 3

4 Havo -en VWO scholieren hebben relatief meer te besteden dan leerlingen van andere schooltypen. Brugklassers hebben het laagste inkomen. Opvallend is dat VMBO-ers, als ze een baantje hebben, gemiddeld het hoogste inkomen hebben. Vooral scholieren van het HAVO en VWO hebben inkomsten uit werk. VWO-ers hebben de bestbetalende vakantiebaantjes. Aangezien inkomsten uit werk het meest bijdragen aan het totale inkomen, krijgen de scholieren van het HAVO en het VWO per maand het meeste geld in handen en waar rolt het geld heen? Uit een Rijks-enquete, gehouden onder 35 jongeren tussen de twaalf en achttien jaar is is gebleken dat de grootste uitgavenposten Sigaretten, kleding en alcohol betreffen. Wanneer men jongens en meisjes in twee groepen verdeelt, er een duidelijk verschil is bij de grootste bron van uitgaven. Dit heeft te maken met het verschil in behoeften en voorkeuren tussen beide seksen. Meisjes geven meer geld uit aan kleding waarbij tijdens deze enquête ook cosmetica aan is toegevoegd. Jongeren hebben deze uitgaven niet maar besteden echter opvallend meer uit aan alcohol dan meisjes. Beide groepen besteden teveel geld aan roken. 'Dit valt mede te verklaren door het feit dat meisjes vooral alcoholhoudende dranken kríjgen aangeboden, en jongens dit vaker zelf aanbíeden. Hierbij spreek ik niet met harde feiten, maar puur uit eigen ervaring.' Belangrijke uitgavenposten Kleding, schoenen % Alcohol % Mobiele telefoon 7.05 % Snacks en frisdrank 11 % 4

5 Cadeaus 4.85 % Roken 4.78 % Uitgaan (excl. Consumpties) 4.78 % Gemiddeld besteed een scholier zo n 116,00 per maand. Op jaarbasis besteden alle scholieren samen ruim 1 miljard euro. Wat opvalt is dat vooral de oudste leeftijdscategorie de 16 tot 18 jarigen nu behoorlijk meer uitgeeft dan eerst. Ook de inkomsten van deze groep zijn meer gestegen dan van andere leeftijdscategorieën. Gemiddelde uitgaven per maand 12 jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar 197 Welk rol spelen opvoeding en invloeden van buitenaf in het uitgavenpatroon van jongeren? Jong geleerd Onderzoek van het NIBUD heeft aangetoond dat er een duidelijk verband is tussen opvoeding en geldproblemen. Van de volwassen die vroeger hebben geleerd goed met geld om te gaan, gaat nu maar 95% goed met zijn geld om. Ouders moeten hun kinderen financieel beter opvoeden vind het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting. Dit begint al wanneer kinderen nog heel erg klein zijn. In hun belevingswereld is geen geld en bestedingspatroon, maar gaan ze op in hun spel en verkenningstocht. De ouders zouden de taak op zich moeten nemen, een kind meer bewust te laten worden van de waarde van geld en keuzes maken. Leg je kind 5

6 uit dat mama die leuke voetbal niet zomaar kan kopen omdat het geld dat mama heeft, nodig is om brood te kopen. Ook zouden ouders hun kinderen, zeker als dat al werkende jongeren zijn, veel minder makkelijk geld moeten lenen of een vaste bijdrage geven. Ouders zouden er goed aan doen hun kinderen te begeleiden bij het op een rij zetten van de inkomsten en uitgaven aldus het NIBUD. Oud gedaan? Jeugd is voor de reclame wereld een belangrijke doelgroep, maar zijn jongeren hier vatbaar voor? Uit onderzoek is gebleken dat jongeren steeds minder gevoelig worden voor trends. Volgens drs. Paul Sikkema en drs. Tijl Rood is dit het gevolg van de geweldige vrijheid die er is ontstaan onder de jeugd als het gaat om eigen persoonlijkheid. Kleding hoeft niet meer perse van Nike te zijn want je mag toch zijn wie je bent. Hierbij komt dat jongeren wispelturig en veranderlijk is waardoor ze niet veel houvast bieden om merk of winkeltrouw op te bouwen. Ook hebben jongeren nog niet de koopkracht om onmenselijke grote en dure dingen te kopen, hoewel ze steeds meer zakgeld krijgen en bovendien zelf mogen beslissen wat ze met dat geld doen. Een deel van de reclame is op de jeugd als potentiële consument gericht maar reclame voor jongeren eist een specifieke aanpak. Uit het onderzoek blijkt dat jongeren het best te bereiken zijn via verschillende media. Opvallend is dat bij het ene medium reclame als irritant wordt ondervonden, en bij het andere reclame totaal niet stoort. (TIPS & ADVIES VERKOOP, 1997) Tv-reclame bijvoorbeeld, die overvloedig in te grote blokken langskomt, is een grote bron van ergernis voor jongeren. Jeugd vindt dat reclame op zijn minst grappig moet zijn. Ook worden jongeren via de radio veel lastiggevallen met reclame wat ze zelf meer irritant ervaren dan tv-reclame. Vooral de overvloed aan reclamespots en voortdurende herhaling ergert hen mateloos. Dagbladen zijn al helemaal niet geschikt om jongeren te bereiken. Jongeren vinden het formaat onhandig en de artikelen te lang. Daarentegen worden tijdschriften die aansluiten bij hun hobby (bv. muziek, computer of sport) wel veel gelezen. Toch is er uit onderzoek van Aaker & Bruzzone (Belgie) gebleken dat de irriterende commercials beter herinnerd worden dan de minst irriterende. De merknaam werd echter minder goed herinnerd bij de irriterende commercials. Irritatie trekt dus blijkbaar wel de aandacht op de spot zelf, maar niet op het merk. 6

