Dagprofielen in de behandeling van diabetes type 2 zin en onzin

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dagprofielen in de behandeling van diabetes type 2 zin en onzin"

Transcriptie

1 Dagprofielen in de behandeling van diabetes type 2 zin en onzin Prof. em. dr. J. Van Damme 15 januari 2011

2 Maar evident is de behandeling van type 2 diabetes enorm veel meer dan de glucoseregeling: denk in eerste instantie op cardiovasculair risico en alles wat hierbij hoort In deze uiteenzetting beperken we ons tot één aspect: de suikerziekte in de oude betekenis van het woord 2

3 nuchter = hét diagnosecriterium voor diabetes < 100 mg = normaal mg = te volgen 126 mg (2 x) = diabetes in één specifieke situatie een criterium in het beleid van diabetes interpretatie glycemie steeds zeer sterk gebonden aan omstandigheden Wat leert mij een glycemie? 3

4 nuchter = hét diagnosecriterium voor diabetes op toevallig tijdstip < 100 mg = normaal mg =??? = nuchter nazien 200 mg = diabetes interpretatie glycemie steeds zeer sterk gebonden aan omstandigheden Wat leert mij een glycemie? 4

5 nuchter = hét diagnosecriterium voor diabetes op toevallig tijdstip dagprofiel voor de insuline behandelde diabetespatiënt (type 1 en 2!): +/_ dagelijks (zie verder) in de "à la minute" aanpassingen voor de arts: een reeks dagprofielen (zie verder) in de keuze van de basis insuline aanpassingen interpretatie glycemie steeds zeer sterk gebonden aan omstandigheden Wat leert mij een glycemie? 5

6 nuchter = hét diagnosecriterium voor diabetes op toevallig tijdstip dagprofiel "à la minute" insuline aanpassingen reeks dagprofielen basis insuline aanpassingen OGTT = diagnostisch maar bijna niet meer gebruikt (cf nuchter) interpretatie glycemie steeds zeer sterk gebonden aan omstandigheden Wat leert mij een glycemie? 6

7 voor het ogenblik gebruiken we hiervoor één test: HbA1c deze geeft een graad van glycolysering van de eiwitten aan, die een maatstaf is van de gemiddelde glycemie van de laatste periode het eiwit dat hiervoor gebruikt wordt is hemoglobine dit vertelt iets over de globale glucoseregeling van de laatste 10 à 12 weken Hoe suiker beoordelen op lange termijn? 7

8 één anamnese gegeven: doet de patiënt hypoglycemieën? één laboratoriumonderzoek: HbA1c een glycemie leert mij bij deze vraagstelling NIETS als er bij een van de bovenstaande een probleem is zal de zoektocht naar een oplossing bij de insuline-behandelde patiënt beginnen met de analyse van de laatste 10 à 20 dagprofielen nog eens: in deze uiteenzetting hebben we het enkel over suiker Hoe weet ik of de patiënt voldoende behandeld is? 8

9 De dagprofielen ik voeg het basisschema bovenaan elk blad toe 9

10 ik vul steeds kort / lang in bv 14/0 14/0 12/0 0/20 op deze manier is geen vergissing tussen kort of lang mogelijk ik vul hier enkel wijzigingen in bv +3 of -5 "à la minute" wijzigingen zijn steeds meer of minder kortwerkende Hoe dagprofielen invullen? 10

11 uitslag van de preprandiale capillaire glucosemeting uitslag van postprandiale capillaire glucosemeting wordt niet routinematig gebruikt Hoe dagprofielen invullen? 11

12 twee totaal verschillende invalshoeken bij het analyseren van (reeks) dagprofiel(en) die naar één beleid moeten leiden dagdagelijkse aanpassingen basisschema Hoe dagprofielen lezen? 12

13 twee totaal verschillende manieren van analyseren van dagprofiel die naar één beleid moeten leiden dagdagelijkse aanpassingen basisschema Hoe dagprofielen lezen? 13

14 horizontaal: per lijn = zoals de tabel gegroeid is met de aanpassing vd patiënt = eerst meten nadien zo nodig "à la minute" aanpassen = problemen zo snel mogelijk oplossen Hoe dagprofielen lezen? 14

15 denk steeds eerst op voeding en eventueel op beweging zo hypo onmiddellijk snelle en trage koolhydraten aanpassen via snelwerkende insuline bij 70 mg - 2 eenheden bij 90 mg - 1 eenheid bij 150 mg + 1 eenheid bij 200 mg + 2 eenheden bij 250 mg + 3 eenheden de patiënt kan dit autonoom uitvoeren! Welke aanpassingen? 15

16 twee totaal verschillende manieren van analyseren van een reeks dagprofielen die naar één beleid moeten leiden dagdagelijkse aanpassingen basisschema Hoe dagprofielen lezen? 16

17 per kolom vertikaal = op basis van vorige cijfers problemen voorspellen en zo nodig basisschema aanpassen = problemen voorkómen Hoe dagprofielen lezen? 17

18 denk zoals steeds eerst op voeding en beweging insuline-aanpassingen zijn voor de meeste huisartsen (en nog veel meer voor alle andere niet-endocrinologen) een nachtmerrie want dit veroorzaakt hypo's ten onrechte: dit ligt in de bevoegdheid van de huisarts indien hij zich basiskennis van insulines eigen maakt meer zelfs: het is essentiële vaardigheid bv hoe los je op: type 1 diabetespatiënt met hoge koorts, met gastro-enteritis, op reis, nuchter voor gastroscopie, enz... Hoe aanpassen? ps: zorgtrajecten 18

19 INSULINE

20 zet uw patiënt nooit zonder insuline Dit veroorzaakt steeds een katabool metabolisme met een zekere insulineresistentie, wat het moeilijker maakt het geheel naderhand terug recht te zetten bij wijzigingen: steeds één klein stapje per keer en evalueer het resultaat zo krijgen arts en patiënt inzicht ( vooral ernstige hypo-problemen zijn hier de uitzondering) inzicht in werkingsspectrum essentieel Spelregels insulinegebruik (arts) 20

21 ultrasnelwerkende insuline-analogen snelwerkende insuline intermediair werkende insuline langwerkende insuline-analogen Soorten insuline 21

22 hoogte van de curven afhankelijk van aantal eenheden Werkingsspectrum insulines 22

23 ultrasnelwerkende insuline-analogen snelwerkende insuline: Actrapid, Humuline regular intermediair werkende insuline langwerkende insuline-analogen Soorten insuline 23

