Een positieve klas. Alles wat aandacht krijgt, groeit. Gewenst gedrag krijg je door op gewenst gedrag te focussen.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een positieve klas. Alles wat aandacht krijgt, groeit. Gewenst gedrag krijg je door op gewenst gedrag te focussen."

Transcriptie

1 Een positieve klas Alles wat aandacht krijgt, groeit. Gewenst gedrag krijg je door op gewenst gedrag te focussen. Wat zou je krijgen als je focust op ongewenst gedrag? Ellen Reehorst 2013 Frantzen, Reehorst & van Rossum

2 : meer dan geluk of pech Soms lijkt het functioneren van een mentorklas een kwestie van geluk of pech: je boft met een leuke klas of worstelt met een moeizame groep. Gelukkig is het functioneren van een groep geen natuurverschijnsel; als mentor kun je er positief op sturen. Het programma biedt je daarvoor de pedagogische tools en een serie levendige lessen. bestaat uit lessenseries van 20 lessen voor leerjaar 1 en leerjaar 2 (VO); de lessenserie voor leerjaar 3 is in ontwikkeling. De lessen zijn gebaseerd op methodieken die hun waarde bewezen hebben: groepsdynamica, gedragsleer, bemoediging en oplossingsgericht werken. Ze vormen een concrete uitwerking van een van de pijlers onder Positive Behaviour Support: positief gedrag moet je onderwijzen en onderhouden. Zo helpt de mentor leerlingen om een klas te worden waarin je interesse toont voor elkaar en voor de les, elkaar helpt en samen sociaal vaardiger wordt. Met positieve effecten: klassen worden rustiger; leerlingen helpen elkaar om zich positief op te stellen; leerlingen lossen problemen met elkaar en met docenten zelf op; pesten neemt af en de relatie tussen klas en mentor verbetert. Uitgangspunten is gebaseerd op de volgende goed onderbouwde uitgangspunten: Positieve groepsvorming voorkomt narigheid Door het proces van groepsvorming goed te begeleiden, vooral in de eerste weken, zet je een positieve sfeer en werkhouding neer. Het kost even wat energie en tijd, maar scheelt veel extra werk en narigheid. Voorkomen is in dit geval veel makkelijker en leuker dan genezen. Onderbouwing: literatuur over positieve groepsvorming. Interventies op groepsniveau zijn effectiever dan interventies gericht op individuen Pubers zijn bij uitstek gericht op leeftijdgenoten; hun puberhersenen zijn hier sterk op gefocust. Erbij horen en gewaardeerd worden door de groep is voor hen van levensbelang; buiten de groep vallen activeert bij hen dezelfde hersengebieden als fysieke pijn. Als de groep positief functioneert, zullen de groepsleden zich hieraan aanpassen. Onderbouwing: literatuur over sociale puberbrein. Positieve bekrachtiging is effectiever dan corrigeren Veel onderzoeken uit de gedragsleer leren dat gedrag wordt bepaald door de gevolgen die het heeft. Als gedrag positieve gevolgen heeft, zullen mensen het graag vaker laten zien. Uit recent hersenonderzoek blijkt dat mensen sterker reageren op positieve bekrachtiging dan op correcties. Voor pubers geldt dit extra sterk. Positieve bekrachtiging zorgt met minder inspanning voor meer resultaat. Onderbouwing: literatuur over PBS, gedragstherapie. Klassen willen werken zonder gedoe Vraag een lastige klas wat ze graag anders zouden willen en de antwoorden zijn bijna altijd hetzelfde: minder ruzie, meer rust. Als een groep slecht functioneert, hebben de leerlingen zelf daar het meeste last van. Zij zitten de hele dag in de herrie, voelen zich onveilig en kunnen niet lekker werken. Zij zijn dan ook gemotiveerd om het probleem aan te pakken, ook al lijkt dat misschien niet zo. Bovendien zijn hun eigen oplossingen veel effectiever dan de beste interventies van een docent. Onderbouwing: literatuur over oplossingsgericht werken. 2

3 Als docent kies je zorgvuldig de meest effectieve aanpak. Vuistregel: houd je focus zo lang mogelijk op de groep en zo lang mogelijk positief. Als je dit consequent doet, zal de beloning groot zijn: je zult nauwelijks meer hoeven te corrigeren. Je relatie met de klas verbetert en je kunt ontspannen lesgeven. In schema: Preventief eerst sturen op positieve groepsvorming leiding nemen, activiteiten passend bij fasen van groepsvorming dan sturen op positief groepsgedrag positieve bekrachtiging van hele groep let op: ernstige grensoverschrijdingen direct aanpakken met individuele correctie relatie herstellen met 1 4 regel doorgaan met sturen op positief groepsgedrag Problemen eerst bijsturen op positief groepsgedrag vlaggenlijn, klassenraad dan pas bijsturen van individuele leerlingen concreet taalgebruik, kleine correcties, openbare feedback Fasen in groepsvorming Begeleiding maakt het verschil Stanford (1977) ontwikkelde een effectieve methode om klassen te helpen om goed functionerende groepen te worden. Hij baseerde zich op de groepsdynamica en liet zien dat je als docent veel positieve invloed kunt hebben op het resultaat van groepsvorming. Met gerichte begeleiding maak je de kans op een positieve, goed functionerende groep een stuk groter. Dat is niet alleen voor alle partijen heel plezierig, het is ook een voorwaarde om in en met een groep te kunnen werken. Met goede begeleiding zorg je er ook voor, dat een groep dezelfde fasen in een andere volgorde doorloopt. De fase van normeren, waarin de groepsgewoonten vastgelegd en geaccepteerd worden, haal je ermee naar voren. Hierdoor verloopt de fase van presenteren, waarin de pikorde wordt bepaald, veel milder en met een positiever resultaat. Fasen in een niet begeleide groep samengevat Stanford 1980 groep met begeleiding Basis van Een positieve klas Oriënteren Oriëntatie Oriënteren 3

