INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6"

Transcriptie

1

2 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang: relatief veel kleine banen 9 Instroom in het onderwijs 10 Opleidingslocaties 11 Deelnemers 11 Kans op stage 12 Gediplomeerden 13 Onderwijs- en sectorrendement 13 Pendel TOEKOMST ARBEIDSMARKT ZORG EN WJK 17 Onzekerheden en interpretatie prognoses 17 Uitbreidingsvraag naar VOV-personeel 17 Vervangingsvraag en wervingsbehoefte VOV-personeel 20 Instroom van werknemers met een VOV-kwalificatie 21 Confrontatie vraag en aanbod (kwantitatief) 22 Confrontatie vraag en aanbod (kwalitatief) 24 CONCLUSIES EN AANDACHTSPUNTEN 26 BIJLAGE 1: BRONNEN EN DEFINITIES 27 1

3 INLEIDING Zorg aan Zet De arbeidsmarkt in de sector zorg en WJK 1 is sterk regionaal bepaald. De regionale werkgeversorganisaties, met hun lokale kennis, zijn dan ook onmisbaar. Zorg aan Zet is het werkgeversverband van de regio Limburg. Zorg aan Zet werkt samen met partners zoals zorg- en welzijnsorganisaties en het beroepsonderwijs om de arbeidsmarkt voor zorg en welzijn zo goed mogelijk te laten functioneren. Regioportret arbeidsmarkt zorg en welzijn Om te komen tot regionaal beleid is betrouwbare informatie over de ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt in zorg en WJK onmisbaar. Betrouwbare arbeidsmarktinformatie is bijvoorbeeld van belang voor de personeelsplanning en personeelsvoorziening van zorg- en welzijnsorganisaties. Met cijfers die het nodige zeggen over het heden en de middellange termijn, kunnen partijen de juiste acties ondernemen op het gebied van personeelsvoorziening en onderwijs. Dit rapport brengt de arbeidsmarktknelpunten, onderwijsknelpunten en knelpunten in de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt in de sector zorg en WJK in kaart. Dit geeft aan de betrokken partijen handvatten om proactief beleid te voeren, op provinciaal en subregionaal niveau. Voorliggend rapport heeft betrekking op de regio Zuid-Limburg en omvat de volgende gemeenten: Beek, Brunssum, Eijsden, Gulpen-Wittem, Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Maastricht, Margraten, Meerssen, Nuth, Onderbanken, Schinnen, Simpelveld, Sittard- Geleen, Stein, Vaals, Valkenburg aan de Geul en Voerendaal. Het rapport bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Regioschets Wat is de regionale context waarbinnen de ontwikkeling op de Zuid-Limburgse arbeidsmarkt voor zorg en WJK zich afspeelt? 2. Sectorschets Hoe ziet de sector zorg en WJK in Zuid-Limburg er op dit moment uit? 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK Hoe gaat de sector zorg en WJK in Zuid-Limburg zich de komende jaren ontwikkelen? Bij de beantwoording van deze vragen gaat de aandacht uit naar ontwikkelingen in de vraag naar en het aanbod van personeel afkomstig uit het middelbaar en hoger beroepsonderwijs. De focus binnen het rapport ligt op het verpleegkundig, (sociaal)agogisch en verzorgend personeel ook wel VOV-personeel genoemd Tot de zorg behoren de branches ziekenhuizen, GGZ, overige zorg, gehandicaptenzorg en VVT (verpleging, verzorging, thuiszorg). Tot WJK behoren de branches welzijn & maatschappelijke dienstverlening, jeugdzorg en kinderopvang. Voorheen werd (sociaal-)agogisch aangeduid met opvoedkundig, vandaar de (nog altijd gebruikelijke) afkorting VOV. 2

4 Leeftijden 1. REGIOSCHETS De regionale arbeidsmarkt is zeer divers. Iedere regio heeft zijn eigen, typische kenmerken. Aan de aanbodkant kan gedacht worden aan verschillen in de kenmerken en de ontwikkeling van de beroepsbevolking. Aan de vraagzijde zijn er verschillen in bijvoorbeeld de sectorale samenstelling. Vanwege deze verschillen is het belangrijk om de arbeidsmarkt op regionaal niveau te monitoren. Dit hoofdstuk schetst de arbeidsmarkt in de regio Zuid-Limburg. Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing Figuur 1.1 toont de bevolkingspiramide voor Zuid-Limburg. Te zien is het aantal mannen en vrouwen naar leeftijdscategorieën in 2013 en Opvallend is dat de bevolking zowel ontgroent als vergrijst. Met andere woorden, het aantal jongeren neemt af, terwijl het aantal ouderen toeneemt. Deze ontwikkeling is zichtbaar in figuur 1.1, het aantal 5-19-jarigen daalt tot 2025, terwijl het aantal 60-plussers toeneemt. Deze verandering in de leeftijdssamenstelling kan ook worden uitgedrukt met behulp van de indicatoren groene en grijze druk. De groene druk is de verhouding tussen het aantal personen van 0 tot 20 jaar en het aantal personen van 20 tot 65 jaar. De grijze druk is de verhouding tussen het aantal 65-plussers en het aantal 20- tot 65-jarigen. In 2013 is de groene druk 31,0%. In 2025 is dit gedaald tot 29,7%. De grijze druk laat een tegengestelde ontwikkeling zien. In 2013 is de grijze druk 34,3%, tegenover 46,7% in De bevolking als geheel in Zuid-Limburg neemt de komende jaren af. In 2013 heeft Zuid- Limburg inwoners, in 2025 zijn dat er Wat betekent dit voor het onderwijs en de arbeidsmarkt? Door de ontgroening zal de instroom in de VOV-opleidingen op termijn gaan dalen - mits het studiekeuzegedrag van jongeren niet verandert. Hierdoor zal ook de instroom vanuit het onderwijs op de arbeidsmarkt in de toekomst afnemen, terwijl het aantal ouderen dat met pensioen gaat juist groeit als gevolg van de vergrijzing. Figuur 1.1 Samenstelling bevolking naar leeftijd en geslacht, Zuid-Limburg, 2013 en e.o Bron: CBS, PBL, bewerking Etil 3

5 (Potentiële) Beroepsbevolking Alle mensen in de leeftijd van 15 tot 65 jaar vormen de potentiële beroepsbevolking. De potentiële beroepsbevolking kan verdeeld worden in de volgende groepen: - De werkzame beroepsbevolking bestaat uit alle 15 tot 65-jarigen die werk hebben voor twaalf uur of meer per week. Daarnaast heeft een deel geen werk van twaalf uur of meer per week maar is daar wel actief naar op zoek (werkloze beroepsbevolking). - De mensen in de leeftijd van 15 tot 65 jaar die geen twaalf uur of meer per week werken en ook niet actief op zoek zijn naar dergelijk werk, vormen de nietberoepsbevolking (bijvoorbeeld nuggers). - Van de niet-beroepsbevolking wil een deel wel 12 uur of meer per week werken. Een ander deel wil, kan of hoeft dat niet om uiteenlopende redenen (zoals ziekte, opleiding/studie, VUT, andere inkomsten en zorgtaken). Figuur 1.2 geeft de samenstelling van de potentiële beroepsbevolking van Zuid-Limburg in 2012 weer. Figuur 1.2 Samenstelling potentiële beroepsbevolking in Zuid-Limburg naar categorie, 2012 Bron: CBS In 2012 waren er in potentie mensen beschikbaar voor de arbeidsmarkt in Zuid- Limburg. Daarvan hebben mensen een baan van minimaal 12 uur per week, of zijn op zoek hiernaar. Bijna mensen vormen de arbeidsreserve op de arbeidsmarkt in Zuid-Limburg: deze mensen willen 12 uur of meer per week werken. Van deze groep zijn personen actief op zoek naar een baan en op korte termijn beschikbaar. Doordat het aantal jongeren daalt en het aantal ouderen stijgt (figuur 1.1), neemt de potentiële beroepsbevolking in de periode af. Figuur 1.3 toont dat de daling van het aantal 15- tot 65-jarigen in Zuid-Limburg al in de jaren negentig is ingezet: sindsdien neemt de potentiële beroepsbevolking jaarlijks af. 4

6 Procentuele ontwikkeling pot. ber. bevolking en ber. bevolking Arbeidsparticipatie Figuur 1.3 Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking, beroepsbevolking en arbeidsparticipatie, Zuid-Limburg, % 02% 02% 01% 01% 00% -01% -01% -02% 72% 70% 68% 66% 64% 62% 60% 58% 56% 54% 52% Potentiële beroepsbevolking Beroepsbevolking Arbeidsparticipatie Bron: CBS, bewerking en prognose Etil De potentiële beroepsbevolking daalt Jaarlijks stromen er dus meer personen uit de potentiële beroepsbevolking dan erbij komen. Het aantal jongeren daalt al geruime tijd in Zuid-Limburg, als gevolg van een afname van het aantal geboorten begin jaren zeventig. Hierdoor bevinden zich nu minder vrouwen in de leeftijdsgroep waarin zij kinderen krijgen. Sinds 1998 neemt het aantal jongeren af. Deze daling zet zich ook de komende jaren voort. Het aantal 65-plussers neemt daarentegen sinds 1998 toe. Al sinds de jaren negentig leidden deze ontwikkelingen tot een daling van de potentiële beroepsbevolking. Naar verwachting houdt deze daling ook de komende jaren aan. In 2020 daalt de potentiële beroepsbevolking tot personen, vergeleken met personen in De arbeidsparticipatie stijgt echter De arbeidsparticipatie bepaalt de omvang van de beroepsbevolking. Deze geeft de verhouding weer tussen de (werkzame en werkloze) beroepsbevolking en de potentiële beroepsbevolking. Sinds de jaren negentig neemt de arbeidsparticipatie in Zuid-Limburg over het algemeen toe, met name door een stijging van de arbeidsparticipatie onder ouderen en vrouwen. In 2000 participeerde nog 48% van de vrouwen, in 2012 was dit gestegen tot 58% en in 2020 stijgt dit naar verwachting tot 63%. De totale verwachte arbeidsparticipatie in 2020 is 70%, tegenover 66% in waardoor ook de beroepsbevolking licht toeneemt De beroepsbevolking laat over het algemeen een beperkte toename zien in de periode In 2009 en 2010 daalde deze echter. De grootste oorzaak hiervan was een tijdelijke daling van de arbeidsparticipatie, als gevolg van het met de economische crisis gepaard gaande ontmoedigingseffect. Doordat mensen minder kans zien om een geschikte baan te vinden, bieden zij zich (tijdelijk) niet meer aan op de arbeidsmarkt. In deze periode waren het vooral jongeren die besloten langer door te leren en dus niet toetraden tot de arbeidsmarkt. In 2012 herstelde de arbeidsparticipatie zich weer. De beroepsbevolking telde toen personen. De komende jaren neemt de beroepsbevolking nog toe, als gevolg van de stijgende arbeidsparticipatie. In 2020 bestaat de beroepsbevolking uit ongeveer personen. 5