24 Snelwerkende insuline 24

25 nog duidelijk werkzaam na 3 à 4 uur tussenmaaltijd dikwijls essentieel helpt om nooit zonder insuline te vallen +/_ uitgewerkt na 6 tal uur begint na 20 à 30 minuten dus inspuiten voor de maaltijd Snelwerkende insuline 25

26 ultrasnelwerkende insuline-analogen snelwerkende insuline intermediair werkende insuline: Humuline NPH, Insulatard langwerkende insuline-analogen Soorten insuline 26

27 Intermediair werkende insuline 27

28 maximum gedurende 5 à 7 uur uitgewerkt na 10 à 12 uur begint na 60 à 90 minuten Intermediair werkende insuline 28

29 8:00 meten KLASSIEK SCHEMA snelwerkende spuiten eten 10:30 tussenmaaltijd 12:00 meten snelwerkende spuiten eten 16:00 tussenmaaltijd 18:00 meten snelwerkende spuiten eten 22:00 meten intermediair werkende spuiten Klassiek schema tussenmaaltijd 29

30 ultrasnelwerkende insuline-analogen: Apidra, Humalog, Novorapid snelwerkende insuline intermediair werkende insuline langwerkende insuline-analogen Soorten insuline 30

31 Ultrasnelwerkende insuline 31

32 uitgewerkt na 2 tal uur nadien patiënt ±zonder insuline begint onmiddellijk dus inspuiten na de maaltijd Ultrasnelwerkende insuline 32

33 ultrasnelwerkende insuline analogen snelwerkende insuline intermediair werkende insuline langwerkende insuline-analogen: Lantus, Levemir Soorten insuline 33

34 Langwerkende insuline 34

35 patiënt nooit zonder insuline bijna egale werking gedurende 24 uur dus altijd op zelfde uur inspuiten! (Levemir lichte piek na 3 à 4 uur) Langwerkende insuline 35

36 ± 8:00 meten INSULINESCHEMA met analogen eten ultrasnelwerkende spuiten 10:30 tussenmaaltijd ± 12:00 meten eten ultrasnelwerkende spuiten 16:00 tussenmaaltijd ± 18:00 meten eten ultrasnelwerkende spuiten ± 22:00 meten tussenmaaltijd Insulineschema met analogen vast uur ± 1 uur traagwerkende spuiten 36

37 op vast uur (+ of 1 uur) de langwerkende insuline inspuiten dit geeft de basis en zorgt dat patiënt nooit zonder insuline valt ultrakortwerkende onmiddellijk na de maaltijd de inspuiten dit schema laat iets meer soepelheid toe dan het kort / intermediair schema Insulineschema analogen 37

38 Werkingsspectrum insulines 38

39 INSULINE behandeling bij type 2 diabetes

40 als de doelstelling (HbA1c < 7 %) niet gehaald wordt en andere initiatieven (voeding, bewegen, orale medicatie) hetzij niet (meer) mogelijk / haalbaar zijn hetzij uitgeput zijn de natuurlijke evolutie van type 2 diabetes jaarlijks zouden +/_ 10 % van de type 2 diabetespatiënten op insuline moeten overschakelen Wanneer overstap insuline? 40

41 Weerstanden maar als de dokter nog veel weerstanden heeft, hoe zal hij dan met de weerstanden van de patiënt omgaan? 41

42 1. één intermediair werkende's avonds 2. een intermediair werkende 's avonds en een intermediair werkende 's morgens 3. drie maal kort en een maal lang per dag 1. ik ben niet gehaast maar blijf niet "eeuwig" uitstellen 2. neem volgende stap wanneer doelstellingen niet gehaald worden Insuline stappenplan 42

43 1. één intermediair werkende 's avonds 2. een intermediair werkende 's avonds en een intermediair werkende 's morgens 3. drie maal kort en een maal lang per dag Insuline stappenplan 43

44 het belangrijkste is starten = drempel voor arts en patiënt overschrijden (al is het maar met enkele eenheden) dosis 0,1 E / kg is veilig (dikwijls 10 à 15 x meer/dag nodig) onthoud: type 2 patiënt is insulineresistent! biguaniden niet afschaffen, sulfonylurea (eventueel) wel afschaffen opdrijven om de 2à4 dagen in functie van glycemie nuchter doelstelling < 120 mg zorgtraject type 2 diabetes één intermediair werkende 's avonds 44

45 indien patiënt nachtelijk hypo's doet maar nuchtere glycemie nog steeds te hoog eventueel Lantus proberen indien 's avonds al 30 tal eenheden en 's morgens nog te hoog indien na 3 maand HbA1c onvoldoende verbeterd is ps. ik verwacht niet dat HbA1c al helemaal goed staat! overweeg volgende stap 45

46 1. één intermediair werkende 's avonds 2. een intermediair werkende 's avonds en een intermediair werkende 's morgens 3. drie maal kort en een maal lang per dag Insuline stappenplan 46

47 behoud avondinsuline (eventueel enkele eenheden minder) start langzamerhand 's morgens intermediair werkende insuline op evalueer 1 à 2 / week met dagprofiel en pas zo nodig eenheden aan evalueer na 3 maand met HbA1c volgende stap zo onvoldoende resultaat zorgtraject type 2 diabetes 2 x intermediair werkende 47

48 1. één intermediair werkende 's avonds 2. een intermediair werkende 's avonds en een intermediair werkende 's morgens 3. drie maal kort en een maal lang per dag Insuline stappenplan 48

49 conventie diabetes Insuline 4 x / dag 49

50 Dagprofielen integreren?

51 +/_ niet bij niet-insuline behandelde diabetes zelden bij 1 inspuiting / dag 1 à 2 / week bij 2 inspuitingen / dag dagelijks (4 à 5 metingen) bij 4 inspuitingen / dag Zinnige frequentie dagprofiel? 51

52 ja, meestal enkel de laatste bladzijden = de gegevens van 2 à 3 weken hoe gaat patiënt om met 'uitschieters' en met speciale situaties (per lijn bekijken) advies hierover =voeding + bij problemen advies basisaanpassingen (per kolom bekijken) bij 70 mg - 2 eenheden bij 90 mg - 1 eenheid bij 150 mg + 1 eenheid bij 200 mg + 2 eenheden bij 250 mg + 3 eenheden vindt u soms terug in het dagboekje vindt u nooit terug in de gegevens van de glucosemeter Dagboekje bekijken? 52