4 Presenteren Regels vastleggen Normeren Normeren Conflicten oplossen Presenteren Presteren Productiviteit Presteren Afsluiten Slotfase Afsluiten Een positieve klas is gebaseerd op het werk van Stanford; de namen van de fasen sluiten aan bij de namen die gebruikt worden in het Handboek Positieve Groepsvorming (zie literatuur). Vlaggenlijn Als een klas niet goed functioneert, is het tijd om bij te sturen. De vlaggenlijn (of een variant daarop) is een snelle, effectieve oplossingsgerichte interventie. Je geeft de klas hiermee verantwoordelijkheid voor het probleem en voor de oplossing. Vaak liggen de oorzaken van negatief groepsgedrag in de groep zelf. Toch is het altijd verstandig om ook even de hand in eigen boezem te steken. Zijn er vanuit de school zaken te verbeteren, zodat de kans op positief groepsgedrag groter wordt? Kijk dus ook even of de basisvoorwaarden voor goed functionerende groepen in orde zijn: - docenten geven duidelijk leiding - rooster en lessen zijn goed gestructureerd - leerlingen worden gezien en gewaardeerd - docenten zijn goede rolmodellen - de lessen zijn boeiend, afwisselend, actief, uitdagend Bijsturen van groepsgedrag wordt zo geen dweilen met de kraan open. Materiaal - waslijn met nummers 1 10 (bijvoorbeeld met omgevouwen etiketten) - wasknijpers - knijper voor elke leerling Introductie Vertel dat je het heel belangrijk vindt dat iedereen zich goed voelt in de klas en dat er goed gewerkt wordt. En dat je heel benieuwd bent hoe de leerlingen daar zelf over denken. 4

5 Werkwijze Elke leerling krijgt een eigen knijper en zet hier de naam op. In het lokaal of aan het bord hangt de vlaggenlijn: een lange waslijn met daaraan op regelmatige afstanden de cijfers = de sfeer in de klas is goed, je voelt je fijn, je kunt goed werken, jullie helpen elkaar 0 = je hebt het helemaal niet naar je zin, je kunt helemaal niet werken in de klas Het is geen rapportcijfer. Elke plek is goed, als hij maar past bij het eigen gevoel over de klas. Knijpers ophangen Hoe vind jij dat het gaat in de klas? Hoe zou je dat scoren op de lijn van 1 10? Elke plek is goed! Geef dan een startsein en laat de knijpers ophangen. Je hebt zo snel overzicht. Vanzelfsprekend is het een volkomen subjectieve score: het gaat erom hoe de leerlingen zelf de klas ervaren. Een 4 van de ene leerling kan dus iets heel anders betekenen dan een 4 van de ander. Maar: door dit af en toe te herhalen kun je wel de voortgang zien. Leg dit de leerlingen ook goed uit! Wat gaat er al goed? Laat elke leerling even in stilte nadenken over de volgende vraag: Wat zit er al in deze score? Wat gaat er wel al goed in de klas zodat deze score lukt? Laat dan leerlingen kort vertellen. Noteer op het bord. Doel stellen Sommige dingen gaan goed in onze klas. Sommige dingen kunnen beter. Wat zouden we graag anders willen in onze klas? (noteer op bord) Zouden we 1 klein onderdeel hiervan kunnen kiezen om mee te beginnen? Uitzonderingen verkennen Wanneer gaat dit ene wel goed? Waar merk je dat dan aan? Wat doen jullie dan precies? Hoe is dat dan voor jullie? Kleine stap vooruit Stel dat we dit ene punt verbeterd hebben. Wat verandert er dan in onze klas? Wat doen jullie dan anders? Wat doe jij dan anders? Wat hebben jullie daar zelf aan? Hoe merken de leraren dat aan jullie? Hoe kunnen jullie elkaar hierbij helpen? Positieve verwachtingen, positieve bekrachtiging Spreek een positieve verwachting uit en bouw ups en downs vast in: Ik heb er alle vertrouwen in dat het jullie gaat lukken om dit punt te verbeteren. De ene dag zal het vast beter lukken dan de andere, dat hoort erbij, maar alles bij elkaar zal het vast beter gaan. Volgende week doen we weer de vlaggenlijn. 5

