1. Adoption of Agenda, OJ61 Agendapunt 10 Post EPS presentatie gaat naar DOSTAG62 in januari (conform AI 60.3).

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "1. Adoption of Agenda, OJ61 Agendapunt 10 Post EPS presentatie gaat naar DOSTAG62 in januari (conform AI 60.3)."

Transcriptie

1 1 Verslag 61e DOSTAG, 27, 28 oktober versie 4 nov geel=nl-vraag in DOSTAG, 1. Adoption of Agenda, OJ61 Agendapunt 10 Post EPS presentatie gaat naar DOSTAG62 in januari (conform AI 60.3). 2. Feedback from PB-EO 132 Belangrijkste aandachtspunten voor deze PB EO: Overleg over de Contribution in Kind van Italië voor TROPOMI/S5p Goedkeuring door de PB-EO van het principe van een open data policy Goedkeuring van een call voor een 8 e Earth Explorer missie (EE8); instrument op een 3rd party mission is expliciet onderdeel van de call S5P discussie over in-kind contribution Italië (zie ook agendapunt 7.1) Discussie over redelijke lanceerprijzen 3. Review of Action items, EO(2009)95 Alle voor deze DOSTAG genoemde acties lijken gerealiseerd, de meeste hebben een vervolg. NL: AI 59.4 Laser technology issues: niet gesloten: Geen specifieke presentatie over vergelijk verschillende lasers op DOSTAG60; aparte presentatie gewenst. (Vergelijk b.v. EarthCare en ADM (EarthCare wordt nog steeds in vacuüm geprobeerd, terwijl ADM pressurised de baseline is) Vz stelt voor te wachten op specifieke ADM en EarthCare presentaties en dan de specifieke vragen te stellen. SWARM Calibratie was ook een actiepunt van de vorige DOSTAG (wordt in MAG besproken en teruggerapporteerd) AI 60.2 Actions in response to ESAC recommendations for EE7 candidates is uitgedeeld (hardcopy); AI 60.4 Call for ideas for EO payloads on the ISS: presentatie voorzien op DOSTAG-62 AI 60.7 (feedback op EO related technology activities): De NL vraag is waar/wanneer kunnen ITT's verwacht worden voor 3 e deel "Earth Science challengences"? Off-line met Jörg Langen besproken: Deel van de activiteiten staat in bestaande werkplannen; ander deel komt in nieuwe workplan; Jörg Callies houdt AS/JC op de hoogte m.b.t. dit laatste EOEP Developm./Exploit., EO(2009) Doc.105: EOPA (Earth Observ. Prep. Activities), EWD (EarthWatch Definition) en IPD (Instrument Pre-Development) 1. EOPA - par Earth Explorer Core Missions System studies Van de 3 geselecteerde kandidaatmissies Premier, Biomass en CoReH2O zijn de 2 parallelle Fase-A studies in voorbereiding, de industrievoorstellen worden in okt. verwacht, de TEB beziet ze begin nov.; de ITT s voor de aanvullende wetenschappelijke/technologische studies zijn in voorbereiding. In Fase-A worden de ESAC-aanbevelingen meegenomen. Met name probeert ESA voor de verschillende missies een gemeenschappelijke basis en specifieke gemeenschappelijke elementen (zoals baan en visualisatie) te definiëren en te laten ontwikkelen voor E2E performance stimulatoren. DEIMOS (SP) is gecontracteerd om zo een gemeenschappelijke basis en elementen te definiëren. NL: waar eindigt het back-end van E2E performance simulators onder ESA (bij het L1B of L2 product)? Exec: Op vraag van F zal exec zal nagaan of voorlopige lijst EEM8 proposals aan DOSTAG gepresenteerd kan worden. Op vraag van NL: E2E simulator zoveel mogelijk E2E dus inclusief L2. De L2 komt uit de science studies. De industriële systeemstudie gaat t/m L1. M.b.t. CoreH2O campagne (vraag van D): scatterometer tower base metingen zouden voldoende moeten zijn (helikopterdata ter verificatie zijn aanwezig); full airborne instrument is er niet. Post-EPS satelliet configuratie wordt al in fase-0 bepaald (vraag van F); fase A begint met gedefinieerde configuratie. In de uitgedeelde hand-outs van ESAC aanbevelingen voor tech studies (actie 60.2) staan specifieke EOEP (en andere) technologie studies voor zowel geselecteerde als niet-geselecteerde EEM's volgens ESAC aanbevelingen. FLEX heeft grootste lijst tech studies vanwege hoge wetenschappelijk potentieel en komt ook in aanmerking voor in orbit demonstration.

2 2 - par Voor Biomass is Soyuz als lanceerder mogelijk, evt. ook Vega; voor Premier en CoReH2O is Vega de eerste keus. M.b.t. PREMIER heeft Zweden officieel getekend voor de fase A studie van het STEAMR submm instrument. Nieuwe deadlines Call for Proposals for Earth Explorer Opportunity Mission EE-8: letter of intent: 1 dec full proposal: 1 juni par.1.3 Post-EPS fase-0 studies zijn afgerond: presentatie voorzien tijdens DOSTAG62 (januari) - par.1.5 New Ideas. Onder GSP loopt een VU-studie voor een Rayleigh-Brillouin scattering experiment. Verder wordt vervolgoverleg gemeld tussen D/HSF en D/EO over evt. aardobservatiepayloads op ISS voor de realisatie van een Call for Ideas voor klimaatstudies op ISS,. Deze call is inmiddels uit..nb: de call komt van D/HME (niet van D/EO). De presentatie over ASIM (Atmosphere Space Interactions Monitor) het instrument gepland voor de Columbus module in staat als AI voor DOSTAG-62 - par.1.7 Technology. De TRP- en GSTP-5 Werkplannen 2010 worden momenteel ge-updatet 3 IPD (intrument Pre-Development) - par.3.3 EarthCare. De mislukte Jena lasertests in vacuüm worden nog steeds onderzocht en hebben nog geen conclusie opgeleverd. Testen van nieuwe diodes in vacuüm (waarbij zorgvuldig alle contaminatie is verwijderd) hebben in zelfde type degradatie geresulteerd. (in lucht treedt geen degradatie op). NB: Voor ADM is nu definitief voor low pressure in-situ cleaning als baseline gekozen (O2 geeft de reinigende werking). Vz: Vraagt of er nog presentatie over lasertechnologieën nodig is. NL vraagt hoelang nog in EarthCare doorgegaan wordt met laser operatie in vacuüm, omdat ADM duidelijk voor pressurised heeft gekozen. B: wil een laserpresentatie; specifieke technologieën voor verschillende missies; UK idem dito Exec: duidelijk dat pressurised betere resultaten geeft; maar nog gecompliceerd waar optimum ligt. Er komt een laserpresentatie (verschillende technologieën, verschillende missies, etc) op een volgende DOSTAG (AI update van AI 59.4). - par support of new-generation instruments ITT voor FLEX type spectrometer voor IOD van FLEX is uit. Bedoeling is tandem vliegen met Sentinel Doc.106 STSE (support to Science element), DUE (Data User element) en VAE (Value Added / Market Development element) STSE (zie ook STSE website ) - par Van de gestarte STSE-projecten wordt beknopt goede voortgang gemeld, NL is bij 3 betrokken: WACMOS (ITC lead + KNMI, VU), ICAROHS (DLR lead, KNMI) en Changing Earth Science Network (KNMI is deelnemer); van de laatste is de mid term review van de 12 subprojecten in juni 2010 op het Living Planet Symposium Bij STARS (blz 6) zou exec nagaan of de beloofde afstemming met EUMETSAT al heeft plaats gehad. Exec meldt dat dit zal gebeuren door de project manager (Noorse meteo dienst is trekker, zie STSE website). Of deze relatie zal worden opgebouwd moet worden nagegaan. - par.1.5 Op de EO and Water cycle science conferentie in nov. zijn NL-presentaties van KNMI, ITC, VU, UU, WUR, Alterra, TUD, TNO, FutureWater etc. Op de SOLAS Science conference in nov. zijn NL-presentaties van WUR, TNO, IMAU, NIOZ en RUG - par.1.6 Hier staat een tabel met nieuwe STSE-projecten Pieter Visser is geïnformeerd over(goce+); Ad Stoffelen en Hans Roozekrans zijn geïnformeerd over MicroWat (wind) en SMOS-ice (zeeijs) NL: Er zou na de zomer een aparte QSR komen voor CCI (Climate Change Initiative)!is nu oral. Exec zegt toe dit voortaan te zullen leveren.(regulier QSR in PBEO en dus DOSTAG). Op vraag van B antwoordt exec dat de implementatie van STSE wordt uitgevoerd door de executieve met aanbevelingen van ESAC en interne ESA adviesorganen en andere internationale organisaties. DUE/DUP