53 in geen geval bij andere labo-uitslagen gezien enorme massa gegevens (kan tot ± 1600/jaar) uur belangrijk (welke minuut is welk uur?) pre- of postprandiaal belangrijk eventueel in een aparte excellsheet in het dossier van de patiënt uur belangrijk (welke minuut is welk uur?) pre- of postprandiaal belangrijk een geheel of telkens nieuwe sheet? voorstelling anti-chronologisch? Gegevens glucosemeter in EMD 53

54 zonder technische discussie lukt niets zonder ethische discussie doe ik niet mee maar deze beide zijn ± lopende inhoudelijke discussie loopt mank gestructureerd EMD? wat betekent wat in deze structuur? deel oplossing van ethische discussie Transmissie EMD gegevens 54

55 structuur en keuzes zo niet bouwen we een prachtig kasteel in een overstromingsgebied deze discussie wordt vergeten Transmissie alle EMD gegevens 55

56 Discussie open 56

Opvolging van diabetische kinderen: de insulinebehandeling

Opvolging van diabetische kinderen: de insulinebehandeling Vernieuwd in 2007: Prof. H. Dorchy Opvolging van diabetische kinderen: de insulinebehandeling Herinnering: De insulines: Type I Humane insulines met een snelle werking (Actrapid HM, Humuline Regular) Begin

Nadere informatie

1. Snelwerkend NovoRapid (Piekwerking 1-1,5 uur na injectie) Humalog. (Piekwerking 2 4 uur na injectie) Insuman Rapid

1. Snelwerkend NovoRapid (Piekwerking 1-1,5 uur na injectie) Humalog. (Piekwerking 2 4 uur na injectie) Insuman Rapid Protocol 003 Insulinetherapie Soorten Insuline Soort Merk 1. Snelwerkend NovoRapid (Piekwerking 1-1,5 uur na injectie) Humalog 2. Kortwerkend Actrapid (=normale insuline) Humuline Regular (Piekwerking

Nadere informatie

Hypoglycemie. < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen.

Hypoglycemie. < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen. Hypoglycemie < 60 mg/dl = hypo Symptomen: Beven Zweten Duizelig Vlekken zien Honger Hoofdpijn, moeheid Bleek zien Karakterveranderingen. Hypoglycemie Behandeling: 1. Bij twijfel glycemiecontrole. 2. Indien

Nadere informatie

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus () die voor het onderzoek nuchter moeten zijn Waarom deze folder? Deze folder is bestemd voor patiënten met diabetes

Nadere informatie

Diabetesvoorlichting Flexibele Insuline Therapie

Diabetesvoorlichting Flexibele Insuline Therapie Diabetesvoorlichting Flexibele Insuline Therapie (met Humalog of Novorapid als maaltijdinsuline) Voordelen van Flexibele insuline therapie Er wordt een natuurlijk ritme nagestreefd van extra insuline aanbod

Nadere informatie

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN

DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN DIABETES PERI- OPERATIEF/ONDERZOEKEN Belang van goede glycemieregeling perioperatief Ontregelde diabetes ( hyperglycemie) in een perioperatieve periode gaat samen met een slechte outcome voor de patiënt.

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed Versie 2: September 2014 INHOUD 1. Algemeen 3 2. Onderscheid zorgtraject/conventie

Nadere informatie

Ultrasnelwerkende insuline (insulineanaloog[1])

Ultrasnelwerkende insuline (insulineanaloog[1]) Ultrasnelwerkende insuline (insulineanaloog[1]) Novorapid firma : Novo-Nordisk beschikbare pennen : Novopen Humalog firma : Lilly beschikbare pennen : Humapen Luxura (100 en 200 E/ml) Apidra firma : Sanofi-Aventis

Nadere informatie

Spelen met insuline. Dr. Frank NOBELS. Dr. Stefanie VINKEN

Spelen met insuline. Dr. Frank NOBELS. Dr. Stefanie VINKEN Spelen met insuline Dr. Frank NOBELS Dr. Stefanie VINKEN scenario soorten insuline type 1 type 2 diabetes spelen met insuline bij type 2 diabetes: opstarten dosissen aanpassen acute problemen oplossen

Nadere informatie

Voorbereiding onderzoek voor diabetespatiënten

Voorbereiding onderzoek voor diabetespatiënten Voorbereiding onderzoek voor diabetespatiënten Interne Geneeskunde Inhoudsopgave Hoofdstuk Pagina 1. Behandeling in de ochtend: vanaf 24.00 uur nuchter 5 2. Behandeling in de middag: nuchter of licht

Nadere informatie

Interne geneeskunde. Insulinedosering de dag vóór het onderzoek. Dosering* normaal insuline spuit

Interne geneeskunde. Insulinedosering de dag vóór het onderzoek. Dosering* normaal insuline spuit Interne geneeskunde Hoe bereiden diabetespatiënten zich voor op een CT-scan Als u langere tijd niet mag eten... Binnenkort heeft u een afspraak in het ziekenhuis voor een CT-scan. In de folder over het

Nadere informatie

Diabetespoli. Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus

Diabetespoli. Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus Diabetespoli Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus 1 Zelfregulatie is voor mensen met diabetes die: drie keer per dag (ultra)kortwerkende insuline spuiten voor de maaltijd en één keer langwerkende insuline

Nadere informatie

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? Richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus (insuline) die voor het onderzoek een laxeerschema volgen en nuchter moeten zijn Waarom deze folder? Deze folder

Nadere informatie

Diabetesbeleid in CDC 2011

Diabetesbeleid in CDC 2011 Diabetesbeleid in CDC 2011 Subcutaan insuline ipv actrapiddrip Bij korte ingrepen waarna de patient snel terug kan eten Voor een vlotte doorstroom in cdc: minder glycemieschommelingen, minder interventies,

Nadere informatie

Normale insulinewaarden in relatie tot maaltijden

Normale insulinewaarden in relatie tot maaltijden insulinetherapie Normale insulinewaarden in relatie tot maaltijden 70 Insuline (me/l) 60 50 40 30 20 Normale insuline waarden (gemiddeld) Maaltijden 10 0 0600 0900 12001500 1800 2100 2400 0300 0600 Tijdstip

Nadere informatie

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus (insuline en tabletten) die voor het onderzoek nuchter moeten zijn Waarom deze folder? Deze folder is bestemd

Nadere informatie

Voorbereiding onderzoek bij diabetes

Voorbereiding onderzoek bij diabetes 00 Voorbereiding bij diabetes Insuline Interne geneeskunde Diabetespoli Binnenkort heeft u een afspraak voor een, waarvoor u gedurende langere tijd niets mag eten. Omdat u bekend bent met Diabetes Mellitus,

Nadere informatie

H.366816.0415. Nuchter voor onderzoek of operatie en Diabetes mellitus (met gebruik van insuline/glp-1)

H.366816.0415. Nuchter voor onderzoek of operatie en Diabetes mellitus (met gebruik van insuline/glp-1) H.366816.0415 Nuchter voor of operatie en Diabetes mellitus (met gebruik van insuline/glp-1) Inleiding U heeft diabetes mellitus en gebruikt insuline of GLP-1 injectie (Victoza of Byetta ). Binnenkort

Nadere informatie

Mucoviscidose en diabetes. informatie voor patiënten

Mucoviscidose en diabetes. informatie voor patiënten Mucoviscidose en diabetes informatie voor patiënten Mucoviscidose en diabetes 2 Mucoviscidose en diabetes 3 Inleiding 5 Diabetes en mucoviscidose-gerelateerde diabetes 6 Mogelijke klachten bij mucoviscidose

Nadere informatie

Gebruik van insuline-injecties voor en na een onderzoek of behandeling

Gebruik van insuline-injecties voor en na een onderzoek of behandeling Interne Geneeskunde Diabetes i Gebruik van insuline-injecties voor en na een onderzoek of behandeling Patiënteninformatie Indien u voorafgaand aan een onderzoek of behandeling een voorbereidingsdieet volgt,

Nadere informatie

DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS. DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven

DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS. DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven DIABETESPATIENTEN IN DAGZIEKENHUIS DR. K. Vermeulen Anesthesie, chirurgisch dagcentrum UZLeuven Doelstelling van diabetesbeleid Kwaliteit: veilig medisch beleid voor diabetespatienten in dagziekenhuis:

Nadere informatie

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol.

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol. Insuline protocol Auteur: Kaderhuisarts diabetes Daniel Tavenier Datum: September 2014 Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het

Nadere informatie

Voorbereiding onderzoek bij diabetes Insuline

Voorbereiding onderzoek bij diabetes Insuline 00 Voorbereiding bij diabetes Insuline Interne geneeskunde Diabetespoli 1 Binnenkort heeft u een afspraak voor een, waarvoor u gedurende langere tijd niets mag eten. Omdat u bekend bent met Diabetes Mellitus,

Nadere informatie

Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek

Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek Interne geneeskunde Diabetes en nuchter zijn voor onderzoek Advies voor mensen die insuline gebruiken Als u langere tijd niet mag eten... Binnenkort heeft u een afspraak voor een onderzoek in het ziekenhuis,

Nadere informatie

Onderzoek of ingreep bij diabetes:

Onderzoek of ingreep bij diabetes: Onderzoek of ingreep bij diabetes: tabletten en/of insuline als medicatie Binnenkort heeft u een afspraak voor een onderzoek of een kleine chirurgische ingreep in Gelre ziekenhuizen Zutphen. Voor dit onderzoek

Nadere informatie

Hoe bereidt u zich voor op het onderzoek?

Hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? Hoe bereidt u zich voor op het onderzoek? richtlijnen voor patiënten: met diabetes mellitus (INSULINE EN TABLETTEN) die voor het onderzoek EEN LAXEERSCHEMA volgen en NUCHTER moeten zijn Waarom deze folder?

Nadere informatie

Informatie voor patiënten. Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie

Informatie voor patiënten. Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie Informatie voor patiënten Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie z U hebt diabetes mellitus (suikerziekte) en komt binnenkort naar het ziekenhuis voor een onderzoek of

Nadere informatie

5.1 Tabletten en andere medicatie. Metformine (merknaam Glucophage)

5.1 Tabletten en andere medicatie. Metformine (merknaam Glucophage) Hoofdstuk 5 Medicatie Diabetes mellitus wordt altijd met een dieet behandeld, maar ook met tabletten en/of insuline. Uw arts kiest, in overleg met u, de behandeling die bij u past. Bij niet of niet goed

Nadere informatie

Voorbereiding of nuchter voor een onderzoek? Hoe gaat u daarmee om als u diabetes heeft? Diabetes met insuline

Voorbereiding of nuchter voor een onderzoek? Hoe gaat u daarmee om als u diabetes heeft? Diabetes met insuline Voorbereiding of nuchter voor een onderzoek? Hoe gaat u daarmee om als u diabetes heeft? Diabetes met insuline Inleiding Binnenkort hebt u een afspraak voor een onderzoek in het ziekenhuis waarvoor u nuchter

Nadere informatie

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed

RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN. Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed RICHTLIJNEN VOOR DIABETESBELEID IN RUSTHUIZEN Door diabetescentrum AZ Sint-Blasius en de coördinerende en raadgevende artsen Vehamed Versie 1: Mei 2014 INHOUD 1. Algemeen 3 2. Onderscheid zorgtraject/conventie

Nadere informatie

Leren spelen met insuline: 10 oefeningen met oplossingen. Dr. Frank NOBELS

Leren spelen met insuline: 10 oefeningen met oplossingen. Dr. Frank NOBELS Leren spelen met insuline: 10 oefeningen met oplossingen Dr. Frank NOBELS insuline aanpassingen : oefening 1 glycemie (mg/dl) Actrapid 10-10-10-0 E Insulatard 0-0-0-10 E 150 70 ontbijt middagmaal avondmaal

Nadere informatie

Hoe de insulinetherapie aanpassen?

Hoe de insulinetherapie aanpassen? Patiënten met diabetes type 2 Hoe de insulinetherapie aanpassen? L. Feyen, P. Van Crombrugge, P. Sunaert, F. Nobels samenvatting Het aantal patiënten met diabetes type 2 die met insuline worden behandeld

Nadere informatie

Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus

Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus Zelfregulatie voor mensen met diabetes die: drie keer per dag (ultra)kortwerkende insuline spuiten voor de maaltijd en één keer langwerkende insuline voor de nacht.

Nadere informatie

INTENSIEVE INSULINETHERAPIE

INTENSIEVE INSULINETHERAPIE INTENSIEVE INSULINETHERAPIE Op de diabetespolikliniek van het Sint Franciscus Gasthuis wordt gewerkt met verschillende insulinetherapieën. In deze folder wordt de intensieve insulinetherapie besproken.

Nadere informatie

Ik heb suikerziekte en word geopereerd

Ik heb suikerziekte en word geopereerd Infobrochure Ik heb suikerziekte en word geopereerd Dienst anesthesie Dienst diabetologie Tel: 011 826 227 Tel: 011 826 110 mensen zorgen voor mensen Binnenkort wordt u opgenomen voor een operatie. Operaties

Nadere informatie

voorbereiding op behandeling voor diabetespatiënten

voorbereiding op behandeling voor diabetespatiënten voorbereiding op behandeling voor diabetespatiënten Inhoud 1. Behandeling s morgens: vanaf 24.00 uur nuchter... 3 2. Behandeling s middags: nuchter of licht ontbijt... 5 3. Behandeling s morgens: nuchter

Nadere informatie

Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie

Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie Informatie voor patiënten Als u diabetes hebt en nuchter moet zijn voor een onderzoek of operatie insuline z Vooraf 1 U hebt diabetes mellitus (suikerziekte) en komt binnenkort naar het ziekenhuis voor

Nadere informatie

Practische aspecten insuline en OAD voor verpleging

Practische aspecten insuline en OAD voor verpleging Practische aspecten en OAD voor verpleging Practische aspecten en OAD voor verpleging Inhoudstafel: Patienten behandeld met 1 injectie 2 injecties humaan meng 4 injecties humane s 4 injecties analoge s

Nadere informatie

Diabetesbeleid rondom operatieve ingrepen. Indien de patiënt nuchter moet blijven, bij diabetes met insulinegebruik.

Diabetesbeleid rondom operatieve ingrepen. Indien de patiënt nuchter moet blijven, bij diabetes met insulinegebruik. Diabetesbeleid rondom operatieve ingrepen Indien de patiënt nuchter moet blijven, bij diabetes met insulinegebruik. Beleid als een patiënt die insuline gebruikt, nuchter moet zijn voor onderzoek of operatie.

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Diabetesverpleegkundigen

Interne Geneeskunde Diabetesverpleegkundigen Zelfregulatie voor mensen die drie keer per dag kortwerkende insuline voor de maaltijd en één keer (middel)langwerkende insuline spuiten en zo nodig bloedglucose verlagende tabletten gebruiken Zelfregulatie

Nadere informatie

Berekening van de dosis snelwerkende insuline op basis van insulinegevoeligheid. 1800-regel. C. De Block, J. Vanelven, U.Z.

Berekening van de dosis snelwerkende insuline op basis van insulinegevoeligheid. 1800-regel. C. De Block, J. Vanelven, U.Z. Berekening van de dosis snelwerkende insuline op basis van insulinegevoeligheid (= correctiefactor): 1800-regel C. De Block, J. Vanelven, U.Z. Antwerpen Berekenen van de juiste insulinedosis voor de maaltijd

Nadere informatie

Snelwerkende insuline analoog. Novorapid (aspart) Humalog (lispro) Apidra (glulisine)

Snelwerkende insuline analoog. Novorapid (aspart) Humalog (lispro) Apidra (glulisine) Wat gaan we doen Basiskennis diabetes Bijspuiten met 2-4-6-regel De zieke patiënt Verkeerde insuline gespoten etc. Een aantal doseringsadviezen Uitleg diabetesspreekuur.nl 2 Snelwerkende insuline analoog

Nadere informatie

Uitwerking insulinetherapie. Insuline

Uitwerking insulinetherapie. Insuline Uitwerking insulinetherapie Insuline Indien het niet (meer) lukt de glucosespiegels van patiënten met Diabetes Mellitus type 2 met orale bloedglucose verlagende middelen afdoende te reguleren - te valideren

Nadere informatie

Wat te doen bij een hyperglycaemie 3 Zelfregulatie 3 Wat zijn de streefwaarden voor bloedglucose? 4 Aandachtspunten bij het bijreguleren 11 13

Wat te doen bij een hyperglycaemie 3 Zelfregulatie 3 Wat zijn de streefwaarden voor bloedglucose? 4 Aandachtspunten bij het bijreguleren 11 13 Bij een hyper is er een te hoge bloedglucose, vaak boven de 10 mmol/l. U kunt dezelfde waarschuwingssignalen ondervinden als in de periode voordat de diagnose werd gesteld. De meest opvallende verschijnselen:

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 E Controleren van de bloedglucose: hoe?

Hoofdstuk 5 E Controleren van de bloedglucose: hoe? Hoofdstuk 5 E Controleren van de bloedglucose: hoe? Duur 20 minuten Leerdoelen deelnemers Deelnemers leren hoe zij hun bloedglucosewaarden in de gaten kunnen houden; op de korte termijn door middel van

Nadere informatie

Diabetesregulatie bij operatie. Anesthesie

Diabetesregulatie bij operatie. Anesthesie Diabetesregulatie bij operatie Anesthesie Inhoudsopgave Inleiding 4 Algemene richtlijnen 5 Wat te doen bij hypoglycemie? 5 Bloedglucose controle 5 Voeding en medicatie na de operatie 5 Vragen 6 Bijlagen

Nadere informatie

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan

Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Deel 1 Wanneer en hoe opstarten van injecties bij onvoldoende Diabetescontrole Dr.Winne, Dr.Ghillebert, Dr.Terryn 28 mei 2010 AZ Damiaan Hetzorgtrajectdiabetes Inclusiecriteria 1 of 2 injecties insulinetherapie

Nadere informatie

4 x daags insuline. Tips, trics, problemen. 11 april 2013

4 x daags insuline. Tips, trics, problemen. 11 april 2013 4 x daags insuline Tips, trics, problemen 11 april 2013 Randvoorwaarden insulinetherapie huisarts * Kennis en ervaring in huisartsenpraktijk bij huisarts en POH * Dietist * samenwerking diabetesverpleegkunde

Nadere informatie

Goochelen met insuline. Praktische tips voor de huisartspraktijk. Patricia Sunaert Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg

Goochelen met insuline. Praktische tips voor de huisartspraktijk. Patricia Sunaert Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg Goochelen met insuline. Praktische tips voor de huisartspraktijk Patricia Sunaert Vakgroep Huisartsgeneeskunde en Eerstelijnsgezondheidszorg Bronnen -DiabetesProject Aalst [www.diabetesprojectaalst.be]

Nadere informatie

Eerste hulp bij ketonen

Eerste hulp bij ketonen Eerste hulp bij ketonen Wat zijn Ketonen Wat is Keto-Acidose? Bij een tekort aan aanwezige insuline in het lichaam kunnen de koolhydraten of suikers niet in de lichaamscellen. Gevolg is dat het lichaam

Nadere informatie

Hoe de persoon met diabetes benaderen en reguleren bij multipathologie? Dr. Katrien Benhalima Dienst endocrinologie UZ Leuven 22-03-2013

Hoe de persoon met diabetes benaderen en reguleren bij multipathologie? Dr. Katrien Benhalima Dienst endocrinologie UZ Leuven 22-03-2013 Hoe de persoon met diabetes benaderen en reguleren bij multipathologie? Dr. Katrien Benhalima Dienst endocrinologie UZ Leuven 22-03-2013 Diabetologia. 2012 Jun;55(6):1577-96. Epub 2012 Apr 20. Diabetologia.

Nadere informatie

FreeStyle InsuLinx Handleiding voor de gebruiker

FreeStyle InsuLinx Handleiding voor de gebruiker FreeStyle InsuLinx Handleiding voor de gebruiker GMAKKLIJK MODUS Blood Glucose Monitoring System ABT-Insulinx Mode facile NLA5 06.indd 1 20/03/12 15:01 Blood Glucose Monitoring System FreeStyle InsuLinx

Nadere informatie

Dilemma s bij insulinetherapie. Insulinetherapie in de eerste lijn

Dilemma s bij insulinetherapie. Insulinetherapie in de eerste lijn Dilemma s bij insulinetherapie 1 Waar gaat het over? LADA Hypoglycemia unawareness Onregelmatige diensten Discrepantie glucose-hba1c Morbide obesitas Etc. etc. 2 Maar eerst.. Profielen ophalen insulinetherapie

Nadere informatie

Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus. Interne geneeskunde

Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus. Interne geneeskunde Zelfregulatie bij Diabetes Mellitus Interne geneeskunde Inhoudsopgave Zelfregulatie...5 De werking van insuline...6 HBA1C waarde...9 Algemene adviezen voor zelfregulatie...9 Verschijnselen van hypo- en

Nadere informatie

FloorDiabetes. Gebruiksaanwijzing. Datum: 21 november 2015 Versie: 1.0.0

FloorDiabetes. Gebruiksaanwijzing. Datum: 21 november 2015 Versie: 1.0.0 FloorDiabetes Gebruiksaanwijzing Datum: 21 november 2015 Versie: 1.0.0 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Geschiedenis Hoofdmenu Instellingen Insuline Insuline aanmaken Insuline wijzigen Insuline wissen Insuline

Nadere informatie

Zelfregulatie voor vrouwen met zwangerschapsdiabetes die één of meerdere malen per dag insuline spuiten

Zelfregulatie voor vrouwen met zwangerschapsdiabetes die één of meerdere malen per dag insuline spuiten Interne Geneeskunde Diabetes Zelfregulatie voor vrouwen met zwangerschapsdiabetes die één of meerdere malen per dag insuline spuiten i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Deze folder geeft

Nadere informatie

Vragenlijst in te vullen door verpleegkundigen voor alle diabetespatiënten die injecteren

Vragenlijst in te vullen door verpleegkundigen voor alle diabetespatiënten die injecteren Vragenlijst in te vullen door verpleegkundigen voor alle diabetespatiënten die injecteren Formulier voor diabetesverpleegkundige/educator Vul 1 formulier in per patiënt Codering: Nationale telefooncode

Nadere informatie

Fouten bij insulinetherapie S & B 20 febr. en 21 maart Frank Visser (Kaderarts Diabetes) en Kirsten Dijkstra,diabetesverpleegkundige

Fouten bij insulinetherapie S & B 20 febr. en 21 maart Frank Visser (Kaderarts Diabetes) en Kirsten Dijkstra,diabetesverpleegkundige Fouten bij insulinetherapie S & B 20 febr. en 21 maart 2017 Frank Visser (Kaderarts Diabetes) en Kirsten Dijkstra,diabetesverpleegkundige Injectie vergeten Telefoon op HAP vanuit verzorgingshuis om 22.00

Nadere informatie

Diabetes en lichaamsbeweging

Diabetes en lichaamsbeweging Diabetes en lichaamsbeweging Dr. Frank Nobels endocrino-diabetologie O.L.Vrouwziekenhuis Aalst o l v (fysio)logisch nadenken Winkelen Mia is 75j. Ze is obees. Ze heeft al lang type 2 diabetes. Ze neemt

Nadere informatie

Hoofdstuk 5 D De werking van insuline en hypoglykemie/hyperglykemie

Hoofdstuk 5 D De werking van insuline en hypoglykemie/hyperglykemie Hoofdstuk 5 D De werking van insuline en hypoglykemie/hyperglykemie Duur 20 minuten Leerdoelen deelnemers De deelnemers weten Hoe insuline in het lichaam werkt Dat er verschillende soorten insuline zijn

Nadere informatie

Aanpassen van insuline: moeilijke situaties

Aanpassen van insuline: moeilijke situaties Aanpassen van insuline: moeilijke situaties Dr. Frank Nobels endocrino-diabetologie O.L.Vrouwziekenhuis Aalst o l v 8 november 2011 Insuline in moeilijke situaties onvoorspelbare fysieke activiteit verschuiven

Nadere informatie

Zelfregulatie voor mensen met diabetes die meerdere malen per dag insuline spuiten

Zelfregulatie voor mensen met diabetes die meerdere malen per dag insuline spuiten Interne Geneeskunde Diabetes Zelfregulatie voor mensen met diabetes die meerdere malen per dag insuline spuiten i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Deze folder geeft u algemene en veilige

Nadere informatie

Zelfregulatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Zelfregulatie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Zelfregulatie U heft suikerziekte (diabetes mellitus) en gebruikt daarvoor twee of vier maal per dag insuline. In overleg met uw arts heeft u besloten dat u zelf uw diabetes mellitus gaat regelen (zelfregulatie).

Nadere informatie

De Ramadan is de negende maand van de Islamitische kalender en tevens vastenmaand. Dit jaar zal het beginnen op 20/07/2012.

De Ramadan is de negende maand van de Islamitische kalender en tevens vastenmaand. Dit jaar zal het beginnen op 20/07/2012. Ramadan en diabetes Inhoud artikel De Ramadan is de negende maand van de Islamitische kalender en tevens vastenmaand. Dit jaar zal het beginnen op 20/07/2012. Wie is verplicht om te vasten? Wie heeft een

Nadere informatie

Praktische gids diabetes: insuline analogen

Praktische gids diabetes: insuline analogen Praktische gids diabetes: insuline analogen i n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Praktische gids diabetes: insuline analogen 2 Praktische gids diabetes 3 Inleiding 5 Wat is diabetes mellitus?