6 Geef een welgemeend compliment aan de hele klas, op een punt waarin ontwikkeling nodig is, bijvoorbeeld zo: Het is me opgevallen dat jullie goed naar elkaar hebben geluisterd jullie veel goede ideeën hebben verteld om de sfeer te verbeteren jullie elkaar echt willen helpen Daar wil ik jullie voor bedanken. Maak een foto van de vlaggenlijn. Laat leerlingen hun knijper van de lijn halen en bij jou inleveren. Nawerk Wat zijn de uitersten? Welke leerlingen waren dat? Noteer de namen van leerlingen, die je extra in de gaten wilt houden. Wat is ongeveer het gemiddelde? Noteer dit. Varianten Noteer een lijn van 1 tot 10 op het bord; laat leerlingen post-its plakken. Leg op tafels 10 papieren neer met daarop de nummers 1 tot 10; laat leerlingen post-its plakken. Plak met schilders tape een lijn op de grond; laat leerlingen positie kiezen. Volgende lessen Herhaal de vlaggenlijn; geef gerichte positieve bekrachtiging! Blijf consequent focussen op wat al wel goed gaat. Kies samen een nieuw doel en verken het op dezelfde manier. Noteer de scores voor jezelf en het gemiddelde op een zichtbare plaats. Als de sfeer verbeterd is en de scores van de leerlingen dicht bij elkaar liggen, kun je overgaan naar een snellere werkwijze: vraag de klas naar de score en bespreek deze kort. 6

Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch

Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch Een Positieve Klas resultaten Duhamel College Den Bosch Mentoren van Duhamel College Den Bosch (vmbo) hebben het programma Een Positieve Klas in het schooljaar 2011-2012 uitgevoerd met eerste en tweede

Nadere informatie

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU????

HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? HELP, IK WORD GEPEST, WAT NU???? In het kort Als je gepest wordt ga dan naar je mentor. Als je het moeilijk vindt je mentor in vertrouwen te nemen, ga dan naar je favoriete docent, juniormentor of de vertrouwenspersoon

Nadere informatie

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool

Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Pedagogische aanpak op de St. Plechelmusschool Ons uitgangspunt is het welbevinden en positief gedrag van leerlingen te bevorderen. Wij gaan uit van: Goed gedrag kun je leren Om dit te bereiken werken

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Woorden - boek. KlasseTaal. welke woorden gebruik jij? Met woorden verander je de wereld

Woorden - boek. KlasseTaal. welke woorden gebruik jij? Met woorden verander je de wereld 16 Keuze opdrachten - Vorm groepjes van 4 leerlingen. Kies 1 opdracht uit en werk dit als groepje uit. Je krijgt 15 minuten voor de opdracht Presenteer jullie resultaat aan de klas De klas beoordeeld jullie

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Red met jouw klas de wereld! Handleiding van het digitale educatiepakket bij de voorstelling: Wij redden de wereld

Red met jouw klas de wereld! Handleiding van het digitale educatiepakket bij de voorstelling: Wij redden de wereld Red met jouw klas de wereld! Handleiding van het digitale educatiepakket bij de voorstelling: Wij redden de wereld Kom op, trek je jas aan. 't Is tijd dat er een stap wordt gezet. In regen en zonnestralen.

Nadere informatie

Workshop: Dit pestcongres werkt wel

Workshop: Dit pestcongres werkt wel Congres Alles over pesten Workshop: Dit pestcongres werkt wel 30 november 2010 1 Norming, storming & performing WIE DENK JE WEL/NIET* DAT IK BEN DOORHALEN WAT NIET VAN TOEPASSING IS De eerste indruk, het

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

t Kompas School met de Bijbel Westbroek

t Kompas School met de Bijbel Westbroek t Kompas School met de Bijbel Westbroek Het protocol sociaal gedrag Het pestprotocol is een belangrijk onderdeel van het beleid van onze school. We hebben dan ook een protocol opgesteld dat op de hele

Nadere informatie

Stellingen en normering leerlingvragenlijst

Stellingen en normering leerlingvragenlijst Stellingen en normering leerlingvragenlijst Expertsysteem ZIEN! voor het primair onderwijs 2.0 juli 2012 ZIEN! is een product van, in samenwerking met ParnasSys ZIEN!PO leerlingvragenlijst 2.0 Stellingen

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

Oplossingsgerichte gesprekken. Met kinderen

Oplossingsgerichte gesprekken. Met kinderen Oplossingsgerichte gesprekken Met kinderen VANDAAG Geeft meer richting in je gesprekken met kinderen. Leer je loslaten dat jij de oplossing moet hebben. Vanaf NU: Ga je anders handelen. Ben je gericht

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

En, wat hebben we deze les geleerd?

En, wat hebben we deze les geleerd? Feedback Evaluatie Team 5 En, wat hebben we deze les geleerd? FEED BACK in de klas En, wat hebben we deze les geleerd? Leerkracht Marnix wijst naar het doel op het bord. De leerlingen antwoorden in koor:

Nadere informatie

3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl

3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl 3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl Jo Voets, orthopedagoog, gedragstherapeut en pedagogisch directeur van het Centrum Bethanië (Genk), is al jarenlang een groot

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

Adviesgesprek Van contact naar contract

Adviesgesprek Van contact naar contract Adviesgesprek Van contact naar contract Het doel van het eerste adviesgesprek is het om het eens te worden over de vraag van de opdrachtgever en over de werkwijze van de adviseur. Het resultaat is een

Nadere informatie

Stellingen leerlingvragenlijst

Stellingen leerlingvragenlijst Stellingen leerlingvragenlijst Expertsysteem ZIEN! voor het primair onderwijs 1.0 sept 2011 ZIEN! is een product van, in samenwerking met ParnasSys ZIEN!PO leerlingvragenlijst Stellingen en toelichtingen