7 Producten die de interesse hebben van jongeren zijn; moderne technologie en informatica, muziek, fastfood, kleding, tabak en alcohol. Via de videoclips op TMF en MTV krijgen jongeren een verrassend aantal prikkels wat hen aanzet tot het kopen van CD s. Men noemt dit ook wel de verclipping van de maatschappij. Andere efficiënte manieren om jongeren te bereiken is via een persoonlijke brief op hun eigen naam. Een goed voorbeeld hiervan zijn banken die jongeren persoonlijk geadresseerde brieven en tijdschriften sturen om ze te overtuigen zich bij een bank aan te sluiten. Ook kunnen veel jongeren worden bereikt door het sponsoren van grote jongerenevenementen, ondermeer doordat er allerlei stickers en gadgets worden uitgedeeld. Uit een interview met onderzoekster Anneleen Waterloos blijkt dat jongeren ongelooflijk veel geld uitgeven aan kleding. Kledij is voor hen belangrijk om zichzelf een houding te geven.grote kleding advertentiecampagnes hierintegen hebben geen effect, de jeugd van nu wil kleding die niet te mainstream is. Ondanks al deze argumenten kan reclame jongeren toch op een subtiele manier verleiden tot het kopen van een product. Reclame gaat daarbij als volgt te werk; Een aantal personen gaan zich aan reclames spiegelen, de peargroep Meestal zijn deze producten echter een stuk duurder dan hun niet-gemerkte broertjes wat een soort van standensamenleving onder de jongeren tot gevolg heeft. Jongeren die deze dure producten of dragen stijgen bij leeftijdsgenoten die op den duur hun gedrag en leefstijl gaan imiteren. Zo ontstaat er een sociale druk die niet alleen bepaalt wat een jongere mag en kan dragen, maar zelfs wat je moet eten en hoe te gedragen. De identificatie met de peargroep ontstaat eigenlijk uit een gevoel van zwakte. Een andere vorm van manipulatie is het aanpraten van de onmisbaarheid van een toestel. Zonder die telefoon leef je niet echt of Met een i-pod kan je de hele wereld aan Meestal zijn deze producten het gevolg van een algemene comfortsituatie; hoe meer hoe liever Iedereen heeft het, waarom ik niet? Dat het product vaak helemaal niet nodig is of nadelig kan zijn, wordt niet eens overwogen. 7

8 Met welke geldproblemen kunnen jongeren kampen? Op dinsdag 01 november 2005 publiceerde NIBUD een onderzoek wat werd gehouden onder 2300 werkende jongeren tussen jaar. Bijna de helft van de jongeren zegt dat ze wel eens geld tekort komen. Bij ruim 20 procent komt dit vaak voor en ruim 30 procent heeft nooit een tekort. Meisjes van 21 t/m 25 jaar hebben vaker schulden dan hun mannelijke leeftijdsgenoten; ongeveer 50% van de meisjes tegen 41% van de jongens. Twee op de drie zelfstandig wonende jongeren heeft een schuld van gemiddeld 1750 euro. 10 % van de oudste groep heeft meer dan schuld! koop vandaag, betaal volgend jaar! of leen nu tegen de laagste rente. Het aantal jongeren met schulden groeit harder dan de beurzen kelderen.wat zorgt ervoor dat jongeren in geldproblemen komen en hoe komen ze er weer uit? Jongeren lenen makkelijk. Spaarde je vroeger een tijdje voor iets wat je graag wilde hebben, tegenwoordig is deze calvinistische aanpak achterhaald. Wil je iets kopen waar je eigenlijk geen geld voor hebt, dan leen je het toch gewoon? Het is dus niet zo verrassend dat de meeste jongeren schulden maken om vooral luxegoederen te kunnen kopen. De top 5 oorzaken van schulden bij jongeren; 1. Auto of scooter 2. mobiele telefoon 3. product van postorderbedrijf 4. huur 5. elektriciteitsrekening Opmerkelijk is dat veel minderjarige thuiswonende jongeren met een baantje toch geld lenen bij hun ouders, gemiddeld 700 euro. De 18-plussers maken graag gebruik 8

9 van de mogelijkheid om rood te staan op de betaalrekening. Dit is een zorgwekkende situatie omdat jongeren relatief veel te besteden hebben. Wanneer jongeren eenmaal een schuld hebben, komen ze daar niet gemakkelijk vanaf. Een schuldsanering krijgen ze vaak niet omdat de bank redeneert Als je 20 bent heb je nog genoeg tijd om schulden terug te betalen. Daarnaast verdienen veel jongeren gewoon te weinig om hun schuld af te betalen. Voorkomen is beter dan genezen! Schulden kun je simpelweg voorkomen door goed op je uitgaven te letten. Een begroting is een handig hulpmiddel om in te schatten hoeveel geld je per maand kunt besteden. Ook is het achter de hand houden van wat geld fijn bij onvoorziene omstandigheden. Het zou mooi zijn als het zo werkt, maar soms kan het toch gebeuren dat je in de schulden terechtkomt. Zoals al is gezegd komt dit bij de meeste jongeren wel een keer voor, dus je er voor te schamen hoeft niet. Wel is het belangrijk om zo snel mogelijk uit de rode cijfers te komen. Allereerst is het belangrijk om eerst orde op zaken te stellen, zo voorkom je dat het probleem groter wordt. Bekijk je uitgaven en onderscheid de meest noodzakelijke van de minder noodzakelijke. Het is verstandig elke maand een zo groot mogelijk bedrag af te betalen. Toch blijft het voor de jongeren moeilijk om van hun schulden af te komen. Een aantal gemeenten heeft inmiddels een beleid ontwikkeld voor jongeren met schulden (o.a. Enschede, Hengelo, Utrecht, Rotterdam en Den Haag.) Bij afdelingen schuldhulpverlening van een gemeente of kredietbank worden speciale jongerenconsulenten aangesteld of is er sprake van een apart project voor jongeren. Onderdeel van dit beleid is het geven van voorlichting en budgetbegeleiding op bijvoorbeeld scholen. Ook kunnen jongeren persoonlijke budgetbegeleiding krijgen en hulpverlening om schulden op te lossen of beheersbaar te maken. De hulp die gemeenten aan jongeren verlenen, wordt de integrale aanpak genoemd. Schuldhulpverlening in de vorm van schuldsanering langs de reguliere weg, waarin ook beroep kan worden gedaan op de Wet Schuldsanering natuurlijke personen 9

10 (WSNP) levert voor de meeste jongeren problemen op. Deze wet is geldig vanaf 18 jaar, geldt niet voor studieschulden en de meeste jongeren komen niet in aanmerking voor deze wet omdat ze niet beschikken over voldoende aflossingscapaciteit. Ook schulden die ontstaan zijn door de rechter veroordeelt onverantwoordelijk gedrag niet afgelost worden via WSNP. Zoals al is gezegd, voorkomen is beter dan genezen. Maar laat je niet ontmoedigen, er is een uitweg!er is, zoals je in dit hoofdstuk hebt kunnen lezen, binnen iedere gemeente iemand, een afdeling of een organisatie die jongeren met schulden helpt. Aan geld hebben de meeste jongeren geen gebrek. Door zakgeld, kleedgeld en een bijbaantje hebben de meeste jongeren relatief veel te besteden; gemiddeld 116,00 per maand. Belangrijke uitgavenposten zijn kleding en alcohol. Een opvoeding waarin kinderen bewust met geld om leren gaan is van cruciaal belang. Onderzoek van het NIBUD heeft aangetoond dat er een duidelijk verband is tussen opvoeding en geldproblemen. Van de volwassen die vroeger hebben geleerd goed met geld om te gaan, gaat nu maar 5% slecht met zijn geld om. Reclamespots of advertenties worden door jongeren snel herkend, maar bij een overvloed aan dezelfde reclame raken ze geïrriteerd. Het effect van hiervan is dat irritatie voor het product soms een gunstige werking kan hebben. Een goede jongerencampagne vraagt om een grappige, creatieve aanpak. Het koopgedrag wordt meestal niet alleen beïnvloed door reclame. De cultuur van jongeren bevat maatschappelijke factoren, opvoeding en zakgeld, die een belangrijke rol spelen in het koopproces van jongeren. Schulden ontstaan omdat jongeren kwetsbaar zijn, een grote koopdrang hebben en geen goed overzicht hebben over hun uitgaven, waardoor ze geld uitgeven wat ze eigenlijk niet hebben door rood te kunnen staan en leningen af te sluiten (eventueel bij ouders). 10

[zelf op te maken en in te vullen > denk hierbij aan het tonen van een foto en/of logo van de bank, je naam etc.

[zelf op te maken en in te vullen > denk hierbij aan het tonen van een foto en/of logo van de bank, je naam etc. Beschrijving Deze gastles gaat over inzicht krijgen in je inkomen en uitgaven. Jongeren moeten zorgen dat ze inkomen hebben. Anders is het lastig om een eigen leven in te vullen. Zakgeld, kleedgeld, baantje,

Nadere informatie

Financiële opvoeding. September 2007

Financiële opvoeding. September 2007 Financiële opvoeding September 2007 Inhoud INHOUD... 1 1 INLEIDING... 2 1.1 AANLEIDING... 2 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 2 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 3 LEESWIJZER... 4 2 ZAKGELD EN KLEEDGELD... 5 2.1

Nadere informatie

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Utrecht, 2011 Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Samenvatting en Conclusie Geld van de ouders De meeste scholieren krijgen zakgeld (88 procent). Kleedgeld is minder

Nadere informatie

NIBUD Nationaal Scholierenonderzoek 2004/2005

NIBUD Nationaal Scholierenonderzoek 2004/2005 NIBUD Nationaal Scholierenonderzoek 2004/2005 Een onderzoek naar inkomsten, uitgaven, baantjes en omgaan met geld Inhoud 1 Inleiding... - 4-1.1 Doelstelling... - 4-1.2 Methode van onderzoek... - 4-1.3

Nadere informatie

Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal)

Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal) Rapport Kinderen en Geld Enquête (NIBUD en het Jeugdjournaal) Inleiding Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) geeft voorlichting over inkomsten en uitgaven van particuliere huishoudens.

Nadere informatie

Nibud Scholierenonderzoek 2008-2009

Nibud Scholierenonderzoek 2008-2009 Nibud Scholierenonderzoek 2008-2009 Inhoud VOORWOORD... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 DOELSTELLING... 4 1.2 METHODE VAN ONDERZOEK... 4 1.3 ACHTERGRONDVARIABELEN... 4 1.4 LEESWIJZER... 6 2. INKOMSTEN... 7 2.1

Nadere informatie

Welkom en voorstellen

Welkom en voorstellen 3 november 2015 Welkom en voorstellen Francine Nijkamp-Ririhena Pubers en geld Zakgeld, richtlijnen (bron: NIBUD) Leeftijd Bedrag per week in 12 tussen 3,00 en 4,60 (19,00/mnd) 13 tussen 3,50 en 4,60 (19,00/mnd)

Nadere informatie

Vroeg wijs met geld. gemeente www.heumen.nl. Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld

Vroeg wijs met geld. gemeente www.heumen.nl. Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld Vroeg wijs met geld Informatie over hoe u uw kind helpt slim en verstandig om te gaan met geld gemeente www.heumen.nl Heumen HU.090 brch vroeg wijs met geld.indd 1 04-02-14 09:30 Inhoudsopgave Zakgeld

Nadere informatie

gebruikt. Hierdoor is het mogelijk om de resultaten van de gemeente Heusden te vergelijken met de landelijke cijfers.

gebruikt. Hierdoor is het mogelijk om de resultaten van de gemeente Heusden te vergelijken met de landelijke cijfers. Zaaknummer: OWZSB04 Onderwerp Collegevoorstel Inleiding Landelijk neemt het aantal jongeren met schulden toe, in Heusden is deze stijging echter niet terug te vinden in de cijfers. Dit vormde aanleiding

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Utrecht, 2011 Nibud Scholierenonderzoek 2010-2011

Utrecht, 2011 Nibud Scholierenonderzoek 2010-2011 Utrecht, 2011 Nibud Scholierenonderzoek 2010-2011 Een onderzoek naar de inkomsten en uitgaven van de Nederlandse scholieren Samenvatting en conclusie Inhoudsopgave p. 3 p. 8 p. 11 p. 12 p. 15 p. 21 p.

Nadere informatie

Opmaak pilot Geld 25-01-2005 10:44 Pagina 1. Geld

Opmaak pilot Geld 25-01-2005 10:44 Pagina 1. Geld Opmaak pilot Geld 25-01-2005 10:44 Pagina 1 Geld Opmaak pilot Geld 25-01-2005 10:44 Pagina 2 GELD UITGEVEN Vraag 1 Bekijk deze advertentie. Welke afgebeelde producten koop jij wel eens? 2 Opmaak pilot

Nadere informatie

Omgaan met geld. Budgetteren

Omgaan met geld. Budgetteren Omgaan met geld We leven in een consumptiemaatschappij. Overal worden goederen en diensten aangeboden. Via reclames word je aangemoedigd om steeds meer te kopen. Maar als consument moet je op je hoede

Nadere informatie

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een

Ga naar www.nibud.nl klik bij Test en spel op: Alle tests en spellen Doe de test: Wat voor geldtype ben jij? Uitslag: je bent een kritisch consument Geld genoeg? In deze opdracht ga je je eigen inkomsten vergelijken met leeftijdgenoten, je maakt een overzicht van je inkomsten en uitgaven. Daarna laat je zien hoe belangrijk reclame

Nadere informatie

Mei 2013, Nibud Nibud Scholierenonderzoek 2012-2013

Mei 2013, Nibud Nibud Scholierenonderzoek 2012-2013 Mei 2013, Nibud Nibud Scholieren 2012-2013 Auteurs Anna van der Schors Tamara Madern Minou van der Werf Samenvatting en conclusie p. 3 p. 9 p. 12 p. 15 p. 25 p. 28 p. 35 p. 52 p. 56 p. 64 p. 66 p. 72 p.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bijlage 20. Inleiding 3. Nuttige websites 27. Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5

Inhoudsopgave. Bijlage 20. Inleiding 3. Nuttige websites 27. Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5 Inhoudsopgave Inleiding 3 Lesmateriaal 3 Leerdoelen 3 Lesopzet 4 Uitgangspunten 5 Voorbereiding 5 Bijlage 20 Nuttige websites 27 Literatuurlijst 28 Lesdag 1: Les 1 Zakgeld 6 Les 2 Besteding zakgeld en

Nadere informatie

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg

Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Is jouw maand ook altijd iets te lang? Onderzoek Jongerenpanel Tilburg Onderzoek uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Tilburg DIMENSUS beleidsonderzoek December 2012 Projectnummer 507 Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor

(1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor (1 m.) Klassikale aftrap Docent stelt jou als gastdocent voor Beschrijving (ter info voor gastdocent) Deze gastles gaat over je leefstijl en welk soort uitgavenpatroon de leerling heeft. Ben je je bewust

Nadere informatie

Lesbrief Meneer Beer

Lesbrief Meneer Beer Lesbrief Meneer Beer Het verhaal Het verhaal gaat over Meneer Beer. Hij is verliefd op een prachtig berinnetje, maar hij durft het haar niet te vertellen. Hij vindt zichzelf maar een eenvoudige beer. Om

Nadere informatie

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl

Kim Dalessi. K.dalessi@student.fontys.nl 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Hallo!!...3 Aflevering 1...7 Opdracht 1...7 Opdracht 2...8 Aflevering 2...9 Opdracht 3...9 Opdracht 4...10 Aflevering 3...11 Opdracht 6...12 Opdracht 7...13 Werkblad Logboek...14

Nadere informatie

Factsheet Financieel gedrag van jongeren uit de derde graad secundair onderwijs

Factsheet Financieel gedrag van jongeren uit de derde graad secundair onderwijs Contacten: Ilse Cornelis, onderzoeker Cebud i.cornelis@thomasmore.be 0485 18 92 60 Bérénice Storms, onderzoeksleider Cebud Berenice.Storms@thomasmore.be Esther Geboers, coördinator Cebud Esther.Geboers@thomasmore.be

Nadere informatie

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag

Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag Spaarpot van de Toekomst lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

4. Arbeid en inkomen. 4.1 Arbeid. 4.1.1 Werkende jongeren

4. Arbeid en inkomen. 4.1 Arbeid. 4.1.1 Werkende jongeren 4. Arbeid en inkomen In 21 had 45 procent van de jongeren van 15 24 jaar een betaalde baan van tenminste twaalf uur per week. Ook veel scholieren en studenten hebben naast hun opleiding een bijbaan. Bijna

Nadere informatie

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken.

Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Beschrijving Sparen en lenen zijn, naast het betalingsverkeer, de diensten van de bank waar de meeste mensen gebruik van maken. Heb jij inzicht in jouw geld- en bankzaken? Welke betaalvormen zijn er en

Nadere informatie

Totaal 134,00 Berekening: zakgeld: 3,50 52 : 12 = 15,17 per maand. loon supermarkt: 25,00 52 : 12 = 108,33 per maand. oppassen: 5,00 52 : 12 = 21,67

Totaal 134,00 Berekening: zakgeld: 3,50 52 : 12 = 15,17 per maand. loon supermarkt: 25,00 52 : 12 = 108,33 per maand. oppassen: 5,00 52 : 12 = 21,67 1.1 Wat voor inkomen heb je? 1 a Zakgeld: 6 per week. Kleedgeld: 60 per maand. Bezorgen huis-aan-huisblad: 12 per week. (Voor de fietstassen en het regenpak kan geen bedrag en geen periode worden opgeschreven.)

Nadere informatie

MoneyMindsets van Scholieren

MoneyMindsets van Scholieren MoneyMindsets van Scholieren Houding en gedrag van scholieren in geldzaken September 2013, Nibud en WWJB 2 / [MoneyMindsets van scholieren, 2013] MoneyMindsets van Scholieren Houding en gedrag van scholieren

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Omgaan met geld Een informatieve tekst lezen Kun jij met geld omgaan? Hoe ga jij met geld om? Geef je het uit als water of ben je juist heel zuinig? Gaat jouw geld op aan beltegoed

Nadere informatie

Project Alcohol 2014

Project Alcohol 2014 Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Nederlands in Uitvoering

Nederlands in Uitvoering Nederlands in Uitvoering Leerjaar 1 Omgaan met geld Een informatieve tekst lezen Algemene modulegegevens Leerjaar: 1 Taaltaak: Een informatieve tekst lezen Thema: Omgaan met geld Leerstijlvariant: DOE

Nadere informatie

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt

Factsheet persbericht. Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Factsheet persbericht Vooral studentes somber over kansen arbeidsmarkt Inleiding Van augustus 2009 tot en met september 2009 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden

Nadere informatie

Bijbaantjesonderzoek

Bijbaantjesonderzoek Bijbaantjesonderzoek Uitgevoerd door Scholieren.com in oktober 2014 Inhoud Voorwoord 3 Steekproefsamenstelling 4 Resultaten - Bijbaantjes 6 - Problemen op het werk 11 Conclusies 14 2 Voorwoord Scholieren.com

Nadere informatie

Financiële opvoeding 2010. Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken

Financiële opvoeding 2010. Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken Financiële opvoeding 2010 Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken Inleiding In deze peiling onder ruim 1000 respondenten is gekeken wat ouders belangrijk vinden dat hun kind leert over omgaan met geld,

Nadere informatie

Schulden? Pak ze aan!

Schulden? Pak ze aan! Schulden? Pak ze aan! Schulden? Pak ze aan! De meeste Nederlanders hebben op een of andere manier wel een schuld. Bijvoorbeeld in de vorm van een hypotheek, een doorlopend krediet, financiering voor een

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit?

Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit? Hoofdstuk 2: Kom je ermee uit? Een middagje shoppen. a 75 209 x 100% = 35,9%. b 209 : 3,72 = 56,18. Dus zij moet 57 uur werken om de nieuwe jas te kunnen kopen. c Zij had eerst kunnen sparen of zij had

Nadere informatie

Nibud minimum-voorbeeldbegrotingen 2015 / 1

Nibud minimum-voorbeeldbegrotingen 2015 / 1 Nibud minimumvoorbeeldbegrotingen 2015 Het Nibud stelt elk jaar begrotingen op voor huishoudens met een minimum inkomen. We gaan uit van een inkomen op het niveau van het sociaal minimum. Dit is de uitkering

Nadere informatie

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Samenvatting In dit hoofdstuk wordt allereerst gekeken naar de bekendheid en het gebruik van vijf inkomensondersteunende regelingen, te weten: Kwijtschelding gemeentelijke

Nadere informatie

RANDSTAD VAKANTEBANEN MONITOR Wat levert een vakantiebaan volgens de jongeren zelf op?

RANDSTAD VAKANTEBANEN MONITOR Wat levert een vakantiebaan volgens de jongeren zelf op? RANDSTAD VAKANTEBANEN MONITOR Wat levert een vakantiebaan volgens de jongeren zelf op? Datum: Maart 2010 Opdrachtgever: Randstad Nederland B.V. Onderzoeksbureau: YoungVotes TM Kenmerk: RAN003 Achtergrond

Nadere informatie

Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht. Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO

Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht. Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO Persoonlijke financiën: Inzicht en overzicht Resultaten onderzoek Waar blijft mijn geld TNS NIPO Inleiding Voor u ligt de rapportage naar aanleiding van het onderzoek Waar blijft mijn geld? In totaal hebben

Nadere informatie

Maak uw eigen Miljoenennota

Maak uw eigen Miljoenennota Maak uw eigen Miljoenennota Er is weer economische groei, de huizenmarkt trekt aan, en volgens de rijksbegroting gepresenteerd op Prinsjesdag gaat bijna iedereen er volgend jaar financieel op vooruit.