3 3 - par.2.3 Er wordt een lijstje met mogelijk nieuwe DUE-projecten genoemd - par.2.4 In nov. is afsluitende TEMIS-bijeenkomst NL: TEMIS is groot succes; wat gebeurt er na final meeting met TEMIS (vervolg) en andere DUE projecten? Exec. Geen continuering volgens contract meer mogelijk (enkele CCN's zijn al geweest). Exec zal naar andere oplossing zoeken. Vz zal dit punt van continering van DUP projecten in het algemeen ook naar PBEO brengen. VAE - par.3.1 Voortgang wordt gemeld van alle nieuwe VAE-contracten, incl. die met NL-partijen: Crop seed (Terrasphere), Ship info systems (Havenbedrijf Rotterdam) en Transport (Argoss). ESA zou vanaf deze QSR nieuwe indeling aanhouden: "type of services" en "type of markets"; dit is niet gebeurd. Op p.16 wordt ESA-bezoek aan Shell gemeld voor presentatie over gebruik van aardobservatie bij sustainable development Exec: Algemene presentatie aan Shell over ESA en EO services in het algemeen (bewust zijn); land use, land en impact op milieu in het algemeen. 4.3 Doc.107 CM (continuity of missions) en MMGS (multimission ground segment) - par.1.1/1.3.1 Aanpassingen bij Envisat voor baanverlaging in okt.2010 zijn gestart. Het GOMOSinstrument werkt weer iets beter. Deadline voor presentaties Living Planet symposium is 15/11 - par In vorige QSR is bij Scia een negatieve trend en seizoensafhankelijkheid in de pointing (Envisat attitude) geconstateerd. Mogelijke oorzaak is een discrepantie tussen data model van de STR en het orbit model. Heeft effect op L2 producten. Dit zou worden onderzocht maar in deze QSR wordt alleen bij GOMOS iets over de pointing gezegd Exec meldt dat GOMOS anomaly weer aanwezig is. Wordt over gerapporteerd in januari DOSTAG (AI) - par Op de atmosfeerconferentie in Barcelona in september waren +10 NL-lezingen: SRON, UU, KNMI, RIVM. SCIA HDO/H20 is gepubliceerd in Science. - par Op de OceanObs conferentie in sept. waren diverse NL-presentaties (NIOZ, IMAU, Deltares, RWS, S&T, MARIS) - par Op de FRINGE (SAR interferometry) workshop in nov./dec. komen NL-presentaties van TUD en WUR ALOS: Exec meldt dat JAXA ALOS datapolicy wil herzien (vermoeden: commercialisering) NL: Wat is de huidige status m.b.t. de Envisat pointing? Op vraag van NL zegt exec dat in volgende QSR zal een paragraaf komen m.b.t Envisat pointing (AI). Op vraag van B (reprocessing kan misschien wel voor wetenschappelijke gebruikers maar niet voor operationele/sentinel gebruikers) zegt Exec dat reprocessing niets met de satelliet te maken heeft; er komen steeds betere algoritmes voor (L1 en) L2, en er is nog veel te leren. Ook b.v. bij S5P zal steeds noodzaak zijn data te reprocessen; dit zijn nieuwe instrumenten. Exec is verder aan het zoeken naar kostenreducties (IBM -> Linux platforms) zonder de dataproducten aan te tasten. GSCB/LTDP/HMA: NL vraagt om uitstel DOSTAG Review op LTDP Guidelines (Long Term Data Preservation; n.a.v. d.d. 29 sept.) om gebruikersachterban te kunnen raadplegen. Exec: 12 oktober komt er update, maar het is een levend document; commentaar is welkom ook tot december. Resultaten van de GSCB workshop in juni 2009 staan op CD, die is uitgedeeld, en op web. Nota bene: in doc 121, par. 4 (agendapunt 8.1 Earthnet) wordt nader op LTDP ingegaan, maar is aldaar niet aan de orde gekomen. 4.4 Cryosat-2, EO(2009)108 De tests zijn afgerond en de satelliet is gereed voor transfer naar Baykonur. Lancering nu tentatief gezet op 28/2, vertraging komt door drukte op Baykonur (nationale missies hebben prioriteit). Geen verandering van huidige schedule. Volledige lanceercampagne gaande. D vraagt naar PR activiteiten op volgende DOSTAG. Eind augustus is een cryosfeer workshop gehouden op Groenland, er was geen NL-presentatie. NL-belang is beperkt: levering software door Sat.Serv., data-belang bij bv. IMAU/DEOS. 4.5 GOCE, EO(2009)109 Het gradiometer noise probleem heeft beperkte invloed op de geofysische metingen (ruimtelijke resolutie 120 km i.p.v. 100 km bij zelfde 2 cm geoide nauwkeurigheid, zoals ook al op DOSTAG60 werd vermeld). Inmiddels is performance in bovenste deel bandbreedte met 30% verbeterd.

4 4 Satelliet positie bepaling (SST instrument) verloopt ook heel goed. Performance van GOCE voldoet alles bij elkaar daarmee aan de meest strenge missie performance eisen. Ondertussen is er wel een serieus probleem (16 oktober) opgetreden: Het lukt niet de satelliet in de nominale DFACS (drag-free control) operationele mode te houden; er is terugval naar FPM (fine pointing) mode. Oorzaak lijkt communicatie (TM/TC) s/w probleem van de ion thruster met de hoofdboordcomputer te zijn. Verder additionele anomalie nl dat mass memory niet goed geleegd kon worden (data ontbraken). Zonder ionpropulsie is s/c gaan dalen. Nu is dmv. s/w patch ion thruster weer in werking; ook mass memory weer okay; altitude is weer hersteld en GOCE is weer in nominale DFC mode. Er is geen overschakeling naar de redundant tak geweest. 1 e MOP wordt nu vervolgd tot eind maart D vraagt naar oorzaak gradioruis; wanneer 3 e MOP en hoe in relatie met solar activity? Exec: oorzaak gradioruis nog niet duidelijk. Huidige missiebudget gaat t/m MOP2. Afhankelijk van orbit, solar activity, advies scientists, etc zal missie-extentie aangevraagd worden. TUD was actief op de genoemde 3 symposia in juli-sept., Sandra Verhagen zat zelfs in het wetenschappelijk comité van het Rome symposium. Begin 2010 is er een internationale GOCE User workshop met de 1e meetresultaten. NL-belang is groot, zowel industrieel (m.n. koudgas/be, zonnepanelen/ds) als wetenschap-pelijk: datagebruik (o.a. IMAU/ITC), datapre-processing (SRON), baanbepaling (TUD). 4.6 ADM, EO(2009)110 De laser vertoont tijdens tests nu nog maar een geringe energiereductie en ESA denkt dit tijdig te kunnen oplossen, meer info is medio okt. bekend; begin 2010 zijn langdurige lasertests voorzien. Het satellietplatform kende kleine problemen, maar die waren snel verholpen. In vorige QSR was al gemeld dat de marge op was om lancering in april 2011 te halen, deze is nu gezet op nov Tijdige beschikbaarheid Vega-raket is groot risico maar daarover wordt niks gezegd (zie ook pt.4.10). Eerste Vega-start (kwalificatie) is op z n vroegst pas eind In de juni IPC is procurement voor een alternatieve raket aanvaard. Exec: Alle aandacht nu naar (UV) LIC. Low pressure in-situ cleaning optie (er is een minimum hvh O2 nodig om LIC te voorkomen) wordt verder onderzocht. Laser operatie 16 dagen continu (onder low pressure). In allerlei testen is LIC nu volledig afwezig. Een duurtest van hele instrument is na drie dagen afgebroken vanwege (probleem om testkamer schoon te krijgen)..ook hier geen LIC op optische elementen gevonden. Vraag is nu waar de laser energy drop dan wel vandaan komt; mogelijkerwijs door een gecorreleerde verschuiving van spiegels. Nu gaat het nog om long-term no-lic verification. Er komen testen voor duur van 8 weken (waarschijnlijk op FM vanwege schedule). Low pressure in-situ cleaning lijkt nu wel baseline, maar lekproblemen flushing system (factor 5 te hoog) moeten nog opgelost worden. Ervaring wordt opgedaan uit o.a. GOCE missie (ion propulsie). Eerste vluchtlaser waarschijnlijk in maart 2010 beschikbaar. NL: in-situ cleaning nu baseline voor alle lasermissies (ihb ATLID in EarthCare) en is low pressure ook optie voor Atlid? Exec: Wordt in ATLID (voorzien als 'full pressure') als optie onderzocht. NL-belang is behoorlijk, zowel industrieel (zonnepanelen/ds, reactiewiel/be) als wetenschappelijk (KNMI: data gebruik, algoritmes). 4.7 SMOS, EO(2009)111 Satelliet is nu op de lanceerbasis Plesetsk voor lancering met Rockot op 2/11. Het grondsegment lijkt tijdig gereed te zijn. GS: NRT testdata zijn verbeterd en nu van goede kwaliteit; er zijn wel wat data gaps, maar dat is niet erg voor de commisioning fase; wordt opgelost met ECMWF via reruns). NL-belang in SMOS is vooral het wetenschappelijk gebruik (VU, KNMI, WUR, ITC, TUD). 4.8 SWARM, EO(2009)112 Er worden (kleine) problemen gemeld bij de accelerometer, de EFI (Electrical Field Instrument) shock test en het algoritme prototype. Lancering is formeel in 2 e kwartaal 2011 (30/6!), in het IPC-doc. over de raket staat 3 e kwartaal. Op de IAGA Scientific Assembly waren ook NL-presentaties (UU, Earthworks); op de 2e SWARM Science meeting waren NL-presentaties van TUD. Onera wordt ingeschakeld m.b.t. microvibratie probleem (impact op accelerometers). Zij hebben apparatuur om impact lage frequentie te meten. NL-belang in SWARM is: zonnepaneel(ds)/koudgas(bradford) en voor dataprocessing/datainfrastructuur (TUD). 4.9 EarthCare, EO(2009)113