Nadere informatie

Toelichting op het SCOL normeringsonderzoek

Toelichting op het SCOL normeringsonderzoek Inhoud: Toelichting op het SCOL normeringsonderzoek Omschrijving en aanwijzingen voor het scoren van de nieuwe categorieën en vragen in de SCOL Omschrijving en aanwijzingen voor het scoren van de nieuwe

Nadere informatie

PBS Schoolwide Positive Behavior Support. Sigrid Bokkers

PBS Schoolwide Positive Behavior Support. Sigrid Bokkers PBS Schoolwide Positive Behavior Support Sigrid Bokkers sigridbokkers@bco-onderwijsadvies.nl WELKOM Welke invloed hebben we als volwassenen op het gedrag van kinderen? Hoe reageren we op de kinderen bij

Nadere informatie

Tips bij het handhaven van de orde in de klas

Tips bij het handhaven van de orde in de klas Tips bij het handhaven van de orde in de klas 1 Uitgangspunten bij de tips 1. Ga na waar je sterk in bent. 2. Ga na op welke manier jij het liefst het contact met de leerlingen onderhoudt. 3. Kies die

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team.

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team. SPELVARIANTEN Wil jij weten waar je in jouw huidige werk goed in bent? Hoe jij communiceert en je gedraagt en vooral hoe de ander dat ziet? En wil jij dit graag uitwisselen met je teamgenoten zodat jullie

Nadere informatie

3 Pesten is geen lolletje

3 Pesten is geen lolletje Na deze les kun je: het verschil tussen plagen en pesten noemen; jouw ervaringen met pesten vertellen; uitleggen hoe je pesten kunt stoppen; afspraken maken over pesten. 3 Pesten is geen lolletje Pesten

Nadere informatie

GEDRAGS KLAPPER. Samen bouwen aan positief gedrag. Leo Jans, Sarah Herteleer, Isabelle Vandevyvere en Bieke Santermans

GEDRAGS KLAPPER. Samen bouwen aan positief gedrag. Leo Jans, Sarah Herteleer, Isabelle Vandevyvere en Bieke Santermans GEDRAGS KLAPPER Samen bouwen aan positief gedrag Leo Jans, Sarah Herteleer, Isabelle Vandevyvere en Bieke Santermans Met illustraties van Josine van Schijndel De bouwstenen van deze gedragsklapper. Thema

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden.

Instructie voor leerlingen.. 5. Gebruik van de lesbrieven. 6. Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7. Wat wil je zijn en worden. VOORBEELD DE KLAS ALS TEAM (LEERLINGENBOEK) INHOUDSOPGAVE Instructie voor leerlingen.. 5 Gebruik van de lesbrieven. 6 Lesbrief: Wat wil je zijn en worden.. 7 Wat wil je zijn en worden. 11 Wat wil je zijn

Nadere informatie

Het verbeteren van zelfwerkzaamheid van 2 havo/vwo leerlingen.

Het verbeteren van zelfwerkzaamheid van 2 havo/vwo leerlingen. Bonaventuracollege Leiden Het verbeteren van zelfwerkzaamheid van 2 havo/vwo leerlingen. Advies voor docenten Sanne Macleane 2015 Inhoudsopgave Inleiding... 3 De opbouwende leerlijn van het zelfstandig

Nadere informatie

Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps

Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps Wat halen ze in hun hoofd? Ontwikkeling van het Puberbrein Wouter Camps Dit zijn ze nou.. 3 Fasen Vroege adolescentie Midden adolescentie Late adolescentie Doelstellingen Kennismaking met informatie over

Nadere informatie

SPEELWIJZE OPVOEDINGSSPEL - Bladzijde 1 / 10

SPEELWIJZE OPVOEDINGSSPEL - Bladzijde 1 / 10 SPEELWIJZE OPVOEDINGSSPEL - Bladzijde 1 / 10 SPEELWIJZE Opvoedingsspel Opvoeden is een belangrijke, leuke, maar soms ook moeilijke taak. Voor veel ouders en opvoeders is dit dan ook geen kinderspel en

Nadere informatie

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen.

Tijdens de video- hometraining worden verschillende begrippen gebruikt. In de bijlage geven we een korte omschrijving van deze begrippen. Bijlage 11 Voorbeeld informatie VHT: Bouwstenen voor geslaagd contact Informatie Video - hometraining Belangrijke begrippen initiatieven herkennen volgen ontvangstbevestiging beurt verdelen leidinggeven

Nadere informatie

Voorkomen en aanpak pestgedrag. Frits Philips lyceum-mavo

Voorkomen en aanpak pestgedrag. Frits Philips lyceum-mavo Voorkomen en aanpak pestgedrag Frits Philips lyceum-mavo 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding p. 3 2. Theoretische onderbouwing p. 4 2.1 Groepsvorming 2.2 Fases groepsproces 3. Programma introductie en mentoraat

Nadere informatie

Draaiboek voor een gastles

Draaiboek voor een gastles Draaiboek voor een gastles Dit draaiboek geeft jou als voorlichter van UNICEF Nederland een handvat om gastlessen te geven op scholen. Kinderen, klassen, groepen en scholen - elke gastles is anders. Een