7 Werkgelegenheid Aandeel sector zorg en WJK in totale economie stijgt Als gevolg van de economische crisis is de totale werkgelegenheid in de regio Zuid- Limburg gedurende de periode met ongeveer 3% afgenomen. De werkgelegenheid in de sector zorg en WJK is daarentegen gelijk gebleven. De sector zorg en WJK heeft zich de afgelopen vijf jaar ontpopt tot een stabiele banenmotor van Zuid- Limburg. Figuur 1.4 geeft de verdeling weer van de totale werkgelegenheid naar sector in 2008 en Het aandeel zorg en WJK is in 2012 gelijk aan dat in 2008 met 19%. De sector is daarmee de grootste sector binnen de Zuid-Limburgse economie. Andere belangrijke sectoren binnen Zuid-Limburg zijn industrie (17%) en overheid en onderwijs (15%). Figuur 1.4 Verdeling totale aantal arbeidsplaatsen naar sector, Zuid-Limburg, 2008 en % 19% 15% 3% 3% 5% 5% 8% 10% 15% 17% 19% 15% 3% 4% 4% 6% 8% 10% 14% Landbouw en visserij Bank- en verzekeringswezen Bouw Overige diensten Horeca Transport en communicatie Zakelijke dienstverlening Handel en reparatie Overheid en onderwijs Industrie Zorg en welzijn Bron: LISA, bewerking Etil Vooruitzichten voor de korte termijn blijven negatief Voor de korte termijn, 2013 en 2014, gaat Etil uit van een verdere afname van de totale werkgelegenheid. Volgens de prognoses van het Centraal Plan Bureau krimpt de Nederlandse economie dit jaar met 1,25%. Minder economische activiteiten leiden in de regel tot minder vraag naar arbeid. In 2014 is naar verwachting sprake van een licht herstel en neemt de economische groei met 0,75% toe. Ondanks dit economische herstel neemt de werkgelegenheid in Nederland en Zuid-Limburg verder af. De reden hiervoor is dat werkgevers op dit moment nog ruim in hun personeel zitten. Voor de periode verwacht Etil weer een beperkte werkgelegenheidsgroei in de regio Zuid-Limburg. Aandeel zelfstandigen in zorg en WJK neemt toe Het aandeel zelfstandigen binnen de sector zorg en WJK lag in Zuid-Limburg in 2010 op 4,0% (ofwel personen). In 2007 was dit aandeel nog 3,7%. Het aandeel ligt in Zuid-Limburg iets lager dan het landelijk aandeel van 4,4%. Het is de verwachting dat dit aandeel de komende jaren verder zal toenemen als gevolg van een grote vraag naar flexibel inzetbare vakmensen in de sector zorg en WJK. Het helpt daarbij dat de regels van de overheid en belastingdienst voor het werken als zelfstandige in de zorg in 2012 eenvoudiger zijn gemaakt. Daarbij speelt nog wel een discussie over het al dan niet af moeten dragen van btw. 6

8 2. SECTORSCHETS In elke regio heeft de sector zorg en WJK een andere structuur, waardoor ontwikkelingen in de nabije toekomst net weer anders uitwerken. Dit hoofdstuk schetst een beeld van de sector zorg en WJK in de regio, verdeeld over branches en kwalificaties, door te kijken naar werkgelegenheid, onderwijs en pendelstromen. Werkgelegenheidsstructuur Naar branche In tabel 2.1 is het aantal werknemers en hun kenmerken per branche weergegeven. Te zien is dat de sector zorg en WJK in 2012 in Zuid-Limburg werknemers kent. De meeste werknemers werken in de verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT) (35%), gevolgd door ziekenhuizen en gehandicaptenzorg. In de jeugdzorg werken de minste mensen. Een aandachtspunt hierbij is dat de traditionele indeling naar branches als gevolg van branchevervaging aan het verdwijnen is. De geplande hervormingen versterken dit. Tabel 2.1 Werknemers in de sector zorg en WJK naar branche, Zuid-Limburg, 2012* Aantal werk- Branches nemers 2012 Deeltijd factor Gemiddelde leeftijd Aandeel 55+ Aandeel 35- Aandeel vrouwen Aandeel allochtonen Ziekenhuizen ,77 41,7 15% 30% 77% 14% GGZ ,82 41,0 16% 35% 72% 15% Gehandicaptenzorg ,74 39,0 12% 41% 80% 11% VVT ,67 42,6 18% 26% 91% 16% Zorg overig ,77 40,1 13% 36% 70% 17% Jeugdzorg 780 0,84 40,3 13% 35% 71% 13% Kinderopvang WMD ,71 36,2 10% 51% 95% 13% ,74 42,2 18% 30% 72% 14% Totaal zorg en WJK ,74 41,2 15% 32% 81% 14% Zuid-Limburg Totaal alle sectoren ,79 40,5 16% 34% 47% 17% Zuid-Limburg Totaal zorg en WJK ,71 40,8 16% 34% 84% 15% Nederland Totaal alle sectoren ,80 39,5 15% 37% 47% 18% Nederland * Voor de kenmerken van werknemers is gebruik gemaakt van gegevens over Bron: CBS, PGGM, bewerking Etil In de sector zorg en WJK werken veel werknemers in deeltijd. In Zuid-Limburg ligt de deeltijdfactor op 0,74 fte; in heel Nederland op 0,71 fte. Vergeleken met alle sectoren in Zuid-Limburg ligt de deeltijdfactor in de sector zorg en WJK wel lager. Van alle werknemers in de sector zorg en WJK in Zuid-Limburg is 81% vrouw. De percentages verschillen echter per branche. In de kinderopvang is 95% van de werknemers vrouw terwijl dit in de jeugdzorg 71% is. Gemiddeld zijn de werknemers 41,2 jaar oud. In de VVT is men gemiddeld het oudst (42,6 jaar) en in de kinderopvang het jongst (36,2 jaar). Verder is 14% van alle werknemers in de zorg en WJK in Zuid- Limburg allochtoon. 7

9 Naar VOV-kwalificatie Niet alle werknemers in de zorg en WJK werken in VOV-functies. In Zuid-Limburg werken in 2012 naar schatting zo n werknemers in zogenaamde VOV-functies (65% van het totale aantal werknemers in de sector, tabel 2.2). Verdeeld naar branche, is het aandeel VOV-personeel het grootst in de gehandicaptenzorg (79%), gevolgd door VVT (75%). In de branche ziekenhuizen en jeugdzorg ligt het aandeel VOV-personeel relatief laag met 47% en 61%. Verdeeld naar kwalificatie werken de meeste mensen in de regio Zuid-Limburg als verzorgende (3) en verpleegkundige (4) in de sector zorg en WJK. De kwalificaties sociaal-cultureel werker (4), sociaal-maatschappelijke dienstverlener (4) en sociaalcultureel werker (5) hebben de kleinste aantallen werknemers. Tabel 2.2 Aantal werknemers (VOV-kwalificatie) in zorg en WJK naar kwalificatie, Zuid-Limburg, 2012 Kwalificatie VOV-werknemers 2012 Zorghulp (1) Helpende zorg en welzijn (2) Verzorgende (3) Verpleegkundige (4) Verpleegkundige (5) Sociaal-cultureel werker (4) 90 SAW (4) SAW(3) Sociaal-maatschappelijke dienstverlening (4) 130 Pedagogiek (5) 690 Sociaal-pedagogische hulpverlening (5) Maatschappelijk werk en dienstverlening (5) Sociaal-cultureel werker (5) 300 Totaal VOV-personeel Totaal zorg en WJK Bron: CBS, PGGM, Onderzoeksprogramma AZW, bewerking Etil Verdeling inzet personeel naar directe en indirecte werkzaamheden Wat betreft de inhoud van de functie is in figuur 2.1 te zien dat ongeveer 62% van de werknemers in de sector zorg en WJK in Zuid-Limburg behoort tot het verpleegkundig, opvoedkundig en verzorgend personeel. De resterende 38% van werknemers heeft een niet VOV-functie, bijvoorbeeld in management, facilitair, hotelfuncties of overige cliëntgebonden functies. Inzicht in de samenstelling en omvang van het niet-vov-personeel wordt steeds belangrijker, aangezien eventuele bezuinigingen door zorg- en WJK-organisaties in het niet-vov-deel de noodzaak om op het VOV-personeel te bezuinigen minder noodzakelijk maken. 8

10 Figuur 2.1 Verdeling werkgelegenheid zorg en WJK naar directe en indirecte werkzaamheden, regio Zuid-Limburg, % 3% 7% 6% 5% 15% 62% VOV-personeel Onderzoek/academisch patientgebonden Management/staf Administratief Facilitair Hotelfuncties Overig Bron: Onderzoeksprogramma AZW, bewerking Etil Contractomvang: relatief veel kleine banen Tabel 2.1 liet reeds zien dat veel werknemers in de zorg en WJK in deeltijd werken. In aanvulling daarop kan gekeken worden naar de contractomvang in de sector. Zo is op basis van landelijke kengetallen bekend dat 23% van de werknemers in de zorg en WJK een contract heeft van 36 uur of meer. 29% heeft een contract van 28 tot 36 uur, 30% werkt 20 tot 28 uur per week, terwijl 14% een contract heeft van 12 tot 20 uur. Tot slot heeft 4% van de werknemers een contract tot 12 uur per week. De sector als geheel kent daarmee relatief veel kleine banen. Verdeeld naar branche zijn er echter relatief grote verschillen waarneembaar (figuur 2.2). Figuur 2.2 Contractomvang in uren per week naar branche, 2012, Nederland 100% 80% 60% 44% 28% 15% 13% 22% 30% 24% 34% 7% 11% 15% 20% 36% 30% 19% 23% 36% 29% 40% 20% 0% 41% 28% 20% 24% 7% 6% 1% 1% 35% 34% 15% 14% 4% 3% 32% 20% 6% 30% 12% 41% 21% 7% 42% 19% 7% 2% 28% 30% 12% 14% 5% 4% tot 12 uur 12 tot 20 uur 20 tot 28 uur 28 tot 36 uur 36 uur of meer Bron: Onderzoeksprogramma AZW, bewerking Etil 9

11 Instroom in het onderwijs Van de totale instroom in het MBO in Zuid-Limburg stroomt jaarlijks ongeveer tussen de 30 en 40% van de leerlingen in een zorg en WJK-opleiding in (figuur 2.3). Het grootste deel stroomt in in een VOV-opleiding zorg (ruim 17% in 2011). Het aandeel dat een VOVopleiding welzijn gaat volgen ligt met 8% iets hoger dan het aandeel dat een overige zorg- en welzijnsopleiding gaat volgen. Figuur 2.3 Ontwikkeling instroom zorg- en welzijnsopleidingen in het MBO ten opzichte van totale instroom in het MBO ( ), Zuid-Limburg % 08% 07% % 07% 08% % 07% 09% % 09% 09% % 07% 10% % 08% 11% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% Aandeel VOV-zorgopleidingen Aandeel VOV-welzijnsopleidingen Aandeel overige zorg- en welzijnsopleidingen Bron: CBS Onderwijsstatistieken, bewerking Etil Figuur 2.4 toont de instroom van leerlingen en studenten in de VOV-opleidingen zorg en WJK voor de periode De totale instroom is in de periode afgenomen. In 2011 en 2012 groeide de instroom echter licht tot bijna leerlingen. Wel is er sprake van verschillen tussen de diverse opleidingsvormen. Zo schommelt het aandeel BOL de afgelopen jaren tussen de 38 en 54%. Het aantal leerlingen dat een HBO-opleiding volgt is, met uitzondering van 2008, redelijk stabiel. 10

12 Figuur 2.4 Ontwikkeling instroom in VOV-opleidingen zorg en WJK naar leerweg, Zuid-Limburg, ,0 3000,0 2500,0 2000,0 27% 26% 19% 19% 25% 27% 24% 22% 28% 43% 34% 32% 38% 38% 100% 80% 60% 1500,0 40% 1000,0 500,0 54% 46% 38% 42% 42% 38% 39% 20%, MBO - BOL MBO - BBL HBO Totaal 0% Bron: CBS Onderwijsstatistieken, bewerking en prognoses Etil Opleidingslocaties De belangrijkste opleidingslocaties in de regio Zuid-Limburg worden weergegeven middels de procentuele verdeling van het aantal deelnemers naar woonplaats per locatie (figuur 2.5) 3. Het gaat hierbij om deelnemers aan opleidingen in zorg en WJK. Op deze manier wordt inzichtelijk gemaakt wat de belangrijkste opleidingslocaties zijn voor regio Zuid-Limburg. Te zien is dat het ROC Arcus College in Heerlen de instelling is met het grootste aantal leerlingen: maar liefst 45% van de deelnemers volgt hier een opleiding. Figuur 2.5 Verdeling deelnemers aan opleidingen in zorg en WJK in Zuid-Limburg naar locatie in het schooljaar 2012/2013 2% ROC Arcus College Heerlen 39% 45% ROC Gilde Opleidingen Roermond ROC Leeuwenborgh Maastricht 14% Overig Bron: Calibris, bewerking Etil Deelnemers Op 1 oktober 2011 staan ruim MBO-leerlingen en ruim HBO-leerlingen ingeschreven bij de verschillende onderwijsinstellingen in Zuid-Limburg. De samenstelling van de MBO- en HBO-populatie staat weergegeven in figuur 2.6. Het aantal MBO-deelnemers in de zorg en WJK-opleidingen die opleiden tot een VOV- 3 De gegevens hebben betrekking op de totale vestiging van het ROC en zijn momenteel nog niet beschikbaar op het niveau van nevenvestigingen. 11

13 kwalificatie, bedraagt in 2011 bijna deelnemers (aandeel van 23%). Van deze deelnemers volgen ruim personen het BOL-traject (14%) en ruim personen het BBL-traject (9%). Het aantal HBO-deelnemers in de zorg en WJK-opleidingen bedraagt in 2011 bijna personen; de opleidingen hebben daarmee een aandeel van 14% in de totale HBO-populatie. Figuur 2.6 Samenstelling MBO- en HBO-deelnemers in de VOV-opleidingen in Zuid-Limburg in het schooljaar 2011/2012 MBO-deelnemers ,0 14% HBO-deelnemers ,0 14% % Z&W BOL Z&W HBO 13700,0 77% Z&W BBL 12550,0 86% Overig HBO Bron: CBS Onderwijsstatistieken, bewerking Etil 12

14 Gediplomeerden In tabel 2.3 wordt het aantal gediplomeerden voor alle VOV-opleidingen, en voor het MBO naar leerweg, weergegeven 4. In het schooljaar 2012/2013 bedraagt het aantal VOV-gediplomeerden in het MBO en het HBO respectievelijk en 340. Totaal zijn er dus gediplomeerden in VOV-opleidingen van de sector zorg en WJK. Bij de MBOgediplomeerden heeft 44% de leerweg BOL gevolgd en 51% de leerweg BBL. De overige 5% bestaat uit extranei. Extranei zijn studenten die alleen ingeschreven staan als examendeelnemer en dus geen lessen volgen van de betreffende opleiding. Tabel 2.3 Verwachte aantal gediplomeerden in de VOV-opleidingen zorg en WJK in Zuid-Limburg in het schooljaar 2012/2013 Kwalificaties Aantal 2012 Aandeel BOL Aandeel BBL Aandeel extranei Zorghulp (niveau 1) Helpende zorg en welzijn (niveau 2) Verzorgende (niveau 3) Verpleegkundige (niveau 4) Verpleegkundige (niveau 5) Sociaal-cultureel werker (niveau 4) % 37% 12% % 70% 0% % 69% 0% Sociaal-pedagogisch werker (niveau 4) % 29% 0% Pedagogisch werker (niveau 4) % 0% 0% Oud-agogisch (niveau 4) Medewerker maatschappelijke zorg (niveau 4) % 77% 0% 90 89% 11% 0% Sociaal-pedagogisch werker (niveau 3) % 4% 14% Pedagogisch werker (niveau 3) 80 86% 0% 14% Oud-agogisch (niveau 3) Medewerker maatschappelijke zorg (niveau 3) Sociale dienstverlener (niveau 4) Pedagogiek (niveau 5) Sociaal-pedagogische hulpverlening (niveau 5) Maatschappelijke dienstverlening (niveau 5) Cultureel-maatschappelijke vorming (niveau 5) 10 6% 6% 88% 60 92% 8% 0% Totaal zorg en WJK Totaal zorg en WJK mbo % 51% 5% Totaal zorg en WJK hbo 340 Bron: CBS Onderwijsstatistieken, raming Etil Niet alle VOV-gediplomeerden gaan werken in de zorg en WJK. Een deel kiest voor een vervolgopleiding en gaat mogelijk pas later in de zorg en WJK werken. Dit geldt met name voor de lagere niveaus. Een ander deel gaat werken in een andere sector of wordt inactief. Hoeveel VOV-gediplomeerden uiteindelijk kiezen voor een baan in de sector zorg en WJK wordt uitgedrukt in het sectorrendement. Het sectorrendement wordt toegelicht in de volgende paragraaf, samen met het onderwijsrendement. Onderwijs- en sectorrendement Het aantal leerlingen dat vanuit het onderwijs instroomt op de arbeidsmarkt van de sector zorg en WJK, is afhankelijk van het onderwijs- en sectorrendement van de VOVopleidingen. Het onderwijsrendement is de mate waarin studenten na instroom een 10 4 Het aantal gediplomeerden in VOV-opleidingen zorg en WJK is geprognosticeerd voor het schooljaar 2012/

15 diploma halen. Het sectorrendement is het percentage gediplomeerden van een VOVopleiding dat een jaar na diplomering werkzaam is in de sector zorg en WJK. Het regionale sectorrendement wordt bepaald op basis van de woonregio van de gediplomeerde. Door het onderwijsrendement te vermenigvuldigen met het sectorrendement ontstaat een gecombineerd rendement dat aangeeft in welke mate leerlingen die in een VOV-opleiding instromen, later op de arbeidsmarkt van de sector zorg en WJK terechtkomen. Tabel 2.4 toont het onderwijs-, sector- en gecombineerd rendement per VOV-opleiding. Tabel 2.4 Onderwijsrendement, sectorrendement en gecombineerd rendement van de VOVopleidingen in Zuid-Limburg Onderwijsrendement Sectorrendement Gecombineerd rendement Zorghulp (niveau 1) 69,1% 38,6% 26,7% Helpende zorg en welzijn (niveau 2) Verzorgende (niveau 3) Verpleegkundige (niveau 4) Verpleegkundige (niveau 5) Sociaal-cultureel werker (niveau 4) Pedagogisch werker (niveau 4) Oud-agogisch (niveau 4) Medewerker maatschappelijke zorg (niveau 4) Pedagogisch werker (niveau 3) Oud-agogisch (niveau 3) Medewerker maatschappelijke zorg (niveau 3) Sociale dienstverlener (niveau 4) Pedagogiek (niveau 5) Sociaal-pedagogische hulpverlening (niveau 5) Maatschappelijke dienstverlening (niveau 5) Cultureel-maatschappelijke vorming (niveau 5) Bron: CBS, bewerking Etil 60,7% 52,8% 32,0% 57,1% 92,1% 52,6% 58,2% 88,9% 51,7% 50,9% 92,0% 46,8% 53,2% 32,7% 17,4% 47,6% 80,3% 38,3% 53,9% 58,1% 31,3% 55,0% 88,5% 48,7% 56,3% 83,2% 46,8% 70,1% 67,7% 47,5% 58,1% 86,6% 50,3% 51,5% 20,8% 10,7% 50,7% 64,1% 32,5% 48,7% 73,0% 35,6% 53,8% 56,2% 30,2% 40,3% 36,8% 14,8% De opleidingen tot zorghulp (niveau 1), helpende zorg en welzijn (niveau 2) en de oudagogische VOV-opleiding van niveau 3 kennen het hoogste onderwijsrendement (boven de 60%). Daarentegen is het onderwijsrendement laag voor de HBO-opleiding cultureel maatschappelijke vorming, de opleiding pedagogisch werker van niveau 4 en voor de opleiding sociaal-pedagogische hulpverlening (niveau 5), allen onder de 50%. Het sectorrendement ligt over het algemeen iets hoger dan het onderwijsrendement. Dus als men eenmaal een diploma heeft behaald, is de kans relatief groot dat men in de sector zorg en WJK gaat werken. Uit tabel 2.4 blijkt dat het sectorrendement het hoogst is voor de opleiding tot verzorgende niveau 3 (ruim 92%), gevolgd door de opleiding verpleegkundige niveau 5 (92%). Het gecombineerde rendement is het hoogst voor de opleidingen verzorgende (niveau 3), verpleegkundige (niveau 4) en medewerker maatschappelijke zorg (niveau 3) met een rendement van minimaal 50%. 14

16 Pendel De regionale arbeidsmarkt is geen gesloten systeem. Veel werknemers pendelen dagelijks naar een andere gemeente (of zelfs provincie) dan waar ze woonachtig zijn. Dit komt onder andere door verschillen in de concentratiedichtheid van banen, regionale woningmarkten en woonvoorkeuren. De afgelopen jaren is het woon-werkverkeer toegenomen door een toename van de werkgelegenheid, maar ook door de problemen op de woningmarkt en een toename van het aantal tweeverdieners waardoor verhuizen naar de werkgemeente niet altijd mogelijk is. Bij pendel wordt normaliter onderscheid gemaakt tussen binnenlandse en buitenlandse pendel. Bij binnenlandse pendel gaat het om woon-werkverkeer binnen Nederland; bij buitenlandse pendel gaat het om grensoverschrijdend woon-werkverkeer. Veel van deze pendelgegevens worden jaarlijks door het CBS verzameld via registratie- en enquêtebestanden. Hierdoor heeft het CBS goed zicht op de pendelbewegingen van personen die in loondienst in Nederland werken. Er is bekend hoeveel inwoners van een ander land in Nederland werken (inkomende buitenlandse pendel). Omdat deze gegevens niet voor het buitenland beschikbaar zijn, is onduidelijk hoeveel inwoners van Nederland in het buitenland werkzaam zijn (uitgaande buitenlandse pendel). Binnenlandse pendel Figuur 2.7 geeft de binnenlandse pendelstromen en saldi grafisch weer voor de zorg en WJK en alle sectoren in In Zuid-Limburg is sprake van een negatief binnenlands pendelsaldo van werknemers in alle sectoren. In 2010 bedroeg het pendelsaldo voor alle sectoren Het binnenlands pendelsaldo van werknemers voor de sector zorg en WJK is echter positief (+330). Zo n inwoners van Zuid-Limburg verlaten de regio om elders in de zorg en WJK te gaan werken, terwijl circa mensen de omgekeerde beweging maken. Figuur 2.7 Binnenlandse pendel van werknemers in de sector zorg en WJK en alle sectoren, , , , , , ,0 5000,0,0-5000, , , , ,0 2930,0 2600,0 330, ,0 zorg en WJK Zuid-Limburg Alle sectoren Zuid-Limburg Inkomende pendel Uitgaande pendel Pendelsaldo Bron: CBS, bewerking Etil Tabel 2.5 toont de belangrijkste pendelbewegingen van en naar Zuid-Limburg voor de sector zorg en WJK. Uit deze tabel blijkt dat de populairste bestemmingen om vanuit Zuid-Limburg in de sector zorg en WJK te gaan werken, de naburige regio s Noord- en Midden-Limburg en Zuidoost-Brabant zijn. Werknemers die naar Zuid-Limburg pendelen om te werken komen ook vaak uit Noord- en Midden-Limburg en Zuidoost-Brabant. 15

17 Tabel 2.5 Top-3 inkomende en uitgaande pendelstromen in zorg en WJK Zuid-Limburg, 2010 Inkomende pendel Regio van herkomst Regio van herkomst Noord- en Midden- Limburg Uitgaande pendel Regio van bestemming Regio van bestemming Noord- en Midden- Limburg Zuidoost-Brabant 170 Zuidoost-Brabant 330 Bron: CBS, bewerking Etil Buitenlandse pendel Er zijn alleen gegevens beschikbaar over de inkomende buitenlandse pendel van werknemers. In totaal komen mensen die in het buitenland wonen naar Zuid- Limburg om te werken. Daarvan hebben mensen een baan in de sector zorg en WJK. Op basis van landelijke cijfers is bekend dat de grootste groep buitenlandse werknemers die in Nederland in de sector zorg en WJK komt werken, afkomstig is uit België, gevolgd door Duitsland (tabel 2.6). Van het totale aantal inwoners uit het buitenland dat in Nederland in de sector zorg en WJK werkt, is een zeer groot deel werkzaam in Zuid-Limburg, namelijk 31,3%. In alle sectoren is dit aandeel 10,8%. Tabel 2.6 Inkomende buitenlandse pendel van werknemers, 2010 Zorg en WJK Alle sectoren Nederland Zuid-Limburg Voor Nederland geldt de volgende uitsplitsing: België 62% 23% Duitsland 21% 23% Polen 0% 22% Overig buitenland 17% 33% Bron: CBS, bewerking Etil Mobiliteit van gediplomeerden Tot nu toe is de pendel van werknemers besproken. Daarnaast is het ook mogelijk dat gediplomeerden die de arbeidsmarkt betreden, in een andere regio gaan werken dan de regio waarin ze in het jaar van afstuderen woonden. In Zuid-Limburg betreden jaarlijks ruim 950 gediplomeerden de arbeidsmarkt. Hiervan komen zo n 70 gediplomeerden vanuit andere regio s. Jaarlijks gaat ongeveer zo n zelfde aantal gediplomeerden uit Zuid-Limburg aan het werk in andere regio s, waarbij de bestemming vaak Noord- en Midden-Limburg is. Per saldo verliest Zuid-Limburg dus geen gediplomeerden aan andere regio s, maar krijgt het er ook geen gediplomeerden bij. 16

18 3. TOEKOMST ARBEIDSMARKT ZORG EN WJK Het kabinet Rutte II wil de kwaliteit van zorg en welzijn verbeteren door de burger centraal te stellen. Tegelijkertijd wil het kabinet de alsmaar oplopende kosten van zorg en welzijn beteugelen. Om dit te bereiken is in het Regeerakkoord 5 een groot aantal maatregelen aangekondigd. In meerdere opzichten betekenen deze maatregelen een trendbreuk met het verleden. Niet alleen neemt het groeitempo van de uitgaven af, ook wordt de zorg (care) anders georganiseerd. In dit hoofdstuk geven we een eerste doorkijk van de verwachte arbeidsmarktgevolgen van het Regeerakkoord voor de sector zorg en WJK in de regio Zuid-Limburg. Onzekerheden en interpretatie prognoses In het verleden was sprake van een gestage groei van het aantal werkenden in de zorg en WJK. Dit beeld gaat de komende jaren veranderen. Deze trendbreuk met het verleden en de verantwoordelijkheid van gemeenten voor de uitvoering van de langdurige zorg en ondersteuning (care) brengt de nodige onzekerheid voor beleidsmakers met zich mee. De behoefte aan inzicht in toekomstige ontwikkelingen is daardoor groot. Momenteel is het echter lastig om de precieze gevolgen van het regeerakkoord inzichtelijk te maken, aangezien er nog veel zaken onzeker zijn. In de prognoses die in dit hoofdstuk worden gepresenteerd, maken we daarom gebruik van aannames over deze onzekerheden. Bij de interpretatie van de regionale prognoses dient hiermee rekening te worden gehouden. Het doel van de prognoses is dan ook niet om toekomstige tekorten of overschotten aan personeel exact te voorspellen, maar om de diverse actoren op de arbeidsmarkt een eerste inzicht te geven van de arbeidsmarktgevolgen van het regeerakkoord voor de regio Zuid-Limburg. Op basis van deze inzichten kan vervolgens het arbeidsmarktbeleid verder worden afgestemd, zodat vraag en aanbod van personeel beter op elkaar aansluiten. Bij de beschrijving van de prognoseresultaten wordt achtereenvolgens ingegaan op de uitbreidingsvraag (groei of krimp werkgelegenheid), de vervangingsvraag, het (toekomstige) aanbod van VOV-personeel en de confrontatie tussen vraag en aanbod. Gezien de onzekerheden worden de prognoseresultaten op hoofdlijnen beschreven. Uitbreidingsvraag naar VOV-personeel Uitbreidingsvraag is de vraag naar nieuwe arbeidskrachten die ontstaat door groei van de werkgelegenheid. De uitbreidingsvraag kan ook negatief zijn. Er is dan sprake van een krimp in plaats van uitbreiding van de werkgelegenheid. In de zorg en WJK wordt de uitbreidingsvraag, zowel landelijk als regionaal, sterk bepaald door beschikbare middelen. Momenteel is het onzeker hoeveel middelen in de toekomst precies naar de verschillende branches gaan. Gemeenten kunnen namelijk zelf beslissen hoe de middelen die zij ontvangen voor de verschillende zorg- en welzijnsfuncties, worden ingezet. Bij de prognoses van de uitbreidingsvraag hebben we de aanname gemaakt dat de beschikbare middelen worden ingezet voor de zorg- en welzijnsfuncties op de wijze waarop dat ook in het basisjaar 2012 is gedaan. Met andere woorden, er wordt door deze aanname geen 5 En daarop volgende akkoorden en plannen. In dit hoofdstuk zijn de ontwikkelingen verwerkt tot en met september In het algemeen is er op alle politieke niveaus nog besluitvorming gaande. 17

19 rekening gehouden met de gevolgen van keuzes die gemeenten gaan maken over de inzet van middelen of met mogelijk hogere uitvoeringskosten bij de gemeenten zelf. Naast de beschikbare middelen zijn regionale ontwikkelingen in het ziekteverzuim, de zorgvraag, arbeidsproductiviteit en de deeltijdfactor van invloed op de uiteindelijke uitbreidingsvraag. Figuur 3.1 laat de verwachte uitbreidingsvraag voor de regio Zuid- Limburg zien in de branches van zorg en WJK. Figuur 3.1 Uitbreidingsvraag branches zorg en WJK, Zuid-Limburg, Ziekenhuizen GGZ Overige zorg Gehandicaptenzorg VVT Kinderopvang Jeugdzorg WMD Totaal -2060,0-1210,0-30,0-60,0-430,0-170,0-370,0 90,0 120,0-2500,0-2000,0-1500,0-1000,0-500,0,0 500,0 Bron: Etil De totale uitbreidingsvraag voor de sector zorg en WJK in Zuid-Limburg is gedurende de periode negatief met personen (-4%). Er is wel sprake van een groot verschil tussen de zorgbranches en de WJK-branches. In de zorgbranches is in de regio Zuid-Limburg sprake van een afname van -3%, terwijl de afname in de WJK-branches met -17% veel sterker is. Hierna gaan we kort in op de gehanteerde aannames voor de uitbreidingsvraag in regio Zuid-Limburg naar branche. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat veel beleidsmaatregelen op een specifiek moment betrekking hebben waardoor de uitbreidingsvraag in een branche gedurende de periode sterk kan fluctueren. Ziekenhuizen: in de ziekenhuizen is een nieuw bestuurlijk akkoord afgesloten, waarin afgesproken is de groeiruimte van de financiële middelen in 2014 en de drie jaren erna te beperken. Gezien deze afspraken en de aanname dat er in de ziekenhuizen sprake is van een positieve arbeidsproductiviteitsgroei (1%), gaan we ervan uit dat de uitbreidingsvraag in Zuid-Limburg binnen de ziekenhuizen beperkt positief zal zijn. GGZ: voor de GGZ is overeenstemming bereikt over de verlenging van het bestuurlijke akkoord dat in 2012 is afgesloten. Ook in dit akkoord is afgesproken de groeiruimte in 2014 tot 1,5% en in de jaren erna tot 1% te beperken. Vanwege deze afspraken en de aanname dat binnen de GGZ sprake is van een positieve arbeidsproductiviteitsgroei (1%), gaan we ervan uit dat de uitbreidingsvraag in Zuid-Limburg voor de GGZ de komende jaren beperkt negatief zal zijn. Gehandicaptenzorg: in de gehandicaptenzorg gaan we voor de komende jaren uit van een bescheiden afname van de uitbreidingsvraag in Zuid-Limburg. In het jaar 2015 is de (negatieve) invloed van de beleidsmaatregelen voor de langdurige zorg en ondersteuning wel zichtbaar. VVT: in de VVT gaan we voor de komende jaren uit van een afname van de uitbreidingsvraag. Bij de interpretatie van deze ontwikkeling is het van belang om te realiseren dat er in de VVT meerdere beleidsmaatregelen door elkaar heen spelen. Zo is er in de langdurige zorg vanaf 2015 sprake van een verschuiving van intramurale naar extramurale zorg. Hierdoor nemen de middelen voor de thuiszorg toe, terwijl de middelen in de verpleging en verzorging juist sterk afnemen. Daarbij wordt in de 18

20 thuiszorg ook de huishoudelijk hulp verleend. Hierop wordt in het regeerakkoord met ingang van 2015 juist sterk bezuinigd (40%). Het totale effect van de beleidsmaatregelen voor de thuiszorg is echter positief, waardoor we voor de thuiszorg in de regio Zuid-Limburg uitgaan van een positieve uitbreidingsvraag. Kinderopvang: voor de kinderopvang gaan we uit van een negatieve uitbreidingsvraag in Zuid-Limburg. Vooral in de eerste drie jaar verwachten we een aanzienlijke afname van de uitbreidingsvraag als gevolg van de bezuinigingen van de rijksoverheid op de bijdrage in de kosten. Daarna is weer sprake van een beperkte toename van de uitbreidingsvraag. Jeugdzorg: de uitbreidingsvraag in de branche jeugdzorg staat onder druk als gevolg van de invoering van de nieuwe wet Jeugdzorg welke gepaard gaat met een landelijke korting op het budget die oploopt tot 15% in Voor egio Zuid-Limburg gaan we daarom dan ook uit van een negatieve uitbreidingsvraag in de branche jeugdzorg. WMD: voor de sector WMD hebben we aangenomen dat gemeenten in Zuid-Limburg net als in de afgelopen jaren blijven bezuinigen op de branche welzijn en maatschappelijke dienstverlening. Het gevolg hiervan is dat we uitgaan van een negatieve uitbreidingsvraag voor de sector WMD in de regio Zuid-Limburg. In tabel 3.1 is de vraag naar VOV-personeel weergegeven per kwalificatie. In 2017 is in Zuid-Limburg de vraag naar VOV-personeel ongeveer werknemers lager dan in Voor de meeste VOV-kwalificaties neemt de vraag over de periode af. De vraag naar zorghulp (niveau 1) neemt het sterkst af, hetgeen het gevolg is van de budgettaire korting op huishoudelijke hulp. Niet voor alle zorgkwalificaties neemt de uitbreidingsvraag af. Zo neemt de vraag naar verpleegkundige (niveau 5) in Zuid-Limburg toe. Ook de vraag naar verpleegkundige (niveau 4) stijgt maar dit betreft een beperktere toename. Beide toenames zijn het gevolg van de relatief gunstige ontwikkelingen in de ziekenhuizen en de GGZ, branches waar relatief veel verpleegkundigen werken. Daarnaast investeert het kabinet in de wijkverpleegkundigen waardoor de vraag naar verpleegkundigen in de thuiszorg fors toeneemt. Voor alle agogische kwalificaties daalt de vraag naar personeel. Tabel 3.1 Uitbreidingsvraag werknemers met een VOV-kwalificatie, Zuid-Limburg, Werknemers Werknemers Abs. ontw. % Ontw. (VOV) 2012 (VOV) Verpleegkundige (niveau 5) % Verpleegkundige (niveau 4) % Verzorgende (niveau 3) % Helpende zorg en welzijn (niveau 2) % Zorghulp (niveau 1) % Sociaal-pedagogische hulpverlening (niveau 5) % Sociaal-cultureel werker (niveau 5) % Sociaal-cultureel werker (niveau 4) % Maatschappelijk werk en dienstverlening (niveau 5) % Sociaal-maatschappelijke dienstverlening (niveau 4) % Pedagogiek (niveau 5) % SAW (niveau 4) % SAW (niveau 3) % Totaal VOV-personeel % Bron: Etil 19

21 Vervangingsvraag en wervingsbehoefte VOV-personeel Naast de uitbreidingsvraag ontstaat vraag naar personeel als gevolg van uitstroom van werknemers in zorg en WJK. Dit wordt aangeduid als vervangingsvraag. In het gehanteerde regionale prognosemodel worden meerdere bestemmingen van de uitstroom meegenomen, te weten: uitstroom naar overige bedrijfstakken (buiten zorg en WJK); uitstroom naar uitkering en inactiviteit; uitstroom naar pensioen; uitstroom naar opscholing (exclusief doorscholing); uitstroom naar een andere regio (pendel). Tabel 3.2 geeft een overzicht van de totale uitstroom van werknemers met een VOVkwalificatie. In de regio Zuid-Limburg stromen gedurende de periode ongeveer werknemers met een VOV-kwalificatie uit de sector zorg en WJK, hetgeen ongeveer 35% is van het totale VOV-personeel in het realisatiejaar Gedurende deze periode gaan in Zuid-Limburg ongeveer personen uit de zorg en WJK met pensioen. Bij het vaststellen van deze uitstroom is rekening gehouden met een toename van de gemiddelde uittredeleeftijd van 63,5 jaar naar 64,3 jaar in De uitstroom naar overige bedrijfstakken, uitkeringen en inactiviteit hangt samen met de ontwikkelingen in de vraag naar VOV-personeel. Indien de uitbreidingsvraag sterker afneemt, neemt de uitstroom van personeel naar deze bestemmingen sterker toe. Om een goed totaalbeeld te krijgen van de totale wervingsbehoefte van zorg- en welzijnsorganisaties hebben we in tabel 3.2 ook gegevens opgenomen over de verwachte wervingsbehoefte. De wervingsbehoefte is de som van de uitbreidingsvraag en de vervangingsvraag (uitstroom van werknemers). Als de uitbreidingsvraag negatief is, wordt niet al het personeel dat uitstroomt vervangen. De totale wervingsbehoefte in de regio Zuid-Limburg in de sector zorg en WJK is gedurende de periode ongeveer personen, hetgeen ongeveer 30% van het VOV-personeel is in Tabel 3.2 Uitstroom en wervingsbehoefte van werknemers met een VOV-kwalificatie, absoluut en uitgedrukt als percentage van het aantal werknemers 2012, Zuid-Limburg, Uitstroom Werknemers werknemers Wervingsbehoefte (VOV) abs. % abs. % Verpleegkundige (niveau 5) % % Verpleegkundige (niveau 4) % % Verzorgende (niveau 3) % % Helpende zorg en welzijn (niveau 2) % % Zorghulp (niveau 1) % % Sociaal pedagogische hulpverlening (niveau 5) % % Sociaal cultureel werker (niveau 5) % % Sociaal cultureel werker (niveau 4) % 60 67% Maatschappelijk werk en dienstverlening (niveau 5) % % Sociaal maatschappelijke dienstverlening (niveau 4) % 70 54% Pedagogiek (niveau 5) % % SAW (niveau 4) % % SAW (niveau 3) % % Totaal VOV-personeel % % Bron: Etil 20

22 Instroom van werknemers met een VOV-kwalificatie Tegenover de wervingsbehoefte van VOV-personeel staat de instroom van VOV-personeel op de arbeidsmarkt zorg en WJK. In het gehanteerde regionale prognosemodel bestaat de instroom uit meerdere aanbodcategorieën: instroom vanuit onderwijs/instroom vanuit andere kwalificaties (opscholing); instroom vanuit overige bedrijfstakken (buiten zorg en WJK); instroom vanuit uitkeringen en inactiviteit; instroom vanuit een andere regio (pendel). In tabel 3.3 is de totale (potentiële) instroom van werknemers met een VOV-kwalificatie in Zuid-Limburg weergegeven voor de periode Gedurende de periode gaan we ervan uit dat ongeveer werknemers met een VOV-kwalificatie op de arbeidsmarkt zullen instromen in regio Zuid-Limburg. Dit komt overeen met ongeveer 45% van het aantal werknemers met een VOV-kwalificatie in het uitgangsjaar Vooral de lagere zorgopleidingen en de lagere agogische kwalificaties hebben ten opzichte van het aantal werknemers in 2012 een relatief hoge instroom van werknemers. Gezien het grote aandeel van de aanbodcategorie instroom vanuit onderwijs hebben we deze ook separaat in tabel 3.3 opgenomen. Opleidingen zorg en welzijn waren en zijn nog steeds populair onder leerlingen. Vanuit het onderwijs stromen daardoor in de regio Zuid-Limburg ongeveer werknemers met een VOV-kwalificatie in de arbeidsmarkt zorg en WJK. De instroom vanuit onderwijs is goed voor ruim de helft van de totale instroom van werknemers met een VOV-kwalificatie. De totale instroom vanuit het onderwijs neemt gedurende de periode beperkt af, hetgeen vooral komt door de afname van de instroom van de agogische opleidingen. Met uitzondering van helpende zorg en welzijn niveau 2 neemt de instroom op de arbeidsmarkt vanuit het onderwijs voor alle zorgopleidingen toe. Tabel 3.3 Instroom van werknemers met een VOV-kwalificatie, uit het onderwijs en totale instroom, absoluut en uitgedrukt als percentage van het aantal werknemers in 2012, Zuid-Limburg, VOV-kwalificaties Werknemers Instroom vanuit Totale instroom Verpleegkundige (niveau 5) Verpleegkundige (niveau 4) Verzorgende (niveau 3) Helpende zorg en welzijn (niveau 2) Zorghulp (niveau 1) Sociaal-pedagogische hulpverlening (niveau 5) Sociaal-cultureel werker (niveau 5) Sociaal-cultureel werker (niveau 4) Maatschappelijk werk en dienstverlening (niveau 5) Sociaal-maatschappelijke dienstverlening (niveau 4) Pedagogiek (niveau 5) SAW (niveau 4) SAW (niveau 3) Totaal VOV-personeel Bron: Etil (VOV) 2012 onderwijs abs. % abs. % % % % % % % % % % % % % % % % 40 44% % % % 40 31% % % % % % % % % 21

23 Confrontatie vraag en aanbod (kwantitatief) In de voorgaande paragrafen zijn we achtereenvolgens ingegaan op de prognoses van uitbreidingsvraag, vervangingsvraag en instroom van werknemers met een VOVkwalificatie. Door deze onderdelen bij elkaar te brengen kan worden bepaald of er tekorten dan wel overschotten aan personeel dreigen te ontstaan. Figuur 3.2 geeft een overzicht van de verwachte overschotten aan werknemers met een VOV-kwalificatie in de regio Zuid-Limburg in 2017 binnen de sector zorg en WJK. Voor het totaal van VOVpersoneel dreigt in Zuid-Limburg in de komende jaren een overschot te ontstaan dat oploopt tot bijna personen in Vooral in 2015, het jaar waarin veel beleidsmaatregelen uit het Regeerakkoord worden ingevoerd, is het dreigende overschot aan VOV-personeel groot. Figuur 3.2 Overschot aan werknemers met een VOV-kwalificatie in 2017 (uitgedrukt als percentage van het aantal werknemers in 2012), Zuid-Limburg 30% 25% 20% 15% 10% 5% 0% Bron: Etil 13% 24% 14% zorg WJK zorg en WJK Figuur 3.2 geeft een eerste inzicht in de arbeidsmarktgevolgen van voorgenomen beleid voor de regio Zuid-Limburg. Bij de interpretatie van deze onderzoeksresultaten dient ermee rekening te worden gehouden dat we momenteel nog geen al te harde uitspraken kunnen doen over de omvang van de verwachte tekorten en overschotten naar branches en kwalificaties. De reden hiervoor is dat de onzekerheden daarvoor momenteel nog te groot zijn. De onzekerheden hebben met name betrekking op de keuzes van gemeenten en zorg- en WJK-organisaties naar aanleiding van de voorgenomen beleidsmaatregelen. Daarnaast is het ook lastig om de veranderde dynamiek in de sector zorg en WJK, van sterke groei naar krimp, te prognosticeren. Prognoses zijn namelijk voor een deel gebaseerd op historische gegevens. We kiezen er dan ook voor de verwachte tekorten/overschotten binnen de sector zorg en WJK weer te geven met behulp van een meer kwalitatieve indicator, de indicator kans op een baan. De indicator kans op baan geeft de kans weer van een werknemer met een VOVkwalificatie om een baan te vinden op de arbeidsmarkt van zorg en WJK. Om de waarde van de indicator te kunnen bepalen maken we gebruik van de regionale omvang van het tekort/overschot binnen een bepaalde kwalificatie/branche als percentage van de totale werkgelegenheid in het uitgangsjaar Naarmate de overschotten aan personeel groter worden, wordt de kans om een baan te vinden kleiner. Het omgekeerde is het geval bij verwachte tekorten aan personeel. Als de tekorten groter worden, stijgt de kans om een baan te vinden in de sector zorg en WJK. In tabel 3.4 is de gehanteerde afbakening van de indicator kans op een baan inclusief de bijbehorende namen van de categorieën weergegeven. 22

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

Regioportret Haaglanden Arbeidsmarkt zorg en welzijn

Regioportret Haaglanden Arbeidsmarkt zorg en welzijn Bijlage 1 Regioportret Haaglanden Onderzoeksbureau Etil, www.etil.nl, in opdracht van RegioPlus. Voor deze regionale rapportage zijn o.a. gegevens gebruikt vanuit het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg

Nadere informatie

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

COLOFON. Samenstelling regioportret:

COLOFON. Samenstelling regioportret: COLOFON Samenstelling regioportret: E,til In opdracht van: RegioPlus Eindredactie: ZorgpleinNoord Publicatie uit het regioportret is toegestaan mits, de bron wordt vermeld. Voor meer informatie kan contact

Nadere informatie

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 8 Werkgelegenheidsstructuur 8 Contractomvang:

Nadere informatie

COLOFON. Samenstelling regioportret:

COLOFON. Samenstelling regioportret: COLOFON Samenstelling regioportret: E,til In opdracht van: RegioPlus Eindredactie: ZorgpleinNoord Publicatie uit het regioportret is toegestaan mits, de bron wordt vermeld. Voor meer informatie kan contact

Nadere informatie

COLOFON. Samenstelling regioportret: E,til. In opdracht van: RegioPlus. Eindredactie: Venturaplus

COLOFON. Samenstelling regioportret: E,til. In opdracht van: RegioPlus. Eindredactie: Venturaplus COLOFON Samenstelling regioportret: E,til In opdracht van: RegioPlus Eindredactie: Venturaplus Publicatie uit het regioportret is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. Voor meer informatie kan contact

Nadere informatie

Regioportret Noordwest-Veluwe en Stedendriehoek. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013

Regioportret Noordwest-Veluwe en Stedendriehoek. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013 Regioportret Noordwest-Veluwe en Stedendriehoek Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013 Inhoudsopgave Inleiding 2 WGV Zorg en Welzijn 2 Regioportret arbeidsmarkt zorg en welzijn 2 1. Regioschets 3 Bevolkingssamenstelling:

Nadere informatie

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 8 Werkgelegenheidsstructuur 8 Contractomvang:

Nadere informatie

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

Regioportret Achterhoek. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013

Regioportret Achterhoek. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013 Regioportret Achterhoek Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 WGV Zorg en Welzijn 2 Regioportret arbeidsmarkt zorg en welzijn 2 1. Regioschets 3 Bevolkingssamenstelling:

Nadere informatie

COLOFON. Goes, januari 2014. 1 Welzijn & maatschappelijke dienstverlening, jeugdzorg en kinderopvang

COLOFON. Goes, januari 2014. 1 Welzijn & maatschappelijke dienstverlening, jeugdzorg en kinderopvang COLOFON Deze publicatie is tot stand gekomen met behulp van onderzoeksbureau Etil in opdracht van RegioPlus, het landelijk samenwerkingsverband van zestien werkgeversorganisaties in zorg en welzijn, waaronder

Nadere informatie

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

Regioportret IJssel-Vecht. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013

Regioportret IJssel-Vecht. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013 Regioportret IJssel-Vecht Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013 Inhoudsopgave Inleiding 2 WGV Zorg en Welzijn 2 Regioportret arbeidsmarkt zorg en welzijn 2 1. Regioschets 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening

Nadere informatie

Regioportet Twente. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013

Regioportet Twente. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013 Regioportet Twente Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2013 Inhoudsopgave Inleiding 2 WGV Zorg en Welzijn 2 Regioportret arbeidsmarkt zorg en welzijn 2 1. Regioschets 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en

Nadere informatie

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

FACTSHEET ARBEIDSMARKT

FACTSHEET ARBEIDSMARKT 1 FACTSHEET ARBEIDSMARKT Zuid LIMBURG 1. Kerngegevens beroepsbevolking Figuur 1.1 Samenstelling bevolking naar leeftijd en geslacht, Zuid Limburg, 2013-2025 Bron: Regioportret Zuid Limburg Ontgroening

Nadere informatie

Ontgroening en vergrijzing Noord en Midden Limburg en Zuid Limburg

Ontgroening en vergrijzing Noord en Midden Limburg en Zuid Limburg 1 FACTSHEET ARBEIDSMARKT Noord en Midden LIMBURG 1. Kerngegevens beroepsbevolking Figuur 1.1 Samenstelling bevolking naar leeftijd en geslacht, Noord en Midden Limburg, 2013-2025 Bron: Regioportret Noord-

Nadere informatie

Regioportret Flevoland

Regioportret Flevoland Colofon Zowelwerk brengt in dit Regioportret Flevoland 2013 de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor Flevoland. De onderliggende data van de rapportage is tot stand gekomen

Nadere informatie

FACTSHEET. Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn. Zeeuws-Vlaanderen. foto Xander Koppelmans voor DNA-beeldbank op

FACTSHEET. Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn. Zeeuws-Vlaanderen. foto Xander Koppelmans voor DNA-beeldbank op FACTSHEET Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Zeeuws-Vlaanderen foto Xander Koppelmans voor DNA-beeldbank op www.laatzeelandzien.nl ViaZorg, januari 2013 Inleiding Deze factsheet bevat tabellen en grafieken over

Nadere informatie

Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Friesland 2017

Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Friesland 2017 Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Friesland 2017 ZorgpleinNoord ZorgpleinNoord is het grootste werkgeversverband voor zorg en welzijn in Noord-Nederland. Tot 1 januari 2017 was het werkgebied Groningen

Nadere informatie

Voorwoord. Inleiding. In dit tabellenboek worden de volgende 28 regio's onderscheiden: Zaanstreek en Waterland. Amstelland, Kennemerland, Meerlanden

Voorwoord. Inleiding. In dit tabellenboek worden de volgende 28 regio's onderscheiden: Zaanstreek en Waterland. Amstelland, Kennemerland, Meerlanden Voorwoord Inleiding Het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en WJK (Welzijn en maatschappelijke dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang) beoogt relevante organisaties te voorzien van eenduidige en

Nadere informatie

WERKGELEGENHEID ZORG EN WJK NIEUWE WATERWEG NOORD

WERKGELEGENHEID ZORG EN WJK NIEUWE WATERWEG NOORD WERKGELEGENHEID ZORG EN WJK NIEUWE WATERWEG NOORD WERKGELEGENHEID ZORG EN WJK NIEUWE WATERWEG NOORD OMVANG EN SAMENSTELLING NAAR BRANCHE EN VVS-KWALIFICATIE J. Meuwissen M. Poeth Maastricht, november 2016

Nadere informatie

Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Drenthe 2017

Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Drenthe 2017 Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Drenthe 2017 ZorgpleinNoord ZorgpleinNoord is het grootste werkgeversverband voor zorg en welzijn in Noord-Nederland. Tot 1 januari 2017 was het werkgebied Groningen

Nadere informatie

Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Groningen 2017

Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Groningen 2017 Factsheet arbeidsmarkt zorg en wjk Groningen 2017 ZorgpleinNoord ZorgpleinNoord is het grootste werkgeversverband voor zorg en welzijn in Noord-Nederland. Tot 1 januari 2017 was het werkgebied Groningen

Nadere informatie

FACTS & FIGURES. Arbeidsmarktmonitor zorg en welzijn Zeeland

FACTS & FIGURES. Arbeidsmarktmonitor zorg en welzijn Zeeland FACTS & FIGURES Arbeidsmarktmonitor zorg en welzijn Zeeland 01 Ontwikkelingen op de Zeeuwse arbeidsmarkt Zeeland is een relatief dun bevolkte provincie en heeft veel zorgaanbieders in een uitgestrekt gebied.

Nadere informatie

Aantal medewerkers West-Brabant

Aantal medewerkers West-Brabant Regio West-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn West-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio West-Brabant. Waar mogelijk

Nadere informatie

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013 Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juni 2013 1. Inleiding In 2012 hebben Etil en Research voor Beleid in opdracht van de Provincie Limburg de ontwikkeling van de Limburgse arbeidsmarkt onderzocht

Nadere informatie

Onderwijs in Kaart 2018 West- Brabant

Onderwijs in Kaart 2018 West- Brabant Onderwijs in Kaart 2018 West- Brabant Cijfermatige ontwikkelingen in West- Brabant Transvorm Tilburg, mei 2018 Spoorlaan 171 04 5038 CB Tilburg Postbus 4275 5004 JG Tilburg T 088 144 40 00 F 088 144 40

Nadere informatie

Onderwijs in Kaart 2018 Zuidoost-Brabant

Onderwijs in Kaart 2018 Zuidoost-Brabant Onderwijs in Kaart 2018 Zuidoost-Brabant Cijfermatige onderwijsontwikkelingen in Zuidoost-Brabant Transvorm Tilburg, mei 2018 Spoorlaan 171 04 5038 CB Tilburg Postbus 4275 5004 JG Tilburg T 088 144 40

Nadere informatie

INLEIDING RegioPortret arbeidsmarkt zorg en WJK Transvorm Leeswijzer RegioPortret Midden-Brabant

INLEIDING RegioPortret arbeidsmarkt zorg en WJK Transvorm Leeswijzer RegioPortret Midden-Brabant INLEIDING RegioPortret arbeidsmarkt zorg en WJK Betrouwbare informatie is onmisbaar bij het ontwikkelen van beleid voor de regionale arbeidsmarkt. Een RegioPortret biedt die betrouwbare informatie over

Nadere informatie

Arbeidsmarktprognoses van VOV-personeel in Zorg en Welzijn 2013-2017

Arbeidsmarktprognoses van VOV-personeel in Zorg en Welzijn 2013-2017 Arbeidsmarktprognoses van VOV-personeel in Zorg en Welzijn 2013-2017 Arbeidsmarktprognoses van VOV-personeel in Zorg en Welzijn 2013-2017 Zoetermeer, augustus 2013 Inhoudsopgave Voorwoord 4 1 Kernrapportage

Nadere informatie

Beleidsneutrale prognose HCA Zorg en Welzijn

Beleidsneutrale prognose HCA Zorg en Welzijn Beleidsneutrale prognose HCA Zorg en Welzijn Zorg aan Zet nam in 2013, in samenwerking met de provincie Limburg, het initiatief om te komen tot een Human Capital agenda (HCA) voor de sector zorg en welzijn.

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen ook in

Nadere informatie

Regioportret. Gooi- en Vechtstreek. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl

Regioportret. Gooi- en Vechtstreek. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl Regioportret Gooi- en Vechtstreek Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl De RegioPortretten zijn opgesteld door Etil in opdracht van Regioplus. Utrechtzorg is aan de zijlijn betrokken

Nadere informatie

Regioportret. Zaanstreek en Waterland. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl

Regioportret. Zaanstreek en Waterland. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl Regioportret Zaanstreek en Waterland Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 10 3. Toekomst arbeidsmarkt

Nadere informatie

Prognose bevolking Fryslân

Prognose bevolking Fryslân Factsheet Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn provincie Fryslân 213 De publicatie Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Noord-Nederland 213 brengt de belangrijkste arbeidsmarktontwikkelingen in kaart. In deze factsheet

Nadere informatie

Leeftijdsopbouw Groningen

Leeftijdsopbouw Groningen Factsheet Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn provincie Groningen 213 De publicatie Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Noord-Nederland 213 brengt de belangrijkste arbeidsmarktontwikkelingen in kaart. In deze factsheet

Nadere informatie

De Arbeidsmarkt in de provincie Utrecht

De Arbeidsmarkt in de provincie Utrecht De Arbeidsmarkt in de provincie Utrecht Om adequaat in te spelen op ontwikkelingen in de zorg en specifiek op de arbeidsmarkt, is het zinvol te weten wat zich hier afspeelt. De afgelopen maanden zijn De

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Leeftijdsopbouw Drenthe

Leeftijdsopbouw Drenthe Factsheet Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn provincie Drenthe 213 De publicatie Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Noord-Nederland 213 brengt de belangrijkste arbeidsmarktontwikkelingen in kaart. In deze factsheet

Nadere informatie

Onderwijs in Kaart 2018 Midden-Brabant

Onderwijs in Kaart 2018 Midden-Brabant Onderwijs in Kaart 2018 Midden-Brabant Cijfermatige onderwijsontwikkelingen in Midden-Brabant Transvorm Tilburg, mei 2018 Spoorlaan 171 04 5038 CB Tilburg Postbus 4275 5004 JG Tilburg T 088 144 40 00 F

Nadere informatie

Regioportret. Zuid-Holland Zuid. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl

Regioportret. Zuid-Holland Zuid. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl Regioportret Zuid-Holland Zuid Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 11 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en

Nadere informatie

Onderwijs in Kaart 2018 Noordoost-Brabant

Onderwijs in Kaart 2018 Noordoost-Brabant Onderwijs in Kaart 2018 Noordoost-Brabant Cijfermatige ontwikkelingen in Noordoost-Brabant Transvorm Tilburg, mei 2018 Spoorlaan 171 04 5038 CB Tilburg Postbus 4275 5004 JG Tilburg T 088 144 40 00 F 088

Nadere informatie

Regioportret. Zeeland. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl

Regioportret. Zeeland. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl Regioportret Zeeland Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 11 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 21 Bijlage

Nadere informatie

Regioportret. West-Brabant. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl

Regioportret. West-Brabant. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl Regioportret West-Brabant Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 11 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK

Nadere informatie

REGIO NIJMEGEN. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014

REGIO NIJMEGEN. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 REGIO NIJMEGEN Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 Inhoud Inleiding 3 Potentiële beroepsbevolking 4 Ontgroening en vergrijzing Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking Potentiële

Nadere informatie

Regioportret. Noord-Holland Noord. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl

Regioportret. Noord-Holland Noord. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl Regioportret Noord-Holland Noord Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 11 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg

Nadere informatie

REGIO RIVIERENLAND. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014

REGIO RIVIERENLAND. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 REGIO RIVIERENLAND Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 Inhoud Inleiding 3 Potentiële beroepsbevolking 4 Ontgroening en vergrijzing Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking

Nadere informatie

REGIO ARNHEM. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014

REGIO ARNHEM. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 REGIO ARNHEM Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 Inhoud Inleiding 3 Potentiële beroepsbevolking 4 Ontgroening en vergrijzing Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking Potentiële

Nadere informatie

Regioportret. Noordoost-Brabant. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl

Regioportret. Noordoost-Brabant. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl Regioportret Noordoost-Brabant Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 11 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en

Nadere informatie

REGIO EDE. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014

REGIO EDE. Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 REGIO EDE Samengesteld door Koster & van Hooren in opdracht van WZW Juli 2014 Inhoud Inleiding 3 Potentiële beroepsbevolking 4 Ontgroening en vergrijzing Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking Potentiële

Nadere informatie

Colofon. Samenstelling: E til In opdracht van: Regioplus Eindredactie: Zowelwerk

Colofon. Samenstelling: E til In opdracht van: Regioplus Eindredactie: Zowelwerk Colofon Samenstelling: E til In opdracht van: Regioplus Eindredactie: Zowelwerk 1 INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 2 Beschouwing 3 1. Regioschets 5 2. Sectorschets 9 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK

Nadere informatie

Facts & Figures. Arbeidsmarktgegevens Regio Kennemerland, Amstelland & Meerlanden KENNEMERLAND, AMSTELLAND & MEERLANDEN AMSTERDAM & DIEMEN TEXEL

Facts & Figures. Arbeidsmarktgegevens Regio Kennemerland, Amstelland & Meerlanden KENNEMERLAND, AMSTELLAND & MEERLANDEN AMSTERDAM & DIEMEN TEXEL Facts & Figures 217 Arbeidsmarktgegevens Regio Kennemerland, Amstelland & Meerlanden TEXEL DEN-HELDER NOORD-HOLLAND NOORD ALKMAAR HOORN KENNEMERLAND, AMSTELLAND & MEERLANDEN ZAANSTREEK-WATERLAND AMSTERDAM

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen

Nadere informatie

Inleiding 2. Beschouwing 3. 1. Regioschets 5. 2. Sectorschets 10. 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 19

Inleiding 2. Beschouwing 3. 1. Regioschets 5. 2. Sectorschets 10. 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 19 INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 2 Beschouwing 3 1. Regioschets 5 2. Sectorschets 10 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 19 Bijlage 1: Bronnen en definities 28 Bijlage 2: Veel vraag scenario in cijfers

Nadere informatie

Regioportret. Groningen. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl

Regioportret. Groningen. Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015. www.regioplus.nl Regioportret Groningen Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 11 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20

Nadere informatie

Inleiding 2. Beschouwing 3. 1. Regioschets 5. 2. Sectorschets 10. 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 19

Inleiding 2. Beschouwing 3. 1. Regioschets 5. 2. Sectorschets 10. 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 19 INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 2 Beschouwing 3 1. Regioschets 5 2. Sectorschets 10 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 19 Bijlage 1: Bronnen en definities 28 Bijlage 2: Veel vraag scenario in cijfers

Nadere informatie

Aanzet tot ontwikkelen van een arbeidsmarktvisie. Zorg en Welzijn West Brabant. Januari 2012, versie 0.1

Aanzet tot ontwikkelen van een arbeidsmarktvisie. Zorg en Welzijn West Brabant. Januari 2012, versie 0.1 Aanzet tot ontwikkelen van een arbeidsmarktvisie Zorg en Welzijn West Brabant Januari 2012, versie 0.1 1 2 Inhoud 1. Inleiding... 5 2. Algemene cijfers Arbeidsmarkt Zorg & Welzijn... 6 2.1 Omvang arbeidsmarkt...

Nadere informatie

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant Regio Zuidoost-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn Zuidoost-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio Zuidoost-Brabant.

Nadere informatie

SIGRA. Facts & Figures. Arbeidsmarktgegevens Regio Zaanstreek - Waterland ZAANSTREEK-WATERLAND NOORD-HOLLAND NOORD AMSTERDAM & DIEMEN TEXEL DEN-HELDER

SIGRA. Facts & Figures. Arbeidsmarktgegevens Regio Zaanstreek - Waterland ZAANSTREEK-WATERLAND NOORD-HOLLAND NOORD AMSTERDAM & DIEMEN TEXEL DEN-HELDER Facts & Figures 217 Arbeidsmarktgegevens Regio Zaanstreek - Waterland TEXEL DEN-HELDER NOORD-HOLLAND NOORD HOORN ALKMAAR SIGRA ZAANSTREEK-WATERLAND AMSTERDAM AMSTERDAM & DIEMEN 1 Inleiding In deze SIGRA

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Achterhoek verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Achterhoek. Het regioportret Achterhoek wordt

Nadere informatie

Inleiding Uitgangspunten regionaal tabellenboek Opbouw regionaal tabellenboek

Inleiding Uitgangspunten regionaal tabellenboek Opbouw regionaal tabellenboek Inleiding Het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en WJK (Welzijn en maatschappelijke dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang) voorziet partijen van eenduidige en betrouwbare informatie over de arbeidsmarktsituatie

Nadere informatie

SIGRA. Facts & Figures. Arbeidsmarktgegevens Regio Amsterdam & Diemen AMSTERDAM & DIEMEN NOORD-HOLLAND NOORD ZAANSTREEK-WATERLAND TEXEL DEN-HELDER

SIGRA. Facts & Figures. Arbeidsmarktgegevens Regio Amsterdam & Diemen AMSTERDAM & DIEMEN NOORD-HOLLAND NOORD ZAANSTREEK-WATERLAND TEXEL DEN-HELDER Facts & Figures 217 Arbeidsmarktgegevens Regio & Diemen TEXEL DEN-HELDER NOORD-HOLLAND NOORD HOORN ALKMAAR SIGRA ZAANSTREEK-WATERLAND AMSTERDAM AMSTERDAM & DIEMEN 1 Inleiding In deze SIGRA Facts & Figures

Nadere informatie

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juli 2011

Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juli 2011 Regionale Arbeidsmarkt Informatie Limburg update juli 2011 1 Inleiding In 2011 hebben Etil en Research voor Beleid in opdracht van de Provincie Limburg de ontwikkeling van de Limburgse arbeidsmarkt onderzocht

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Amstelland, Kennemerland en Meerlanden verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Amstelland, Kennemerland

Nadere informatie

Facts & Figures 2017 De arbeidsmarkt Zorg en Welzijn in Flevoland

Facts & Figures 2017 De arbeidsmarkt Zorg en Welzijn in Flevoland De sector zorg en welzijn in 22.390 22.390 personen werken in 2015 in de sector zorg en welzijn (17.020 fte). Bijna een derde hiervan werkt in de Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT). 8,2% 8,2% van

Nadere informatie

Aantal medewerkers Noordoost-Brabant

Aantal medewerkers Noordoost-Brabant Regio Noordoost-Brabant 1 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn Noordoost-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio Noordoost-Brabant.

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV WERKbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV WERKbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Drechtsteden verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Drechtsteden. Het regioportret Drechtsteden

Nadere informatie

Arbeidsmarktrelevant opleiden in Groningen en Drenthe

Arbeidsmarktrelevant opleiden in Groningen en Drenthe Arbeidsmarktrelevant opleiden in Groningen en Drenthe Karin Doornbos en Ellen Offers Het beroepsonderwijs leidt jongeren op voor een baan. Tot voor kort, zelfs tijdens de economische recessie, groeide

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs Zuidoost-Brabant

Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs Zuidoost-Brabant Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs Zuidoost-Brabant In mei 2019 verscheen de Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs. In die publicatie leest u over de actuele trends en ontwikkelingen in het zorg- en welzijnsonderwijs

Nadere informatie

Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019

Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 1 Doel van

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Midden-Brabant verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Midden-Brabant. Het regioportret Midden-Brabant

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV WERKbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV WERKbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Haaglanden verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Haaglanden. Het regioportret Haaglanden wordt

Nadere informatie

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Limburg, april 2015

Nieuwsflits Arbeidsmarkt. Limburg, april 2015 Nieuwsflits Arbeidsmarkt Limburg, april 2015 Daling WW grootst onder kortdurend werkzoekenden Afgelopen daalde het aantal WW-uitkeringen. Het herstel van de economie en arbeidsmarkt zet door. Het aantal

Nadere informatie

Inleiding 2. Beschouwing Regioschets Sectorschets Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20

Inleiding 2. Beschouwing Regioschets Sectorschets Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20 INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 2 Beschouwing 3 1. Regioschets 5 2. Sectorschets 10 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20 Bijlage 1: Bronnen en definities 29 Bijlage 2: Veel vraag scenario in cijfers

Nadere informatie

Neimed Krimpbericht. Ontgroening in Limburg. Maart 2014

Neimed Krimpbericht. Ontgroening in Limburg. Maart 2014 Maart 2014 Neimed Krimpbericht Ontgroening in Limburg Het aantal kinderen dat geboren wordt, is de afgelopen 50 jaar aanzienlijk gedaald, in Limburg in veel sterkere mate dan landelijk. Dat komt omdat

Nadere informatie

Factsheet uitstroom van werknemers

Factsheet uitstroom van werknemers Doel De verwachting is dat, als gevolg van de voorgenomen beleidsmaatregelen in de langdurige zorg, er in de komende jaren personeel moet afvloeien uit de branches gehandicaptenzorg, GGZ, verpleging &

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Zuid-Limburg verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Zuid-Limburg. Het regioportret Zuid-Limburg

Nadere informatie

Inleiding 2. Beschouwing Regioschets Sectorschets Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20

Inleiding 2. Beschouwing Regioschets Sectorschets Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20 INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 2 Beschouwing 3 1. Regioschets 5 2. Sectorschets 10 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20 Bijlage 1: Bronnen en definities 29 Bijlage 2: Veel vraag scenario in cijfers

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret IJsselvecht verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio IJsselvecht. Het regioportret IJsselvecht

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs West-Brabant

Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs West-Brabant Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs West-Brabant In mei 2019 verscheen de Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs. In die publicatie leest u over de actuele trends en ontwikkelingen in het zorg- en welzijnsonderwijs

Nadere informatie

Regioportret. Zuid-Limburg. Arbeidsmarkt zorg en welzijn

Regioportret. Zuid-Limburg. Arbeidsmarkt zorg en welzijn Regioportret Zuid-Limburg Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 11 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Flevoland verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Flevoland. Het regioportret Flevoland wordt

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Limburg Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Limburg groeit het aantal banen van werknemers (voltijd

Nadere informatie

Inleiding 2. Beschouwing Regioschets Sectorschets Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20

Inleiding 2. Beschouwing Regioschets Sectorschets Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20 INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 2 Beschouwing 3 1. Regioschets 5 2. Sectorschets 10 3. Toekomst arbeidsmarkt zorg en WJK 20 Bijlage 1: Bronnen en definities 29 Bijlage 2: Veel vraag scenario in cijfers

Nadere informatie

Onderwijs in Kaart 2018 Cijfermatige onderwijsontwikkelingen in Noord-Brabant MBO

Onderwijs in Kaart 2018 Cijfermatige onderwijsontwikkelingen in Noord-Brabant MBO Onderwijs in Kaart 2018 Cijfermatige onderwijsontwikkelingen in Noord-Brabant MBO 1 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Mbo Zorg en Welzijn Noord-Brabant... 4 2.1 Instromers... 5 Algemeen... 5 Benchmark Nederland...

Nadere informatie

Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs Noordoost-Brabant

Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs Noordoost-Brabant Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs Noordoost-Brabant In mei 2019 verscheen de Arbeidsmarkt in Beeld: Onderwijs. In die publicatie leest u over de actuele trends en ontwikkelingen in het zorg- en welzijnsonderwijs

Nadere informatie

Nieuwsbrief Drenthe, oktober 2012

Nieuwsbrief Drenthe, oktober 2012 Nieuwsbrief, oktober 2012 In opdracht van de Provincie heeft Etil in de tweede helft van 2010 het onderzoek Ontwikkelingen en prognoses op de Drentse Arbeidsmarkt 2011 2014 uitgevoerd. In dit onderzoek

Nadere informatie

Arbeidsmarktgegevens Regio Zaanstreek - Waterland

Arbeidsmarktgegevens Regio Zaanstreek - Waterland SIGRA facts & figures 216 TEXEL DEN-HELDER NOORD-HOLLAND NOORD HOORN ALKMAAR ZAANSTREEK-WATERLAND AMSTERDAM AMSTERDAM, DIEMEN EN AMSTELVEEN Arbeidsmarktgegevens Regio Zaanstreek - Waterland 1 Inleiding

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Amersfoort en omgeving verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Amersfoort en omgeving. Het regioportret

Nadere informatie

Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden

Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden definitief rapport Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in Zorg, Welzijn en Sport Postbus 131 398 CC Bunnik T 3 75 7 Juni 21 F 3 75 71

Nadere informatie

Regioportret. Noord- en Midden-Limburg. Arbeidsmarkt zorg en welzijn

Regioportret. Noord- en Midden-Limburg. Arbeidsmarkt zorg en welzijn Regioportret Noord- en Midden-Limburg Arbeidsmarkt zorg en welzijn 2014-2015 www.regioplus.nl INHOUDSOPGAVE Pagina Inleiding 3 Beschouwing 4 1. Regioschets 6 2. Sectorschets 11 3. Toekomst arbeidsmarkt

Nadere informatie

Calibris 2009. Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2009-2010

Calibris 2009. Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2009-2010 Calibris 2009 Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2009-2010 Colofon Onderzoek en rapportage door: - Calibris - Rijnland Advies Januari 2010 Calibris 2009 Inhoudsopgave pagina 1. Samenvatting

Nadere informatie