5 5 De PDR heeft een aantal zaken opgeleverd: voortgang bij platform is goed (al zit totaalgewicht nu op 2025 kg, dus weinig marge), bij het ATLID instrument is de LIC (Laser Induced Contamination) nog niet opgelost (zie ook onder 4.6 ADM) en ook bij 2 andere instrumenten (BBR, MSI) zijn belangrijke zorgpunten gemeld, zo ook bij het Japanse CPR instrument. De lancering is iets opgeschoven (van sept. naar okt. 13) maar dit wordt in de tekst niet genoemd. Er wordt wel melding gemaakt van additional efforts concerning the launcher issue. Vz vraagt naar descoping opties. Exec: optie voor low cost launcher. Bleek niet te gaan vanwege massa, antenneomvang, etc en tegelijkertijd wetenschappelijke eisen overeind houden. I.h.b. dimensies van antenne is besproken met MAG(?). De PDR baseline voldoet dus volledig aan EarthCare scientific objectives. NL-belang is zowel wetenschappelijk (KNMI, RIVM, TUD) als industrieel (Vis-NIR-SWIR optical head van MSI-instrument TNO/DS onder MSI-prime SSTL en zonnepaneel-ds) Status of Vega launcher, oral Uitgestelde presentatie van vorige DOSTAG. Procurement van 5 lanceerders in het tijdvak : ADM, LISA PF, IXV demonstrator. Voor SWARM is Vega back-up. Maiden flight gepland voor eind D vraagt naar launch capacity van Vega (getallen zijn blijkbaar nog niet definitief). B vraagt bovendien naar de algemene specificatie zoals vibratieniveaus, CoM, etc; B vraagt bovendien naar voordelen Vega t.o.v. gevestigde orde. F Ziet tegenstrijdige rapportage: deze presentatie is optimistischer dan wat in de QSRs wordt gemeld (b.v. m.b.t. SWARM). Vz vraagt bovendien hoe zeker de maidenflight is/ welke problemen er nog opgelost (kwalificatie) moeten worden. Exec: Specs worden afgestemd met user requirements (komen in een user manual) Er is criticality voor meerdere missies als ontwikkeling de verkeerde kant opgaat. De kwalificatie start volgend jaar mits het grondsegment okay is (ergens mid volgend jaar bekend). 5. MTG, EO(2009)124 De Fase A extentie (eigenlijk B1) is succesvol afgerond; de ITT voor Fase-B2/C/D is in juli uitgegaan; de contractor wordt eind 2009 geselecteerd. Het doc. meldt wel de voortgang bij enkele technologieaspecten maar het (beloofde) totaaloverzicht ontbreekt. ESA en EUMETSAT lanceerdata zijn niet met lekaar in overeenstemming (bv. lancering 1 e MTG-I is een jaar vertraagd naar eind 2016 en 1 e MTG-S nu medio 2018); bij EUMETSAT is discussie gaande over de missieprioriteiten (instrumentkeuze) en daarover staat niks in de ESA QSR. Vragen NL: 1. Status instrumentkeuze? 2. lanceerdatum ESA: 2015, EUMETSAT 2016 (niet consistent), verzoek volgende DOSTAG volledig planningschema (nu alleen t/m 2010) Exec: Lanceerdatum MTG-I1 (image) is verschoven naar eind 2016 en S1 (sounder) naar 2017; verder afhankelijk van Tender Evaluation Board (TEB). M.b.t. instrumentkeuze is er geen verandering t.o.v. ITT (zowel I-1 als S-1, zie datasheet Annex 2) en kan ook niet worden veranderd zonder redesign van de hele missie (S4 UVN zit er bij). Exec zegt toe voortaan planningschema te leveren in QSR. NL-belang: Gemikt wordt op industriewerk bij vooral de zonnepanelen, instrumenten en koudgas/componenten. 6. Earth Watch Programme 6.1 GSE, EO(2009)114 Geen document op voorhand beschikbaar; document is op eerste dag DOSTAG meeting per binnengekomen. Promote, Respond en PolarView worden onder EC ; Terrafirma, Marcoast, Forest, Mariss en Food worden onder GSE extensie voortgezet (in afwachting van EC-contract?), maar wat met Risk en Land gebeurt wordt niet gemeld. Ook het beloofde doc. met rapportage van alle user workshops is nog niet uitgereikt. Er wordt door exec verwezen naar de website PROMOTE final review eind oktober en transfer naar EU project MACC wordt verder gerealiseerd. Exec meldt dat contacten met MyOcean onderweg zijn (zie annex 2, GSE Service Developments, pag.1) NL-belang: NL is vooral betrokken bij pilot services voor atmosfeer (PROMOTE/GAS) en water (MarCoast). In mrt.heeft NL K 810 extra intekening gemeld, bedoeld voor Terrafirma en Food 6.2 Fuegosat, EO(2009)115 Beetje voortgang gemeld nu de 1 e mini-campagne is gestart.

6 6 Voor het opstellen van het SOW wordt nog steeds gewacht op de input van de HL-Werkgroep. D en F vragen naar resultaten workshop; F wil weten hoe het verder met programma moet. Exec meldt dat details van de workshop op website staan. Verschillende gebruikerseisen (o.a. vulkanen) als input voor missiedefinitie; Wordt volgende DOSTAG gerapporteerd (AI); NL-positie: NL is geen deelnemer in het project. 6.3 Status of the ESA Climate Change Initiative (CCI) (oral) Website: Op 5 oktober is bij ESRIN een CCI infodag gehouden (230 deelnemers). Hierin o.a. informatie over de relatie met GCOS (Global climate Observing System), de 11 ESA ECV's (essential climate variables) en de tenderprocedure. Zie Geo-return target NL is 760 k (NL inschrijving CCI totaal 2 M!!); dat betekent NL in een enkele bijdrage beperkt is tot een maximum van 532 k (70% van de nationale geo-return). Procurementplan is door de IPC goedgekeurd. ITT's op EMITS; closure voor proposals 29 januari NL maakt zich zorgen dat grote hoeveelheid gevraagde documentatie (zie CCI infodag - een full specification of an operational processing system incl ATDB, DDD, IODD, DPM) science instituten weerhoudt om deel te nemen (en bovendien gaat groot deel funding naar industrie); belang: "scientists should be kept in". F: ondersteunt NL interventie en benadrukt ook dat hierdoor veel geld naar industrie gaat Exec: Ja, veel documentatie nodig (ook voor het validation plan); maar dat is nou eenmaal nodig; Exec zal aan Dohorty (ESA) vragen om hoeveelheid documentatie te reduceren (AI). Leiding zal door Science moeten zijn. Maar Scientists kunnen dan industrie inschakelen. Exec is bereid om per proposal met scientists/industrie (bidder) documentatie af te stemmen. D: vindt de constructie scientists/industrie vreemd: scientist moet industrie vragen om science docs te schrijven. Vz zal DOSTAG zorg om documentation load en verhouding industrie/science aan PBEO melden. 7. GMES Space Component 7.1 GSC, EO(2009)116 Overzicht van belangrijkste ontwikkelingen: - het aangepaste GSC Implementation Plan is in de sept. PB-EO besproken. - de principes van de Sentinel data policy zijn in de sept. PB-EO vastgesteld, uitwerking vindt nu plaats via o.a. het Sentinel Operations Concept en High Level Operations Plan (HLOP). Op 11/9 was een infodag waar de datapolicy veel bijval kreeg behalve van commerciële dataproviders. - de GSC Implementing rules (incl.georeturnregels) zijn door Council aanvaard. - in PB-EO is de nog ongedekte financiering besproken van: lancering/iov B-units van S 1-3, 1 e onderdelen C-units van S 1-3, A-/B-units S-5, Jason-CS en de initiële operaties vanaf 2012; hiervan moeten S-5 en Jason-CS door ESA worden betaald, de overige door de EC en over het bedrag hiervoor (M 563) wordt overlegd tussen ESA en EC - er is een formele dialoog opgestart met lidstaten en EUMETSAT over de lange-termijnoperaties - Bij S 1-3 wordt redelijke voortgang gemeld, in de nov. IPC ligt het S-4 Procurement proposal voor. - de resultaten van de Camelot-studie (KNMI) zijn in de MRD update van S-4, 5, 5P verwerkt. Data policy D geeft aan dat veel value adders problemen hebben met de ESA Sentinel open data policy. F vraagt om proces van implementatie van de data policy in DOSTAG te bespreken. Vz meldt dat dit expliciet bij het mandaat van DOSTAG hoort CH vraagt presentatie van CAMELOT studie in een volgende DOSTAG Exec geeft aan dat niet alle data providers (value adders) problemen met de data policy hebben, maar wel precies de inhoud/duidelijkheid van de policy willen weten; bovendien speelt het allemaal pas in aantal jaren (vanaf eind 2013), zodat bedrijven tijd hebben om zich aan te passen aan de data policy (PBEO en EC kwestie). CAMELOT resultaten zullen worden gepresenteerd in januari of april DOSTAG (AI). M.b.t. S5P (pg 14): - reactietermijn op RFQ (naar DS) voor SWIR / IEU was tot 24 september verlengd; proposal evaluatie is 28 september gestart. Tender Evaluation Board (TEB) voorzien eind oktober aanbod van ASI voor in-kind levering van IUE-delen wordt juridisch en beleidsmatig bezien - de ITT voor het platform wordt nu medio okt. verwacht - de Adviesgroep (MAG) heeft in sept. 2 e sessie gehouden, m.n. over de MRD update en identificatie van de L2 producten rekening houdend dat de S5P niet aan alle MRD requirements van

7 7 de S5 voldoet. Er is actie (begin 2010) aan MAG om een lijst te genereren van S5P L2 producten op basis van de instrument capabilities. NL-belang richt zich vooral op de atmosfeerinstrumenten op S5p en Sentinels-4&5, beoogd werkpakket voor Sentinels 1-3 is vergelijkbaar (zonnepanelen, reactiewielen, zonnesensors). 7.2 Sentinel-1, EO(2009)117 Voortgang is redelijk. Raketkeuze (Soyuz of Zenit) is nog niet gemaakt. Het industrieteam is compleet. Exec meldt flink uitstel (iets van een jaar later dan in doc.) van lanceerdatum. Wordt class A change voor industrie (vertraging wordt aan industrie vergoed); er is nog geen commitment met industrie. Nieuwe lanceerdatum komt in volgende QSR. Exec meldt verder vertraging launch dates van alle drie B-units vanwege financiële problemen. Productie van B units gaat in normaal tempo door; eventueel storage tot lancering. NL-belang was gericht op zonnepanelen (DS), reactiewiel (BE) en zonnesensoren (TNO/BE). Echter is alleen het zonnepaneel-contract binnengehaald, de andere gingen naar D; daarnaast wordt Sat.Serv. genoemd bij de TM/TC en de EGSE. 7.3 Sentinel-2, EO(2009)118 Voortgang is redelijk o.b.v. nieuwe schema met lancering half jaar later dan oorspronkelijk gepland, mei 13; wel worden diverse problemen gesignaleerd. Het industrieteam wordt langzaam compleet (is bij S-3 al verder!). Raketkeuze is tussen Rockot en Vega, door Arianespace is meer info over Vega beloofd. NL-belang is gericht op zonnepanelen, reactiewielen en zonnesensoren, naast het instrument. In de Procurement-lijst staat NL nu bij de zonnepanelen (DS) en bij E/GSE (DS/Sat.Serv.); reactiewiel en zonnesensor staan nog open 7.4 Sentinel-3, EO(2009)119 Voortgang is goed o.b.v. nieuwe schema met lancering half jaar later dan oorspronkelijk gepland: apr. 13. Het industrieteam is bijna compleet. Raketkeuze is tussen Rockot en Vega, door Arianespace is meer info over Vega beloofd. NL-belang is gericht op zonnepanelen, reactiewielen en zonnesensoren. In de Procurement-lijst wordt NL nu genoemd bij de zonnesensor (TNO) en bij enkele instrumenten (Sat.Serv., TNO, Tecnovia), maar niet bij de zonnepanelen (naar F) en reactiewielen (naar D). 7.5 Ground segment, EO(2009)120 De PDR van de Coordinated Data Access System (CDS) is succesvol afgerond. Elke Sentinel heeft specifieke Payload Data Grond Segment (PDGS) elementen. Mogelijkerwijs station front-end processing gemeenschappelijk. Het Sentinel facilities procurement plan zou al in IPC behandeld zijn maar is nog niet in IPC geweest. Multi-missie PDGS valt onder verschillende funding programma's namelijk EOEP, Earthnet en GSC. Par. B (p. 6), data access: D vindt data access tot alle projecten niet bevredigend; vraagt of afstemming met EU hierover mogelijk is. Exec: Afstemming verzoek van services nu gaande, maar alle cross-links zijn nog niet voor alle projecten duidelijk. Een knelpunt ligt bij de budgettering, waarbij EC de prioritering bepaald. Vz zal issue over data access naar PBEO brengen. NL-belang is primair gericht op de atmosfeer- en waterbeheerdiensten. 8. Earthnet, EO(2009)121 Geen opmerkingen. NB Bij OMI (p.6) had verwezen moeten worden naar doc.125 i.p.v. doc Third party Approved missions Evaluation report 2009, EO(2009)125 ESA stelt voor alle huidige TPM s te verlengen, incl. het mirror-archive van de OMI-data (Cat-1). Er is voldoende budget hiervoor. GOSAT is in laatste stadium van commissioning fase. Distributie van L1 producten wordt eind oktober verwacht, L2 producten (CO2, CH4 kolommen en cloud coverage) vanaf januari Voor OCO follow-up missie (nu in onderzoek bij NASA) zal ESA relevant ground segment support geven voor EU OCO gebruikers. B protesteert heftig over statement in QSR dat bestaande missies ondersteuning krijgen totdat nieuwe missies komen i.v.m. data continuïteit, cross validation, etc. Exec: ja, dat is zo. Vz concludeert dat DOSTAG de aanbevelingen (alle TPMs verlengen) van Exec bekrachtigt. NL-positie: Akkoord. 8.2 Third party Candidate missions Evaluation report 2009, EO(2009)126

8 8 Omdat veel kandidaat TPM s nog in evaluatie zijn, wordt nu maar 1 nieuwe TPM voorgedragen: Jason-3 (altimeter metingen van oceaanoppervlak, windsnelheid en golfhoogte). De bekende reden voor verlenging is om inzicht te krijgen in variabiliteit van oceaanoppervlak topografie. EUMETSAT voegt daar nog o.a. het belang m.b.t. klimaatverandering via bepaling gemiddeld zeeniveau aan toe. Van belang voor samenleving en levert bovendien veel nieuwe science op. Exec vraagt DOSTAG om approval. UK is enigszins verbaasd omdat scientists sowieso al toegang hebben tot data van Jason-3 Exec: Nee, het is geen duplicatie; door deze bijdrage als 3rd party missie kunnen nieuwe producten worden ontwikkeld en eventuele gaps uit het verleden worden voorkomen. Daarnaast stelt UK dat opvoeren van Jason-3 als iets nieuws opmerkelijk is omdat ook Jason-1 en 2 beschikbaar zijn gesteld. Exec meldt dat het nu wel anders ligt, maar UK meent van niet. D vraagt zich af waarom alleen maar een enkele nieuwe missie wordt voorgesteld en wil lijst van kandidaatmissies voor toekomst. Exec: EnMap, GCOM, ALOS follow-on, LDCM, OCO follow-on, Venus, en andere; en ja, er kan plan komen, maar dat is aan verandering onderhevig. B vraagt of budget ook naar ontwikkeling gaat hetgeen B niet wenst. Exec stelt dat zo'n harde uitspraak op voorhand niet handig is. Vz concludeert dat DOSTAG de aanbevelingen van Exec (Jason-3 als nieuwe 3rd party mission) bekrachtigt. Er is voldoende budget hiervoor. NL-positie: Akkoord. 9. MetOP Annual status report, oral, dus geen doc. Bij EUMETSAT is gemeld dat GOME-2 last heeft van degradatie; de oorzaak is nog onbekend en wordt bestudeerd, ook wat evt. nog gedaan kan worden om de GOME instrumenten voor Metop-C en B te verbeteren op dit punt. De andere instrumenten hebben weinig tot geen problemen. Het HRPT-probleem (NOAA High Rate Picture Transmission) op MetOP-A is verholpen op MetOP-B en C. Exec: METOP-A operaties zijn al tijden nominaal. Voor het GOME degradatieprobleem (vergelijkbaar met SCIA) wordt task force ingesteld. EUMETSAT is in onderhandeling met NOAA voor Antarctica data aquisitie. HRPT stralingsproblemen (south atlantic anomaly wordt nu uitgesloten voor data). METOP-B: lanceerdatum 2012 (een jaar vertraagd); METOP-C: 2016 (Post- EPS zal er zeker niet zijn voor 2018). 10. Post-EPS Status and Next steps, oral In doc.105 (p.10) word een beknopt overzicht gegeven van status en planning bij Post-EPS. Bij EUMETSAT is gemeld dat Fase 0 bijna is afgerond, in december vindt de afsluitende review plaats. Fase A gaat in januari 2010 van start en duurt tot herfst van In fase A worden verdere haalbaarheid-studies gedaan naar de verschillende missies, worden kostenschattingen gemaakt en wordt uiteindelijk definitief besloten over inhoud (missies), kosten en uitvoering van het programma. Samenwerkingsverbanden (met ESA, NOAA, CNES en DLR) zullen verder vorm gegeven worden. De lijst met missies die in fase 0 zijn onderzocht zal ook de baseline zijn voor fase A. Landen hebben meer info gevraagd over single vs dual ( split ) satellietconfiguratie. Er is uitgebreide discussie over de instrumentkeuze. Het DWL instrument is voorlopig in de wacht gezet (wachtende de demonstratie van ADM) maar is mogelijk toch niet geheel uit beeld in het Post-EPS programma. Next meeting: In ESA HQ Parijs op 27 en 28 januari 2010.

1. Adoption of Agenda, OJ60

1. Adoption of Agenda, OJ60 1 Toelichting 60e DOSTAG, 2, 3 sept. 2009 Nederlandse delegatie: Avri Selig, Jitze van der Meulen, Joost Carpay (tevens vz DOSTAG). Geel: Vragen van NL delegatie plenair aan Executieve Nieuwe delegatieleden:

Nadere informatie

Verslag 57 e DOSTAG, 22, 23 oktober 2008

Verslag 57 e DOSTAG, 22, 23 oktober 2008 1 Verslag 57 e DOSTAG, 22, 23 oktober 2008 Geel : NL vraag 3 Action items, EO(2008)97 56.1 "GMES: data security en de "S" van GMES): agendapunt 6.6 56.2: review of DUE, komt in DOSTAG-59 (2009Q2) 56.6:

Nadere informatie

Verslag DOSTAG 49 1/6 versie 1 DOSTAG 49

Verslag DOSTAG 49 1/6 versie 1 DOSTAG 49 Verslag DOSTAG 49 1/6 versie 1 Estec, 24-25 oktober 2006-10-27 Aanwezig: J. v.d. Meulen, J. Carpay DOSTAG 49 1. Draft Agenda (OJ 49 rev. 1) Opvallend was het grote aantal afwezige landen: België, Spanje,

Nadere informatie

DOSTAG 42. 4.1. EOEP Development and Exploitation Element QSR (2004/4) ESA/PB- EO(2005)7

DOSTAG 42. 4.1. EOEP Development and Exploitation Element QSR (2004/4) ESA/PB- EO(2005)7 1. Adoption of draft agenda ESA/PB-EO/DOSTAG/OJ/42, rev. 1 DOSTAG 42 2. Chairman s feedback from PB-EO 102 Oral report 3. Review of actions Oral report 4. EOEP 4.1. EOEP Development and Exploitation Element

Nadere informatie

56 e DOSTAG, 4-5 sept Verslag Nederlandse delegatie: Joost Carpay (eerste 2 minuten), Avri Selig, Jitze van der Meulen.

56 e DOSTAG, 4-5 sept Verslag Nederlandse delegatie: Joost Carpay (eerste 2 minuten), Avri Selig, Jitze van der Meulen. 1 56 e DOSTAG, 4-5 sept. 2008 Verslag Nederlandse delegatie: Joost Carpay (eerste 2 minuten), Avri Selig, Jitze van der Meulen. 1 Agenda EOEP Dev/Expl. is voor het eerst in 3 docs opgesplitst, er is geen

Nadere informatie

Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans

Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans Roadmap 2.0 Aanleiding en context Status Roadmaps 2.0 Evaluatie Hoe verder? Waarom Roadmap 2.0; het budget Consequenties van het beleid en in

Nadere informatie

Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten

Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten Status Roadmap 2.0 10.4.2012 Nico van Putten Roadmap 2.0 Aanleiding en context Status Roadmaps 2.0 Evaluatie Hoe verder? Waarom Roadmap 2.0; het budget Consequenties van het beleid en in Regeerakkoord

Nadere informatie

NSO presentatie Big Science Industry Day 16 oktober 2013 Joost Carpay Netherlands Space

NSO presentatie Big Science Industry Day 16 oktober 2013 Joost Carpay Netherlands Space 1 NSO presentatie Big Science Industry Day 16 oktober 2013 Joost Carpay (j.carpay@spaceoffice.nl; Netherlands Space www.spaceoffice.nl) Office Netherlands Space Office (NSO) Ruimtevaartorganisatie van

Nadere informatie

GMES. Global Monitoring for Environment and Security. Een politiek initiatief om met informatie- en kennis- technologie Europa te

GMES. Global Monitoring for Environment and Security. Een politiek initiatief om met informatie- en kennis- technologie Europa te GMES Global Monitoring for Environment and Security Een politiek initiatief om met informatie- en kennis- technologie Europa te voorzien van een (onafhankelijk) informatiesysteem voor milieu en veiligheid.

Nadere informatie

1. Draft Agenda D verzoekt of in toekomst ook Sentinel Project Leiders aanwezig kunnen zijn bij DOSTAG

1. Draft Agenda D verzoekt of in toekomst ook Sentinel Project Leiders aanwezig kunnen zijn bij DOSTAG 1 Verslag 59e DOSTAG, 28, 29 april 2009 Avri Selig, Jitze van der Meulen, Joost Carpay (voorzitter DOSTAG) Geel: Potentiële vragen NL delegatie aan DOSTAG Nieuw is de Tsjechische delegatie. 1. Draft Agenda

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen

JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen JPI Oceans Gezonde en productieve zeeën en oceanen www.jpi oceans.eu OVERZICHT Terrein Governance Operationeel maken Strategic Research and Innovation Agenda Belgische deelname en interesse Outlook SRIA

Nadere informatie

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid

Bijlage 9. UNI 120621.9 REB GD. Releasebeleid Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte schade,

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Test rapportage Waarom eigenlijk?

Test rapportage Waarom eigenlijk? Testrapportage Boodschappers van de koning? Test rapportage Waarom eigenlijk? TestNet voorjaarsevenement 2015 Jurian van de Laar Jurian van de Laar @JurianvdL 30 april 2015 @JurianvdL Jurian van de Laar

Nadere informatie

Introduction KNMI. Glossy. KNMI Open Data KDC ESA. Raymond Sluiter KNMI

Introduction KNMI. Glossy. KNMI Open Data KDC ESA. Raymond Sluiter KNMI Glossy KNMI Open Data KDC ESA Raymond Sluiter KNMI Introduction KNMI KNMI: The national institute for weather, climate research and seismology in The Netherlands... KNMI is an agency of the Ministery of

Nadere informatie

DatuX support diensten 2012

DatuX support diensten 2012 DatuX support diensten 2012 Wilt u beschikken over een Linux professional wanneer u dat wilt? Dat kan: Met een support contract van DatuX bent u hier van verzekerd. Tevens kunt u uw servers laten beheren

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 27 februari 2009

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage. Datum 27 februari 2009 > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-Generaal Bezuidenhoutseweg 20 Postbus 20101 2500 EC Den Haag

Nadere informatie

Satellietdataportaal. Stand van zaken 10 december 2014

Satellietdataportaal. Stand van zaken 10 december 2014 Satellietdataportaal Stand van zaken 10 december 2014 Agenda 1. Korte terugblik Satellietdataportaal groeiseizoen 2014 2. Stand van zaken Sentinel-satellieten 3. Ontsluiting van de Sentinel-data 4. Centrale

Nadere informatie

Coaching; de brandstof voor je verbeterprogramma

Coaching; de brandstof voor je verbeterprogramma Eric van der Vliet Eric.van.der.vliet@logicacmg.com LogicaCMG 2007. All rights reserved De start van een verbeterprogramma We weten waar we staan We weten waar naartoe En nu? Een veel gebruikte aanpak

Nadere informatie

DataTube. Towards an operational data & model cloud

DataTube. Towards an operational data & model cloud DataTube Towards an operational data & model cloud NDCM Leerproject InformatieSystemen dr.ir. Gerben J. de Boer (Deltares) drs. Maarten Plieger (KNMI) programma manager Marcel Molendijk (KNMI) Verkenning

Nadere informatie

Maatschappelijke acceptatie van energie projecten

Maatschappelijke acceptatie van energie projecten Maatschappelijke acceptatie van energie projecten Ynke Feenstra Ruimteconferentie 2011, workshop Energie en ruimte Rotterdam, 19 april 2011 www.ecn.nl Energieonderzoek Centrum Nederland 600 medewerkers

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Wat komt er op ons af?

Wat komt er op ons af? BUSINESS ASSURANCE ISO 45001 Wat komt er op ons af? Apply veiligheidsdag Hans Snoeren 25 mei 2016 1 EHS Conversion_01_Introduction_Rev 0 SAFER, SMARTER, GREENER Introductions Planning ontwikkeling ISO

Nadere informatie

COMPENDIUM VOOR KUST EN ZEE

COMPENDIUM VOOR KUST EN ZEE COMPENDIUM VOOR KUST EN ZEE DRAAIBOEK voor de uitbouw van een geïntegreerd kennisdocument over de socio economische, ecologische en institutionele aspecten van de kust en zee in Vlaanderen en België COMPENDIUM

Nadere informatie

ISO 9001: Niets aan de hand! Enkele cosmetische wijzigingen... of toch niet?

ISO 9001: Niets aan de hand! Enkele cosmetische wijzigingen... of toch niet? ISO 9001:2015... Niets aan de hand! Enkele cosmetische wijzigingen... of toch niet? NNK bijeenkomst, 09 september 2014 Bob Alisic / ActinQ V2.1 Waarom een nieuwe versie van ISO 9001? De norm in lijn te

Nadere informatie

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International

Succes = Noodzaak x Visie x Draagvlak 2. Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International Succes = x Visie x Draagvlak 2 Case: Implementatie Requirements Lifecycle management bij Rabobank International dinsdag 3 oktober 2006 Spider Congres Agenda Inventarisatie SPI-knelpunten Implementatie

Nadere informatie

Versie-/Releasebeleid

Versie-/Releasebeleid Versie-/Releasebeleid Ondanks alle aan de samenstelling van de tekst bestede zorg, kan Newway Retail Solutions bv (Newway) géén enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele directe en/of indirecte

Nadere informatie

Plant Data Services Ontdek nieuwe kansen

Plant Data Services Ontdek nieuwe kansen Plant Data Services Ontdek nieuwe kansen Plant Data Services Ontdek nieuwe kansen Stel dat Productiedata de nieuwe bron van concurrentievoordeel is? En dat Siemens Productiedata analyse eenvoudig en betaalbaar

Nadere informatie

Frontend performance meting

Frontend performance meting Frontend performance meting als aanvulling op de traditionele manier van performancetesten René Meijboom rene@performancearchitecten.nl Introductie Uitdaging bij huidige klant Succesvolle performancetest

Nadere informatie

Living Lab van de energietransitie. www.tertium.nl

Living Lab van de energietransitie. www.tertium.nl Living Lab van de energietransitie www.tertium.nl 1. Gespreksleiding 2. Wetenschap & Samenleving 3. Participatie Natasja van den Berg Menno van der Veen @tertiumnl www.tertium.nl Inhoud 1. Korte inleiding

Nadere informatie

Contract Management Dag 2015

Contract Management Dag 2015 Contract Management Dag 2015 De relatie maakt de prestatie DEEL 2; Contract Management bij industriële onderhouds contracten Opdrachtgever en Opdrachtnemer een betere nachtrust? Contract Management Herman

Nadere informatie

TARGET2 nieuwsbrief. Inhoud. De TARGET2 nieuwsbrief. Projectplanning TARGET2

TARGET2 nieuwsbrief. Inhoud. De TARGET2 nieuwsbrief. Projectplanning TARGET2 TARGET2 nieuwsbrief Informatie over de migratie van TOP naar TARGET2 januari 2006, nr 2 Inhoud De TARGET2 nieuwsbrief Projectplanning TARGET2 1 1 Migratie naar TARGET2 Het testprogramma 3 3 De meest recente

Nadere informatie

Trefdag ZORG. Meer resultaten. door strategische inzet. van middelen

Trefdag ZORG. Meer resultaten. door strategische inzet. van middelen Trefdag ZORG Meer resultaten door strategische inzet van middelen September 2013 Francis Manas fm@amelior.be Herkenbaar? Aantal projecten neemt toe Projecten zonder link met doelen organisatie: geen fit

Nadere informatie

Safety Management System

Safety Management System Safety Management System Tbv ILT-sectorbijjeenkomst dd 7 nov 2013 Richard Hol / Hoofd Safety & Quality Assurance Inhoud Aanpak implementatie SMS Occurrence reporting proces Voorbeelden SMS producten Beoordeling

Nadere informatie

LET S START NEW BUSINESS. ESA BIC Flanders. Innoveren met ruimtevaarttechnologie 25 maart

LET S START NEW BUSINESS. ESA BIC Flanders. Innoveren met ruimtevaarttechnologie 25 maart ESA BIC Flanders Innoveren met ruimtevaarttechnologie 25 maart 2014 Innotek in het kort Opgericht in 1987 Missie Bijdragen aan de creatie van hoogwaardige tewerkstelling in Vlaanderen door stimuleren van

Nadere informatie

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V.

Smart Power Networks. Energie Management. Bas de Koningh - HARTING B.V. Smart Power Networks Energie Management Bas de Koningh - HARTING B.V. Motivatie Politieke doelen Reductie CO2-Uitstoot nucleare energie fase out Meer renewable energie duurzame energieefficiëntie in de

Nadere informatie

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Topsector HTSM Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Netwerkmeeting NSO 28-10-2011 1 Inhoud HTSM en LRN Wat is een innovatiecontract? Hoe ziet de organisatie eruit? Hoe gaat de werking in de Gouden

Nadere informatie

Korte kennismaking Agenda van gesprek overlopen. Sales consultants met commitment voor uw resultaat

Korte kennismaking Agenda van gesprek overlopen. Sales consultants met commitment voor uw resultaat Korte kennismaking Agenda van gesprek overlopen Sales consultants met commitment voor uw resultaat Positioning statement in één zin Ons engagement Initiëren van WAARDEcreërende en VERKOOPgerelateerde acties

Nadere informatie

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM

HIRLAM Plans for academic research models. Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM HIRLAM Plans for academic research models Tilly Driesenaar Scientific secretary HIRLAM Contents Introduction sci-sec tasks Introduction HARMONIE HARMONIE for Universities Sci-sec HIRLAM tasks HIRLAM.org

Nadere informatie

Dienstbeschrijving. Efficon Shared Services

Dienstbeschrijving. Efficon Shared Services Dienstbeschrijving voor Efficon Shared Services Datum: 7 juni 2012 Versie: 1.0 Uitgebracht door: 4Minds Services & Solutions Adres Duwboot 5 Email: support@4minds.nl Website: www.4minds.nl Support: 030-221

Nadere informatie

De wetenschappelijk kant van "Advanced Instrumentation" Big Science in het SRON programma. en de kansen die hieruit volgen

De wetenschappelijk kant van Advanced Instrumentation Big Science in het SRON programma. en de kansen die hieruit volgen De wetenschappelijk kant van "Advanced Instrumentation" Big Science in het SRON programma en de kansen die hieruit volgen Gerard Cornet Henk van der Linden Henk Hoevers SRON and BIG Science To conceive

Nadere informatie

Figuur overgenomen uit Value Based Healthcare prijsinschrijvingsdocumentatie van The Decision institute die hier ook opleidingen voor aanbieden.

Figuur overgenomen uit Value Based Healthcare prijsinschrijvingsdocumentatie van The Decision institute die hier ook opleidingen voor aanbieden. De waardebepaling van nieuwe producten en services in de zorg Het beantwoorden van de vraag of nieuwe producten en services in de zorg daadwerkelijk meerwaarde brengen is niet gemakkelijk. Er is een levendige

Nadere informatie

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS!

BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! ICT BLIJVEND STRUCTUREEL TEKORT AAN DIGITAL EXPERTS! Persconferentie 4 juni 2013 AXA Brussel Agenda 1. Resultaten van de enquête 2013 over de arbeidsmarkt voor digital experts 2. AXA 3. Actiepunten en

Nadere informatie

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010

Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Komt CCS op tijd of haalt duurzame energie in? Pieter Boot Vijfde nationaal CCS Symposium 25 juni 2010 Cutting Energy Related CO 2 Emissions Baseline Emissions 62 Gt BLUE Map Emissions 14 Gt 2030 Key aspects

Nadere informatie

CIM - Aankoopprocedure - aanbesteding

CIM - Aankoopprocedure - aanbesteding Centre d Information sur les Médias A.S.B.L. Centrum voor Informatie over de Media V.Z.W.. 1. Algemeen Principe CIM - Aankoopprocedure - aanbesteding (Tekst goedgekeurd door de Raad van Bestuur van 26/01/2016

Nadere informatie

Operatie BRP Resultaten en stand van zaken

Operatie BRP Resultaten en stand van zaken Operatie BRP Resultaten en stand van zaken Cor Franke Gedelegeerd opdrachtgever Operatie BRP Agenda plenaire sessie afnemers 1. Welkom 2. Waar staan we nu? 3. Wat hebben we nog te doen? 4. Aansluitstrategie

Nadere informatie

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL )

Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Exameneisen Practitioner s Certificate in IT Service Management: Release & Control (based on ITIL ) Publicatiedatum 1-1-2008 Startdatum 1-3-2007 Doelgroep IT Service Management Practitioner: Release &

Nadere informatie

Copyright - Port of Rotterdam - 2012. nr.

Copyright - Port of Rotterdam - 2012. nr. Project Document Management Naar full digital en de veranderaanpak 10 februari 2015 Henk de Lauré. Organisatie IDM IDM Totaal 10,4 Fte 1 Coördinator 1 FAB 8,4 Medewerkers Wat vooraf ging.. 2003: 2004:

Nadere informatie

Business Sprint LOOT-scholen en Zo.Leer.Ik in kader van project Leerling 2020. Door Madelief Keyser en Michael van Wetering

Business Sprint LOOT-scholen en Zo.Leer.Ik in kader van project Leerling 2020. Door Madelief Keyser en Michael van Wetering Business Sprint LOOT-scholen en Zo.Leer.Ik in kader van project Leerling 2020 Door Madelief Keyser en Michael van Wetering Aanleiding Business Sprints Inzicht krijgen in behoeftes van nieuwe onderwijsconcepten

Nadere informatie

Introductie LRQA 2003

Introductie LRQA 2003 ! Introductie ! Lloyd s Register Quality Assurance(LRQA) " Onderdeel van de Lloyd s Register group " Wereldwijd marktleider in certificatie " + 1 300 assessors " + 33 000 certificaten " Geaccrediteerd

Nadere informatie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie

De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie. Technologische kansen voor de Nederlandse industrie De potentie van diepe geothermie voor de transitie naar duurzame energie Technologische kansen voor de Nederlandse industrie Diepe geothermie heeft vele voordelen Characteristics Geothermal Geothermal

Nadere informatie

BD Locatie Geo-code Geocode2 (ivm laatste 555p) CKL1 Schiedam centrum-hoekvholland strand 115 115

BD Locatie Geo-code Geocode2 (ivm laatste 555p) CKL1 Schiedam centrum-hoekvholland strand 115 115 Uitvraag ProRail BD Locatie Geo-code Geocode2 (ivm laatste 555p) CKL1 Schiedam centrum-hoekvholland strand 115 115 CKL2 Schiedam centrum-hoekvholland strand 115 115 Schiedam centrum-hoekvholland strand

Nadere informatie

Uitdaging: Delen van medische onderzoeksdata SURFnet7

Uitdaging: Delen van medische onderzoeksdata SURFnet7 Uitdaging: Delen van medische onderzoeksdata SURFnet7 October 31 st 2011 Alexander van den Hil Hybrid End-to-End network - 11.000+ km dark fiber direct naar aangesloten instellingen - Eigen fotonisch netwerk

Nadere informatie

REFERENTIE BIJLAGE 1 PRA-FORMULIER BIJLAGE 2 INTERACTIE MATRIX (VOORBEREIDING PRA

REFERENTIE BIJLAGE 1 PRA-FORMULIER BIJLAGE 2 INTERACTIE MATRIX (VOORBEREIDING PRA Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 10 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 PROCEDURE 3.1 Inleiding: 3.2 Voorwaarden: 3.3 Organisatie: 3.4 Werkwijze 3.4.1 PRA-0 3.4.2 PRA-1 3.4.3 PRA-2 3.4.4 Toll-gate 4 UITKOMST 5 RAPPORTAGE

Nadere informatie

Korte uitleg gebruik Jira als bevindingregistratie systeem

Korte uitleg gebruik Jira als bevindingregistratie systeem MEMO Korte uitleg gebruik Jira als bevindingregistratie systeem Aan : Jira gebruikers Datum : 26 juli 2010 Van : Sogeti Jira beheer Versie : 1.1 INLEIDING Deze verkorte uitleg van het gebruik van Jira

Nadere informatie

SEPA for mobile. Agenda. Wat is SEPA? Wat is de European Payments Council? Wat doet de EPC op het gebied van mobiel betalen?

SEPA for mobile. Agenda. Wat is SEPA? Wat is de European Payments Council? Wat doet de EPC op het gebied van mobiel betalen? SEPA for mobile Gijs Boudewijn 24 mei 2012 Agenda Wat is SEPA? Wat is de European Payments Council? Wat doet de EPC op het gebied van mobiel betalen? EPC en mobiel: deliverables tot dusver en prioriteiten

Nadere informatie

Information security officer: Where to start?

Information security officer: Where to start? 1 Information security officer: Where to start? The information security policy process is a continuous and cyclic process 2 1. PLAN: establish ISMS CREATE Information Security Policy (ISP) Inventarise

Nadere informatie

Rosetta: De uitdagingen van een gedurfd project. Fred Jansen Rosetta Mission Manager KNAW minisymposium 27 Mei 2014

Rosetta: De uitdagingen van een gedurfd project. Fred Jansen Rosetta Mission Manager KNAW minisymposium 27 Mei 2014 Rosetta: De uitdagingen van een gedurfd project Fred Jansen Rosetta Mission Manager KNAW minisymposium 27 Mei 2014 INTRODUCTIE Korte Inhoud: Van idee tot realiteit Hoe bereik je een komeet Landen op een

Nadere informatie

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij

De essentie van de nieuwe ISO s. Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij De essentie van de nieuwe ISO s Dick Hortensius, NEN Milieu & Maatschappij 1 Waar ik het over ga hebben De uitdaging en de oplossing De HLS voor iedereen De HLS voor wie het wil Waar we staan en wat er

Nadere informatie

De must-have KPI voor iedere ICT-manager IT-HAPPINESS BENCHMARK. 5 mei 2014. In samenwerking met:

De must-have KPI voor iedere ICT-manager IT-HAPPINESS BENCHMARK. 5 mei 2014. In samenwerking met: De must-have KPI voor iedere ICT-manager IT-HAPPINESS BENCHMARK 5 mei 2014 : WAAROM ICT-KLANTTEVREDENHEID METEN? Om de ICT-dienstverlening optimaal aan te laten sluiten bij de wensen van de organisatie.

Nadere informatie

De wording van een Cost Claim. Bianca Peeters Project manager bij Urban.nl www.urban.nl peeters@urban.nl

De wording van een Cost Claim. Bianca Peeters Project manager bij Urban.nl www.urban.nl peeters@urban.nl De wording van een Cost Claim Bianca Peeters Project manager bij Urban.nl www.urban.nl peeters@urban.nl De wording van een Cost Claim Wat moet er hoe en wanneer ingeleverd worden Waar lopen we tegenaan

Nadere informatie

Trends in Laboratory Informatics

Trends in Laboratory Informatics LIMS,SDMS,CDS & ELN in één systeem? Mr.Roel de Hoop RAAK Lab Informatics B.V. roel@raakbv.com Laboratory Informatics Laboratory Informatics Laboratory Informatics is the specialized application of information

Nadere informatie

Lijst met toezeggingen voor de vergadering van de commissie Onderwijs en Samenleving d.d. 3 maart 2011

Lijst met toezeggingen voor de vergadering van de commissie Onderwijs en Samenleving d.d. 3 maart 2011 Lijst met toezeggingen voor de vergadering van de commissie Onderwijs en Samenleving d.d. 3 maart 2011 toezegging Datum toezegging status Verwachte 1. Jaarstukken 2007: Huisvesting sportaccommodaties Het

Nadere informatie

1. Work Breakdown Structure en WBS Dictionary

1. Work Breakdown Structure en WBS Dictionary 1. Work Breakdown Structure en WBS Dictionary CUSTOMER migratie Management Technische Transitie Meetings Status Reporting Administratie Technisch Upgegrade Systemen (3-tier) Delta Analyse & Functioneel

Nadere informatie

Korte kennismaking Agenda van gesprek overlopen. Rekruteren, selecteren, opleiden en begeleiden van ambitieus sales talent

Korte kennismaking Agenda van gesprek overlopen. Rekruteren, selecteren, opleiden en begeleiden van ambitieus sales talent Korte kennismaking Agenda van gesprek overlopen Rekruteren, selecteren, opleiden en begeleiden van ambitieus sales talent 1 Positioning statement in één zin Over Vendetium Wij inspireren en motiveren ambitieuze

Nadere informatie

INHOUD. iasset BV Boerhaavelaan 98 3843 AP Harderwijk. SLA/iASSET/2014_v1.2. iasset B.V. Bezoekadres Boerhaavelaan 98 3843 AP Harderwijk

INHOUD. iasset BV Boerhaavelaan 98 3843 AP Harderwijk. SLA/iASSET/2014_v1.2. iasset B.V. Bezoekadres Boerhaavelaan 98 3843 AP Harderwijk iasset BV iasset B.V. Bezoekadres Betreft: Kenmerk: Bijlage: SLA SLA/iASSET/2014_v1.2 geen Postadres Kantoor: (0341) 760 799 KvK: 575 70744 IBAN: NL97 RABO 0120 3698 77 BIC: RABONL2U helpdesk@iasset.nl

Nadere informatie

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht 1 Eindverslag Project VolgMijnStem Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht Lex Slaghuis, voorzitter Open State Foundation 11-03-2013 2 Inleiding Dit

Nadere informatie

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS

Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011. Professionaliseren dienstverlening CMS Joop Cornelissen BMC Klantendag 2011 Professionaliseren dienstverlening CMS Agenda Introductie CIBER Waarom verder professionaliseren Tijdslijnen selectietraject Businesscase Scope implementatie Status

Nadere informatie

Pijlers van Beheer. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl

Pijlers van Beheer. Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Welkom Pijlers van Beheer Bram van der Vos www.axisintoict.nl ict@axisinto.nl Waarom doe je Beheer Business perspectief Stabiliteit Security Enablen voor gebruikers Ondersteuning Technisch Perspectief

Nadere informatie

Hello, are we your marketing analytics partner?

Hello, are we your marketing analytics partner? Hello, are we your marketing analytics partner? Travel Energy Vergroot het marktaandeel in de specifieke product categorieen door de effectiviteit te optimaliseren van het acquisitie budget. Analiseer

Nadere informatie

Snel naar ISO20000 met de ISM-methode

Snel naar ISO20000 met de ISM-methode Snel naar ISO20000 met de ISM-methode Cross-reference Datum: 16 oktober 2012 Versie: 1.0 Auteur: J. van Bon Integrated Service Management Snel naar ISO20000 met de ISM-methode! Organisaties moeten, door

Nadere informatie

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is

PQR Lifecycle Services. Het begint pas als het project klaar is PQR Lifecycle Services Het begint pas als het project klaar is IT wordt een steeds crucialer onderdeel van de dagelijkse bedrijfsvoering. Waar u ook bent, het moet altijd beschikbaar en binnen bereik zijn.

Nadere informatie

Business Continuity Planning Consultants

Business Continuity Planning Consultants Productnaam: Business Continuity Planning Consultants als het om continuïteit gaat Business Continuity Business Continuity Planning Consultants hanteert voor het opstellen van een calamiteiten- of continuïteitsplan

Nadere informatie

Imec case. E-performance management. www.kluweropleidingen.be

Imec case. E-performance management. www.kluweropleidingen.be Imec case E-performance management 1. Performance management proces 2. Business case en support 3. Functionele vereisten aan het systeem 4. Van design naar implementatie 5. Resultaten p. 2 IPM definitie

Nadere informatie

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer

Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Document D-2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Beheerst naar beheer Versie 1.0 Datum 15 juli 2014 Status Definitief Colofon Versie 1.0 Contactpersoon Paul Leunissen M 06-5250 6691 Paul.Leunissen@minienm.nl

Nadere informatie

Onderhoud met de D van Duurzaam B. Neefjes Maart 2012

Onderhoud met de D van Duurzaam B. Neefjes Maart 2012 www.evides.nl Onderhoud met de D van Duurzaam B. Neefjes Maart 2012 Agenda 1 Introductie 2 Asset Management Blauwdruk 3 PAS55; leerpunten 4 Conclusie Introductie Evides NV - Credentials Zowel drinkwater

Nadere informatie

COMPENDIUM VOOR KUST EN ZEE

COMPENDIUM VOOR KUST EN ZEE COMPENDIUM VOOR KUST EN ZEE DRAAIBOEK voor de uitbouw van een geïntegreerd kennisdocument over de socioeconomische, ecologische en institutionele aspecten van de kust en zee in Vlaanderen en België COMPENDIUM

Nadere informatie

Programma. Kader. SBIR procedure. Toelichting op het thema. Satellietdata & SBIR & Use cases. Wat is SBIR, het budget, tijdspad.

Programma. Kader. SBIR procedure. Toelichting op het thema. Satellietdata & SBIR & Use cases. Wat is SBIR, het budget, tijdspad. 2015 Programma Kader Satellietdata & SBIR & Use cases SBIR procedure Wat is SBIR, het budget, tijdspad Toelichting op het thema Use cases NVWA Netherlands Space Office 2 SBIR / Satellietdataportaal / Use

Nadere informatie

ALLIANDER. Neemt de wind in de zeilen en transformeert het inkoopproces

ALLIANDER. Neemt de wind in de zeilen en transformeert het inkoopproces ALLIANDER Neemt de wind in de zeilen en transformeert het inkoopproces Alliander NV beheert energie netwerken die gas en elektriciteit distribueren naar grote delen van Nederland voor huizen, transport,

Nadere informatie

Overleg SW leveranciers PGB Trekkingsrecht

Overleg SW leveranciers PGB Trekkingsrecht Overleg SW leveranciers PGB Trekkingsrecht SVB en VNG 26 april 2017 Agenda 26 april Mededelingen Mutatie specs 1.0 ivm BSN bij vertegenwoordiger Stuf2.1 irt GGK (12 juni) BAB1.0 (2017) berichten vanaf

Nadere informatie

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot

De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders. Ervaringen met een Pilot De Omslag in het ICT Onderwijs: Duurzaamheid voor Systeembeheerders Ervaringen met een Pilot 1 Even voorstellen Henk Plessius Hogeschool Utrecht o Onderzoeker o Docent o Projectleider Aandachtsgebieden:

Nadere informatie

1 Dienstbeschrijving all-in beheer

1 Dienstbeschrijving all-in beheer 1 Dienstbeschrijving all-in beheer De all-in beheer overeenkomst van Lancom is modulair opgebouwd. U kunt bij Lancom terecht voor deelgebieden zoals helpdesk ondersteuning of backup, maar ook voor totale

Nadere informatie

Handelsmissie Offshore Wind Japan & Korea evaluatie & follow-up

Handelsmissie Offshore Wind Japan & Korea evaluatie & follow-up Handelsmissie Offshore Wind Japan & Korea evaluatie & follow-up Arjen Schutten, Directeur Holland Home of Wind Energy HHWE 10 december Internationale afstemming TKI WoZ Missie Japan 27 okt 1 nov Totaal

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

Cost Control als beheer(s) systeem

Cost Control als beheer(s) systeem 1 Cost Control als beheer(s) systeem Introduction o des Bouvrie > Member of DACE 2 > Member of AACEI > Member of ICEC > Member of NVDO > Member of the int. group for location factors > Teacher cost engineering

Nadere informatie

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002)

rapportage Producentenvertrouwen kwartaal 1. Deze resultaten zijn tevens gepubliceerd in de tussenrapportage economische barometer (5 juni 2002) Rapportage producentenvertrouwen oktober/november 2002 Inleiding In de eerste Economische Barometer van Breda heeft de Hogeschool Brabant voor de eerste keer de resultaten gepresenteerd van haar onderzoek

Nadere informatie

1. Inhoud van de pagina s

1. Inhoud van de pagina s Page: 1 of 5 Aanwezig : Wim De Meester, Rik Huygen, Hans Van Winckel, Bart Vandenbussche De opmerkingen geformuleerd tijdens de aansluitende algemene vergadering van het instituut zijn eveneens opgenomen.

Nadere informatie

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016

Portfoliomanagement. Management in Motion 7 maart 2016 Portfoliomanagement Management in Motion 7 maart 2016 PMO Institute Julianalaan 55 3761 DC Soest I: www.pmoinstitute.com I: www.thinkingportfolio.nl E: info@pmoinstitute.com Tjalling Klaucke E: tj.klaucke@pmoinstitute.com

Nadere informatie

Transavia ISM. Agenda

Transavia ISM. Agenda Transavia ISM Agenda Transavia Uitgangspunten voor ISM ISM Implementatie bij Transavia Ontwikkeling van het proces Procesmatig werken binnen Transavia Wat heeft ISM opgeleverd. Transavia ISM presentatie

Nadere informatie

Sessie 8: Werkorderbeheer, Synergiën en RoSi

Sessie 8: Werkorderbeheer, Synergiën en RoSi Sessie 8: Werkorderbeheer, Synergiën en RoSi Benjamin Deprez Didier Audoor Sensitivity: Agiv trefdag Only 1 Generic title slide Proximus staat voor dichtbij zijn lorem ipsum dolor sit Subtitle lorem ipsum

Nadere informatie

Wegwijzer Horizon 2020

Wegwijzer Horizon 2020 Wegwijzer Horizon 2020 1 Voorwoord Deze wegwijzer leidt u door Horizon 2020, hét programma van de Europese Commissie om onderzoek en innovatie (financieel) te ondersteunen. Het geeft een overzicht van

Nadere informatie

REFERENTIE BIJLAGE 1 PRA-FORMULIER BIJLAGE 2 INTERACTIE MATRIX (VOORBEREIDING PRA

REFERENTIE BIJLAGE 1 PRA-FORMULIER BIJLAGE 2 INTERACTIE MATRIX (VOORBEREIDING PRA Werkinstructie : HSEW Blz. : 1 van 8 INDEX 1 SCOPE 2 DOEL 3 PROCEDURE 3.1 Inleiding: 3.2 Voorwaarden: 3.3 Organisatie: 3.4 Werkwijze 3.4.1 PRA-1 3.4.2 PRA-2 3.4.3 Toll-gate 4 UITKOMST 5 RAPPORTAGE 6 REFERENTIE

Nadere informatie

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl

TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Testers helpen ontwikkelaars of andersom? TestNet Voorjaarsevenement 2010 Jurian van de Laar 12 mei 2010 info@improveqs.nl Improve Quality Services B.V. 2 Agenda Hoe veilig is een muur? Past Scrum ook

Nadere informatie

Change Management. beschrijving van procedures

Change Management. beschrijving van procedures Change Management beschrijving van procedures Aan: Projectgroep Ontwikkeling FlorEcom (PROF) Van: G. Heemskerk Betreft: FlorEcom change management Versie: 1.3 Datum: 31 januari 2002 1. Inleiding Deze notitie

Nadere informatie

INVOEREN PRINCE 2 BIJ BEELD EN GELUID

INVOEREN PRINCE 2 BIJ BEELD EN GELUID INVOEREN PRINCE 2 BIJ BEELD EN GELUID Geert Wissink. 11 oktober 2012, BPUG Seminar 1 2 AGENDA 1. ACHTERGROND 2. ORGANISATIE 3. PROJECTEN & PROGRAMMA S 4. TAILORING PRINCE 2 5. LESSONS LEARNED & ISSUES

Nadere informatie

Uitdagingen performancetesten in een Agile omgeving Best Practices & Demo

Uitdagingen performancetesten in een Agile omgeving Best Practices & Demo Uitdagingen performancetesten in een Agile omgeving Best Practices & Demo Henrik Rexed & Joerek van Gaalen Voorstellen Joerek van Gaalen Performancetest specialist sinds 2005 Sinds 2014 CTO Computest Voorstellen

Nadere informatie

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020.

Horizon 2020. MKB instrument & Fast track to Innovation. Martijn Lammers. Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020. Horizon 2020 MKB instrument & Fast track to Innovation 10 juni 2015 Martijn Lammers Nationaal Contactpunt voor het MKB in Horizon 2020 2 1 Boodschap 3 MKB instrument: wat is het? Financiering voor High

Nadere informatie