Nadere informatie

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging

Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Info@piresearch.nl www.piresearch.nl Stappenplan: maken van een beloningskaart Je kind stimuleren door aanmoediging Een beloningskaart helpt ouders gericht aandacht te besteden aan gewenst gedrag van hun

Nadere informatie

Stellingen en normering leerlingvragenlijst

Stellingen en normering leerlingvragenlijst Stellingen en normering leerlingvragenlijst Expertsysteem ZIEN! voor het primair onderwijs 3.0 oktober 2014 ZIEN! is een product van, in samenwerking met ParnasSys ZIEN!PO leerlingvragenlijst 3.0 Stellingen

Nadere informatie

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach

Instructieboek Koken. Voor de Mpower-coach Instructieboek Koken Voor de Mpower-coach juni 2014 Mpower-coach Instructieboek Versie 1.2014 blz. 2 Inhoud: Inhoudsopgave blz. 3 Mpower-coach blz. 5 Thema koken : blz. 7 Module 0: Beginnen met koken blz.

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Grenzen stellen Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich bewust van de grenzen die zij stellen als het gaat om vakantie, relaties, alcohol/drugs en geloof. Ouders bespreken welke grenzen hun kinderen opzoeken rondom deze thema

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

SBO De Boei. Christelijke school. voor speciaal basisonderwijs. Positive. Behavior. Support

SBO De Boei. Christelijke school. voor speciaal basisonderwijs. Positive. Behavior. Support SBO De Boei Christelijke school voor speciaal basisonderwijs Positive Behavior Support Vijf pijlers van Positive Behavior Support 1. Schoolbreed dezelfde regels en aanpak 2. Positieve insteek: versterken

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas 17 juni 2015 13.30 16.00 uur Madeleine Vreeburg Miranda Noom Leerlijn Omgaan met

Nadere informatie

Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden.

Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden. Het Kindgesprek. Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden. 1 Inleiding. Door gesprekken met kinderen te voeren willen we de betrokkenheid

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

Schaken op de basisschool Werkboek 1, les 1: de beginstelling, de Toren en de Loper

Schaken op de basisschool Werkboek 1, les 1: de beginstelling, de Toren en de Loper Schaken op de basisschool Werkboek 1, les 1: de beginstelling, de Toren en de Loper Extra spullen - Stickers met de namen van de kinderen. - Voldoende kopieën van het uitdeelvel Loop van de stukken ; 1

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs.

Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de belangrijkste tips en trucs. R.K. Basisschool Anselderlaan 10 6471 GL Eygelshoven Tel: 045-5351434 De fijne kneepjes van het voorlezen Voorlezen is leuk en nuttig. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed voorlezen? Hieronder vindt u de

Nadere informatie

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL

SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL SPEELWIJZE LEIDERSCHAPSSPEL Bij werken, zowel betaald als vrijwillig, hoort leiding krijgen of leiding geven. De vraag wat effectief leiderschap is houdt dan ook veel mensen bezig. De meningen hierover

Nadere informatie

Meningsvorming: jij en vluchtelingen

Meningsvorming: jij en vluchtelingen Meningsvorming: jij en vluchtelingen Korte omschrijving Het kan uw leerlingen bijna niet ontgaan zijn dat de Europese Unie te maken heeft met een grote stroom vluchtelingen. Sinds een paar maanden is dit

Nadere informatie

Is docentschap iets voor mij?

Is docentschap iets voor mij? Is docentschap iets voor mij? Docentschap: Onderwijs, iets voor mij? 07-11-2014 Daniëlle Ramp Industrial Design s125459 // 0842535 Dit ingeplande improvisatiemoment zorgde bij mij voor een adrenalinekick,

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Hoe werkt het? Wat heb je nodig? Disclaimer.

Hoe werkt het? Wat heb je nodig? Disclaimer. Hoi! Wat ontzettend leuk dat je mee doet aan de Jouw Lichaam. Jouw Genot. 5 daagse! Ik ben blij dat je mij de kans geeft om jou te helpen meer genot tussen de lakens voor jezelf te creëren. Zodat jij echt

Nadere informatie

WORKSHOP JONGEREN MOTIVEREN

WORKSHOP JONGEREN MOTIVEREN WORKSHOP JONGEREN MOTIVEREN Onderwijssymposium ANAI Alkmaar Michiel Stadhouders 13 januari 2014 Programmavoorstel 60 minuten In tweetallen: wat is motivatie voor jou? 1. Jongeren & motivatie 2. Kijken

Nadere informatie

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken

Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Het hoe en waarom van Personeelsgesprekken Personeelsgesprekken Het personeelsgesprek (ook wel functioneringsgesprek) is een belangrijk instrument dat ingezet kan worden voor een heldere arbeidsverhouding

Nadere informatie

PBS op het schoolplein. Schooljaar 2013-2014

PBS op het schoolplein. Schooljaar 2013-2014 PLEINPLAN PBS op het schoolplein Schooljaar 2013-2014 Als een kind niet kan leren op de manier zoals wij het onderwijzen, moeten we ze misschien onderwijzen op de manier zoals zíj leren.. 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

De consumerende leerling veroorzaken we zelf

De consumerende leerling veroorzaken we zelf De consumerende leerling veroorzaken we zelf Op naar meer eigenaarschap op middelbare scholen Jeroen Verhaaren Wat kom je doen? Wat wil je na dit uur bereikt hebben, wat is je doel? Op welke manier zou

Nadere informatie

Feedback aan leerkrachten

Feedback aan leerkrachten Feedback aan leerkrachten Studiedag Leerlingenparticipatie 24 april 2013 Paleizenstraat Saskia 90 > 1030 Vandeputte Brussel T 02 215 32 29 > F 02 215 41 78 > www.vsknet.be Wie ben ik? Saskia Vandeputte

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Waar een wil is, is een Weg!