Nadere informatie

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 3 Financiën 1 22 mei 2007

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 3 Financiën 1 22 mei 2007 Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 3 Financiën 1 22 mei 2007 1 onderzoeksgegevens mogen alleen gebruikt worden onder vermelding van YoungVotes en de VARA Factsheet Jongeren en Financiën Jongeren betalen

Nadere informatie

Tekst 1 Goede voornemens voor 2013 Vrouwen willen meer voor zichzelf opkomen, mannen willen vaker bij hun familie zijn.

Tekst 1 Goede voornemens voor 2013 Vrouwen willen meer voor zichzelf opkomen, mannen willen vaker bij hun familie zijn. Actuele opdracht leesvaardigheid Goede voornemens januari - 2013 2 vmbo Opdracht 1 Veel mensen maken goede voornemens aan het begin van een nieuw jaar. Ze bedenken dan wat ze in het nieuwe jaar anders

Nadere informatie

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering

Een nieuwe bank. Lesvoorbereiding Crisis graad 2. Verwondering Een nieuwe bank Lesvoorbereiding Crisis graad 2 Voorzie speelgoed - geld, echte kleine muntstukken of print het blad met de centen. Op elk blad staan 100 centen in rijen van 10. Zo kan je gemakkelijk het

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Ik en de maatschappij. Rondkomen

Ik en de maatschappij. Rondkomen Ik en de maatschappij Rondkomen Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Jacobien Ubbink, Tessel Mulder Philein Educatieve Teksten Inhoudelijke redactie:

Nadere informatie

Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm. Nibud, 2013

Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm. Nibud, 2013 Minimum-voorbeeld begrotingen en kostendelersnorm Nibud, 2013 Inhoud 1 INLEIDING... 3 2 INKOMSTEN... 4 3 MINIMALE UITGAVEN... 8 3.1 Minimum-voorbeeldbegrotingen... 8 3.2 Persoonlijk onvermijdbare uitgaven...

Nadere informatie

Examen VMBO-BB. economie CSE BB. woensdag 26 mei 9.00-10.30 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje.

Examen VMBO-BB. economie CSE BB. woensdag 26 mei 9.00-10.30 uur. Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Examen VMBO-BB 2010 tijdvak tijdv 1 woensdag 26 mei 9.00-10.30 uur economie CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 36 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie

Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie Samenvatting Hfst 5. Trendvragen financiële situatie Na twee jaar van stijgende inkomens zien Leidenaren dit jaar hun inkomenspositie verslechteren. Het zijn

Nadere informatie

Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen

Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen Casus: Alcoholverkoop aan jongeren Lesbrief en vragen Bij deze opgave horen informatiebronnen 1 en 2. In informatiebron 1 zijn enkele overzichten opgenomen over het gebruik van alcohol onder scholieren

Nadere informatie

IP72 Brabants Dagblad. Analyse

IP72 Brabants Dagblad. Analyse IP72 Brabants Dagblad Analyse 01 Organisatie Bij Brabants Dagblad BV werken ongeveer 400 personen, waarvan bijna de helft bij de redactie, 100 bij advertentie-exploitatie, 70 bij oplage en 30 bij overige

Nadere informatie

Voorblad Wat is geld?

Voorblad Wat is geld? Voorblad Wat is geld? Je hebt de test op de website van Nibud gedaan: http://service.nibud.nl/geldtypetest/ Welk geldtype ben je? Vind je dit zelf ook? Motiveer je antwoord. Beantwoord de volgende vragen

Nadere informatie

Budgetteren vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62153

Budgetteren vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62153 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 09 June 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/62153 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld

door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld door: R-Newt jongerenwerk de Twern Werkboek Omgaan met Geld Les 1 Omgaan met Geld eze les leren jullie een aantal woorden die met het omgaan van geld te maken hebben, gaan jullie praten over geld en gaan

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt de bekendheid en het gebruik van vijf Leidse inkomensondersteunende regelingen onder respondenten met een netto huishoudinkomen

Nadere informatie

September 2014. Jongeren & geld. De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen. Anna van der Schors Minou van der Werf

September 2014. Jongeren & geld. De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen. Anna van der Schors Minou van der Werf September 2014 Jongeren & geld De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen Anna van der Schors Minou van der Werf SAMENVATTING EN CONCLUSIE... 5 De financiële situatie en de beleving

Nadere informatie

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar

Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar Maart 215 stijgt naar 91 punten Steeds meer vijftigers financieel kwetsbaar De is in het eerste kwartaal van 215 gestegen van 88 naar 91 punten. Veel huishoudens kijken positiever vooruit en verwachten

Nadere informatie

Scholieren, geld & de invloed van ouders

Scholieren, geld & de invloed van ouders December 2013, Nibud Scholieren, geld & de invloed van De rol van bij het financiële gedrag van Auteurs Anna van der Schors Tamara Madern Minou van der Werf Samenvatting en conclusie 1. Inleiding 2. Onderzoeksverantwoording

Nadere informatie

Resultaten onderzoek Kinderen en geld. Februari 2015

Resultaten onderzoek Kinderen en geld. Februari 2015 Resultaten onderzoek Kinderen en geld Februari 2015 Resultaten onderzoek kinderen en geld 2015 2 Inleiding De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) organiseert ieder jaar in De week van het geld gastlessen

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

management & organisatie

management & organisatie Voorlichting management & organisatie vernieuwde tweede fase HAVO/VWO Een nieuw vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas HAVO /VWO opgenomen.

Nadere informatie

18 WORDEN. Wat u moet weten als uw kind 18 wordt. Studiefinanciering ontvangen. Sta even stil bij je inkomsten. Studeren zonder schuldenlast

18 WORDEN. Wat u moet weten als uw kind 18 wordt. Studiefinanciering ontvangen. Sta even stil bij je inkomsten. Studeren zonder schuldenlast 18 WORDEN Wat u moet weten als uw kind 18 wordt Studiefinanciering ontvangen Sta even stil bij je inkomsten Studeren zonder schuldenlast Studeren en de Fiscus Meer informatie Je bijbaantje en de Belastingdienst

Nadere informatie

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud Loop geen onnodig risico Verstandig Lenen Een lening kan soms uitkomst bieden. Maar geld lenen kan ook voor problemen zorgen. In deze folder van het Nationaal

Nadere informatie

Inleiding. De belangrijkste conclusies uit de BijBanen Monitor september 2007 zijn:

Inleiding. De belangrijkste conclusies uit de BijBanen Monitor september 2007 zijn: Inleiding De bijbanenmarkt is volop in ontwikkeling. De economie trekt aan en de schreeuw om jong talent wordt groter. De bijbaantjes liggen voor het oprapen en de jongeren hebben ruimschoots de keuze.

Nadere informatie

Maak je eigen jaarbegroting

Maak je eigen jaarbegroting Maak je eigen jaarbegroting Inleiding Een begroting maken. Het woord begroting wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij bedrijven en de overheid. Maar het is tijd om ook jouw budget dezelfde aandacht

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële positie van de Leidenaar. De resultaten

Nadere informatie

Gezond met geld. Zo doe je dat. Uitkomen met je inkomen in duidelijke stappen

Gezond met geld. Zo doe je dat. Uitkomen met je inkomen in duidelijke stappen Gezond met geld Zo doe je dat Uitkomen met je inkomen in duidelijke stappen Gezond met geld Zo doe je dat Tineke Post Uitgeverij Gelderland Voorwoord Crisis in Europa crisis in Nederland. Bezuinigen, bezuinigen.

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële

Nadere informatie

ZELFREDZAAMHEID in Amsterdam

ZELFREDZAAMHEID in Amsterdam PROBLEMATISCHE SCHULDEN EN ZELFREDZAAMHEID in Amsterdam oktober 2013 Steeds meer mensen hebben schulden en de schulden die zij hebben zijn groter dan voorheen. In 2012 melden 11% meer mensen zich bij kredietbanken

Nadere informatie

Mbo ers in geldzaken. Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten. Nibud, 2011

Mbo ers in geldzaken. Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten. Nibud, 2011 Mbo ers in geldzaken Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten Nibud, 2011 Mbo ers in geldzaken / 2 Mbo ers in geldzaken Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten Nibud,

Nadere informatie

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl Studeren in 2015-2016 Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten www.wijzeringeldzaken.nl Alles over studeren en geldzaken op een rij: Zorgen over geld, daar zit niemand op te wachten. Zeker niet

Nadere informatie

VOORW OORD VOORWOORD. Omwille van de leesbaarheid staat in dit boekje steeds hij, maar je kunt hiervoor natuurlijk ook zij lezen.

VOORW OORD VOORWOORD. Omwille van de leesbaarheid staat in dit boekje steeds hij, maar je kunt hiervoor natuurlijk ook zij lezen. VOORW OORD VOORWOORD Over dit boekje Alles over gezond eten en bewegen met kinderen van 4 tot 18 jaar? Bij de titel van dit boekje vraag je je misschien af wat een kleuter te maken heeft met iemand die

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

HAVO. Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. Marketing

HAVO. Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. Marketing Voorlichting HAVO Een 'nieuw' vak in de bovenbouw Ter voorbereiding is een deel van de stof bij het vak economie in de derde klas havo opgenomen. (M&O) is een nieuw vak in de bovenbouw voor de havo. Het

Nadere informatie

Door: Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud), www.nibud.nl Mei 2012

Door: Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud), www.nibud.nl Mei 2012 Op vakantie! Wat kost dat? Door: Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud), www.nibud.nl Mei 2012 Tijdsduur: één lesuur Werkvorm: in groepjes en bespreking klassikaal Niveau: klas 3 en 4 VMBO,

Nadere informatie

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 20. Financiële dienstverlening Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt de bekendheid en het gebruik van zeven Leidse inkomensondersteunende regelingen onder respondenten met een netto huishoudinkomen

Nadere informatie

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken

Inhoud. Mijn leven. ik regel mijn geldzaken Inhoud Inleiding...3 Hoofdstuk 1 Bewaren...5 Hoofdstuk 2 Administratie...7 Hoofdstuk 3 Inkomsten... 8 Hoofdstuk 4 Uitgaven... 10 Hoofdstuk 5 Sparen... 12 Hoofdstuk 6 Verzekeringen...15 Hoofdstuk 7 Begroting...

Nadere informatie

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015

Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong. Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Vakantiewerk onderzoek 2015 FNV Jong Hans de Jong & Leon Pouwels Juni 2015 Achtergrond Achtergrond 2 Achtergrond SAMPLE 420 Respondenten WEging De data is gewogen op geslacht, leeftijd en opleiding naar

Nadere informatie

Nederlands CSE GL en TL. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage.