Nadere informatie

Interne geneeskunde. Welke voorbereidingen u moet treffen, hangt af van de diabetesbehandeling die u krijgt. Deze folder is ingedeeld in vier versies:

Interne geneeskunde. Welke voorbereidingen u moet treffen, hangt af van de diabetesbehandeling die u krijgt. Deze folder is ingedeeld in vier versies: Interne geneeskunde Diabetes en röntgenonderzoek van de darm Inleiding Binnenkort heeft u een röntgenonderzoek van de dunne of dikke darm. Voor dit onderzoek is het nodig dat u nuchter bent, dus dat u

Nadere informatie

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Diabetes

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Diabetes metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor patiënten Diabetes Wat is diabetes? Diabetes is een chronische aandoening waarbij er een verhoogd glucosegehalte is in het bloed. meetmoment zonder diabetes

Nadere informatie

Zelfregulatieschema voor intensieve insulinetherapie

Zelfregulatieschema voor intensieve insulinetherapie Zelfregulatieschema voor intensieve insulinetherapie Bij elke controle bij de diabetesverpleegkundige meebrengen DATUM: BASISSCHEMA Voor ontbijt Voor lunch Voor diner Eenheden Insuline 0 Kortwerkend (KW):

Nadere informatie

Zelfregulatie voor mensen met diabetes die combinatieinsuline

Zelfregulatie voor mensen met diabetes die combinatieinsuline Interne Geneeskunde Diabetes i Zelfregulatie voor mensen met diabetes die combinatieinsuline gebruiken Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Deze folder geeft u algemene en veilige richtlijnen

Nadere informatie

Basaal Plus. Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011

Basaal Plus. Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011 Basaal Plus Wat te doen als langwerkende insuline toegevoegd aan orale medicatie niet meer afdoende is? Duodagen april 2011 2 Toetsvragen Bij Insuline Resistentie bestaat er een afname in vrije vetzuur

Nadere informatie

PRAKTISCHE GIDS DIABETES

PRAKTISCHE GIDS DIABETES PRAKTISCHE GIDS DIABETES Insuline analogen Algemeen Ziekenhuis Diest Statiestraat 65 3290 Diest t 013 35 40 11 f 013 31 34 53 post@azdiest.be www.azdiest.be Inhoudsopgave Inleiding... 5 1 Wat is diabetes

Nadere informatie

Diabetes. jouw thuisverpleging. onze expertise.

Diabetes. jouw thuisverpleging. onze expertise. Diabetes jouw thuisverpleging. onze expertise. Diabetes... en nu? Diabetes is een chronische aandoening die hoe langer hoe meer Belgen treft. Een gezonde levensstijl is de beste preventie tegen uitbreiding

Nadere informatie

Gemiddelde glucose. Mediaan 00:00 06:00 12:00 18:00 00:00 00:00 06:00 12:00 18:00 00:00. Geregistreerde sensorgegevens

Gemiddelde glucose. Mediaan 00:00 06:00 12:00 18:00 00:00 00:00 06:00 12:00 18:00 00:00. Geregistreerde sensorgegevens PAGINA: 1 / 19 DATUM: 6-5-26 FreeStyle Libre 1. Snapshot 13 mei 6-26 mei 6 (14 dagen) GEMIDDELDE GLUCOSE % boven doel 5 % binnen doel 5 % onder doel HYPO'S 1 duur Sensorgebruik 6,1 % % % 6 Min GEREGISTREERDE

Nadere informatie

Coaching Voorjaar 2015

Coaching Voorjaar 2015 Coaching Voorjaar 2015 Voor praktijkondersteuners en praktijkverpleegkundigen Samenstelling: Peet Mennen Yvette van Kooten Gegeven door: Ceciel Strik Suzanne van Liempt Peet Mennen Yvette van Kooten Inhoud

Nadere informatie

Diabetespatiënt voorbereiden onderzoek of behandeling

Diabetespatiënt voorbereiden onderzoek of behandeling Diabetespatiënt voorbereiden onderzoek of behandeling In deze folder geven wij u als diabetespatiënt uitleg over de manier waarop u zich moet voorbereiden op een onderzoek of behandeling. De informatie

Nadere informatie

HOE DE PERSOON MET DM HELPEN BIJ GLYCEMIEREGELING BIJ FEEST, UITETEN OF REIZEN?

HOE DE PERSOON MET DM HELPEN BIJ GLYCEMIEREGELING BIJ FEEST, UITETEN OF REIZEN? HOE DE PERSOON MET DM HELPEN BIJ GLYCEMIEREGELING BIJ FEEST, UITETEN OF REIZEN? Marijke Van Rijsselberghe Hoofddiëtiste-Diabeteseducator OLV Aalst-Asse-Ninove Oostende, 22 maart 2013 Uit de praktijk gegrepen

Nadere informatie

info voor patiënten Diabetes

info voor patiënten Diabetes info voor patiënten Diabetes 01. Wat is diabetes? Diabetes is een chronische aandoening waarbij patiënten een verhoogd glucosegehalte in het bloed hebben. meetmoment zonder diabetes diabetes nuchter 100

Nadere informatie

zwangerschapsdiabetes

zwangerschapsdiabetes zwangerschapsdiabetes Wat is zwangerschapsdiabetes? Zwangerschapsdiabetes betekent dat we tijdens uw zwangerschap abnormaal hoge bloedsuikerwaarden vaststellen. Hoe ontstaat zwangerschapsdiabetes? Tijdens

Nadere informatie

juli 2010, V7 PROTOCOL VOOR GLUCOSEREGULATIE BIJ DIABETES MELLITUS PRE-, PER- EN POSTOPERATIEF

juli 2010, V7 PROTOCOL VOOR GLUCOSEREGULATIE BIJ DIABETES MELLITUS PRE-, PER- EN POSTOPERATIEF juli 2010, V7 PROTOCOL VOOR GLUCOSEREGULATIE BIJ DIABETES MELLITUS PRE-, PER- EN POSTOPERATIEF Aanvulling op de losse protocollen: 20100722 informatie voor tabletgebruikers 2010722 informatie voor insulinegebruikers

Nadere informatie

DIABETES. van u verwacht? Contact insuline suikers cellen. op diabetes. 03 Definities en symptomen. 03 Wat is diabetes? 03 Symptomen die kunnen wijzen

DIABETES. van u verwacht? Contact insuline suikers cellen. op diabetes. 03 Definities en symptomen. 03 Wat is diabetes? 03 Symptomen die kunnen wijzen DIABETES DIABETES 03 Definities en symptomen 03 Wat is diabetes? 03 Symptomen die kunnen wijzen op diabetes 04 Soorten diabetes 04 Wat is glycemie? 05 Wat is HbA1c? 05 Hoe insulinetekort opvangen? 05 Inspuitingen

Nadere informatie

Diabetes, uitgiftebegeleiding

Diabetes, uitgiftebegeleiding Diabetes, uitgiftebegeleiding Samenvatting 1/6 Diabetes is een aandoening waarbij veel verschillende zorgverleners betrokken zijn: apotheek, huisarts, praktijkondersteuner, fysiotherapeut, diëtist, podotherapeut,

Nadere informatie

ERCP. Ziekenhuis Gelderse Vallei

ERCP. Ziekenhuis Gelderse Vallei ERCP Ziekenhuis Gelderse Vallei Wat is een ERCP? De afkorting ERCP staat voor Endoscopische Retrograde Cholangio- en Pancreaticografie. In deze folder vindt u informatie over dit onderzoek. Een ERCP wordt

Nadere informatie

Overzicht OAD - GLP-1 ANALOGEN - INSULINES

Overzicht OAD - GLP-1 ANALOGEN - INSULINES METFORMINE Verhoogt de insuline gevoeligheid Vertraagt de opnamesnelheid van glucose Verbetert de opname van glucose ter hoogte van de spiercellen Vertraagt de vrijstelling van glucose uit glycogeen ter

Nadere informatie

Aandachtspunten bij pompgebruik.

Aandachtspunten bij pompgebruik. Aandachtspunten bij pompgebruik. 1. Algemeen. Zorg er altijd voor een noodkit bij te hebben met daarin het volgende: Reservekatheter, reservespuit, reservenaald, serter, reservebatterijen en insuline voor

Nadere informatie

Diabetes en ziekenhuisopname

Diabetes en ziekenhuisopname Diabetes en ziekenhuisopname 1. Wat bij een hospitalisatie? Voor een diabetespatiënt kan een hospitalisatie behoorlijk vervelend zijn, zeker wanneer je gewoon bent om je behandeling zelf te regelen. Plots

Nadere informatie

ZWANGERSCHAPSDIABETES. - Patiëntinformatie -

ZWANGERSCHAPSDIABETES. - Patiëntinformatie - ZWANGERSCHAPSDIABETES - Patiëntinformatie - Zwangerschapsdiabetes is een vaak miskende aandoening die bij 16% van alle zwangere vrouwen optreedt, meestal in de tweede helft van de zwangerschap. Omdat

Nadere informatie

Gastroscopie Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op

Gastroscopie Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op Gastroscopie Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Reanimatie In principe worden alle patiënten in ons ziekenhuis gereanimeerd, tenzij u met uw arts die het onderzoek heeft

Nadere informatie

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n

I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Praktische Gids Diabetes: Vier insuline inspuitingen per dag I n f o r m a t i e v o o r p a t i ë n t e n Praktische Gids Diabetes: Vier insuline inspuitingen

Nadere informatie

Coaching POH, Najaar 2015 MIT in de eerste lijn

Coaching POH, Najaar 2015 MIT in de eerste lijn Coaching POH, Najaar 2015 MIT in de eerste lijn Paul vd Broek, huisarts Goirle en kaderarts DM Yvette van Kooten, diabetesverpleegkundige Heleen Berkelmans, diëtiste Inhoud Theorie Rol diëtist (ingebrachte)

Nadere informatie

Protocol Ontregelde Diabetes Mellitus Patiënt

Protocol Ontregelde Diabetes Mellitus Patiënt Doel: Het op verantwoorde wijze telefonisch heldere afspraken maken over het bijreguleren van diabetespatiënten met een hyperglycemische of hypoglycemische ontregeling. Hyperglycemie: Een episode van een

Nadere informatie

De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject)

De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject) De zorg voor diabetespatienten (zorgtraject) Dr. P. Abrams Sint Augustinus - Sint Vincentiusziekenhuis Antwerpen 23/04/2010 -wanneer en hoe start ik insuline op? - Praktische implicaties 2 Indicaties voor

Nadere informatie

Informatiebrochure voor patienten met diabetes type I

Informatiebrochure voor patienten met diabetes type I Informatiebrochure voor patienten met diabetes type I Injecteren van insuline. De insuline wordt subcutaan toegediend. Om insuline toe te dienen hebt u insulineflacons en insulinespuiten of pennen nodig.

Nadere informatie

Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd.

Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd. Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd. Advies voor patiënten met diabetes mellitus die worden geopereerd U heeft diabetes mellitus en wordt geopereerd. U krijgt adviezen om

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Workshop voor apothekers en huisartsen (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Diabetes Mellitus type 2 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l

Nadere informatie

STELLING. Soorten koolhydraten. Koolhydraten en glucose. Voeding en glycemische regulatie: het advies aan de patient PROGRAMMA:

STELLING. Soorten koolhydraten. Koolhydraten en glucose. Voeding en glycemische regulatie: het advies aan de patient PROGRAMMA: Voeding en glycemische regulatie: het advies aan de patient Kirsten Berk Voeding bij CVRM en diabetes - 12 februari 2013 Diëtist in het diabetesteam van het Erasmus MC Promotieonderzoek bij de afdeling

Nadere informatie

Voeding en glycemische regulatie: het advies aan de patient

Voeding en glycemische regulatie: het advies aan de patient Voeding en glycemische regulatie: het advies aan de patient Kirsten Berk Voeding bij CVRM en diabetes - 12 februari 2013 Diëtist in het diabetesteam van het Erasmus MC Promotieonderzoek bij de afdeling

Nadere informatie

Kennisgebieden. The happy decision. Zwangerschapsdiabetes en zwangeren met type 2 diabetes in 20 minuten 27-6-2016

Kennisgebieden. The happy decision. Zwangerschapsdiabetes en zwangeren met type 2 diabetes in 20 minuten 27-6-2016 Disclosure belangen spreker Zwangerschapsdiabetes en zwangeren met type 2 diabetes in 20 minuten Dr Harold de Valk, internist-endocrinoloog UMC Utrecht (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kind met diabetes en intensieve therapie. Algemene informatie voor kind en ouders

Refaja Ziekenhuis Stadskanaal. Kind met diabetes en intensieve therapie. Algemene informatie voor kind en ouders Kind met diabetes en intensieve therapie Algemene informatie voor kind en ouders KIND MET DIABETES EN INTENSIEVE THERAPIE ALGEMENE INFORMATIE VOOR KIND EN OUDERS INLEIDING Je bent voor de behandeling van

Nadere informatie

Endo- echografie van slokdarm, maag, alvleesklier

Endo- echografie van slokdarm, maag, alvleesklier Endo- echografie van slokdarm, maag, alvleesklier Ziekenhuis Gelderse Vallei Uw behandelend arts heeft met u afgesproken een endoechografie van uw slokdarm, maag, alvleesklier te verrichten. Dit onderzoek

Nadere informatie