Waar een wil is, is een Weg! 5 tips om moeiteloos voor jezelf te kiezen en een stap te zetten. Waar een wil is, is een Weg! - Lifecoach http://www.facebook.com/arlettevanslifecoach 0 Je bent een ondernemende 40+ vrouw die vooral gericht

Nadere informatie

Protocol gewenst gedrag

Protocol gewenst gedrag Openbare Basisschool De Skeauwen 18 9247 BT Ureterp 0512-302112 info@obsdetwirre.nl www.obsdetwirre.nl Protocol gewenst gedrag In dit protocol staat omschreven wat er op De Twirre wordt gedaan om gewenst

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN. Feedback = een concrete uitspraak over het gedrag van een ander, met een specifiek doel voor ogen

FEEDBACK GEVEN. Feedback = een concrete uitspraak over het gedrag van een ander, met een specifiek doel voor ogen FEEDBACK GEVEN Feedback geven is een van de meest directe manieren om gedrag te sturen. Zeker op de korte termijn, maar zeker ook op de langere termijn is feedback heel krachtig. Maar effectief feedback

Nadere informatie

Onderstaand treft u een aantal vragen aan met vier mogelijkheden ter beantwoording.

Onderstaand treft u een aantal vragen aan met vier mogelijkheden ter beantwoording. Kerkrade, maart 2015 Geachte ouder/verzorger, Wij willen voor onze school nieuwe beleidslijnen uitstippelen. Hieraan liggen onze gedachtes m.b.t. de ontwikkeling van de Doorkijk in de loop van de jaren

Nadere informatie

China. Stadsgeluiden in China. 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 60 minuten per les

China. Stadsgeluiden in China. 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 60 minuten per les China Stadsgeluiden in China 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad Vakgebied: Muziek Lesduur: 60 minuten per les China Pagina 1 - Stadsgeluiden in China - Colofon Stadsgeluiden in China Les voor groep

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie en in elk netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

- 1 -

- 1 - - 1 - Hallo, ik ben Agnes Jaspers Als Coach help ik mensen door middel van Mindfulness rust en ruimte te creëren in hun leven. Dit ebook heb ik speciaal voor jou geschreven. Je vindt in dit ebook een aantal

Nadere informatie

Persoonlijk Rapport Junior Scan

Persoonlijk Rapport Junior Scan Persoonlijk Rapport Junior Scan Persoonlijke gegevens Naam test junior Datum test 02/09/2011 (17:19) Jouw ondernemersprofiel In vergelijking met het branche normprofiel geeft jouw profiel het volgende

Nadere informatie

Taakspel binnen PBS. Yvette Laman Barbara Janssens 15 november

Taakspel binnen PBS. Yvette Laman Barbara Janssens 15 november Taakspel binnen PBS Yvette Laman Barbara Janssens 15 november Voor de volgorde van onze presentatie.. wie werkt er met PBS? wie werkt er met Taakspel? wie is met name geïnteresseerd in de inhoud van Taakspel?

Nadere informatie

Sneller, Leuker en Makkelijker : Plannen. Pauline Jonker Maak Mij Wat Wijs!

Sneller, Leuker en Makkelijker : Plannen. Pauline Jonker Maak Mij Wat Wijs! Sneller, Leuker en Makkelijker : Plannen Pauline Jonker Maak Mij Wat Wijs! Welkom! Allereerst bedankt voor het downloaden van deze planner! Deze planner gaat jou helpen om SLiM te plannen. Je gaat leren

Nadere informatie

De volgende vragen gaan over jouw gevoel van veiligheid op school.

De volgende vragen gaan over jouw gevoel van veiligheid op school. Bureau Brekelmans heeft deze vragenlijst met zorg samengesteld. We zien dat de vragenlijst haar weg weet te vinden naar scholen die actief zoeken naar mogelijkheden om leerlingen te betrekken bij de veiligheid

Nadere informatie

LESSENSERIE 4: CKV-NL Recensie schrijven Lesplannen

LESSENSERIE 4: CKV-NL Recensie schrijven Lesplannen LESSENSERIE 4: CKV-NL Recensie schrijven Lesplannen Algemene gegevens Docent Evah den Boer School Helen Parkhurst Titel lessenserie Recensie schrijven CKV/NETL Klas (en niveau) 4 vwo Aantal leerlingen

Nadere informatie

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2

Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Portfolio: Praktijkervaring > Ervaringen Jaar 2 Visrestaurant De Viskêête Tijdsperiode: 2006 tot heden Locatie: Havendijk 36, 4401 NS Yerseke Website: www.pietvanoost.nl Competenties: Stressbestendigheid,

Nadere informatie

team De gelukkige groep

team De gelukkige groep pedagogisch klimaat... sociaal-emotionele ontwikkeling team Aandacht voor sociaal-emotioneel functioneren De gelukkige groep Op school en in uw groep speelt veel meer dan alleen het schoolse leren. Het

Nadere informatie

WERKEN IN DE HORECA VOOR WERKNEMERS

WERKEN IN DE HORECA VOOR WERKNEMERS 6 TIPS WERKEN IN DE HORECA VOOR WERKNEMERS Een handleiding vol met tips voor werknemers om het werken in de horeca zo leuk en makkelijk mogelijk te maken L1NDA Introductie Als je werkzaam bent in de horeca

Nadere informatie

Op weg naar zelfsturing en kleinschaliger zorg: de eerste stappen

Op weg naar zelfsturing en kleinschaliger zorg: de eerste stappen Op weg naar zelfsturing en kleinschaliger zorg: de eerste stappen Verantwoordelijk Als zelfsturend team ben je zelf verantwoordelijk voor de zorg en de organisatie daarvan. In de meeste organisaties krijgen

Nadere informatie

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager 1 Executive Leadership Foundation - ELF 2005-2011 Dit materiaal mag vrij gebruikt worden, mits netjes de bron wordt vermeld Lastige dingen

Nadere informatie

Enkele gegevens evens over jezelf en de school:

Enkele gegevens evens over jezelf en de school: VEILIGHEID VRAGENLIJST LEERLINGEN Een belangrijke taak voor de school is te zorgen dat leerlingen zich prettig en veilig voelen. Dat lukt niet altijd. Bijvoorbeeld, omdat er soms wordt gediscrimineerd

Nadere informatie

Elke groep van 3 leerlingen heeft een 9 setje speelkaarten nodig: 2 t/m 10, bijvoorbeeld alle schoppen, of alle harten kaarten.

Elke groep van 3 leerlingen heeft een 9 setje speelkaarten nodig: 2 t/m 10, bijvoorbeeld alle schoppen, of alle harten kaarten. Versie 16 januari 2017 Sorteren unplugged Sorteren gebeurt heel veel. De namen van alle leerlingen in de klas staan vaak op alfabetische volgorde. De wedstrijden van een volleybal team staan op volgorde

Nadere informatie

KOM OOK NAAR ONZE OPEN DAG

KOM OOK NAAR ONZE OPEN DAG KOM OOK NAAR ONZE OPEN DAG Van harte welkom! Hanna Joanne Marieke Lizelot Annelie Anne- Ruth Axumite Wat staat er in deze folder...? 03 Inleiding 04 Leerlingen die over deze school vertellen 07 Leraren

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

Proefles cursus Grenzen stellen

Proefles cursus Grenzen stellen Anne Marie van Bilsen, www.deregenboog-academy.nl 1 Titel: Cursus Grenzen stellen Auteur: Anne Marie van Bilsen Omslagontwerp: Sabine Holleman Druk: ebook Uitgever: De Regenboog Academy Januari 2016 tweede

Nadere informatie

Begeleiding van leerlingen

Begeleiding van leerlingen Begeleiding van leerlingen Doel Voorbeelden aanreiken van de wijze waarop begeleiding vorm kan krijgen. Soort instrument Voorbeelden Te gebruiken in de fase Uitvoeren Beoogde activiteit in de school Het

Nadere informatie

Prototypische profielen Creatief Vermogen

Prototypische profielen Creatief Vermogen Prototypische profielen Creatief Vermogen 1. Creatief vaardig I (15%) Figuur 1. Prototypisch profiel Creatief vaardig I Leerlingen met het prototypisch profiel Creatief vaardig I (figuur 1) scoren rond

Nadere informatie

Pestprotocol Gaspard de Coligny

Pestprotocol Gaspard de Coligny Pestprotocol Gaspard de Coligny Waarom een pestprotocol? Algemeen Pesten komt helaas op iedere school voor, ook bij ons. Pesten komt vooral voor bij kinderen in de leeftijd van 10 t/m 14 jaar, maar ook

Nadere informatie

Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap

Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap Leermodule 8: Terugblik op zelfleiderschap Zelfleiderschap is dat je jezelf aanstuurt. Je doet wat jij belangrijk, waardevol, leuk of interessant vindt. Je kiest je eigen weg en je zorgt goed voor jezelf.

Nadere informatie

O O O O O O. Huiswerktips voor ouders De Toermalijn Overrijnseveld 1 Cothen

O O O O O O. Huiswerktips voor ouders De Toermalijn Overrijnseveld 1 Cothen Beste ouder, Stop met spelen en maak je huiswerk! Mama, hoe begin ik aan die taak? Jij kan toch nog niet klaar zijn met je huiswerk?! Papa, kan jij me helpen met het plannen van mijn lessen? Klinken deze

Nadere informatie

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen;

Vertel aan je kind dat het nodig is de school in te lichten om het pesten te laten stoppen; Pesten op school Veel gestelde vragen Wat doe je als je kind gepest wordt? Maak voldoende tijd voor een gesprek; laat je kind vertellen wat er zich afspeelt en hoe het zich voelt; Neem het verhaal van

Nadere informatie

Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel

Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel 1. Uitgangspunten gedrag Omgaan met gedrag op Basisschool De Bareel Schooljaar 2013 Inhoud 2. Preventief handelen om te komen tot gewenst gedrag 3. Interventies om te komen tot gewenst gedrag 4. Stappenplan

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoeken onder ouders/verzorgers van het Scala College, schooljaar : een verslag

Tevredenheidsonderzoeken onder ouders/verzorgers van het Scala College, schooljaar : een verslag Tevredenheidsonderzoeken onder ouders/verzorgers van het Scala College, schooljaar 2016-2017: een verslag In beeld brengen van tevredenheid: niet alleen schriftelijk, ook in dialoog Ook dit jaar zijn weer

Nadere informatie

TEST DEELNAME TAALTRAJECT werknemers schoonmaak

TEST DEELNAME TAALTRAJECT werknemers schoonmaak TEST DEELNAME TAALTRAJECT werknemers schoonmaak Waarom deze test? Deze test kan u als leidinggevende helpen een besluit te nemen: o of uw medewerker het Taaltraject Taal in de Schoonmaak kan volgen: o

Nadere informatie

Visiestuk. Waarden. De waarden die ik belangrijk vind op een basisschool zijn:

Visiestuk. Waarden. De waarden die ik belangrijk vind op een basisschool zijn: Visiestuk Deze foto past bij mij omdat ik altijd voor het hoogst haalbare wil gaan. Ook al kost dit veel moeite en is het eigenlijk onmogelijk. Ik heb doorzettingsvermogen, dat heb je ook nodig bij het

Nadere informatie

Een tool om jongeren en jong volwassen die een strafbaar feit hebben gepleegd te laten nadenken over hun desistance proces.

Een tool om jongeren en jong volwassen die een strafbaar feit hebben gepleegd te laten nadenken over hun desistance proces. Klaar mee?! Een tool om jongeren en jong volwassen die een strafbaar feit hebben gepleegd te laten nadenken over hun desistance proces. Achtergrond van de tool Jongeren die willen stoppen met het plegen

Nadere informatie

Denken om te leren Een praktische aanpak voor leraren om evalueren om te leren te integreren in het dagelijkse onderwijs.

Denken om te leren Een praktische aanpak voor leraren om evalueren om te leren te integreren in het dagelijkse onderwijs. Denken om te leren Een praktische aanpak voor leraren om evalueren om te leren te integreren in het dagelijkse onderwijs. boekjenro.indd 1 19-10-16 09:44 Wat is evalueren om te leren? Evalueren om te leren

Nadere informatie

Lesbrief: Lekker ontspannen? Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?

Lesbrief: Lekker ontspannen? Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Lesbrief: Lekker ontspannen? Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Niks is fijner dan je prettig en ontspannen voelen. Dit

Nadere informatie

Hand out Ontwikkelgesprekken voeren

Hand out Ontwikkelgesprekken voeren Hand out Ontwikkelgesprekken voeren Wil je als leidinggevende vanuit een waarderend perspectief ontwikkelgesprekken voeren met medewerkers? Dan is deze hand out zeer behulpzaam. De waarderende benadering

Nadere informatie

Gedragsprotocol RKBS De Flamingo

Gedragsprotocol RKBS De Flamingo Gedragsprotocol RKBS De Flamingo Inhoud: 1. Algemene inleiding gedragsprotocol. 2. Visie van de school 3. Doel van het protocol 4. Afspraken en regels 5. Aanpak van ongewenst gedrag 6. Wettelijke regelingen

Nadere informatie

Module TA 3 Strooks Het belang van bekrachtiging van het goede bij het werken met mensen.

Module TA 3 Strooks Het belang van bekrachtiging van het goede bij het werken met mensen. Module TA 3 Strooks Het belang van bekrachtiging van het goede bij het werken met mensen. In de TA wordt gesproken over het begrip strook. Een strook is een eenheid van erkenning. Mensen hebben een sterke

Nadere informatie

Seksualiteit: Grenzen en Wensen

Seksualiteit: Grenzen en Wensen IJBURGCOLLEGE.NL Seksualiteit: Grenzen en Wensen Leerlingen handleiding Michiel Kroon Lieve leerling, Het is belangrijk om op een open en goede manier over seks te kunnen praten. De lessenserie die in

Nadere informatie

Ouderavond de Triangel. Werken aan een positief pedagogisch klimaat voor leren met behulp van School Wide Positive Behavior Support

Ouderavond de Triangel. Werken aan een positief pedagogisch klimaat voor leren met behulp van School Wide Positive Behavior Support Ouderavond de Triangel Werken aan een positief pedagogisch klimaat voor leren met behulp van School Wide Positive Behavior Support Welkom Wat kunt u verwachten? Inleiding op School Wide Positive Behavior

Nadere informatie

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren

Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Direct aan de slag met Baby- en kindergebaren Inhoudsopgave Welkom Blz. 3 Wat zijn baby- en kindergebaren? Blz. 4 Voordat je begint Blz. 5 De eerste gebaren Blz. 6 & 7 Gebaren- tips Blz. 8 Veel gestelde

Nadere informatie

Persoonlijk Ontwikkelingsplan Yosri Zijlstra

Persoonlijk Ontwikkelingsplan Yosri Zijlstra Persoonlijk Ontwikkelingsplan Yosri Zijlstra 1. Artistiek competent De kunstvakdocent kan als kunstenaar met een eigen visie artistiek werk creëren en het artistieke proces inclusief een breed scala aan

Nadere informatie