Nederlands CSE GL en TL. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de uitwerkbijlage. Examen VMBO-GL en TL 2016 tijdvak 2 woensdag 22 juni 13:30-15:30 uur Nederlands CSE GL en TL Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen en maak alle opdrachten in de

Nadere informatie

Huurachterstand Wat nu?

Huurachterstand Wat nu? Huurachterstand Wat nu? Huurachterstand Wat nu? Zayaz helpt u hier graag bij Huurachterstand voorkomen 3 Betalingsregeling 4 Hulp bij langdurige huurschulden 4 Een plotselinge daling van het inkomen 5

Nadere informatie

Mannen, vrouwen en geldzaken. Nibud Factsheet Juni 2012

Mannen, vrouwen en geldzaken. Nibud Factsheet Juni 2012 nen, vrouwen en geldzaken Nibud Factsheet Juni 2012 nen, vrouwen en geldzaken nen en vrouwen gaan verschillend met geld om, maar het risico op financiële problemen is bij beide groepen even groot. Meer

Nadere informatie

Hoe voorkomt u schulden bij uw medewerkers?

Hoe voorkomt u schulden bij uw medewerkers? Hoe voorkomt u schulden bij uw medewerkers? 7 praktische tips voor werkgevers Hoe voorkomt u schulden bij uw medewerkers? Tip 1: Herken het probleem tijdig Door financiële problemen bij werknemers vroegtijdig

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie Samenvatting Hfst 10. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële

Nadere informatie

Jongeren als doelgroep vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73701

Jongeren als doelgroep vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73701 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73701 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Schuldhulp- verlening

Schuldhulp- verlening Schuldhulpverlening De gemeente Nederweert kan u helpen een problematische schuldsituatie op te lossen of in de toekomst te voorkomen. Dit noemen we ook wel schuldhulpverlening. We zijn verantwoordelijk

Nadere informatie

Kredietbehoefte in crisistijd

Kredietbehoefte in crisistijd Kredietbehoefte in crisistijd U kunt het verschil maken voor uw klanten. In goede én in slechte tijden. De wereld om ons heen is in de afgelopen vijf jaar in rap tempo veranderd: we zitten midden in een

Nadere informatie

Is Nix18 echt Nix18?

Is Nix18 echt Nix18? Is Nix18 echt Nix18? Waarom bent u vanavond gekomen? Hoe gaan andere ouders hier mee om? Tips om je kind duidelijk te maken dat het niet gezond voor je is. Hoe wordt er op school mee omgegaan? Waarom laten

Nadere informatie

Vakantiegeldenquete 2010

Vakantiegeldenquete 2010 Vakantiegeldenquete 2010 Inleiding Net als vorig jaar heeft het Nibud onderzoek gedaan naar de manier waarop mensen zich in financieel opzicht voorbereiden op de vakantie en of men zich aan hun budget

Nadere informatie

Integrale Schuldhulpverlening

Integrale Schuldhulpverlening Integrale Schuldhulpverlening 1 2 Wat doen wij? Door allerlei oorzaken kunnen er financiële problemen of schulden ontstaan. Bijvoorbeeld u krijgt te maken met een plotselinge daling van het inkomen of

Nadere informatie

Zakgeld = Leergeld. Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen

Zakgeld = Leergeld. Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen Zakgeld = Leergeld Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen Zakgeld = Leergeld Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen Financieel gedrag van 6- en 7-jarigen/ 2 Inhoud 1.INLEIDING... 4 1.1 AANLEIDING... 4 1.2

Nadere informatie

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u?

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? Onafhankelijke informatie voor consumenten Wat is renterisico? Als u geld nodig heeft, kunt u een lening afsluiten. U moet het geleende geld wel terugbetalen.

Nadere informatie

Factsheet persbericht

Factsheet persbericht Factsheet persbericht Nut vakbonden onbekend bij jongeren 30 november 2011 Inleiding Van oktober 2011 tot november 2011 hield Zoekbijbaan.nl het Nationale Bijbanen Onderzoek. Aan het onderzoek deden 2464

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 24 515 Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting Nr. 59 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Nadere informatie

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011

Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Hoe denken Zeeuwse jongeren en ouders over alcoholgebruik door jongeren? Onderzoek GGD Zeeland maart 2011 Zeeuwse jongeren en alcohol In 2010 is de Zeeuwse campagne Laat ze niet (ver)zuipen! van start

Nadere informatie

Hoofdstuk 19. Financiële situatie

Hoofdstuk 19. Financiële situatie Stadsenquête Leiden 008 Hoofdstuk 19. Financiële situatie Samenvatting Ruim tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, bijna een kwart komt net rond en een

Nadere informatie

Lesbrief Kopen en Werken 2 e druk Hoofdstuk 2 Geld om van te leven 2.1 a. 64,796838. b. 64,7968. c. 64,80. d. 65.

Lesbrief Kopen en Werken 2 e druk Hoofdstuk 2 Geld om van te leven 2.1 a. 64,796838. b. 64,7968. c. 64,80. d. 65. Hoofdstuk 2 Geld om van te leven 2.1 a. 64,796838. b. 64,7968. c. 64,80. d. 65. 2.2 Gemiddelde = (6,5 + 5,8 + 8,7 + 7,7)/4 = 28,7/4 = 7,175 afgerond 7,2. 2.3 a. Gemiddelde = (1 6,5 + 1 5,8 + 2 8,7 + 2

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie