Financieel Managment

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financieel Managment"

Transcriptie

1 3de bach TEW/HIR Financieel Managment Hoorcolleges - Deloof Q uickprinter Koningstraat Antwerpen EUR

2

3 FINANCIEEL MANAGEMENT: HOORCOLLEGE 1 HOOFDSTUK 1: INLEIDING DOELSTELLINGEN EN FUNCTIES VAN FINANCIEEL MANAGEMENT Als we spreken over financieel management, stelt zich de vraag: wat is het doel van financieel management? De rol van de financieel manager bestaat uit drie delen (met als vertrekpunt de balans): Investeringsbeslissingen: in welke activa worden geïnvesteerd? Welke bestedingen dienen gemaakt te worden om bij te dragen aan de doelstellingen van het bedrijf? Financieel management heeft bepaalde technieken om het maken van investeringsbeslissingen te vereenvoudigen. Financieringsbeslissingen: welke middelen worden aangewend om te investeren? Er bestaan twee grote vormen: eigen vermogen of schulden. Welke verhouding moet bestaan tussen deze twee? Tussenvormen zijn onder andere converteerbare obligaties. Binnen de schulden bestaan ook nog grote verschillen, afhankelijk van de tijdshorizon of de identiteit van de crediteuren. Financiële planning: beheer van de financiële stromen (cashflow). De onderneming moet ervoor zorgen dat er op elk ogenblik voldoende geld binnenstroomt om de uitgaven te financieren, maar bovendien dat er niet te veel geld wordt overgehouden. Het is immers niet het doel van financieel management om geld, puur en alleen om het geld te accumuleren. De onderneming dient aldus een planning te maken over hoe de financiën moeten worden gealloceerd. WELKE DOELSTELLING VAN FINANCIEEL MANAGEMENT? Waar willen met de onderneming naar toe? De doelstelling van het financieel management is dezelfde als die van de onderneming in haar geheel en in principe geeft het financieel management hier slechts ondersteuning bij. Mogelijke doelstellingen zijn: Waarde creëren voor de aandeelhouders Winst genereren. Men dient echter wel de verschillende soorten winst te bekijken: absolute winst, winst per aandeel en waarde per aandeel. In principe is de waarde per aandeel de beste maatstaf. 1

4 Bij de andere twee vormen kunnen we immers bemerkingen maken die deze in diskrediet brengt. Zo kan bijvoorbeeld de winst per aandeel dalen na een kapitaalverhoging, wat in principe in het voordeel is van het bedrijf zelf maar aldus toch in het nadeel van de aandeelhouders. Winst per aandeel kent men ook als winst per ingezette middelen. WINST VERSUS WAARDE Kan men zeggen dat de waarde van een aandeel bepaald wordt enkel en alleen door de winst die het genereert? De winst die de waarde bepaalt is de verwachte toekomstige winst. De winsten die in de toekomst verwacht mogen worden (via verdisconteringsvoet) zijn echter niet zeker en zijn gekenmerkt door risico. De waarde van de aandelen wordt dus enerzijds bepaald door de verwachte winst (rendabiliteit) en anderzijds door het risico. Hoe hoger het risico, hoe lager de verwachte winst. Waarde = f(e(rendabiliteit), risico). EFFICIËNTE MARKTEN Markten waarbij de prijs op de markt de werkelijke waarde weergeeft van het aandeel dat wordt verhandeld. Vb: beurskoers Dexia op Euronext nu is de werkelijke waarde van het aandeel. Discussie omtrent de waarachtigheid is volop aan de gang. Veel hangt af van de definiëring van het concept. VERONDERSTELLINGEN OVER DE ONDERNEMING: WINSTMAXIMALISATIE? Ondernemingen volgens de financiële economie streven steeds naar een maximalisatie van winst en waarde. De aandeelhouders moeten zo rijk mogelijk gemaakt worden, aangezien zij de ondernemingen bezitten. De vraag is echter of we dit effectief zo mogen aannemen. Veel mensen zeggen dat dit niet waar is, voorbeelden zijn: Familiale bedrijven: bredere focus, generatiedenken, overlevingsdrang. Vaak risicoavers. Enkele jaren geleden werd door een Zwitsers team onderzocht welke doelstellingen bedrijven zelf weergeven. Hieruit bleek dat ondernemingen vaak meerdere en erg diverse doelstellingen aangeven. Vaak betreft het gemiddeld 3 à 4 verschillende doelstellingen, waaronder de meest voorkomende de volgende zijn: Shareholder value Customer satisfaction: wordt het meest vernoemd Employee satisfaction Profitability 2

5 Leadership Stakeholder value Corporate social responsibility: de maatschappij als stakeholder Independence Growth CORPORATE GOVERNANCE & THE AGENCY THEORY Bij ondernemingen zijn een groot aantal stakeholders betrokken, waarbij de twee belangrijkste de aandeelhouders en het management zijn. De aandeelhouders lopen immers het meeste risico: zij investeren hun middelen en zijn afhankelijk van de dividendbetaling van de onderneming voor hun inkomsten. Managers hebben immers een vast loon en ook de schuldeisers hebben vaste bedragen erkend als vorderingen. Tegenover de nadelige positie van de aandeelhouders bij een faillissement inzake rangorde staat wel dat na de uitbetaling, alle overblijvende middelen voor de aandeelhouders zijn. De mogelijke opbrengsten zijn aldus veel groter. Hoe meer de organisatie verdient, hoe beter voor de aandeelhouders niet alleen bij het faillissement, aangezien het dividend vaak percentueel wordt uitgedrukt. De aandeelhouders hebben er belang bij dat de onderneming streeft naar de maximalisatie van de waarde. Hierbij bestaat echter een probleem inzake controle: de managers, vaak gescheiden van de aandeelhouders vooral bij beursgenoteerde ondernemingen, voeren het beleid vanuit hun eigen doelstellingen (Vb: maximalisatie van de eigenwaarde. M&As die goed zijn voor de managers, slechte investeringen voor de aandeelhouders). Dit probleem staat gekend als the agency theory. Desondanks dat deze theorie verschillende dimensies kent, is dit de voornaamste dimensie. Hoe kunnen de aandeelhouders er dan voor zorgen dat de managers optreden in het belang van de aandeelhouders? Het achterliggend idee vanuit de agency theory is dat managers agenten zijn die opereren vanuit het belang van de aandeelhouders, mits asymmetrische informatie. De managers weten immers meer over de organisatie dan de aandeelhouders. Het idee is dan ook dat de managers de informatie die zij hebben en de aandeelhouders niet, kunnen misbruiken voor eigenbelang (agency conflict tussen the principal & the agent). 3

6 ANDERE DIMENSIES VAN THE AGENCY THEORY De agency theorie kan ook op andere relaties worden toegepast: Familiale aandeelhouders: vaak een probleem bij Belgische ondernemingen, dat zich laat vertalen als een conflict tussen meerderheids en minderheidsaandeelhouders. Een bekend voorbeeld hiervan is Bekaert. Hoe kunnen de minderheidsaandeelhouders er nu voor zorgen dat de meerderheidsaandeelhouders ook handelen in hun belang? Aandeelhouders versus schuldeisers: aandeelhouders voeren een beleid zodat de schuldeisers hun investeringen terugbetaald krijgen met interest. Dit zou een conservatieve aanpak noodzaken. Aandeelhouders kunnen echter kiezen voor meer risicovolle strategieën omdat de opbrengst dan hoger zou zijn, maar de schuldeisers hebben hier niets aan. Uitbreiding van de theorie: klanten, leveranciers, de overheid versus de onderneming. HOOFDSTUK 2: BASISBEGRIPPEN VAN WAARDERING TOEKOMSTIGE WAARDE Het idee is simpel van opzet: als men geld belegt, verdient men een opbrengst. Daardoor is de toekomstige waarde van 1 verschillend van de huidige waarde nu is hetzelfde als dit bedrag belegd tegen een voet van 5% = 1050 binnen een jaar. Elke euro nu is dus meer waard dan een euro binnen een jaar. SAMENGESTELDE INTEREST E = B x (1+i) t, waarbij de tweede factor bekend staat als de verdisconteringsfactor. Eindwaarde = beginwaarde vermenigvuldigd met de verdisconteringsfactor. Het effect van een interestvoet wordt gesterkt naarmate men verder verdisconteerd, het omgekeerde is waar bij de berekening van de huidige waarde. Dit volgt natuurlijk rechtstreeks uit de formules. 4

7 INTERESTPERIODICITEIT KLEINER DAN EEN JAAR Het komt vaak voor dat de interestvoet op een belegging sneller dan een jaar wordt gegeven, zoals bij een halfjaarlijkse investering. Deze kan dan opnieuw worden belegd voor de tweede helft van het jaar. Voor de explicitering van de formule, met n het aantal jaren en m de periodiciteit van de interest: mxn Naarmate de periodiciteit kleiner wordt, wordt de opbrengst ook kleiner. Naarmate ze toeneemt, bezit de belegger sneller over interest die hij opnieuw kan beleggen. Hoe groter het aantal deelperioden, hoe groter het verschil. Dit kan worden doorgetrokken tot het geval van continue interestverrekening, waarbij de interest exponentieel (e) wordt toegerekend en opnieuw belegd kan worden. i x n De huidige waarde van deze specifieke gevallen kan gemakkelijk door omvorming van de formule afgeleid worden uit de bovenstaande uitdrukkingen. Hoe groter het aantal deelperioden, hoe lager de huidige waarde. TOEKOMSTIGE EN HUIDIGE WAARDE VAN VERSCHILLENDE GELDSTROMEN De eindwaarde van een verspreid aantal betalingen is gelijk aan de som van de eindwaarden van de verschillende betalingen apart. (Formule aanpassen in boek slide 20, waarbij slide juist is). Het probleem van de benadering is dat het veel berekeningen vraagt: verschillende kasstromen beschouwen, sommeren, Gelukkig bestaan er enkele formules die onder voorwaarden toelaten om de berekeningen te vereenvoudigen. Een voorbeeld hiervan is de perpetuïteit, een oneindige reeks van gelijke geldstromen. De formule hiervoor bestaat uit de verhouding van het kapitaalbedrag en de interest (C tot i). Voorbeelden van perpetuïteiten: De overheid gaf in de 19 de eeuw eeuwigdurende obligatieleningen met vaste interest Eeuwige obligaties bij KBC en Dexia met een terugkoopoptie 5

8 Een tweede soort speciale annuïteiten betreft een oneindige reeks met groeiende geldstromen, die vaak gebruikt worden bij de dividendschattingen van een onderneming. De formule laat zich herleiden tot: Met C1 de geldsom die we binnen een jaar ontvangen, i de interestvoet en g de groeivoet die constant wordt verondersteld. Deze formule werkt enkel wanneer we te maken hebben in het geval i > g. Stel dat we een reeks geldstromen hebben waarbij de groeivoet groter is dan i, krijgen we negatieve waarden. De geldstromen zouden dus serieus groeien, maar wel in negatieve zin. Dit is echter nonsens. HUIDIGE WAARDE VAN EEN EINDIGE REEKS GELIJKE GELDSTROMEN (ANNUÏTEITEN) Perpetuïteiten en groeivoetgeldstromen zijn specifieke gevallen van het meer algemene geval van de annuïteit, die zich laat uitdrukken door de volgende formule (bij de veronderstelling dat de annuïteit eindigt in het jaar n): C x AF n i = kapitaalbedrag x annuïteitsfactor N.B.: Formules dienen niet vanbuiten geleerd te worden, zijn beschikbaar in het formularium. REËLE EN NOMINALE INTERESTVOETEN MET PERIODICITEIT MINDER DAN EEN JAAR De nominale interestvoet is de interestvoet uitgedrukt op jaarbasis, desondanks het feit dat de periodiciteit minder dan een jaar kan zijn. De reële is dan de werkelijke interestvoet die opgebouwd is uit de nominale interestvoeten zoals deze volgens de gekozen periodiciteit worden uitbetaald. N.B.: op het examen zal de nominale interestvoet gegeven worden. De relatie tussen beide interestvoeten k en j wordt dan gegeven als volgt: 6

9 HOOFDSTUK 3: WAARDERING VAN OBLIGATIELENINGEN EN AANDELEN WAARDERING VAN LENINGEN De huidige waarde van een lening is de som van de huidige waarde van alle toekomstige geldstromen, bestaande uit de coupon (periodieke interestbetaling) en de lossing van de hoofdsom bij het einde van de looptijd. waarbij r de yield-to-maturity voorstelt. De interestvoeten op de markt veranderen en dit is dan ook de reden dat de couponinterest verschillend kan zijn van het vereist rendement. Stel dat de YTM > coupon: de waarde van de obligatielening gaat dan lager zijn. Mogelijke gevallen zijn dan: A pari: waarde obligatie is gelijk aan de nominale waarde coupon = YTM Boven pari: obligatie grotere waarde dan nominale waarde coupon > YTM Onder pari: obligatie kleinere waarde dan nominale waarde coupon < YTM 7

10 FINANCIEEL MANAGEMENT: HOORCOLLEGE 2 OPLOSSING OEFENING HOORCOLLEGE 1 Maandelijkse interestvoet: 12%/12 = 1% C = 5000 N = 36 We hebben te maken met een annuïteit, omdat we te maken hebben met een eindige reeks van dezelfde bedragen Voor oplossing, zie file Oplossing oefening Hoorcollege 1 HOOFDSTUK 3: WAARDERING VAN OBLIGATIESLENINGEN EN AANDELEN WAARDERING VAN LENINGEN - VERVOLG We gaan uit van subobligaties die periodiek een interestvoet i betalen en waarbij de hoofdsom op het einde van de looptijd wordt terugbetaald. Reeds zagen we de verschillende relaties tussen yield to maturity en de nominale waarde van de lening (zie vorig hoorcollege). Deze relaties waren gekend als onder pari, a pari en boven pari. Er doet zich echter een interessant fenomeen voor: hoe korter de resterende looptijd van de lening, hoe meer de reële waarde van de lening een neiging heeft om naar de nominale waarde van de lening te tenderen. Bovendien is het ook zo dat hoe langer het duurt voor de lening wordt terugbetaald, hoe groter het effect op de waarde van de lening van veranderingen in the yield to maturity. Dit impliceert dat een verandering van interestvoet op de markt een grotere invloed zal hebben op leningen wanneer de uitstaande lening nog van langere duur is. Het marktrisico ten aanzien van interest is dan voor deze leningen ook groter. Een verklaring hiervoor kan gevonden worden door een lening binnen een jaar en 1 van binnen de drie jaar te vergelijken: Hoe langer de duur, hoe meer interestbetalingen en hoe groter de afwijking tussen de nominale waarde en de waarde van de lening. De verdiscontering verschilt bovendien ook als een gevolg van de waarde voor n. Kasstromen in de toekomst zullen aan een grotere verandering onderhevig zijn als een gevolg van de invloed van de oplopende machten in de noemer van het present value criterium. 8

11 DURATION VAN EEN OBLIGATIE Dit fenomeen heeft tot gevolg dat de resterende looptijd een maatstaf biedt voor het risico van een obligatie. We kennen dit als de duration van een obligatie = gemiddelde looptijd van de kasstromen van de obligatie. Deze wordt berekend met de Macauley methode. Deze methode gaat als volgt van werk: Bepaal de huidige waarde van elke betaling Controle: som van alle huidige waarden moet gelijk zijn aan de globale huidige waarde Huidige waarde van betalingen in elk jaar relateren aan de totale huidige waarde. Het relatief belang weerspiegelt simpelweg de verhouding ten opzichte van het globaal bedrag. Afwegen van de looptijd van elke betaling aan de hand van zijn relatief belang in de totale huidige waarde. Dit doet men door de vermenigvuldiging te maken van het jaarnummer met het relatief belang dat bij de vorige stap werd berekend. Het resultaat van deze berekening levert de duration op, die uitgedrukt wordt in tijdseenheden (jaren). OEFENINGEN PROBLEEM 1 EN PROBLEEM 2 OPLOSSING MORGEN KERNFACTOREN DIE VEREIST RENDEMENT BEPALEN Hoe gaat een bedrijf bepalen welk rendement ze moeten betalen aan de aandeelhouders? Centrale factor: heersende marktrente op risicoloze leningen die worden uitgedrukt in dezelfde munt en met dezelfde looptijd (overheidsobligaties). Ondernemingsobligaties zijn echter wel risicovoller dan een overheidsobligatie. INTERMEZZO: ACTUALITEIT Mogen we deze veronderstelling echter nog wel maken in de huidige financiële toestand? Een artikel in de Financial Times toonde immers aan dat de spreiding in interestvoeten bij verschillende landen erg groot is. Indien deze zouden vertaald worden naar eenzelfde munt, zouden deze echter allemaal 1zelfde interestvoet moeten hebben. Niets is frappanter dan the spread tussen Griekenland en Duitsland, wat de slechte financiële toestand van Griekenland reflecteert. De kans dat Griekenland de interest kan terugbetalen is oneindig veel kleiner dan deze bij Duitsland, wat de assumptie van een naderend faillissement ondersteunt. 9

12 DE ROL VAN RATING AGENCIES IN DE BEPALING VAN DE RISICOPREMIE Als we te maken hebben met onderneming dient er in binnen de klassieke assumptie dus een surplus boven de risicoloze vorm aangerekend te worden. Er bestaat immers steeds een risico dat de ondernemingen niet aan haar betalingsverplichtingen tegemoet kan komen. De risicopremie bepalen is vaak een complex proces: bij beursgenoteerde ondernemingen worden deze bepaald door Moody s en S&P s. Zij schatten dus wat het risico is dat de betalingsverplichtingen niet worden nagekomen. Deze kunnen variëren van AAA (cfr. Duitsland) tot junk bonds (cfr. Griekenland). Junk bonds zijn echter wel gegeerd bij beleggers, aangezien de opbrengsten/de interestvoet hierbij (ter compensatie van het risico) veel hoger liggen/ligt. Kleine ondernemingen gaan geen obligatieleningen op de markt uitgeven, dit wordt immers pas interessant als het uitgegeven bedrag voldoende groot is. Er is immers een kostelijke instapprocedure aan gebonden. Een kleine KMO gaat zich hier dus van onthouden en zich meer baseren op bankfinanciën. De rating agencies worden betaald door de ondernemingen om een rating te krijgen. De motivatie hierachter is het aantrekken van (internationale) beleggers, die zich niet zullen interesseren in obligaties zonder rating. Een noodzaak aan informatie over het risicoprofiel van de obligatie is een minimumvereiste. De bureaus zijn bekritiseerd in de voorbije jaren omdat men stelt dat, gegeven de financiële crisis, een aantal schulden (CDO s en credit swaps) te hoog inschatten. De risico s werden onderschat en zo bijgedragen aan het ontstaan van de crisis. De afgelopen paar maanden worden ze voor het omgekeerde bekritiseerd: ze beginnen strenger en strenger te worden (zoals bij de degradatie van de USA van AAA naar AA+). ANDERE DETERMINANTEN VAN HET VEREIST RENDEMENT Belastingsregime: een belegging waarop hogere belastingen worden geheven, moeten een hoger rendement bieden vóór belastingen. Liquiditeit: het vermogen van op elk ogenblik effecten te kunnen (ver)kopen tegen een prijs die de werkelijke waarde van het stuk reflecteert. Een liquide markt is dus belangrijk voor beleggers omdat ze binnen een dergelijke markt een vorm van flexibiliteit verkrijgen. Grote pakketen, aangekocht door institutionele beleggers, dienen immers snel verhandeld te kunnen worden. Een negatieve liquiditeit dient dus gecompenseerd te worden door een hoger vereist rendement. Looptijd: de interestvoet zal variëren in functie van de looptijd (KT, LT). De vraag die zich stelt is welke de relatie is tussen interest en looptijd? Is deze relatie van positieve aard? Is de interestvoet op leningen met lange looptijd hoger dan bij korte termijn? Langetermijninterestvoeten liggen normaal gezien hoger, maar dit kan soms anders liggen. 10

13 DETERMINANTEN VAN AFWIJKINGEN EENDUIDIGE RELATIE LOOPTIJD EN RENTE Het is niet altijd zo dat leningen op lange termijn steeds systematisch hogere interestvoeten aanbieden aan de beleggers. Dit kan men als volgt verklaren: De interestvoet wordt door drie elementen bepaald: o Real rate: Het rendement dat beleggers willen voor het opgeven van geld vandaag voor geld in de toekomst o Inflatie: in sommige perioden is er al wat meer inflatie dan in een andere. Wanneer de koopkracht daalt, dient hiertegenover een vergoeding te staan. Hoe langer de looptijd van een lening, hoe groter de rol van inflatie zal zijn. o Risicopremie: surplus naarmate de inschatting van het risico die toeneemt naargelang de looptijd langer is. In sommige perioden gaat het zo zijn dat men verwacht dat de inflatie gaat dalen. Dit zal zich vertalen in een dalende inflatiepremie naarmate de looptijd van de lening langer is. De rol van inflatie neemt op die manier af. Op die manier vinden we een negatief verband tussen looptijd en interestvoet. Dit verklaart de afwijkingen in de grafiek tussen de short term yield en the long term yield met betrekking tot interestvoeten in de USA. NULCOUPONOBLIGATIES Dit zijn obligaties die enkel de hoofdsom terugbetalen, weliswaar verdisconteerd. Er wordt geen interest op betaald. Dit heeft tot gevolg dat de waarde van een nulcouponobligatie altijd lager zal zijn dan de nominale waarde. Het rendement dat men behaalt is het verschil tussen de prijs waartegen je koopt en de hoofdsom die je op het einde terugbetaald krijgt. L < N Het voordeel van een dergelijk effect is dat, gezien dat interesten belastbaar zijn (roerende voorheffing), op deze manier belastingen op interesten vermeden kunnen worden. Het kan ook aantrekkelijk zijn dat ze enkel op afloopdatum moeten betalen. WAARDERING VAN AANDELEN: DIVIDEND DISCOUNT MODEL De waarde van het aandeel vandaag is de som van de huidige waarde van het dividend en de prijs van de verkoop van het aandeel. Dividend yield = D 1 /P 0 dividend dat we ontvangen ten opzichte van de prijs van het aandeel. 11

14 Deze formule kan men extrapoleren naar een sommatiegetekende onbekende tijdshorizon. De formule hiervan vindt men terug op de slides en in het handboek. De waarde van elk aandeel kan worden toegebracht tot de dividenden die in de toekomst zullen worden betaald. In principe kan men dus zeggen dat de waarde van het aandeel het present value equivalent is van een verdisconteerde stroom van dividendbetalingen. MOGELIJKE OPVATTINGEN INZAKE DIVIDENDEN Hoe worden deze dividenden nu bepaald? Immers zijn deze toekomstig van aard. Ondernemingen zijn immers niet gebonden aan een vaste dividendenpolitiek. In principe zal de formule dan ook zich steeds baseren op schattingen. Bovendien worden de volgende veronderstellingen vaak gemaakt: Dividenden zullen constant groeien in de toekomst met een vaste groeivoet g. Dit verschaft ons een eenvoudige manier om de waarde van een aandeel te bepalen. Deze assumptie kan onwaarschijnlijk lijken, maar is vaak effectief gelinkt aan de realiteit. Vele ondernemingen streven naar een constant groeiend dividend binnen hun beleid, voornamelijk stabiele bedrijven. De formule werkt echter enkel en alleen wanneer r > g (anders zou een aandeel minder waard zijn dan nul, wat door de regels van beperkte aansprakelijkheid niet mogelijk is). Gordon-Shapiro formule is hier de omgevormde versie van: Opgepast: D1 is het dividend in jaar 1, het dividend nu impliceert D1. Het dividend is in absolute waarde constant: men kan het aandeel waarderen als een perpetuïteit. De waarde kan gevonden worden als de verhouding tussen de waarde van het dividend en de interestvoet. Afnemende dividendgroei: enkele jaren een sterk groeiend dividend en dan een groeivoet die constant en afgezwakt is. o Meest gebruikte vorm o Eerstvolgende toekomstige dividenden worden geschat o Aandeelprijs schatten op moment van overgang naar constante groeivoet o Verdiscontering EFFICIËNTE KAPITAALMARKTEN Onder een efficiënte kapitaalmarkt verstaan we een markt waarbij prijzen onmiddellijk reageren op alle relevante nieuwe informatie (= informatie nodig om de waarde van een aandeel te kunnen inschatten). 12

15 FINANCIEEL MANAGEMENT: HOORCOLLEGE 3 MARKTEFFICIËNTIE Het centrale aspect van marktefficiëntie is dat alle informatie over een bepaald effect wordt geïncorporeerd in de prijs van het effect (zie vorig hoorcollege). Een opmerkelijk feit is dat bij de dood van een bedrijfsleider, die een van de oprichters van het bedrijf was, de koers zal stijgen en dus ervaren wordt als iets goed door de beleggers. Een mogelijke factor die dit verklaart is: Mensen die een bedrijf oprichten hebben de neiging om te lang bij het bedrijf te hangen. Je hebt een ander soort manager nodig dan een oprichter na de periode van oprichting. De skills van de oprichter betroffen slechts het uitbouwen van het bedrijf en niet meteen het leiden ervan. Zo denken we aan Steve Jobs: het aandeel van Apple op de DAX schoot de lucht in na de bekendmaking van het overlijden. In eerste instantie was er echter wel een daling, maar deze was al snel terug weggewerkt. Een ander belangrijk aspect is dat een dergelijke markt impliceert dat alle effecten altijd correct worden gewaardeerd gegeven de beschikbare informatie: de prijs is altijd een goede reflectie van de waarde van dat effect op dat ogenblik gegeven de informatie over het effect. Indien dit klopt heeft dit belangrijke implicaties: Als belegger ga je nooit meer dan een normaal rendement verwachten gegeven het risico (onder of overwaardering van aandelen is niet mogelijk). Als er aandelen worden uitgegeven door een onderneming, gaat de prijs die ze hiervoor krijgen altijd de juiste prijs zijn. Bovendien kan men geen over of onderreactie op nieuws aantreffen: elke vorm van relevante vorm van nieuws wordt opgenomen zo 13

Obligaties een financieringsinstrument en een beleggingscategorie

Obligaties een financieringsinstrument en een beleggingscategorie Obligaties een financieringsinstrument en een beleggingscategorie Mr A. van Dijk RBA 1 Inleiding Wat zijn obligaties? Kenmerken Rendement Risico Obligatiesoorten 2 Kenmerken van Obligaties Vordering Vaste

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 5

Oefenopgaven Hoofdstuk 5 Oefenopgaven Hoofdstuk 5 Opgave 1 Leg uit waarom een bank in de regel bereid is een lening die gedekt is door een zekerheid, tegen een lagere rente te verstrekken dan een gelijkwaardige lening zonder zekerheid.

Nadere informatie

Gestructureerde obligatie

Gestructureerde obligatie Gestructureerde obligatie Een obligatie met een eigen karakter Inhoud Inleiding 5 Aard van de belegging 7 Voordelen en nadelen 7 Prestatiemechanismen 8 Met of zonder kapitaalbescherming 8 Op basis van

Nadere informatie

Gestructureerde obligatie

Gestructureerde obligatie Gestructureerde obligatie Introductie Een gestructureerde obligatie, ook wel Structured Note genoemd, heeft dezelfde hoofdkenmerken als een obligatie: een emittent, een bepaalde looptijd, een munteenheid,

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen:

Hoofdstuk 12. Vreemd vermogen op lange termijn. Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: www.jooplengkeek.nl Vreemd vermogen op lange termijn Een lening (schuld) met een looptijd van langer dan een jaar. We bespreken 3 verschillende leningen: 1. Onderhandse lening. 2. Obligatie lening. 3.

Nadere informatie

Externe Financiële Verslaggeving

Externe Financiële Verslaggeving FACULTEIT ECONOMIE EN BEDRIJFSWETENSCHAPPEN DEPARTEMENT ACCOUNTANCY, FINANCE & INSURANCE (AFI) NAAMSESTRAAT 69 B-3000 LEUVEN KATHOLIEKE UNIVERSITEIT LEUVEN Naam student: Voornaam student Richting en studiejaar:

Nadere informatie

Financiële Markten 2

Financiële Markten 2 1ste bach TEW Financiële Markten 2 De Ceuster Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 118 2.80 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via www.quickprintershop.be Financiële markten

Nadere informatie

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur

De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur Hoofdstuk 5 De gemiddelde vermogenskosten en optimale vermogensstructuur 5.1 Inleiding In de vorige hoofdstukken hebben we het vreemd vermogen en het eigen vermogen van een onderneming besproken. De partijen

Nadere informatie

Long Term Secured Notes: u wint over de gehele lijn

Long Term Secured Notes: u wint over de gehele lijn Long Term Secured Notes: u wint over de gehele lijn >> U zult beleggen in een obligatie met AAA-rating. >> Gedurende de eerste 10 jaar ontvangt u een van coupon van minimum 4% bruto. >> Vervolgens, tot

Nadere informatie

Nood aan kalmte? Zet koers naar de Variable Secured Notes

Nood aan kalmte? Zet koers naar de Variable Secured Notes Nood aan kalmte? Zet koers naar de Variable Secured Notes Een uitgifte met de beste rating 5% gewaarborgd gedurende 2 jaar En daarna uitzicht op hoge coupons Een belegging recht door zee Welke kant zal

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Vreemd vermogen

Hoofdstuk 8. Vreemd vermogen Hoofdstuk 8 Vreemd vermogen Prijsvorming Vreemd vermogen Interest (rente) = vergoeding voor beschikbaar stellen geld. NB: rente is ook gelijkblijvend periodiek bedrag uit FRK 1. Tarief vraag en aanbod

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 4

Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Oefenopgaven Hoofdstuk 4 Opgave 1 De NV Red Mobile verkoopt smartphones in Nederland en heeft de volgende aandeelhouders: KPN NV heeft 35% van de 10 miljoen gewone aandelen, France Telecom 30% van de aandelen

Nadere informatie

OEFENINGEN BIJ HOOFDSTUK 24 : SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR

OEFENINGEN BIJ HOOFDSTUK 24 : SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR OEFENINGEN BIJ HOOFDSTUK 24 : SCHULDEN OP MEER DAN EEN JAAR Oefening 6.2.1. a) berekening nominale intrestpercentage 52.000 rente op 200.000 voor 2 jaar = 13 % per jaar b) berekening reële intrestpercentage

Nadere informatie

EMPEN C REDIT L INKED N OTE

EMPEN C REDIT L INKED N OTE EMPEN C REDIT L INKED N OTE per juli 2011 Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico Profiteer van een aantrekkelijke rente met een beperkt risico De Europese rente staat momenteel op

Nadere informatie

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. www.jooplengkeek.nl Investeringsselectie Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. belangrijk Calculaties voor beslissingen

Nadere informatie

PLUK DE VRUCHTEN VAN 3 STERAANDELEN

PLUK DE VRUCHTEN VAN 3 STERAANDELEN beleggen Autocall Belgacom-ING-Total PLUK DE VRUCHTEN VAN 3 STERAANDELEN n Een coupon van 11% bruto bij een stijging of een daling tot -50% van Belgacom-ING-Total n Looptijd van 1 tot 4 jaar De voordelen

Nadere informatie

VBI WINKELFONDS NV ANNEXUM. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam HALFJAARBERICHT 2012

VBI WINKELFONDS NV ANNEXUM. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam HALFJAARBERICHT 2012 1 Halfjaarbericht 2012 VBI Winkelfonds NV ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2012 Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam 2 Halfjaarbericht 2012 VBI Winkelfonds

Nadere informatie

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten

Levensverzekeraars reduceren renterisico met derivaten Levensverzekeringen worden in de regel voor een lange periode afgesloten. De rente speelt hierdoor voor levensverzekeraars een belangrijke rol. Bij een rentedaling daalt het eigen vermogen van deze sector

Nadere informatie

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid

Beleggingsbeleid Ardanta Risicobewustzijn Doelstellingen Beleggingsbeleid Beleggingsbeleid Ardanta Het beleggingsbeleid van Ardanta is uitbesteed aan de afdeling Financial Markets van ASR Nederland. Jaarlijks stellen wij het beleid in samenspraak met deze afdeling vast, waarna

Nadere informatie

db Inflation Protect Coupon Geen bokaal meer nodig om uw geld te beschermen

db Inflation Protect Coupon Geen bokaal meer nodig om uw geld te beschermen db Inflation Protect Coupon Geen bokaal meer nodig om uw geld te beschermen Wat ons dierbaar is, willen we met goede zorgen omringen en beschermen. Ook voor ons geld zoeken we zekerheid en veiligheid.

Nadere informatie

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12 Financiering niveau 5 Correctiemodel voorbeeldexamen 2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 5 1 / 12 Vraag 1 Toetsterm 6.4 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Voor welke

Nadere informatie

Uw coupon neemt toe met de stijging van de rentevoeten

Uw coupon neemt toe met de stijging van de rentevoeten Crédit Agricole CIB (AA- / Aa) STRATeGIE p. Met Crédit Agricole CIB kan de belegger profiteren van een stijging van de langetermijnrente, via een jaarlijkse brutocoupon van minimum % en maximum 7%. Bruto

Nadere informatie

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan

BEDRIJFSWETENSCHAPPEN. 2. De investeringsbeslissing en de verantwoording ervan BEDRIJFSWETENSCHAPPEN Hoofdstuk 2: INVESTERINGSANALYSE 1. Toepasbare beoordelingsmethodes 1.1. Pay-back 1.2. Return on investment 1.3. Internal rate of return 1.4. Net present value 2. De investeringsbeslissing

Nadere informatie

Nadelen: Groot risico vanwege privéaansprakelijkheid. Lange werktijden. a Een vennootschap waarvan het eigen vermogen is verdeeld in aandelen.

Nadelen: Groot risico vanwege privéaansprakelijkheid. Lange werktijden. a Een vennootschap waarvan het eigen vermogen is verdeeld in aandelen. Hoofdstuk 9 a Een organisatie die naar winst streeft. b Eenmanszaak Vennootschap onder firma Naamloze vennootschap Besloten vennootschap Voordelen: Je bent eigen baas. De winst hoef je met niemand te delen.

Nadere informatie

Beoordeling van investeringsvoorstellen

Beoordeling van investeringsvoorstellen Beoordeling van investeringsvoorstellen C2010 1 Beoordeling van investeringsvoorstellen Ir. drs. M. M. J. Latten 1. Inleiding C2010 3 2. De onderneming C2010 3 3. Investeringen G2010 3 4. Selectiecriteria

Nadere informatie

Deutsche Bank. De obligaties stap voor stap

Deutsche Bank. De obligaties stap voor stap Deutsche Bank De obligaties stap voor stap De obligaties stap voor stap Definitie P. 3 Belangrijkste kenmerken P. 3-4 Waarom beleggen in obligaties? P. 4-5 De verhouding tussen risico en rendement P. 5

Nadere informatie

TIJ Delft T«chnt5che Universiteit Detft

TIJ Delft T«chnt5che Universiteit Detft TIJ Delft T«chnt5che Universiteit Detft Tentamen Principes van Asset Trading (WI3418TU) 30 januari 2013 van 9.00-12^00 Het tentamen bestaat uit twee delen, die gelijk gewicht hebben. Het eerste deel bestaat

Nadere informatie

Oefenopgaven Hoofdstuk 8

Oefenopgaven Hoofdstuk 8 Oefenopgaven Hoofdstuk 8 Opgave 1 Hazelkoning Onderneming Hazelkoning NV heeft 7 jaar geleden een obligatielening uitgegeven met een oorspronkelijke looptijd van 30 jaar. De couponrente van de lening bedraagt

Nadere informatie

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V. Begrip Uitleg 01 Aandeel Bewijs van deelneming in het kapitaal van

Nadere informatie

Delhaize Groep N.V. Osseghemstraat 53 1080 Brussel - België Rechtspersonenregister: 0402.206.045

Delhaize Groep N.V. Osseghemstraat 53 1080 Brussel - België Rechtspersonenregister: 0402.206.045 Delhaize Groep N.V. Osseghemstraat 53 1080 Brussel - België Rechtspersonenregister: 0402.206.045 UITGIFTE VAN 250.000.000 EUR CONVERTEERBARE OBLIGATIES TERUGBETAALBAAR IN 2009 MET OPHEFFING VAN HET VOORKEURRECHT

Nadere informatie

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen penlijst Unit Linked Beleggingsfondsen behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V. Begrip Aandeel Aandelenfonds Aanvullend Prospectus Achtergestelde obligatie

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. VastNed Retail nv is een Nederlands vastgoedbeleggingsfonds dat met gelden

Nadere informatie

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014

BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD. Suriname Debt Management Office. Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 BUREAU VOOR DE STAATSSCHULD Suriname Debt Management Office Kosten en Risico analyse van de Surinaamse schuldportefeuille per ultimo 2014 Sarajane Marilfa Omouth Paramaribo, juni 2015 1. Inleiding De totale

Nadere informatie

Risico s en kenmerken van beleggen

Risico s en kenmerken van beleggen Risico s en kenmerken van beleggen 1. Risico s en kenmerken in het algemeen Beleggen brengt risico s met zich mee. Vaak geldt: hoe hoger het verwachte rendement, hoe meer risico s. Ook geldt dat in het

Nadere informatie

Beleggingsverzekeringen

Beleggingsverzekeringen Kennisfiche Beleggingsverzekeringen Beleggingsverzekeringen zijn contracten die u aangaat met een verzekeringsmaatschappij, niet met een bank. Ze worden wel verkocht via banken. Een beleggingsverzekering

Nadere informatie

Beleggingrisico s. Rendement en risico

Beleggingrisico s. Rendement en risico Beleggingsrisico s Beleggingrisico s Onderstaand tref je de omschrijving aan van de belangrijkste beleggingsrisico s die samenhangen met jouw keuze voor een portefeuilleprofiel. Je neemt een belangrijke

Nadere informatie

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow

Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Werkkapitaal, Equity cashflow, Entity cashflow en Discretionary Cashflow Er is al heel wat gezegd en geschreven over het onderwerp Cash Flows. Wat ons blijft verbazen is hoe onvolledig deze publicaties

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 4: Balans M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H4: Balans Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30)

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Naam: Studentnummer: Tentamen Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Omcirkel het meest juiste antwoord bij de Multiple

Nadere informatie

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V.

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V. Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioen- en Levensverzekeringen N.V. Begrip Aandeel Aandelenfonds Aanvullend Prospectus Achtergestelde

Nadere informatie

De Knab Participatie in het kort

De Knab Participatie in het kort De Knab Participatie in het kort De Knab Participatie in het kort Let op! De Knab Participatie in het kort geeft antwoord op vragen die je mogelijk hebt over de participatie. Als je overweegt om de Knab

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2013 Portfolio Management Ostrica BV Februari 2013 Rendementsverwachtingen Ostrica 2013 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

Reverse Exchangeable Notes

Reverse Exchangeable Notes Reverse Exchangeable Notes Achieving more together Commerzbank Reverse Exchangeable Notes 3 Commerzbank Reverse Exchangeable Notes Klassieke Reverse Exchangeable Notes: Vaste coupon & terugbetaling Vaste

Nadere informatie

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties.

In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Nieuwsbrief Vooruitzichten obligaties In deze nieuwsbrief willen wij u graag informeren over onze visie op obligaties en dan in het bijzonder op bedrijfsobligaties. Sinds begin dit jaar zijn obligaties

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Strategy Background Papers

Strategy Background Papers november 2013 Beleggen in vastgoed Huurder of eigenaar, iedereen krijgt in het dagelijkse leven te maken met vastgoed. De meeste eigenaars van een huis zien hun woning meer als een vorm van comfort dan

Nadere informatie

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen.

Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen. Begrippenlijst Unit Linked Beleggingsfondsen. Begrippenlijst behorende bij de beleggingsverzekeringen van Achmea Pensioenen Levensverzekeringen N.V. Begrip Nieuwe voorwaarden (LBB 14) Aandeel Aandelenfonds

Nadere informatie

Informatieve referte-indexen van onderliggende waarden bij gestructureerde uitgiftes van KBC IFIMA S.A.

Informatieve referte-indexen van onderliggende waarden bij gestructureerde uitgiftes van KBC IFIMA S.A. Referte-indexen Informatieve referte-indexen van onderliggende waarden bij gestructureerde uitgiftes van KBC IFIMA S.A. Dit document heeft enkel als doel de cliënt te informeren over het niveau van de

Nadere informatie

Obligaties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group

Obligaties. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Member of the KBC group Brochure bestemd voor particuliere beleggers Gepubliceerd door KBC Securities in samen werking met Euronext. p. 2 Index 1. Wat is een obligatie? 3 Definitie 3 Verschillen tussen aandelen en obligaties

Nadere informatie

VBI WINKELFONDS NV ANNEXUM. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam HALFJAARBERICHT 2014

VBI WINKELFONDS NV ANNEXUM. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam HALFJAARBERICHT 2014 1 Halfjaarbericht - 2014 ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2014 Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam 2 Halfjaarbericht - 2014 INHOUDSOPGAVE a P Pagina

Nadere informatie

Essentiële Beleggersinformatie 19 februari 2014

Essentiële Beleggersinformatie 19 februari 2014 Essentiële Beleggersinformatie 19 februari 2014 Dit document verschaft u essentiële beleggersinformatie aangaande dit fonds. Het is geen marketingmateriaal. De verstrekte informatie is bij wet voorgeschreven

Nadere informatie

HOOFDSTUK 7 (vervolg) Schulden op meer dan één jaar

HOOFDSTUK 7 (vervolg) Schulden op meer dan één jaar HOOFSTUK 7 (vervolg) Schulden op meer dan één jaar Blz. 164 tot 189 OBLIGATIELENING - PUBLIEKE UITGIFTE Voorbeeld (toepassing samengestelde intrest) 1/3/N0: beslissing tot uitgifte van een niet-achtergestelde,

Nadere informatie

College 3. Opgaven. Opgave 2

College 3. Opgaven. Opgave 2 College 3 Opgaven Opgave 2 Tabel bij opgave 2 Schepen Marg. kosten Totale kosten Tot. opbr. Marg. opbr. Netto opbr. 3 200 600 900 900 300 4 200 800 1600 700 800 5 200 1000 2000 300 1000 6 200 1200 2100

Nadere informatie

KBC IFIMA Note op 5 jaar gelinkt aan de 5Y EUR CMS rente

KBC IFIMA Note op 5 jaar gelinkt aan de 5Y EUR CMS rente KBC IFIMA Note op 5 jaar gelinkt aan de 5Y EUR CMS rente De 5 jaar KBC IFIMA uitgifte gelinkt aan de 5Y EUR CMS rente is een uitgifte in euro ( EUR ) met een jaarlijkse coupon verbonden aan de 5Y EUR CMS

Nadere informatie

KBC IFIMA Note op 5 jaar gelinkt aan de 5Y EUR CMS rente

KBC IFIMA Note op 5 jaar gelinkt aan de 5Y EUR CMS rente KBC IFIMA op 5 jaar gelinkt aan de 5Y EUR CMS rente De 5 jaar KBC IFIMA uitgifte gelinkt aan de 5Y EUR CMS rente is een uitgifte in euro ( EUR ) met een jaarlijkse coupon verbonden aan de 5Y EUR CMS rente.

Nadere informatie

TUDelft Technische Universiteit Deift

TUDelft Technische Universiteit Deift Technische Universiteit Deift Tentamen Principes van Asset Trading 1 februari 2012 van 9.00-12.00 Het tentamen bestaat uit twee delen, die gelijk gewicht hebben. Het eerste deel bestaat uit 20 multiple

Nadere informatie

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014

Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Onderbouwing van de rendementsverwachtingen 2014 Portfolio Management Ostrica BV Januari 2014 Rendementsverwachtingen Ostrica 2014 In dit document wordt een onderbouwing gegeven van de rendementsverwachtingen

Nadere informatie

METHODE VAN FINANCIËLE PLANNERS

METHODE VAN FINANCIËLE PLANNERS METHODE VAN FINANCIËLE PLANNERS De MeDirect-planningsinstrumenten bieden online oplossingen voor het plannen van uw financiële toekomst en beleggingen. Ze bieden beleggingsadvies en voorspellingen van

Nadere informatie

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 4 1 / 10

2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 4 1 / 10 Financiering niveau 4 Correctiemodel voorbeeldexamen 2015 Nederlandse Associatie voor Examinering Financiering niveau 4 1 / 10 Vraag 1 Toetsterm 1.1 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de

Nadere informatie

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop.

T T A M. Vandaag lijken aandelen volgens TreeTop Asset Management absoluut en relatief goedkoop. T T A M Een vermogen 249 keer verhogen sinds 1900 Ondanks twee wereldconflicten en de grote crisis van de jaren dertig, verhoogde de reële waarde (na inflatie) van een globale aandelenportefeuille 249

Nadere informatie

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. Advies van 4 september 2013 1

COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN. Advies van 4 september 2013 1 COMMISSIE VOOR BOEKHOUDKUNDIGE NORMEN CBN-advies 2013/12 - Erkenning van de opbrengsten en kosten die overeenstemmen met interesten en royalty's, evenals de toewijzing van de resultaten in de vorm van

Nadere informatie

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur

Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Bedrijfseconomische Aspecten Examennummer: 71533 Datum: 14 april 2012 Tijd: 13:00 uur - 14:30 uur Dit examen bestaat uit 8 pagina s. De opbouw van het examen is als volgt: - 30 meerkeuzevragen (maximaal

Nadere informatie

Leg de lat hoger! ING (A+ / Aa3) Europe 2016 WAT MAG U VERWACHTEN? P. 2 JAARLIJKSE BRUTOCOUPON P. 2 LOOPTIJD P. 3 ONDERLIGGENDE WAARDE P.

Leg de lat hoger! ING (A+ / Aa3) Europe 2016 WAT MAG U VERWACHTEN? P. 2 JAARLIJKSE BRUTOCOUPON P. 2 LOOPTIJD P. 3 ONDERLIGGENDE WAARDE P. ING (A+ / Aa3) WAT MAG U VERWACHTEN? P. 2 ING - is een afgeleid instrument uitgegeven door ING Bank N.V. Dit product geeft u jaarlijks recht op een vaste coupon van 6,25% bruto voor de volledige looptijd

Nadere informatie

Financiering 2 (323029)

Financiering 2 (323029) Financiering 2 (323029) DEEL I Multiple choice vragen (12 vragen, 60 punten, 5 punten per vraag) Beantwoorden met de schrapkaart (uitsluitend met potlood één antwoord per vraag aangeven). DEEL II Open

Nadere informatie

Reverse Exchangeable Notes. Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever.

Reverse Exchangeable Notes. Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever. Reverse Exchangeable Notes Het basisprospectus (d.d. 13 maart 2013) is goedgekeurd door het Bafin, de Duitse regelgever. 02 Reverse Exchangeable Notes Reverse Exchangeable Notes Profiteer van een vaste

Nadere informatie

Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde

Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde Examen PC 2 vak Financiële Rekenkunde Instructieblad Betreft: examen: PC 2 leergang 5 onderdeel: Financiële Rekenkunde datum: 28 juni 2013 tijd: 14.00 15.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor u met

Nadere informatie

Hfst 6 : Solvabiliteit

Hfst 6 : Solvabiliteit Hfst 6 : Solvabiliteit De financiële draagkracht op LT wordt bekeken. Belangrijk voor de relatie tussen een onderneming en haar financiële instelling(en). 3 aspecten van solvabiliteit: 1. Statische solvabiliteit:

Nadere informatie

Rabobank Rentelift Obligatie

Rabobank Rentelift Obligatie Rabo International. London Branch Thames Court,One Queenhithe London EC4V 3RL Rabobank Rentelift Obligatie Rabobank Rentelift Obligatie U hebt een visie op de ontwikkeling van de geldmarkt. U bent er van

Nadere informatie

Rendement Certificaten

Rendement Certificaten Rendement Certificaten Een alternatief voor een rechtstreekse belegging in aandelen!* Aantrekkelijk vast rendement, indien de onderliggende waarde boven de rendementgrens blijft handelen Ook kans op een

Nadere informatie

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen

ING Dynamic Mix Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen ING Fondsen Vol vertrouwen aan uw vermogen bouwen Zoekt u een aantrekkelijke manier voor vermogensopbouw zonder veel omkijken? Dan zijn de ING Fondsen wellicht iets voor u. ING Fondsen als een moderne,

Nadere informatie

Kenmerken financiële instrumenten en risico s

Kenmerken financiële instrumenten en risico s Kenmerken financiële instrumenten en risico s Inleiding Aan alle vormen van beleggen zijn risico s verbonden. De risico s zijn afhankelijk van de belegging. Een belegging kan in meer of mindere mate speculatief

Nadere informatie

Het vooruitzicht op een hoge coupon zolang de kortetermijnrente laag blijft.

Het vooruitzicht op een hoge coupon zolang de kortetermijnrente laag blijft. WAT MAG U VERWACHTEN? P. 2 Dit gestructureerd schuldinstrument geeft u recht op de terugbetaling van 00% van de nominale waarde op de vervaldag door de uitgever, en op een jaarlijkse variabele coupon van

Nadere informatie

Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming.

Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming. www.jooplengkeek.nl Eigen vermogen bij een bv en een nv Het eigen vermogen is permanent dat wil zeggen voor onbepaalde tijd (blijvend)aanwezig in de onderneming. Het bestaat uit aandelenkapitaal en opgebouwde

Nadere informatie

OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE KENMERKEN EN RISICO S VAN FINANCIËLE INSTRUMENTEN

OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE KENMERKEN EN RISICO S VAN FINANCIËLE INSTRUMENTEN OVERZICHT VAN DE BELANGRIJKSTE KENMERKEN EN RISICO S VAN FINANCIËLE INSTRUMENTEN Dit document maakt er geen aanspraak op alle risico's te beschrijven inherent aan beleggingen in financiële instrumenten.

Nadere informatie

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA

Financiële analyse. Les 2 Vermogensbehoefte en financiering. Auteur: Witek ten Hove, MBA Financiële analyse Les 2 Vermogensbehoefte en financiering Auteur: Witek ten Hove, MBA In deze les gaan we kijken naar onderdelen uit de balans. Er wordt aangenomen dat de student weet hoe een balans is

Nadere informatie

0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl).

0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl). 0A631: Leren Innoveren: Economische aspecten Door Tommy van der Vorst (t.v.d.vorst.1@student.tue.nl). Kosten- Batenanalyese Een kosten- batenanalyse (cost- benefit analysis, CBA) wordt uitgevoerd door

Nadere informatie

Examen PC 2 Financiële Rekenkunde

Examen PC 2 Financiële Rekenkunde Examen PC 2 Financiële Rekenkunde Instructieblad Examen : Professional Controller 2 leergang 8 Vak : Financiële Rekenkunde Datum : 18 december 2014 Tijd : 14.00 15.30 uur Deze aanwijzingen goed lezen voor

Nadere informatie

Principe. Daarom heeft de wetgever 2 belangrijke beperkingen ingevoerd. Beperking 1: maximumstand rekening-courant

Principe. Daarom heeft de wetgever 2 belangrijke beperkingen ingevoerd. Beperking 1: maximumstand rekening-courant Welke interest mag u nu betalen op uw rekening-courant? Welke interest mag u nu betalen op uw rekening-courant?... Principe... Beperking 1: maximumstand rekening-courant... Een voorbeeld verduidelijkt

Nadere informatie

1 Halfjaarbericht 2015 ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2015. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam

1 Halfjaarbericht 2015 ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2015. Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam 1 Halfjaarbericht 2015 ANNEXUM VBI WINKELFONDS NV HALFJAARBERICHT 2015 Directie Annexum Beheer B.V. WTC, G-Toren Strawinskylaan 485 1077 XX Amsterdam 2 Halfjaarbericht 2015 INHOUDSOPGAVE a P Pagina 1.

Nadere informatie

Appendix Bedrijfseconomie

Appendix Bedrijfseconomie Appendix Bedrijfseconomie De Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens ( de Associatie ) organiseert twee keer per jaar examens voor het in ons land erkende Praktijkdiploma Boekhouden (PDB). Voor het

Nadere informatie

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus

Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Belgische bijlage bij het uitgifteprospectus Dexia Bonds Beleggingsvennootschap conform Richtlijn 85/611/EEG 69, route d Esch, L 2953 Luxemburg Beleggingsvennootschap met veranderlijk kapitaal naar Luxemburgs

Nadere informatie

De financiële instrumenten

De financiële instrumenten NL 20130311 De financiële instrumenten 1. Obligaties Het zijn effecten met een vaste rente, terugbetaalbaar op einddatum tegen een prijs die gekend is op het ogenblik van de uitgifte (behalve voor de leningen

Nadere informatie

2. Aandelen. Dossier. 2.1.1. Omschrijving. 2.1.2. Het rendement. Dividend. Koerswinst - koersverlies. Rendement

2. Aandelen. Dossier. 2.1.1. Omschrijving. 2.1.2. Het rendement. Dividend. Koerswinst - koersverlies. Rendement 2. Aandelen 2.1. Enkele algemeenheden 2.1.1. Omschrijving Aandelen zijn risicokapitaal. Wie een aandeel koopt, is voor een klein deel mede-eigenaar van het bedrijf. De aandeelhouder profiteert mee wanneer

Nadere informatie

Management en Organisatie VWO 6 Hst 31, 37 t/m 43

Management en Organisatie VWO 6 Hst 31, 37 t/m 43 Management en Organisatie VWO 6 Hst 31, 37 t/m 43 25 januari 2011 proeftoets 100 minuten Opgave 1 Handelsonderneming Astan bv heeft gegevens verzameld. Deze gegevens zijn nodig voor het opstellen van de

Nadere informatie

HOOFDSTUK 7. Schulden op meer dan één jaar

HOOFDSTUK 7. Schulden op meer dan één jaar HOOFSTUK 7 Schulden op meer dan één jaar Blz. 149 tot 189 ATIVA BALANS per --/--/-- PASSIVA I. KAPITAAL A. Geplaatst kapitaal 10 100 B. Niet-Opgevraagd kapitaal (-) 101 II. UITGIFTEPREMIES 11 III. HERWAARERINGS-

Nadere informatie

Financieel Management

Financieel Management Financieel Management Vreemd vermogen Leningen Verplichtingen Overige schulden Passiva = Creditzijde balans Vreemd vermogen = Passiva -/- EV 2 1 Vreemd vermogen Vreemd vermogen lang Na meer dan een jaar

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 27 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 27 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Financiering niveau 4 Examenopgaven voorbeeldexamen Belangrijke informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 27 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Dit voorbeeldexamen

Nadere informatie

10 november 2010 Examenhal 01 (14:00 17:00)

10 november 2010 Examenhal 01 (14:00 17:00) Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Naam: Studentnummer: Tentamen Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 10 november 2010 Examenhal 01 (14:00 17:00) Geef uw antwoorden in de daarvoor bestemde

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

:: Investeringsanalyse

:: Investeringsanalyse :: Investeringsanalyse Patrick Henckes Business Development 19-03-2010 :: Inhoud Definitie Uitgangsprincipe Basisbegrippen Rendabiliteitscriteria TVT NPV KBE Invloedsfactoren investeringsanalyse Voorbeeld

Nadere informatie

Rentabiliteitsratio s

Rentabiliteitsratio s 18 Rentabiliteitsratio s Nu we de begrippen balans, resultatenrekening en kasstromentabel onder de knie hebben, kunnen we overgaan tot het meer interessante werk, nl. het onderzoek naar de performantie

Nadere informatie

Deel A: Beleggingsdoelstelling, risicohouding en financiële situatie

Deel A: Beleggingsdoelstelling, risicohouding en financiële situatie Vragenlijst risicoprofiel Vermogensopbouw Hypotheek Cliëntgegevens Naam Adres Postcode Woonplaats Hypotheek, leningnummer Beleggingsrekening, nummer Bij deze vragenlijst is een toelichting opgesteld. Deze

Nadere informatie

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement SPAREN OF BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement Welke beleggingsformules het best zijn aangepast aan uw doelstellingen, bespreekt u best met uw P&V adviseur. Hij helpt u graag verder bij het

Nadere informatie

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep

Turbo s. Brochure bestemd voor particuliere beleggers BASIC. Een onderneming van de KBC-groep Brochure bestemd voor particuliere beleggers p. 2 Index 1. Hoe werken ze? 3 2. Welke kosten zijn er bij een belegging in Turbo s, Speeders, Sprinters,? 5 3. Wat zijn de voordelen van Turbo s? 5 4. Welke

Nadere informatie

1 Het kasstroomoverzicht

1 Het kasstroomoverzicht Oefeningen Kasstroomoverzicht 1 Het kasstroomoverzicht De gegevens van een bedrijf zijn: Balans per 31 december 2011 en 2012 dec-12 dec-11 dec-12 dec-11 Vaste Activa 1.000.000 1.200.000 Eigen Vermogen

Nadere informatie

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement

SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement SPAREN OF BELEGGEN BIJ P&V Verzeker u van een aantrekkelijk rendement Welke beleggingsformules het best zijn aangepast aan uw doelstellingen, bespreekt u best met uw P&V adviseur. Hij helpt u graag verder

Nadere informatie

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis

Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Nieuwe inzichten voor ALM analyse naar aanleiding van de krediet crisis Peter Vlaar Hoofd ALM modellering APG VBA ALM congres 5 november 2009 Agenda Karakteristieken van de kredietcrisis? Hoe kunnen we

Nadere informatie

Handleiding Risk Indicator Structured Products

Handleiding Risk Indicator Structured Products Handleiding Risk Indicator Structured Products Kempen Structured Products heeft negen verschillende typen risico geïdentificeerd die een belegger zou kunnen lopen als hij een structured product koopt.

Nadere informatie

BANK VAN DE NEDERLANDSE ANTILLEN (Centrale Bank)

BANK VAN DE NEDERLANDSE ANTILLEN (Centrale Bank) BANK VAN DE NEDERLANDSE ANTILLEN (Centrale Bank) Voorschriften Publicatie van de Effectieve Rentevoet juli 2004 NEDERLANDSE ANTILLEN Voorschriften Publicatie van de Effectieve Rentevoet 1. Aard en wettelijke

Nadere informatie