een bank? Hoe werkt Quarterly PERSPECTIVES ON BANKING Duco Sickinghe en Peter De Keyzer over de bank als spil van de economie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "een bank? Hoe werkt Quarterly PERSPECTIVES ON BANKING Duco Sickinghe en Peter De Keyzer over de bank als spil van de economie"

Transcriptie

1 Quarterly PERSPECTIVES ON BANKING Hoe werkt een bank? Duco Sickinghe en Peter De Keyzer over de bank als spil van de economie Een initiatief van BNP Paribas Fortis in samenwerking met Tijd Connect.

2 scherpgesteld Wat is de rol van de bank anno 2014? Eigenlijk is haar taak weinig veranderd: een systeem organiseren waar mensen geld kunnen parkeren en weer afhalen, en leningen verstrekken aan bedrijven en mensen die geen andere mogelijkheden hebben voor kredieten. Dat zijn de kerntaken van een bank. En dat zijn bijzonder belangrijke functies, want op die manier helpen banken de economie draaien. In de crisis van 2008 zagen we dat banken hun essentiële rol niet meer konden spelen. Ze waren in de problemen geraakt door hun andere activiteiten, denk maar aan de trading van Amerikaanse complexe bankproducten. Daar hebben ze overdreven, en dat kwam de Belgische economie duur te staan. Maar dat wil niet zeggen dat sommige tradingproducten niet noodzakelijk zijn. Een voorbeeld? Belgische bedrijven wordt vaak verweten dat ze te weinig exporteren naar niet-europese landen. Maar voor export naar landen met andere munten, heb je tradingproducten nodig, bijvoorbeeld om de schommelingen in wisselkoersen op te vangen. Een bank moet dus meer doen dan die twee kerntaken. Maar ze mag er niet in overdrijven. De Nationale Bank van België heeft die visie ook vastgelegd in een aantal maatregelen. Banken moeten niet worden opgesplitst in zakenbanken en retailbanken. Het is beter dat ze hun tradingportefeuille beperken, om zich op hun essentiële rol te concentreren. Bovendien zijn in België zeker in vergelijking met landen zoals Groot-Brittannië - alle banken nu eigenlijk retailbanken, met een beperkte portefeuille. En dat is maar goed ook. Ook de rol van de Nationale Bank verandert binnenkort ingrijpend. Vanaf november 2014 wordt de Europese Centrale Bank toezichthouder van ongeveer 130 kredietinstellingen. Daarvoor werkt de ECB samen met de nationale toezichthouders. Nu al zijn we met een oefening bezig, waarbij banken onderworpen worden aan een grondige doorlichting van hun balans en een stresstest. We hebben lessen getrokken uit de crisis van Betekent dat dan dat we nooit meer een crisis van de bankensector zullen meemaken? Dat durf ik uiteraard niet te zeggen verrassingen zullen er altijd zijn. Maar waar we voor 2008, met de regels van Basel II, niet streng genoeg waren, zitten we vandaag met Basel III toch een pak veiliger. Mathias Dewatripont, Directeur Nationale Bank België en hoogleraar aan de ULB B NK situering B NK is een crossmediaal contentplatform over maatschappelijk verantwoord en modern bankieren. Door te informeren wil B NK het debat en de dialoog aangaan met opmerkelijke, vernieuwende en concrete verhalen. Deze editie is gepubliceerd op 13 maart De rol van de banken 4 De karikatuur van de bank 8 Een m/v met een koel hoofd en een warm hart

3 6 De verdeelkast van de economie 16 Van spaargeld naar kredieten 18 Financiële producten en diensten in de etalage Het geld dat u niet kunt aanraken 22 Het abc van de bank 24 De bank 2.0 Colofon Een initiatief van BNP Paribas Fortis in samenwerking met Tijd Connect. Coördinatie: Veronique Soetaert Lay-out: Björn De Greef, Christine Dubois Foto: Frank Toussaint VU: WalterTorfs, Stuiverstraat 2, 1000 Brussel Tijd Connect biedt bedrijven, organisaties en overheden toegang tot het netwerk van De Tijd. Om hun visie, ideeën en oplossingen te delen met de De Tijd-community. De betrokken partner is zelf verantwoordelijk voor de inhoud. CONNECT

4 De karikatuur van de bank Roland Gillet: Niet alleen de banken speelden een rol in de financiële crisis. Ook de particulieren en zelfstandigen die te veel geleend hadden, liggen mee aan de basis.

5 I Bankieren I Banken liggen aan de oorsprong van de financiële crisis. Dat verwijt krijgen ze toch vaak te horen. Maar is hun verantwoordelijkheid wel zo groot? Volgens Roland Gillet, hoogleraar financiën aan de Sorbonne (Parijs) en de ULB-Solvay, mogen we toch niet vergeten dat ook gezinnen een belangrijke rol in de crisis hebben gespeeld. Zij lieten zich door de talloze fiscale voordelen overhalen om overmatig te investeren in vastgoed. Volgens de publieke opinie liggen banken aan de oorsprong van heel wat problemen. Zij hebben de financiële crisis veroorzaakt en groter gemaakt. Zij hebben onverantwoorde risico s genomen. Bovendien moesten ze gered worden met overheidsgeld en dat hebben we allemaal gevoeld in onze portemonnee. Willen we vermijden dat de banken opnieuw in hetzelfde scenario hervallen? Dan moeten we hen dus enerzijds verbieden om nog voor eigen rekening te investeren en anderzijds hun omvang aan banden leggen. Want het faillissement van een kleine bank destabiliseert niet het héle systeem. En in dat geval beschikt de overheid wel over voldoende middelen om de kleine spaarder te redden. Maar die wijdverspreide mening is een karikatuur op zich. In de meeste gevallen was de val van de banken niet zozeer te wijten aan hun speculatieve activiteiten, maar wel aan de talloze hypothecaire kredieten die ze aan heel wat gezinnen hadden toegestaan. Neem bijvoorbeeld Nederland. Daar hebben gezinnen, aangezet door hoge fiscale stimuli, overmatig geïnvesteerd in vastgoed. Toen de regering uit budgettaire overwegingen die voordelen terugschroefde, konden veel kredietnemers hun lening niet meer afbetalen. De middenklasse had te veel in vastgoed geïnvesteerd, omdat ze die investering kon aftrekken van de belastingen. Nogal wat mensen zaten dan ook plots met een ernstige financiële strop. Gevolg? Heel wat huizen werden tegelijk te koop aangeboden en de prijzen daalden fors. De vastgoedmarkt reageerde bijzonder heftig. De gedwongen verkoop tegen dumpingprijzen volstond niet om alle openstaande kredieten te compenseren. En sommige bancaire balansen gingen donkerrood kleuren. De banken bleven hier niet in gebreke. Wel de particulieren en zelfstandigen die te veel schulden hadden. Kopen/huren In Spanje zagen we hetzelfde gebeuren. Sommige banken hadden daar op zeer lange termijn geld geleend, soms zelfs op 35 jaar. De Spaanse regering wilde burgers motiveren om een woning te kopen in plaats van te huren. Maar bij langetermijnleningen betaal je de eerste jaren slechts weinig kapitaal terug. En als de markt dan in elkaar zakt zoals dat in Spanje gebeurde moet de bank die een onroerend goed in beslag neemt, een actief verkopen dat minder waard is dan het bedrag van de openstaande lening zelf. En wanneer massaal veel kredietnemers in gebreke blijven, gaat de bank natuurlijk failliet. De Spaanse banken hadden het risico ook niet op andere banken overgedragen. Amerikaanse banken hadden dat wel gedaan, via de techniek van effectisering. En wie ging het eerst failliet in Spanje? Precies de zeer kleine banken, de lokale kassen (Caixas), die de meeste kleine hypothecaire kredieten uitschreven en leningen toekenden aan kmo s en lokale overheden. Toen de markt vastliep in Spanje, konden niet alleen de gezinnen, maar ook de kmo s en de lokale overheden hun leningen niet meer terugbetalen. Zij werden geconfronteerd met economische moeilijkheden die nog werden versterkt door de vastgoedcrisis. De lokale kassen werden overspoeld met niet-terugbetaalde kredieten en gingen failliet. Daarop werden ze grotendeels gegroepeerd onder de nieuwe structuur Bankia. Zij hadden ruim 30 miljard euro steun nodig. Dat is ontzaglijk veel vergeleken met de grootste Spaanse bank Santander, die wellicht geen hulp zal nodig hebben. Want die grote internationaal gediversifieerde bank kan haar verliezen in Spanje compenseren door haar andere activiteiten, die niet lijden onder de zwakke Spaanse economie. Diversificatie blijft dus ook voor de banken een essentieel instrument in het kader van risicomanagement. Maar diversificatie mag nooit verward of gelijkgesteld worden met speculatie. Roland Gillet, hoogleraar Financiën aan de Sorbonne (Parijs) en de ULB-Solvay, en internationaal gerenommeerde expert. DIVERSIFICATIE MAG NIET VERWARD WORDEN MET SPECULATIE. Roland Gillet, Sorbonne en ULB-Solvay I 5 I

6 l Bankieren l De verdeelkast van 400 vc Vergelijk de financiële sector met de zekeringkast in een gezinswoning: een doorgeefluik voor de binnenkomende stroom enerzijds en de elektrische toepassingen zoals ijskast, strijkijzer of wasmachine anderzijds. De financiële sector is de verdeelkast die overschotten aan financiële middelen omleidt naar plaatsen waar er een tekort is aan financiële middelen. En net zoals in een gezinswoning, is die verdeelkast een cruciaal en tegelijk kwetsbaar onderdeel van het hele systeem. Als er meer stroom wordt gevraagd dan er beschikbaar is, dan begeven de zekeringen het. En een plotselinge opstoot aan inkomende stroom kan de stoppen doen doorslaan. Bij het ontstaan van de financiële crisis speelden ze allemaal een rol: de zekeringkast (de financiële sector), de inkomende stroom (de sterke toename aan beschikbare financiële middelen) en de vraag naar extra stroom (de sterk toegenomen schulden). Is de financiële sector de enige schuldige voor de crisis? Neen, maar ondanks alle andere externe factoren ligt toch een heel belangrijk stuk van de verantwoordelijkheid bij de sector. Precies daarom zijn de regels de afgelopen jaren sterk aangescherpt. Ze moeten de financiële zekeringkast schokbestendiger maken. Een zwakke, volatiele of instabiele banksector kan dan ook nooit de basis vormen voor een duurzame welvaartsgroei. Tegelijk is het een illusie dat de hele sector vanaf nu immuun zou zijn voor enige turbulentie of crisis. Bankcrisissen, financiële crisissen, recessies, grote economische turbulentie of zeepbellen: ze zijn van alle tijden, ook toen er nog geen sprake was van herverpakte kredieten, een opstomende Chinese economie of subprime leningen. Net zoals elk leger is uitgerust om de vorige oorlog te vechten, zal regulering perfect in staat zijn de vorige crisis af te wenden. Veronderstellen dat de nieuwe regulering ons volkomen immuun zou maken voor toekomstige crisissen is dan ook gevaarlijk. Vroeger bestonden er ook regels, maar ze waren niet in staat om de vorige crisis te vermijden. Toch is dit geen pleidooi voor laisser-faire en al zeker niet voor deregulering. Het is vooral een pleidooi voor een brede blik, waakzaamheid en flexibiliteit. Een pleidooi voor een universele benadering van banken en de financiële sector. Niet als een sector die als een satelliet rondom de wereldeconomie zweeft. Wel als een sector die volkomen verweven is met het alledaagse leven van bedrijven, burgers en overheden. Peter De Keyzer Hoofdeconoom - BNP Paribas Fortis Griekenland Griekenland is de bakermat van het bankieren. In het Oude Griekenland had elke stad haar eigen munt en een openbare bank, die de overheidsfinanciën beheerde, de inkomsten inde en uitgaven betaalde. Eerste bank Oprichting van de Medici-bank, de eerste min of meer moderne bank. Lorenzo 'Il Magnifico' de Medici, achterkleinzoon van de stichter, bouwde de bank uit tot de machtigste instelling van Europa. De in 1472 opgerichte Monte dei Paschi di Siena is de oudste nog actieve bank ter wereld. Maar ze kwam zeer gehavend uit de recente kredietcrisis. Eerste centrale bank In Zweden werd 's werelds eerste centrale bank opgericht. De Riksbank was de eerste publieke instelling die bankbiljetten uitgaf. Heel wat private banken die biljetten uitgaven gingen toen over de kop, omdat ze veel meer biljetten uitgaven dan ze in goudmunten konden betalen. Bubbels en paniek De Britse South Sea Company en de Franse Mississippi Company van de Schotse financier John Law gingen ten onder na het barsten van een enorme internationale financiële zeepbel. Duizenden burgers en banken werden in de val meegesleurd. Dit was niet het eerste groot financieel debacle (de Nederlandse tulpenbollenmanie piekte in 1637) en zeker niet het laatste. De zakenbankier De opkomst van de spoorwegen zorgde voor de geboorte van een ander fenomeen, toen niet zo opvallend maar minstens even belangrijk in de economische geschiedenis: het métier van zakenbankieren. Tot dan beperkten de banken zich tot lenen en ontlenen. Maar spoorwegmaatschappijen hadden dermate veel kapitaal nodig, dat ze specialisten zochten voor de plaatsing van aandelen I 6 I

7 l Bankieren l de economie De crisis (bis) De grote financiële crisis begon in augustus met een 'bank run' op het Britse Northern Rock. Een jaar nadien bereikte de crisis het ene schrikwekkende dieptepunt na het andere, met onder meer de val van Lehman Brothers en Fortis. De crisis is het gevolg van een gigantische schuldenberg en een algemeen wantrouwen omdat niemand wist wie welke minderwaardige schulden torste. Fusiemanie In de late jaren 90 waren bankiers en politici ervan overtuigd dat banken groot en internationaal moesten zijn om te kunnen overleven. Ook België was in de ban van een vurige fusiekoorts. De crisis In de late jaren 20 was Wall Street een denderende trein waar iedereen op wilde zitten. In oktober 1929 barstte de beurszeepbel. De crash veroorzaakte een ongeziene welvaartsvernietiging en leidde tot de Grote Depressie. De Fed Twee dagen voor Kerstmis 1913 werd de Federal Reserve Act goedgekeurd in het Amerikaans Congres. Die wet leidde tot de oprichting van het Amerikaanse systeem der centrale banken. De centraalbankiers - meestal toplui van de private banken - kregen plots heel wat macht en onafhankelijkheid om voortaan zelf het rentebeleid te bepalen. Zij werden de facto de monetaire leiders van hun land. Want wie het rentewapen bedient, beïnvloedt via zijn impact op sparen en investeren de snelheid van de economie. Wist u dat de benaming bank afkomstig is van de Latijnse term banca? Dat waren in het Oude Rome letterlijk banken, houten werktafels waar geldwisselaars zich op markten installeerden om vreemde valuta te kopen en verkopen. de benaming krediet dan weer afkomstig is van het Latijnse credo : ik geloof? Geld is dus niets meer of minder dan een in munten en biljetten uitgedrukt vertrouwen van de ene partij in de andere. de eerste bankiers eigenlijk priesters waren? jaar voor Christus ontvingen en verzamelden de geestelijken in Mesopotamië en Babylonië kleine giften, zoals gewassen en dieren, om die dan uit te lenen aan handelaren en landbouwers. vrouwen schandalig over het hoofd gezien werden op Belgische bankbiljetten? Tussen de tientallen prominenten, koningen en koninginnen uitgezonderd, die ooit een beeltenis kregen, zit één vrouw: Margaretha van Oostenrijk. De landvoogdes uit de 16de eeuw prijkte op het 500 frankbiljet dat vanaf 1962 in omloop kwam. meer dan banken bankroet gingen in de periode , en dat enkel en alleen in de VS? de Chinese gigant ICBC, gemeten naar balanstotaal, de grootste bank ter wereld is? Het Britse HSBC is tweede, op de voet gevolgd door Deutsche Bank en de Franse banken Crédit Agricole en BNP Paribas. Er staat slechts één Amerikaanse bank in de top 10, namelijk JP Morgan op de achtste plaats. I 7 I

8 Een m/v met een koel hoofd en een warm hart Meer dan ooit moeten banken zich aanpassen aan een wereld die razendsnel verandert. Wat betekent dat voor hun werking? En hoe zien de bank en de bankier van de toekomst er uit? Vijf specialisten steken de koppen bij elkaar. I 8 I

9 Vlnr: Pierre Berger (Baker & McKenzie), Marc De Ceuster (UA), Karel Lannoo (Centre for European Policy Studies), Max Jadot (BNP Paribas Fortis), Michel Vermaerke (Febelfin). Banken functioneren in een wereld die razendsnel evolueert. De behoeften van klanten veranderen, de technologie opent nieuwe deuren en intussen ondergaat de regelgeving een omwenteling. Dat heeft een grote impact. Klanten willen zelf kiezen op welke manier ze contact hebben met hun bankier. Soms in een bankkantoor, op andere momenten via laptop, tablet of smartphone. Het plaatst banken voor een grote uitdaging. Het opent ook een wereld vol nieuwe opportuniteiten waarin je een betere service kunt bieden en tegelijk kosten kunt besparen. Dat is een van de belangrijkste conclusies nadat vijf experts de koppen bij elkaar gestoken hadden: Pierre Berger (partner, bankenspecialist van Baker & McKenzie), Marc De Ceuster (hoogleraar Universiteit Antwerpen), Karel Lannoo (CEO van het Centre for European Policy Studies), Michel Vermaerke (gedelegeerd bestuurder van bankenfederatie Febelfin) en Max Jadot (CEO BNP Paribas Fortis). Wat is de maatschappelijke rol van de bankensector? En wat zijn de uitdagingen voor de toekomst om die rol ten volle te kunnen spelen? Vermaerke: Banken hebben een ontzettend belangrijke functie in het economische weefsel. Een essentiële kerntaak is het aantrekken van spaardeposito s om die te transformeren naar kredieten. Banken bieden ook een evenwichtig aanbod van spaaren beleggingsproducten en ze zijn betrokken bij de infrastructuur die het betalingsverkeer mogelijk maakt. Die kerntaak ondergaat een omwenteling: de technologie verandert razendsnel, en klanten hebben andere verwachtingen. Maar we moeten ook vragen stellen bij de maatschappelijke betrokkenheid van de sector. Door de gebeurtenissen van de voorbije jaren is er een kloof ontstaan tussen de banksector en de maatschappij. We moeten die kloof opnieuw overbruggen. Dat kan alleen door beter te luisteren naar de consument en een antwoord te bieden op talrijke communicatiebehoeften. Zo heeft de Belgische bankensector als enige in Europa er zich toe geëngageerd om niet langer al te ingewikkelde financiële producten te verspreiden. Ook voor de sensibilisering rond veilig internetbankieren zijn al verschillende stappen ondernomen. Jadot: We staan voor drie grote uitdagingen. Om te beginnen moeten we een goed evenwicht vinden tussen het principe dat een bank heel veilig moet zijn en tegelijkertijd voluit in staat moet zijn om spaardeposito s te transformeren naar kredieten. Door de opeenstapeling van nieuwe wetten en regelgevingen is dat niet > I 9 I

10 l Bankieren l Max Jadot > vanzelfsprekend. Daarnaast moeten banken een antwoord bieden op de veranderende behoeften van de klanten. En dan is er nog een tijdelijke uitdaging: de lage intrestvoeten, die een impact hebben op de rendabiliteit van een essentiële kerntaak, namelijk de transformatie van spaargeld naar kredieten. De bankt voelt dat. Daarom moeten we streven naar een evenwichtige regelgeving en een klimaat van veiligheid, waarin de klant weer centraal staat. Op technologisch vlak is er een ingrijpende omwenteling aan de gang. Welke invloed heeft dat op banken en bankieren? Berger: België heeft de trein van de internetbanken wat later genomen dan de ons omringende landen. In Nederland bijvoorbeeld wordt een groter stuk van de markt bediend door internetbanken. Die trend zal ook in België voortgaan. Maar daarnaast zullen mobiele platformen aan belang winnen. België kan daar zelfs een voortrekkersrol spelen: in de betaalindustrie worden nu al zaken ontwikkeld die in een Europese context echt wel innovatief zijn. Ook de interactie via sociale media zal toenemen. In België zien we dat nog niet echt, maar in andere landen is dat aan een opmars bezig. Die evoluties kunnen de financiële instellingen ook gebruiken om de bankwereld dichter bij de leefwereld van jongeren te brengen. Jadot: Banken evolueren naar een model waarbij de klant via verschillende kanalen met zijn bank kan communiceren. Daarmee staat de klant meer dan ooit centraal: hij kan zelf kiezen via welk kanaal hij zijn bankier benadert. De voorbije vijf jaar zijn de loketactiviteiten teruggevallen met 50 à 80 procent. Daartegenover staat het toegenomen belang van selfbanks, contact via callcenters en uiteraard PC banking. Dat laatste bestaat intussen al 12 jaar, maar het gebruik ervan blijft stijgen. Nu komt daar bankieren via smartphone of tablet bij. Daarnaast worden we geconfronteerd met technologiebedrijven die bankactiviteiten ontplooien zoals Google en Apple of de ontwikkeling van elektronische betaalmiddelen zoals bitcoins. Banken zijn minder vertrouwd met die wereld, maar ze moeten er wel hun plaats vinden. En omgekeerd moeten die bedrijven er nog in slagen om zich aan te passen aan de verschillende regelgevingen, want ook dat zal niet vanzelfsprekend zijn. Wat wordt dan nog de rol van de bankkantoren? Vermaerke: De courante activiteiten zullen veel meer via digitale platformen gebeuren die op elk moment toegankelijk zijn. Het fysieke kantoor zal nog altijd zijn plaats hebben, maar het wordt meer dan ooit een plaats van toegevoegde waarde en dienstverlening. Jadot: Het fysieke kantoor zal zeker nog een belangrijke rol spelen, maar dan wel naast alle andere kanalen die de klant nodig heeft. Dat schept veel mogelijkheden. Op korte termijn zal een kantoormedewerker met zijn tablet een specialist kunnen oproepen, zodat hij via een conference call samen met de klant een hypothecaire lening of belegging kan bespreken. En s avonds kan diezelfde klant via zijn computer of tablet daarover nog voort praten met zijn raadgever. Dat zal niet alleen de service verbeteren, maar ook de kosten reduceren. Vermaerke: Die evolutie zal een sterke inspanning vragen op het gebied van de vorming van personeelsleden. Zij moeten voorbereid zijn op die digitale evolutie en in staat zijn om het contact met de klant op een andere manier te verzekeren. De sector investeert nu al meer dan 3 procent van de loonmassa I 10 I

11 I Bankieren I JE MOET BESEFFEN DAT HET WEGNEMEN VAN RISICO S EEN KOSTPRIJS HEEFT. Marc De Ceuster Marc De Ceuster, Universiteit Antwerpen in vorming. Daarmee behoren we tot de koplopers in Europa. In de toekomst zal dat meer dan ooit moeten gebeuren. Banken kijken ook aan tegen een opeenstapeling van nieuwe wetten en regels. Wat zijn daarvan de gevolgen? De Ceuster: Op het vlak van de regelgeving zijn er heel tegenstrijdige tendensen. Europa heeft ons aangemoedigd om gebruik te maken van het vrij verkeer van goederen en diensten, maar sinds het uitbreken van de crisis steken vooral nationalistische tendensen de kop op. Banken moeten hun buitenlandse activiteiten afstoten en zich terugplooien op de thuismarkt. Tegelijkertijd moeten ze hun kapitaalbuffers versterken. Dat is een terechte vraag, maar niet iedereen is er zich van bewust dat zoiets gepaard gaat met restricties: het zet bijvoorbeeld een rem op de kredietverlening en de rendabiliteit. Dat is nu eenmaal een economische wetmatigheid. Net daarom is het belangrijk om daar een goed evenwicht in te vinden. Je moet beseffen dat het wegnemen van risico s een kostprijs heeft. Lannoo: De regelgevers hinken op twee benen: ze leggen steeds meer regels op, maar verwachten tegelijk wel dat banken meer kapitaal kunnen verschaffen. Dat gaat natuurlijk niet. Op Europees niveau hebben de strengere regels ervoor gezorgd dat banken minder kredieten verleenden. Maar in Europa loopt het grootste deel van de bedrijfsfinanciering net via de banken. In de Verenigde Staten gebeurt dat voornamelijk via de kapitaalmarkten en dat is ook een van de redenen waarom de Verenigde Staten zo snel uit de crisis zijn geraakt. Bovendien leggen we in Europa ook nog eens strengere regels op aan de financieringsvormen die niet via de bank lopen, omdat we beleggers nog veel meer willen beschermen. En dan wordt het nog moeilijker dan het al was om bedrijven te financieren. Voor mij blijft dat een van de grote uitdagingen. In Europa blijft de traditionele bankfinanciering ontzettend belangrijk. Maar evolueren we toch niet naar een model waarbij alternatieve financieringsvormen aan belang winnen? Of blijft de rol van de banken onaantastbaar? De Ceuster: Ik kan me niet inbeelden dat er geen banken meer zullen zijn. Er zal altijd een tussenpersoon nodig zijn tussen mensen die geld nodig hebben en mensen die geld ter beschikking hebben. Dat kan natuurlijk rechtstreeks via de financiële markten, maar alleen als de geldschieter de risico s juist kan inschatten. En net die capaciteit maakt banken zo uniek, waardoor er voor hen altijd een fundamentele rol weggelegd zal zijn. Berger: Banken zullen blijven instaan voor een groot deel van de financieringsbehoefte, maar ik geloof niet dat ze zoals vroeger nog alles voor hun rekening kunnen nemen. De regelgeving zal banken dwingen om hun schulden af te bouwen en hun kapitaal te versterken. Dat zal ongetwijfeld een impact hebben op de financiering die ze nog kunnen verlenen. Daardoor zal er een grote nood ontstaan aan alternatieven. Daar is er dus ook een rol weggelegd voor andere spelers zoals durfkapitalisten, verzekeraars, pensioenfondsen of hefboomfondsen. Wat is de rol van de overheid in de banksector? En hoe ziet u die evolueren? Jadot: De overheid moet een sfeer van vertrouwen creëren, rechtszekerheid scheppen en zorgen dat voor alle banken dezelfde regels gelden. Als de overheid die verschillende rollen goed speelt, heeft ze een ontzettend grote waarde voor de financiële sector. Dat is in het verleden ook gebleken: in volle crisis heeft de > I 11 I

12 > overheid er alles aan gedaan om het vertrouwen in de banksector overeind te houden. Daarvoor mogen we haar dankbaar zijn. Maar door heel wat nieuwe regelgevingen gaan we momenteel wel door een intense fase, die gepaard gaat met onzekerheid. Pierre Berger Berger: Een klein land als België moet vooral het Europese beleid volgen en de opgelegde maatregelen tijdig implementeren. Dat gebeurt het best zonder nog eens al te veel extra regels. België is vaak heel laat met de implementatie van Europese regelgeving, maar als het gaat over de banken lopen we nu plots voorop. Nochtans hebben we er alle belang bij om in ons land dezelfde regels te hanteren als in de rest van Europa. De overheid zou bepaalde activiteiten beter stimuleren in plaats van de banksector vooral beperkingen op te leggen. Ik geloof veel meer in een Luxemburgs model. Daar creëert de overheid een klimaat waarin banken goed kunnen functioneren. Dat levert werkgelegenheid en welvaart op. Nu vrees ik dat we vooral in de andere richting evolueren. Lannoo: Het is toch een markante verschuiving: in de Europese context speelt ons land steeds vaker cavalier seul. De Europese overheden zijn massaal geïntervenieerd en de kostprijs bedraagt maar liefst 14,5 procent van het Europese bnp. We moeten dat terugdraaien. Daardoor zal de Europese Centrale Bank een veel afstandelijker toezicht houden dan de nationale toezichthouders. De komende jaren verwacht ik dat daardoor de spanning zal toenemen tussen de ECB en de nationale toezichthouders. Want het zijn uiteindelijk wel de nationale overheden die de regels moeten implementeren. Karel Lannoo Hoe ziet de bank van de toekomst er uit? De Ceuster: De klant moet opnieuw centraal staan. Ik denk dat bankiers dat op een bepaald moment een beetje uit het oog zijn verloren. Er zal altijd nood zijn aan goed advies. Die behoefte is er misschien niet voor de dagelijkse betalingen, maar duikt wel op tijdens de cruciale momenten in een mensenleven: samenwonen, de aankoop van een huis of een pensioenplan opstarten. Daar is een belangrijke rol weggelegd voor de banken. Dat menselijke contact zal sowieso blijven, maar banken zullen hun kennis in de toekomst wel steeds beter communiceren. Berger: Er zullen veel minder zelfstandige agenten zijn, maar ze zullen wel meer kwaliteit bieden. Ik vermoed dat een bank in de toekomst ook zal opereren in een maatschappij zonder cash en dat ze zich nog veel meer zal concentreren op onlineen mobiele kanalen. In die omgeving zullen banken ook moeten evolueren naar een eenvoudigere, snellere en meer transparante dienstverlening. Michel Vermaerke Vermaerke: Ik denk niet dat er één soort bank van de toekomst zal bestaan. Verschillende modellen zullen naast elkaar blijven functioneren. Maar daarnaast moeten we ook de vraag stellen hoe de bankier van de toekomst er uitziet. Uiteindelijk draait het allemaal rond geld en mensen. Geld is een ernstige zaak die ratio vereist, maar tegelijk is het ook een heel gevoelig thema. Ik hoop vooral dat de bankier van de toekomst een man of vrouw is met een koel hoofd en een warm hart. I 12 I

13 I Bankieren I Bijdragen aan het vertrouwen in het financiële systeem Ook de overheid heeft een belangrijke stem in het debat over de rol van de banken. Minister van Financiën Koen Geens geeft tekst en uitleg. Koen Geens Welke rol moeten banken spelen volgens u? Geens: Banken moeten krediet verlenen aan de reële economie. Dat betekent dat ze de kans moeten krijgen om krediet te verlenen. Hoe? Door een wetgevend en prudentieel kader te creëren dat spaarders en investeerders vertrouwen inboezemt én dat tegelijk het voor banken niet onmogelijk maakt om nog krediet te verlenen. De aanpassing aan de golf van nieuwe Europese regelgeving vraagt een grote organisatorische aanpassing van onze banken. Ik ben me daarvan bewust. Hoe ziet u de rol van de overheid voor de banken? Geens: De overheid moet bijdragen aan vertrouwen in het financiële systeem. Dat doet ze door regelgeving. Maar ik spreek over bijdragen. Vertrouwen kan niet gereguleerd worden. De integriteit van de bankier valt niet in regeltjes te passen. Het vertrouwen begint weer te keren. De weg die we hebben afgelegd, is dan ook niet min. Denk maar aan de bankenunie: vanaf november gaat de ECB rechtstreeks het toezicht waarnemen op Europa s grootste banken. Denk ook aan de Basel III-kapitaalstandaarden, die we in België introduceren met onze nieuwe bankwet. Dit zijn stappen in een lang proces van regulering, maar het begint te lonen. Nu, fingers crossed. Het gevaar bestaat dat we niet doortastend genoeg zouden zijn. We mogen gerust richting VS kijken: daar hebben ze hun bankencrisis zeer snel aangepakt. Ik stel mijn hoop op de doorlichting van de bankbalansen waar de ECB mee begonnen is en de stresstests die uitgevoerd worden. Ook de nieuwe Europese toezichthouder zal met Danièle Nouy, als nieuw hoofd van de ECB, streng maar rechtvaardig uit de hoek komen. Ik heb er wel goede hoop in. Hoe ziet de bank van de toekomst er volgens u uit? Hebben banken over 10 tot 15 jaar een andere rol of andere taken? Geens: Moeilijke vraag. Ik hoed me voor te gemakkelijke voorspellingen. Nog niet zo lang geleden droomden we hardop van de BBB, de Big Belgian Bank. Vandaag zijn we wat meer bescheiden. Heel wat banken hebben zich teruggetrokken binnen nationale grenzen. Maar ik denk niet dat zoiets fataal is. Met het nieuwe Europese toezichts- en resolutiearsenaal, met de creatie van de bankenunie komt er een veel sterker regelgevend level playing field dan tevoren. De interne markt in financiële diensten komt daar goed uit. Alleen ziet men het nu nog niet. Maar dat zal wel komen. Ik ben er rotsvast van overtuigd dat er naast de traditionelere spaarbank ook ruimte zal blijven voor transnationale universele banken. Zolang we het belang van goede risicobeheersing niet uit het oog verliezen. VERTROUWEN KAN NIET GEREGULEERD WORDEN. Koen Geens, minister van Financiën I 13 I

14 I Bankieren I I 14 I

15 I 15 I I Bankieren I

16 l Bankieren l Van spaargeld naar kredieten Banken leveren de smeerolie van de economie, zo wordt wel eens gezegd. Want met het spaargeld van hun klanten kennen ze leningen toe aan zowel gezinnen als bedrijven. Maar hoe doen ze dat? Vaak hebben mensen kapitaal nodig voor broodnodige investeringen: van gezinnen die een woning willen kopen tot bedrijven die willen investeren in een nieuw machinepark. Niet iedereen heeft voldoende kapitaal voor die investeringen en daarom kloppen ze aan bij de bank voor een lening. In zekere zin fungeert die als een tussenpersoon tussen de groep mensen die kapitaal nodig heeft en zij die financiële middelen ter beschikking hebben. Want wie een deel van zijn vermogen niet meteen nodig heeft, kan dat bij een bank deponeren op zicht-, spaar- of termijnrekeningen en kasbons. Eigenlijk lenen spaarders een deel van hun vermogen uit aan hun bank en in ruil ontvangen ze een intrestvergoeding. Een bank kan natuurlijk weinig aanvangen met het spaargeld van één enkele spaarder. Daarom groepeert ze alle afzonderlijke deposito s om daarmee grote kredieten toe te kennen, waarmee ze op haar beurt rente-inkomsten genereert. In wezen lijkt het een heel eenvoudige activiteit. Toch stelt het financiële instellingen voor een grote uitdaging. De spaardeposito s bij een bank zijn relatief vlot opvraagbaar: spaarders kunnen op elk moment spaargeld van hun rekening halen en het gebeurt niet zo vaak dat spaarders termijndeposito s aanhouden met een looptijd van meer dan tien jaar. Nochtans hebben leningen vaak een veel langere looptijd. Dat betekent dat de bank krediet op lange of middellange termijn financiert met deposito s op korte termijn. Om dat liquiditeitsrisico op te vangen, moeten banken voldoende grote buffers aanleggen, zodat de kredietverlening niet in het gedrang komt zodra spaarders hun geld opvragen. Ze worden daartoe ook verplicht door internationale bankregels die bovendien steeds strenger worden (zie hiernaast 4 regels voor een stabiel kredietsysteem ). Veiligheidsbuffer Het liquiditeitsrisico is niet het enige risico voor een bank die leningen toekent. Zo bestaat het gevaar dat een kredietnemer failliet gaat, zijn lening niet meer kan afbetalen en de bank niet het volledig geleende bedrag kan recupereren. Net daarom schenken banken veel aandacht aan de studie van een kredietdossier, zodat ze geen leningen toekennen aan gezinnen of bedrijven met een te hoog risico op wanbetaling. Daarnaast moet een bank proberen om haar rentemarge positief te houden. Die marge is het verschil tussen de inkomsten uit de rente van kredieten en de kosten voor de rente op de deposito s. Wie een krediet afsluit, kan kiezen voor een vaste rente en betaalt dus de hele looptijd van het krediet dezelfde som af. Als de rente op deposito s stijgt, kunnen de banken die kosten niet doorrekenen aan hun kredietnemers met een vaste rente. Zo wordt de rentemarge van de bank negatief, wat hen opzadelt met een verlies. Banken beperken die risico s in de mate van het mogelijke, bijvoorbeeld door voldoende eigen vermogen en een voldoende hoge liquiditeitsmarge. Daarnaast kan de bank zich indekken tegen die risico s met behulp van complexe financiële producten. Bijvoorbeeld via een renteswap, waarbij de bank tegen een bepaalde kostprijs vaste rente kan omzetten in variabele rente om zo het renterisico te elimineren. I 16 I

17 l Bankieren l ALTERNATIEVEN VOOR BANK - FINANCIERING 4 regels voor een stabiel banksysteem Als reactie op de financiële crisis in 2008 werkte het Baselcomité nieuwe richtlijnen uit voor de bankensector. Sinds haar ontstaan is het de derde keer dat de organisatie van toezichthouders een nieuw pakket regels op tafel legt. Ze staan daardoor bekend als Basel III. Hoewel de richtlijn nog moet worden omgezet in Europese wetgeving, liggen de principes wel al vast. De regelgeving zou stapsgewijs worden ingevoerd tegen Onder Basel III moet de kapitaalratio minstens 9 procent bedragen, en zelfs meer voor zogenoemde systeembanken die bij een mogelijk faillissement het hele financiële systeem en de reële economie ernstige schade kunnen berokkenen. De kapitaalratio is de verhouding tussen het eigen vermogen van een bank en haar risicogewogen activa. Een hogere kapitaalratio betekent dat banken een grotere kapitaalbuffer moeten aanleggen om de risico s te beperken. 2 Hollandse Hoogte Thomas De Boever banden gelegd. In het verleden was er geen beperking op de omvang die een bank kon hebben. Met de nieuwe regels is dat niet langer het geval. Dat verklaart waarom tal van banken niet-kernactiviteiten afstoten. 3 Basel III verplicht de banken om ook hogere liquiditeitsbuffers aan te leggen. Ze moeten bijvoorbeeld genoeg liquide activa (zoals cash of op de markt verhandelbare activa) aanhouden om dertig dagen lang bestand te zijn tegen een crisis die hun geldstromen onder druk zet. Dat moet vermijden dat ze snel in de problemen komen, wanneer ze tijdelijk geen toegang hebben tot liquide middelen op de interbankenmarkt. 4 Gezinnen en bedrijven financieren hun activiteiten met het spaargeld dat op de bank geparkeerd staat. Het Baselcomité legt banken ook een net stable funding ratio op, die gepland is voor Die legt vast in welke mate bankactiviteiten gedekt moeten zijn door beschikbare en stabiele financieringen. Dat moet het risico beperken dat gepaard gaat met het gebruik van kortetermijndeposito s om kredieten op (middel)lange termijn te verstrekken. Banken zijn niet de enige financieringsbron voor bedrijven. Als hij in eerste instantie geen al te groot kapitaal nodig heeft, zal een ondernemer wel eens een beroep doen op zijn naaste omgeving. Daarnaast kunnen ook businessangels kapitaal verschaffen. Dat zijn meestal (ex-)ondernemers die investeren in beloftevolle startende of snelgroeiende ondernemingen. Ook private investeerders kunnen bijspringen om de financieringshonger te stillen. Het gaat dan bijvoorbeeld om durfkapitaal- of hefboomfondsen, die als aandeelhouder mee in de cockpit van de onderneming kruipen. Voor grote ondernemingen is ook de beurs een mogelijke financieringsbron. Ten slotte is crowdfunding een mogelijkheid. Daarbij wordt het project via sociale media of andere internetplatforms rechtstreeks aangeboden aan particuliere investeerders. Deze nieuwe financieringsbron komt in ons land nog niet zo vaak voor. Meer info over bedrijfskredieten vindt u op bnk.tijd.be. Ook de verhouding tussen het kapitaal van een bank en de omvang van haar balans (de zogenoemde leverage) wordt aan > I 17 I

18 l Bankieren l Het geld dat u niet kunt aanraken 23 december 2013, 16 uur. Het topshopmoment van het jaar. Half Vlaanderen haast zich voor de laatste kerstkoopjes. En net dan: pech bij de betaalterminals van Bancontact. De storing duurt uren, meer dan 1 miljoen transacties gaan niet door, handelaars zien ruim 50 miljoen euro aan omzet door de neus geboord. Ziedaar de schaduwkant van het elektronisch betaalverkeer. In tegenstelling tot een traditionele cashtransactie - een dienst of goed in ruil voor baar geld reken je bij giraal ontastbaar geld op een betrouwbare technologische ondersteuning. Dat vertrouwen is in 99,9 procent van de gevallen verdiend. Maar 99,9 procent is geen 100 procent. Geen week gaat voorbij zonder nieuws over falende betaalsystemen of gestolen bankinformatie ergens in financieel cyberspace. Begin januari bijvoorbeeld, bleken gegevens van 104 miljoen Koreaanse kredietkaarten gekaapt. De week voordien werden tientallen miljoenen kredietgegevens gejat van klanten van de Amerikaanse supermarktketen Target. Enzovoort. Toegegeven, elektronisch falen is uitzonderlijk. En het is maar één schaduwkant, terwijl de zonnekant veel belangrijker is. Met elektronisch betalen worden diefstal en fraude een pak moeilijker, want de elektronische wereld is een open en gecontroleerde wereld. Het is vooral ook een comfortabele wereld. We beheren vanuit onze luie stoel onze rekeningen, we maken ons geen zorgen meer over verlies van bankbiljetten, we doen waar en wanneer we willen internationale aan- en verkopen. En we staan gemakshalve niet eens stil bij het complexe mechanisme achter ons spectaculair toegenomen geldelijk comfort. HET BETAALVERKEER WORDT EEN GIGANTISCH NETWERK VAN BITS EN BYTES. Dat comfort wordt ons aangeleverd door de bank. De kerntaak van elke bank is immers duidelijk: diensten verlenen. Als tussenpersoon zorgt ze ervoor dat ze op een optimale manier het overtollige geld van de ene doorsluist naar de andere die er iets mee wil aanvangen. Dat is een simpel streven, maar een aartsmoeilijke opdracht in de praktijk. Het ontvangen van deposito's en verlenen van kredieten is één zaak. De gigantische geldstromen die daaruit voortvloeien, van en naar particulieren, ondernemingen, overheden en andere banken, dat is een ander paar mouwen. Het beheer van die geldstromen is dan ook een cruciale banktaak. De omvang van die opdracht is de voorbije jaren flink gegroeid. Het gaat al veel verder dan biljetten stapelen in de geldautomaat om de hoek, of het aanvaarden van kredietkaarten in restaurants. Proton? Gsm-chip? Websites? U betaalt waar, wanneer en op welke manier u maar wilt. En dat met uw inkomsten die geruisloos op uw rekening werden gestort. België telt vandaag zo'n 14 miljoen debetkaarten en 4 miljoen kredietkaarten. Dat is ongeveer dubbel zoveel als in De Belgen haalden vorig jaar circa 40 miljard euro af bij Belgische betaalautomaten, twee keer meer dan in Ze haalden ruim 10 miljard euro af in het buitenland, het dubbele van Pc-banking stijgt exponentieel, net als elektronische aankopen bij webwinkels. Cheques deemsteren weg. En cash ook. Het betaalverkeer wordt hoe langer hoe meer een gigantisch netwerk van bits en bytes. I 18 I

19 l Bankieren l Over Swift en SEPA Vrij verkeer van kapitaal staat als gebeiteld in de Europese grondwet. Terecht ook: een vlot betalingsverkeer vormt de basis van een succesvolle internationale handel. Maar hoe wordt dat vrije betalingsverkeer praktisch geregeld? Hoe voorkom je vergissingen of fraude? Want het gaat hier om echt geld, en als er geld in het spel is, wordt het vanzelf delicaat. Het gaat bovenal om veel geld. Elke transactie en elke betrokkene moeten ondubbelzinnig worden herkend. Dat gebeurt via de IBAN-code voor de persoonlijke rekeningen (voluit: International Bank Account Number) en de BIC-code voor de financiële instelling (Bank Identifier Code). Die codes zijn unieke adressen voor elke rekening uit elk land. Dit systeem maakt opvolging en controle van het internationaal betaalverkeer aanzienlijk gemakkelijker. Het betalingsverkeer loopt via een rist gespecialiseerde instellingen. De Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT), die vanuit Terhulpen werkt, is veruit de belangrijkste. Meer dan financiële instellingen uit 214 landen zijn de medeeigenaars van SWIFT. Alle belangrijke banken zijn er bij. In België alleen zijn ze met 104. Via SWIFT's netwerk sturen die instellingen elkaar elektronische betaalinformatie door. In België passeren zo ongeveer 1,5 miljoen berichten per dag. SWIFT speelt niet de enige rol. Target2, Trans-European Automated Real-Time Gross Settlement Express Transfer, is een pan-europees platform voor grote in euro uitgedrukte interbancaire transfers en vereffeningen van operaties van de Europese Centrale Bank. Het verkeer wordt geregeld door de Europese autoriteiten, via SEPA (Single Euro Payments Area). Sinds 1 februari 2014 moeten alle overschrijvingen en domiciliëringen in alle Europese landen op eenzelfde manier verlopen, via één grote infrastructuur, met één type overschrijvingsformulier en één Europese wetgeving. Zo is Europa één grote betaalruimte geworden, waarin betalingen in euro overal op vergelijkbare wijze worden uitgevoerd. Bedrijven kunnen daar alleen maar gelukkig mee zijn. BANKEN KRIJGEN CONCURRENTIE Shutterstock Vandaag zien we de muntjes en biljetten nog passeren, kan onze smartphone al heel wat kleine betalingen doen en is de bitcoin aan een wilde opmars bezig. En tegen 2020? Wordt een virtuele munt even belangrijk als de euro of de dollar? Zal cash, drie generaties na de in 1958 gelanceerde kredietkaart, nog überhaupt bestaan? Houdt de traditionele bank stand tegenover technologiegiganten, zoals Google? Veilingreus ebay bezit al de betaalexpert PayPal, en vele andere IT-bedrijven, zowel veelbelovende start-ups als gevestigde giganten, hengelen naar een banklicentie of hebben er al één. En aan de andere kant van het betalingsverkeer zitten de telefoonoperatoren en supermarktketens precies daar waar binnenkort het gros van de consumptiebetalingen zal plaatsvinden. En de banken? Die lijken uit het midden van de betalingsketen geduwd te worden. Ze kunnen zich maar beter schrap zetten. I 19 I

20 l Bankieren l Financiële producten en diensten in de etalage Bij een bank vindt u al lang meer dan spaarproducten en een lening. Er liggen steeds meer financiële producten en diensten in de etalage waarin een zo ruim mogelijk klantenbestand zijn gading moet vinden. Er zijn in Europa nog maar weinig banken die louter een spaar- of zakenbank zijn. Veel financiële instellingen zijn uitgegroeid tot universele banken. Die worden wel eens omschreven als financiële supermarkten, omdat ze een zo ruim mogelijke clientèle bedienen met uiteenlopende financiële producten en diensten. Zo n vijftig jaar geleden was dat nochtans heel anders. Spaarbanken concentreerden zich op de gezinnen. Ze trokken spaardeposito s aan en gebruikten die vervolgens om hypothecaire leningen te verstrekken. Aan het andere eind van het spectrum waren de zakenbanken actief. Zij richtten zich uitsluitend op ondernemingen, omdat die nu eenmaal nood hadden aan meer gespecialiseerde producten en diensten. Sindsdien is door de toegenomen welvaart dat onderscheid tussen beide soorten banken sterk vervaagd. Gezinnen hebben veel meer financiële middelen dan vijftig jaar geleden, waardoor ze bij een bank meer verwachten dan een aanbod van spaarrekeningen en hypothecaire leningen. Daardoor legden de zakenbanken zich ook toe op de investeringsnoden van de gezinnen, terwijl de klassieke spaarbanken de markt van het bedrijfskapitaal aanboorden. Uiteindelijk ontstonden zo financiële instellingen die op verschillende markten actief werden, waarvan sommigen nog eens uitgroeiden tot geïntegreerde bank-verzekeraars. Daar liggen ook verzekeringsproducten in de etalage: van brand- en autoverzekeringen tot levensverzekeringen. Van niche tot een heel universum Bij Febelfin, de federatie van de bankensector, staan momenteel 104 banken geregistreerd. Het gaat om kleine en grootbanken, nichebanken, spaarbanken en universele banken. Elk hebben ze specifieke producten en diensten. Ze bieden spaar- en beleggingsproducten aan, verschaffen krediet, verlenen advies bij beursgangen of private plaatsingen, organiseren indekkingsmechanismes tegen wisselkoers- of renterisico s of ze financieren exportactiviteiten. Die laatste activiteiten zijn typisch het domein van zakenbanken of afdelingen corporate en commercial banking. Het aanbieden van beleggingsproducten gebeurt via afdelingen zoals investment of asset management. Bij individueel vermogensbeheer wordt het beheer van een beleggingsportefeuille aan een beheerder toevertrouwd. Meestal is dat het domein van private banking, een dienstverlening die is voorbehouden I 20 I

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie. Financial Forum Gent, 29 mei 1 Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie Financial Forum Gent, 29 mei 1 Agenda 19.00u. Welkomstwoord 19.15u. Presentatie door Michel Vermaerke, Gedelegeerd Bestuurder Febelfin

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015

COUNTRY PAYMENT REPORT 2015 COUNTRY PAYMENT REPORT 15 Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia Intrum Justitia verzamelt informatie bij duizenden bedrijven in Europa en krijgt op die manier inzicht in het betalingsgedrag

Nadere informatie

Crelan: 100 % coöperatief verankerd

Crelan: 100 % coöperatief verankerd B R U S S E L, 1 8 j u n i 2015 Crelan: 100 % coöperatief verankerd Ruim een jaar geleden kondigde Crelan aan dat er een akkoord bereikt was tussen de Franse en de Belgische aandeelhouders van de bank,

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011

Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011 Kostprijs van een zichtrekening in België Analyse voor de periode 2008 tot 2011 1 2 De voorwaarden scheppen voor een competitieve, duurzame en evenwichtige werking van de goederen- en Inhoud 1. Achtergrond

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant...

De Pensioenkrant. Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... De Pensioenkrant Wilt u ook uw pensioen veilig stellen? Lees verder in de pensioenkrant... Het probleem Levensstandaard behouden wordt moeilijker Uit cijfers van het nationaal instituut voor statistiek

Nadere informatie

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten

Laat uw geld zijn vruchten afwerpen. db Renteportefeuille. n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten db Renteportefeuille Laat uw geld zijn vruchten afwerpen n Geniet zorgeloos van regelmatige inkomsten n Dankzij een veilige, transparante en flexibele oplossing n Kwalitatief voor u beheerd door onze specialisten

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten

Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten Deel 1: oplossingen vragen en opdrachten Hier vindt u de oplossingen van de vragen en opdrachten uit het boek (grijze kaders zonder icoon). Hoofdstuk 2 p. 21 Voor het nemen van die risico s worden de banken

Nadere informatie

Investeer nu in een duurzame toekomst.

Investeer nu in een duurzame toekomst. Investeer nu in een duurzame toekomst. Investeer in de groei van Bij werkt uw geld aan een duurzame samenleving waarin levenskwaliteit centraal staat. U kunt daaraan bijdragen door certificaten van aandelen

Nadere informatie

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken

Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken Veranderingen in de internationale positie van Nederlandse banken De Nederlandse bancaire vorderingen 1 op het buitenland zijn onder invloed van de economische crisis en het uiteenvallen van ABN AMRO tussen

Nadere informatie

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land.

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. 1 De wisselmarkt 1.1 Begrip Wisselkoers = de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. bv: prijs van 1 USD = 0,7

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

TREVI VASTGOEDINDEX OP 30/06/2012: Voorspellers kunnen zich vergissen. Cijfers liegen nooit.

TREVI VASTGOEDINDEX OP 30/06/2012: Voorspellers kunnen zich vergissen. Cijfers liegen nooit. PERSBERICHT 09 juli 2012 TREVI Group J. Hazardstraat 35 1180 Brussel Tel. +32 2 343 22 40 / Fax +32 2 343 67 02 TREVI VASTGOEDINDEX OP 30/06/2012: Voorspellers kunnen zich vergissen. Cijfers liegen nooit.

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Belfius. Gisteren, vandaag, morgen. Jos Clijsters, Voorzitter Raad van Bestuur Belfius. 18 december 2014

Belfius. Gisteren, vandaag, morgen. Jos Clijsters, Voorzitter Raad van Bestuur Belfius. 18 december 2014 Belfius Gisteren, vandaag, morgen. Jos Clijsters, Voorzitter Raad van Bestuur Belfius 18 december 2014 Wat was. 2008-2011 2008 2011 20,8 A+ 11,9 2002 2008 BBB- 2008 2011 ICELAND 30 A 12 2002 2008 Vertrouwen

Nadere informatie

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1

Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven. 24 september 2013 1 1 Alternatieve financieringen voor middelgrote bedrijven 24 september 2013 1 1 1 Inhoud Alternatieve vormen van financiering Een Europese Private Placement? Financiering van NPEX Contact: Victor Meijer (victor.meijer@nibc.com)

Nadere informatie

De crisis is te groot om ze met halve maatregelen op te lossen.

De crisis is te groot om ze met halve maatregelen op te lossen. De crisis is te groot om ze met halve maatregelen op te lossen. Durfplan voor Vlaanderen. Een plan voor morgen en overmorgen. Op 7 juni kiest u hoe we samen de toekomst ingaan. Mét of zonder plan. Ons

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Het museum van de Nationale Bank

Het museum van de Nationale Bank Hoofdstuk Het museum van de Nationale Bank Het museum staat open voor jong en oud. Het grote publiek, en het onderwijs in het bijzonder, staan immers voorop in het communicatiebeleid van de Nationale Bank.

Nadere informatie

Ivan Van de Cloot Chief economist Itinera Institute. Executive professor UAMS. Roekeloos

Ivan Van de Cloot Chief economist Itinera Institute. Executive professor UAMS. Roekeloos Ivan Van de Cloot Chief economist Itinera Institute Executive professor UAMS Roekeloos Roekeloosheid bij wie werkt met geld van iedereen Falende banken Gokkende politici De eurocrisis En de democratie?

Nadere informatie

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie

Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie Uitdagingen voor een financiële sector ten dienste van mens en economie 27.05.2013 1 Agenda 18.00 Onthaal 18.15 Welkomstwoord door

Nadere informatie

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten

Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier. Grafiek 1 - Nederlandse aankopen buitenlandse effecten Sterke toename van beleggingen in Duits en Frans schuldpapier Nederlandse beleggers hebben in 21 per saldo voor bijna EUR 12 miljard buitenlandse effecten verkocht. Voor EUR 1 miljard betrof dit buitenlands

Nadere informatie

Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen

Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Samen uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Beleggen is keuzes maken. Hoe weet u als belegger welk type belegging voor u het meest geschikt is? Hoe vindt u het juiste evenwicht tussen rendement

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

Turnhout, 28 februari 2016

Turnhout, 28 februari 2016 Turnhout, 28 februari 2016 Royal Bank of Scotland noteert achtste jaarverlies op rij Door Xavier Boutinge op Feb 26, 2016 De Royal Bank of Scotland kon vrijdag niet profiteren van het optimisme van investeerders.

Nadere informatie

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld

Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Wegwijs in de wereld van (mijn) geld Handleiding ontwikkeld door het Sint-Pieterscollege in samenwerking met KHLeuven- departement Economisch Hoger Onderwijs September 2013 With the support of the Lifelong

Nadere informatie

Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010. Herman Daems

Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010. Herman Daems Financieel Forum Leuven 11 oktober 2010 Banken en ondernemingen Op zoek naar een nieuwe relatie Herman Daems Deze presentatie is onvolledig zonder de mondelinge toelichting van de auteur. Gelieve dit document

Nadere informatie

Bepaal uw beleggersprofiel FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ.

Bepaal uw beleggersprofiel FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Bepaal uw beleggersprofiel FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Via het beleggersprofiel naar beter beleggingsadvies Wanneer uw bank u beleggingsadvies verstrekt, moet zij rekening houden met uw financiële

Nadere informatie

Bepaal uw beleggersprofiel. Sparen en beleggen

Bepaal uw beleggersprofiel. Sparen en beleggen Bepaal uw beleggersprofiel Sparen en beleggen Via het beleggersprofiel...... Naar beter beleggingsadvies Wanneer uw bank u beleggingsadvies verstrekt, moet zij rekening houden met uw financiële situatie,

Nadere informatie

Persmededeling vanwege de Argenta Groep

Persmededeling vanwege de Argenta Groep Persmededeling vanwege de Argenta Groep Ook in 2008 hebben 100.000 nieuwe cliënten voor Argenta gekozen Datum 27-03-2009 Tijdstip 10:30uur Bericht Pers 2009/01 Argenta Bank- & Verzekeringsgroep nv Belgiëlei

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) :

Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Beleggersprofiel - Vragenlijst voor de klant(en) : Naam persoon 1 :.Voornaam :.. Naam persoon 2 :.Voornaam :.. Adres :. Heeft u een partner? : ja / neen Aantal kinderen ten laste + hun leeftijd :. Voor

Nadere informatie

WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING

WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING WONINGFONDS VAN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST MEMORANDUM - SAMENVATTING Mevrouw Meneer Binnen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt de toegang tot huisvesting steeds moeilijker. Het Woningfonds

Nadere informatie

Duvel Moortgat : courante netto winst +16%

Duvel Moortgat : courante netto winst +16% 15 Maart 2000 Duvel Moortgat : courante netto winst +16% Markante feiten van 1999 Beursintroductie: Duvel Moortgat werd begin juni geïntroduceerd op de Beurs van Brussel. Participatie in Noord Amerikaanse

Nadere informatie

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af

Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Huishoudens bouwen hun effectenportefeuille af Inleiding Door de opkomst van moderne informatie- en communicatietechnologieën is het voor huishoudens eenvoudiger en goedkoper geworden om de vrije besparingen,

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen

Uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Uw risicoprofiel bepalen - Natuurlijke personen Wat is een risicoprofiel? En wat doen we ermee? Bij elk beleggingsadvies dat u van ons ontvangt, stellen we uw belang voorop. Dit betekent dat elk advies

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering?

Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering? Hoeveel geld zit er in de bedrijfsvoering? Een simpele vraag met een simpel en nuttig antwoord. Deze vraag is de eerste stap bij het opstellen van kristalheldere financiële overzichten. Hoeveel geld zit

Nadere informatie

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen

In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen In 10 stappen naar een vermogen zonder zorgen Wie is Optima? Opgericht in 1991 Onafhankelijk 13.160 klanten per 01/09/2010 316 medewerkers Trends Gazelle in: 2002-2003 - 2004-2006 2007-2008 2009 In 2010

Nadere informatie

Beleggen op uw eigen tempo.

Beleggen op uw eigen tempo. Flexinvest Beleggen op uw eigen tempo. FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. 2 De voordelen van beleggen en het gemak van sparen Flexinvest is een beleggingsplan waarmee u maandelijks een klein bedrag opzij

Nadere informatie

NIBE-SVV, 2013 OEFENEXAMEN ALGEMENE OPLEIDING BANKBEDRIJF

NIBE-SVV, 2013 OEFENEXAMEN ALGEMENE OPLEIDING BANKBEDRIJF NIBE-SVV, 2013 OEFENEXAMEN ALGEMENE OPLEIDING BANKBEDRIJF 1. Bij welke activiteit handelt een bank NIET op de financiële markten? A. Bij activiteiten uit hoofde van de transformatiefunctie. B. Bij activiteiten

Nadere informatie

De begroting voor een eigen woning: een kopzorg voor de Belgen!

De begroting voor een eigen woning: een kopzorg voor de Belgen! De begroting voor een eigen woning: een kopzorg voor de Belgen! 13 februari 2014 In aanwezigheid van: 1 Johan Vande Lanotte, vice-eersteminister en minister van Economie en Consumenten 2 Koen Geens, minister

Nadere informatie

Sparen. Voor de actuele spaarrentes verwijzen wij u naar snsregiobank.nl. Snelsparen

Sparen. Voor de actuele spaarrentes verwijzen wij u naar snsregiobank.nl. Snelsparen Sparen Hoe meer, hoe beter Sparen Statistieken tonen elke keer weer aan dat Nederlanders voorop lopen in de wereld als het gaat om de hoogte van hun spaargeld. En terecht. Want wie wil er nu niet voorbereid

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Persbericht Vincent Van Quickenborne www.quickonomie.be Onderwerp Senaat keurt verstrenging regels consumentenkrediet op de valreep goed Datum 6 mei 2010 Copyright and disclaimer De inhoud van

Nadere informatie

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering -

-PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014. - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - -PERSBERICHT- Utrecht, 15 december 2014 - Zorgsector negatief over verkrijgen van financiering - De recente faillissementen in de zorg tonen aan dat de risico's voor banken zijn toegenomen. Banken hebben

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Samenvatting beleid BNP Paribas Fortis NV inzake belangenconflicten FINTRO, GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ.

Samenvatting beleid BNP Paribas Fortis NV inzake belangenconflicten FINTRO, GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Samenvatting beleid BNP Paribas Fortis NV inzake belangenconflicten FINTRO, GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Inhoud Inleiding 3 Ons beleid inzake belangenconflicten 4 Belangenconflicten 5 Doorgevoerde maatregelen

Nadere informatie

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland

COUNTRY PAYMENT REPORT. Nederland COUNTRY PAYMENT REPORT 216 Nederland Country Payment Report 216: NEDERLAND Het Country Payment Report is ontwikkeld door Intrum Justitia. Intrum Justitia verzamelt gegevens van duizenden bedrijven in Europa

Nadere informatie

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID)

EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EUROPESE RICHTLIJN BETREFFENDE MARKTEN VOOR FINANCIËLE INSTRUMENTEN (MIFID) EEN BETERE BESCHERMING VAN DE BELEGGER INHOUD MEER TRANSPARANTIE VOOR BELEGGINGSDIENSTEN 3 DE VOORNAAMSTE THEMA S 4 VOORDELEN

Nadere informatie

Kredieten en beleggingen blijven groeien

Kredieten en beleggingen blijven groeien PERSBERICHT Argenta Bank- en Verzekeringsgroep nv Prestaties Argenta uitzonderlijk in crisisjaar 2011 De op vier na grootste bank van dit land is duidelijk de stiel van het retailbankieren niet verleerd.

Nadere informatie

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase

Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Toetsopgaven VWO bij de euro-editie van het Onderdeel Geld van Percent Economie voor de tweede fase Opgave 1 Sinds 1 juni 1998 maakt De Nederlandsche Bank (DNB) samen met de centrale banken van andere

Nadere informatie

Veranderen van bank vanaf nu eenvoudiger, sneller en kosteloos Belgische banken gaan, op vraag van Van Quickenborne, verder dan hun Europese collega s

Veranderen van bank vanaf nu eenvoudiger, sneller en kosteloos Belgische banken gaan, op vraag van Van Quickenborne, verder dan hun Europese collega s Veranderen van bank vanaf nu eenvoudiger, sneller en kosteloos Belgische banken gaan, op vraag van Van Quickenborne, verder dan hun Europese collega s Brussel, 1 november 2009 Vandaag start de Belgische

Nadere informatie

Ministerie van Financiële Alternatieven plechtig geopend in...

Ministerie van Financiële Alternatieven plechtig geopend in... 1 sur 6 20/12/12 14:40 Gepubliceerd op DeWereldMorgen.be (http://www.dewereldmorgen.be) Ministerie van Financiële Alternatieven plechtig geopend in Brussel door Daphne van den Blink wo, 2012-12-19 17:46

Nadere informatie

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen

Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet. Bart P.M. Joosen Alternatieve financieringsvormen voor bankkrediet Bart P.M. Joosen 30 januari 2014 Aanbodzijde van de financieringsmarkt 2 Aanbodzijde van de financieringsmarkt Banken Institutionele beleggers Beurs (public

Nadere informatie

Leedsestraat 22, 9770 Kruishoutem Moretusstraat 6, 9120 Beveren-Waas. staes.siegfried@telenet.be, tel: 0478/313.389, http://www.siegfriedstaes.

Leedsestraat 22, 9770 Kruishoutem Moretusstraat 6, 9120 Beveren-Waas. staes.siegfried@telenet.be, tel: 0478/313.389, http://www.siegfriedstaes. versie 27/06/2014 Financieel Overzicht - Vragenlijst voor de cliënt (=verzekeringnemer): Naam:.Voornaam:... Voor welke perso(o)n(en) wordt dit document ingevuld? voor uzelf samen met uw partner enkel voor

Nadere informatie

Tarieven van kracht vanaf 14/03/2014 (voor wijzigingen vatbaar) Voor Hello bank! rekeningen met privé-gebruik (consumenten)

Tarieven van kracht vanaf 14/03/2014 (voor wijzigingen vatbaar) Voor Hello bank! rekeningen met privé-gebruik (consumenten) Tarieven van kracht vanaf 14/03/2014 (voor wijzigingen vatbaar) Voor Hello bank! rekeningen met privé-gebruik (consumenten) Overzicht 1 I. HET AANBOD HELLO BANK!... 3 1.1. Hello Zichtrekening... 3 1.2.

Nadere informatie

Marktevoluties van de hypothecaire markt in België

Marktevoluties van de hypothecaire markt in België Marktevoluties van de hypothecaire markt in België Where is the money? Ivo Van Bulck, Secretaris-generaal BVK 16 de Isolatiedag 29 september 2015 Agenda: 1. Febelfin en BVK in een notendop 2. Krediet aan

Nadere informatie

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro

PERSBERICHT. Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro PERSBERICHT Versterking kapitaalpositie ING met 10 miljard euro Op 19 oktober 2008 is bekend gemaakt dat ING haar kapitaal verder heeft versterkt met behulp van de Nederlandse overheid. De solvabiliteit,

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heren Paul Van Malderen, Eddy Schuermans en Jan Laurys en mevrouw Gisèle Gardeyn-Debever

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heren Paul Van Malderen, Eddy Schuermans en Jan Laurys en mevrouw Gisèle Gardeyn-Debever Stuk 1525 (2002-2003) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 21 januari 2003 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heren Paul Van Malderen, Eddy Schuermans en Jan Laurys en mevrouw Gisèle Gardeyn-Debever betreffende

Nadere informatie

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013

Vastgoed financieren. In een commerciële omgeving. Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Vastgoed financieren In een commerciële omgeving Anja van Balen Sector Banker zorg 31 oktober 2013 Welkom in de commerciële bancaire wereld Businessplannen Bancaire normen Business plan Focus aanbrengen

Nadere informatie

Beleggingsmodel Fondsen

Beleggingsmodel Fondsen Beleggingsmodel Fondsen De meest comfortabele manier van beleggen Steeds afgestemd op het actuele beursklimaat Keuze uit verschillende risico s en rendementen Gecombineerde beleggingsexpertise van ABN

Nadere informatie

Bepaal uw beleggersprofiel FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ.

Bepaal uw beleggersprofiel FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Bepaal uw beleggersprofiel FINTRO. GAAT VER, BLIJFT DICHTBIJ. Via het beleggersprofiel naar beter beleggingsadvies Wanneer uw bank u beleggingsadvies verstrekt, moet zij rekening houden met uw financiële

Nadere informatie

Hoe meer, hoe beter 2

Hoe meer, hoe beter 2 Sparen 2 Hoe meer, hoe beter Sparen Statistieken tonen elke keer weer aan dat Nederlanders voorop lopen in de wereld als het gaat om de hoogte van hun spaargeld. En terecht. Want wie wil er nu niet voorbereid

Nadere informatie

1 Bent u bekend met de artikelen Banks in Spain, Italy Look for Relief in Accounting 1) en Zuid-Europese bankiers willen gunstigere regels?

1 Bent u bekend met de artikelen Banks in Spain, Italy Look for Relief in Accounting 1) en Zuid-Europese bankiers willen gunstigere regels? 2013Z17853 Vragen van het lid Nijboer (PvdA) aan de minister van Financiën over de creatieve wijze van kapitaalversterking door Spaanse en Italiaanse banken (Ingezonden 20 september 2013) 1 Bent u bekend

Nadere informatie

Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid?

Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid? Inhoudstafel Deel 1. Uw spaarrekening: een lage opbrengst in ruil voor veiligheid? 1. Hoe werkt een spaarrekening eigenlijk?............................... 1 1.1. De rente op uw spaarrekening: basisrente

Nadere informatie

Grote kantoren hebben specialist

Grote kantoren hebben specialist "Waar koopt u best uw spaar-en beleggingsproducten? Kies de financieel adviseur die best bij u past. Netto zet de sterke en zwakke punten van de verschillende financiële tussenpersonen voor u op een rijtje."

Nadere informatie

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh

E F F E C T U E E L. augustus 2011-18. Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh E F F E C T U E E L augustus 2011-18 Slachtoffer van eigen succes? Hilaire van den Bergh Hilaire van den Bergh werkt bij BCS Vermogensbeheer B.V. te Rotterdam. De inhoud van deze publicatie schrijft hij

Nadere informatie

Crelan komt versterkt uit de fusie: groepswinst stijgt met 36%

Crelan komt versterkt uit de fusie: groepswinst stijgt met 36% B R U S S E L, 2 6 f e b r u a r i 2015 Crelan komt versterkt uit de fusie: groepswinst stijgt met 36% Crelan haalt 200 miljoen euro coöperatief kapitaal op en verwelkomt meer dan 25.000 nieuwe coöperanten

Nadere informatie

Aan het college van burgemeester en schepenen,

Aan het college van burgemeester en schepenen, Ham, 19 september 2011 Aan het college van burgemeester en schepenen, Betreft: Schriftelijke vraag met schriftelijk antwoord over de Gemeentelijk Holding Geacht college, De Gemeentelijk Holding (verder:

Nadere informatie

Het Europese overschrijvingsformulier

Het Europese overschrijvingsformulier Het Europese overschrijvingsformulier DAGELIJKS BANKIEREN Beknopte handleiding Het Europese overschrijvingsformulier 1 De Europese overschrijving Dezelfde veiligheid en snelheid. De Europese overschrijving

Nadere informatie

1 140 miljard euro bij

1 140 miljard euro bij PRIVATE S.A. Page: 1+2 3 Circulation: 330835 92b4f4 1390 De Nieuwe Gazet No. of publications: 2 ECB drukt 1 140 miljard euro bij Met die som in 50 euro biljetten kan je de negen bollen van het Atomium

Nadere informatie

Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie!

Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie! Heeft uw vennootschap nog effecten aan toonder? Onderneem samen met Belfius Bank tijdig actie! Inhoud Inleiding 3 Onder welke vorm kunt u uw effecten aanhouden? 4 Welke vennootschappen moeten hun effecten

Nadere informatie

De geld- en kapitaalmarkt

De geld- en kapitaalmarkt De geld- en kapitaalmarkt Omschrijf het begrip kapitaal. - geldkapitaal: - goederenkapitaal: De financiële markt - 1 op 6 DE FINANCIËLE MARKT Situeer de financiële markt in de economische kringloop. Bedrijven

Nadere informatie

BIL België Samen met U, voor U.

BIL België Samen met U, voor U. NL private banking BIL België Samen met U, voor U. BELGIUM BIL België Samen met U, voor U. Als gerenommeerde en erkende speler in de zuiverste traditie van een echte Private Bank zet BIL België zich in

Nadere informatie

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop

Interview Alex Wynaendts, Aegon. Tekst: Martin Voorn. Kop Interview Alex Wynaendts, Aegon Tekst: Martin Voorn Kop (suggestie 1:) Globalisering kan financiële markten hard raken (suggestie 2:) Verzekeren is lokale kennis wereldwijd inzetten (suggestie 3:) Globalisering

Nadere informatie

Algemene vergadering van Aandeelhouders. 15 mei 2014

Algemene vergadering van Aandeelhouders. 15 mei 2014 Algemene vergadering van Aandeelhouders 15 mei 2014 Agendapunt 2a Bericht van de Raad van Commissarissen Agendapunt 2b Jaarverslag van de Raad van Bestuur over 2013 2013 hoofdpunten Winstherstel in 2013

Nadere informatie

Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt

Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt Toenemende concurrentie op de Nederlandse hypotheekmarkt FEBRUARI 2016 www.dmfco.nl Met de toenemende beleggingen van Nederlandse pensioenfondsen in Nederlandse hypotheken kent de hypotheekmarkt nu drie

Nadere informatie

Blijft de lage rente U teisteren?

Blijft de lage rente U teisteren? Turnhout, 2 mei 2015 Blijft de lage rente U teisteren? Moneytalk 22/04/15 Weet d at er toch veiliger en rendabelere formules zijn!! Geef even een seintje Vanaf 27 april verlaagt ING de basisrente van het

Nadere informatie

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek

Het crowdfunding platform voor. professionals. Hypotheek Het crowdfunding platform voor professionals Hypotheek Index De lening balie is geopend 03 Meer mogelijkheden met een lening via Purple24 04 Kom ik in aanmerking voor een lening 05 Hoe kan ik mijn pand

Nadere informatie

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKEL 1 Ook in juli 2013 worden de spaarrente's verder verlaagd Bron: financieel Dagblad d.d. 7 augustus 2013 De rentestijging op de kapitaalmarkt

Nadere informatie

Van zeepbel tot zeepbel

Van zeepbel tot zeepbel Van zeepbel tot zeepbel David Para Marxistische zomeruniversiteit 22 augustus 2008 Van zeepbel tot zeepbel 1. Het begin in 1973 2. Het Amerikaanse antwoord 3. De technologische crisis 4. Besluiten Het

Nadere informatie

TRADITIONELE BANKDIENSTEN KRIJGEN ALWEER MEER CONCURRENTIE

TRADITIONELE BANKDIENSTEN KRIJGEN ALWEER MEER CONCURRENTIE TRADITIONELE BANKDIENSTEN KRIJGEN ALWEER MEER CONCURRENTIE DENNIS MIJNHEER De eigenaren van fintech onderneming Treasury Services richten hun pijlen op diensten die voorheen waren voorbehouden aan banken:

Nadere informatie

SAMENVATTING. Toepasselijk recht. Op het aanbod is Nederlands recht van toepassing. Rechten verbonden aan de certificaten van aandelen

SAMENVATTING. Toepasselijk recht. Op het aanbod is Nederlands recht van toepassing. Rechten verbonden aan de certificaten van aandelen SAMENVATTING Dit hoofdstuk is een samenvatting (de Samenvatting) van de essentiële kenmerken en risico s met betrekking tot de Uitgevende instelling(stichting administratie kantoor aandelen Triodos Bank),

Nadere informatie

Externe communicatie. Wie zijn wij?

Externe communicatie. Wie zijn wij? Externe communicatie Wie zijn wij? De Nationale Bank van België Bankbiljetten in omloop brengen, het monetair beleid ten uitvoer leggen en instaan voor de financiële stabiliteit zijn de voornaamste taken

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 3 DEEL 1. Hoofdstuk 1 Vermogensvorming 17. Hoofdstuk 2 De beurs 45

Inhoudsopgave. Voorwoord 3 DEEL 1. Hoofdstuk 1 Vermogensvorming 17. Hoofdstuk 2 De beurs 45 Inhoudsopgave Voorwoord 3 DEEL 1 Beleggen 15 Hoofdstuk 1 Vermogensvorming 17 1.1 Sparen en beleggen 17 1.2 Beoordelingscriteria van beleggingsvormen 18 1.2.1 Veiligheid 18 1.2.1.1 Soorten risico s 19 1.2.1.2

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken

Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Rabobank s-hertogenbosch en omstreken Jouw spreekbeurt over de bank Wie aan de bank denkt, denkt waarschijnlijk aan veel geld. Grote gebouwen en mannen en vrouwen in pak. Maar wat doen ze nou eigenlijk

Nadere informatie

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË

Standaard Eurobarometer 80. DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Standaard Eurobarometer 80 DE PUBLIEKE OPINIE IN DE EUROPESE UNIE Najaar 2013 NATIONAAL RAPPORT BELGIË Opiniepeiling besteld en gecoördineerd door de Europese Commissie, Directoraat-generaal Communicatie.

Nadere informatie

@ONL @BiesheuvelHans. Vitaal Bedrijvig Veghel. Bijeenkomst Financiering en alternatieve financieringsvormen. 9 juli 2015.

@ONL @BiesheuvelHans. Vitaal Bedrijvig Veghel. Bijeenkomst Financiering en alternatieve financieringsvormen. 9 juli 2015. @ONL @BiesheuvelHans Vitaal Bedrijvig Veghel Bijeenkomst Financiering en alternatieve financieringsvormen 9 juli 2015 Hans Biesheuvel Hans Biesheuvel: Ondernemer Investeerder Initiatiefnemer ONL voor Ondernemers

Nadere informatie

Samengaan ABN AMRO Asset Management en Fortis Investments

Samengaan ABN AMRO Asset Management en Fortis Investments Introductie ABN AMRO werkt continue aan haar dienstverlening. Om die reden gaat er dit jaar en begin 2009 een aantal zaken op beleggingsgebied veranderen. Hier kunt u meer lezen over het assortiment beleggingsfondsen

Nadere informatie

BNP Paribas Fortis (Fortis Bank NV) Jaarresultaten 2011

BNP Paribas Fortis (Fortis Bank NV) Jaarresultaten 2011 Brussel, 15 maart 2012 PERSBERICHT BNP Paribas Fortis (Fortis Bank NV) Jaarresultaten 2011 Nettoresultaat voor beëindigde bedrijfsactiviteiten van EUR 585 miljoen (*), na een waardevermindering van 75%

Nadere informatie

van ondernemers zijn. Om continu oplossingen te vinden, blijf ik op zoek naar nieuwe informatie. Alles wat bruikbaar bleek in de praktijk, bracht ik

van ondernemers zijn. Om continu oplossingen te vinden, blijf ik op zoek naar nieuwe informatie. Alles wat bruikbaar bleek in de praktijk, bracht ik Inleiding Laat ik met de deur in huis vallen: ik geloof dat het midden- en kleinbedrijf een verschil maakt in de wereld. Denk aan bedrijven die nieuwe manieren bedenken om oceanen plasticvrij te maken,

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie