Arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg 2011

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg 2011"

Transcriptie

1

2 Arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg 2011 Den Haag, mei 2012 Deze arbeidsmarktanalyse is gemaakt door CAOP Research in opdracht van de Stichting Arbeidsmarkt Gehandicaptnzorg (StAG).

3 INHOUD Arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg Inleiding De branche gehandicaptenzorg Zorgaanbod Zorggebruik Werkgelegenheid Omvang van de werkgelegenheid Samenstelling werkgelegenheid naar dienstverband Samenstelling werkgelegenheid naar leeftijd Samenstellingen werkgelegenheid naar etniciteit Samenstelling werkgelegenheid naar opleiding Arbeidsmobiliteit Instroom Vacatures Uitstroom Aanbod vanuit het onderwijs Instroom in de opleidingen Studie- en sectorrendement Beroepspraktijkvorming Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Kwaliteit van arbeid en personeelsbeleid Arbeidstevredenheid Betrokkenheid Arbeidsomstandigheden en ziekteverzuim Personeelsbeleid Huidige en toekomstige knelpunten Belangrijke ontwikkelingen Middellange termijn verwachting Lange termijn verwachtingen /23

4 1 Inleiding De Stichting Arbeidsmarkt Gehandicaptenzorg (StAG) zet zich ervoor in dat de gehandicaptenzorg een aantrekkelijke en gezonde branche is en blijft om in de werken. Deze arbeidsmarktanalyse biedt sociale partners input voor de beleidsplanning van de StAG. Eerst wordt een beeld geschetst van de branche zelf om de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt beter te kunnen plaatsen. Vervolgens wordt de werkgelegenheid en de ontwikkelingen daarin in kaart gebracht, waarna mobiliteit in de branche wordt besproken. Om een beeld te krijgen bij de toekomstige instroom komt het aanbod vanuit verschillende opleidingen aan bod. Hierna wordt aandacht besteed aan de kwaliteit van de arbeid en het personeelsbeleid in de branche. Dit alles geeft een beeld van de huidige arbeidsmarkt in de gehandicaptenzorg. In het laatste deel van deze arbeidsmarktanalyse zal ook worden gekeken naar de toekomst van de arbeidsmarkt in de gehandicaptenzorg ten behoeve van het meerjaren beleidsplan van de StAG. Doordat het onderzoeksprogramma Arbeid in Zorg en Welzijn vanaf 2010 door een andere partij wordt uitgevoerd dan de jaren daarvoor, zijn niet exact dezelfde gegevens beschikbaar uit dit onderzoeksprogramma als in voorgaande jaren. Dit betekent dat sommige gegevens over de arbeidsmarkt in de gehandicaptenzorg niet meer beschikbaar zijn ten opzichte van de informatie die beschikbaar was voor eerdere edities van de arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg. Daartegenover staat dat op andere gebieden nieuwe gegevens beschikbaar zijn, waardoor de inhoud van deze analyse op bepaalde punten af zal wijken van de vorige arbeidsmarktanalyses. 3/23

5 2 De branche gehandicaptenzorg Eerst wordt een beeld gegeven van de gehandicaptenzorg door de ontwikkelingen in het zorgaanbod en zorggebruik te bespreken. Deze ontwikkelingen zijn van grote invloed op de vraag naar personeel in de gehandicaptenzorg. 2.1 Zorgaanbod De schatting van het CBS van het aantal bedrijven 1 dat actief is in de gehandicaptenzorg komt uit op 525 bedrijven. De afgelopen vijf jaar is het aantal bedrijven flink toegenomen door een toename van het aantal kleine bedrijven met maximaal 10 personen. Het aantal grote instellingen neemt af. Tabel 2.1: Aantal instellingen naar bedrijfsgrootte (afgerond op vijftallen) Werkzame personen tot tot tot of meer Totaal aantal bedrijven Bron: CBS Tabel Bedrijven; economische activiteit, grootte en rechtsvorm In tabel 2.1 is te zien dat in 2010 bijna drie kwart van de bedrijven in de gehandicaptenzorg uit 10 of minder personen bestaat. In 2009 was dit aandeel net iets meer dan twee derde. 2.2 Zorggebruik Het aantal mensen dat gebruik maakt van de gehandicaptenzorg is moeilijk te schatten. Zeker is dat in 2009 het aantal cliënten dat gebruik maakt van intramurale of extramurale zorg was. In 2008 was dit naar schatting ruim cliënten. Na jaren van stijgingen is dit aantal dus met 1% gedaald. Ook tussen 2009 en 2010 is een lichte daling waar te nemen. 2 De daling tussen 2008 en 2009 deed zich voor in het aantal extramurale cliënten (6%). Het aantal intramurale cliënten steeg (5%), maar minder sterk dan de daling van de extramurale cliënten. Ditzelfde beeld is ook tussen 2009 en 2010 te zien. De maatregelen op de AWBZ die per 1 januari 2009 zijn ingegaan lijken hier mede de oorzaak van. Het probleem met de schatting van het totaal aantal cliënten zit in de dagbesteding. Cliënten die gebruik maken van dagbesteding kunnen namelijk ook intramurale of extramurale zorg krijgen. In totaal kreeg in 2009 naar schatting bijna cliënten dagbesteding. Dit is een stijging van bijna 5,5% ten opzichte van Echter, het aantal mensen dat eind 2009 een indicatie had voor alleen dagbesteding bedroeg Van hen is echter niet bekend hoeveel personen daadwerkelijk gebruik hebben gemaakt van dagbesteding. Hierdoor kan enkel worden gezegd dat minimaal mensen gebruik hebben gemaakt van de gehandicaptenzorg in 2009 en maximaal In 2009 is het aantal intramurale plaatsen met behandeling met 5% gestegen ten opzichte van 2008, waarmee de stijgende trend doorzet die vanaf 2007 was te zien (zie tabel 2.2). Het aantal intramurale plaatsen zonder behandeling daalde echter tussen 2008 en 2009 met 3%, terwijl deze tussen 2006 en 2008 nog steeg. Het aantal klinische verpleegdagen is met 5% gestegen tussen 2008 en De klinische verzorgingsdagen zijn in dezelfde periode met 3% afgenomen en het aantal dagdelen dagactiviteiten bleef nagenoeg gelijk. 1 Volgens de definitie van het CBS kan een bedrijf meer dan één vestiging omvatten, maar ook meer dan één juridische eenheid. Andersom komt het voor dat binnen een juridische eenheid verschillende onderdelen te onderscheiden zijn die afzonderlijk als bedrijf worden aangemerkt. 2 VGN (2012) Kerngegevens gehandicaptenzorg Kwartel, A. van der (2011), Brancherapport Gehandicaptenzorg /23

6 Uit de Kerngegevens gehandicaptenzorg blijkt dat het aantal verblijfdagen groeit zoals ook het aantal intramurale cliënten groeit. De uren extramurale blijft constant, maar het aantal dagdelen dagbesteding is tussen 2009 en 2010 gedaald. Tabel 2.2: Capaciteit en productie in de ZVW/AWBZ gefinancierde gehandicaptenzorg a Capaciteit Intramur. plaatsen met behandeling GHZ Intramur. plaats. zonder behandeling GHZ Productie (x 1.000) Klinische verpleegdagen GHZ Klinische verzorgingsdagen GHZ Dagdelen groepsgewijze dagactiviteiten a Voorlopige cijfers b Niet alleen dagactiviteit door instellingen voor gehandicaptenzorg worden meegeteld, maar ook die door instellingen voor geestelijke gezondheidszorg en voor verpleging en verzorging. Bron: CBS Tabel Zorginstellingen; financiën, personeel, productie en capaciteit naar SBI Uit cijfers van het CVZ (college voor zorgverzekeringen) 5 blijkt dat 84% van de kosten betaald vanuit de AWBZ in de gehandicaptenzorg naar zorgzwaartepakketten voor verstandelijk gehandicapten gaat. De rest gaat naar lichamelijk en zintuiglijk gehandicapten. In vergelijking met 2009 zijn de kosten in de gehandicaptenzorg vanuit de AWBZ gestegen met 8%. De grootste stijging is waar te nemen bij de zorgzwaartepakketten voor auditief en communicatief gehandicapten exclusief dagbesteding. De kosten voor deze pakketten zijn in 2010 ruim twee keer zo hoog als in De enige daling is te zien bij pakketten voor visueel gehandicapten zonder dagbesteding, waar de kosten ruim twee keer zo laag zijn als in In het regeer- en gedoogakkoord tussen VVD, CDA en PVV worden ingrijpende maatregelen in de AWBZ aangekondigd (zie ook paragraaf 7.1). Welke invloed deze maatregelen gaan hebben is nog niet duidelijk, maar mogelijk leiden deze wel tot een verlaging van het zorggebruik. Dit kan vervolgens zijn weerslag hebben op de werkgelegenheid waar in het volgende hoofdstuk op wordt ingegaan. 4 VGN (2012) Kerngegevens gehandicaptenzorg /23

7 3 Werkgelegenheid 3.1 Omvang van de werkgelegenheid De werkgelegenheid in de gehandicaptenzorg is de afgelopen jaren gegroeid. In 2009 waren er in de gehandicaptenzorg bijna banen. Over de jaren groeide dit aantal gemiddeld met 3,2% per jaar. Uitgaande van deze groei zou in 2010 de gehandicaptenzorg ongeveer banen moeten tellen. Tabel 3.1: Ontwikkeling van het personeelsbestand in de gehandicaptenzorg Gem. groei per jaar Aantal banen van werknemers % Aantal fte s van werknemers % Omvang gemiddelde werkweek 62,6% 60,9% 62,6% 62,4% 62,4% 62,4% 0,0% Gemiddelde leeftijd (in jaren) ,0% Aandeel 50-plussers 17,3% 19,2% 20,6% 22,7% 24,1% 25,2% 7,8% Aandeel vrouw 81,1% 81,5% 81,8% 82,4% 83,1% 82,6% 0,4% Brutoverloop* 12,1% 11,2% 14,0% 12,8% 8,7% 6,8% -9,0% Nettoverloop* 5,2% 4,5% 5,8% 4,7% 3,2%. -8,9% Ziekteverzuim** (excl. Zwangerschap) 6,0% 5,7% 5,3% 5,4% 5,2% 5,2% -2,8 * Alleen verplegen, verzorgend en agogisch personeel ** 1 e ziektejaar Bron: Kwartel, A. van der (2011), Brancherapport Gehandicaptenzorg De groei in het aantal fte s van werknemers in de gehandicaptenzorg heeft gemiddeld genomen nagenoeg gelijke tred gehouden met het aantal banen. Waar deze cijfers geen inzicht in geven is het aantal zelfstandigen in de gehandicaptenzorg. Echter, maar 0,2% van alle werkenden in de gehandicaptenzorg is een zelfstandige. Het merendeel is in vaste dienst (78%). Ongeveer 11% heeft een tijdelijk dienstverband, 10% is oproepkracht en 1,3% is uitzendkracht Samenstelling werkgelegenheid naar dienstverband Uit tabel 3.1 blijkt dat de afgelopen vier jaar de omvang van de gemiddelde werkweek gelijk is gebleven. Op basis van het onderzoek Belangen op de balans uitgevoerd door IVA beleidsonderzoek in opdracht van de StAG kan een beeld worden gegeven van de contractgrootte en de daadwerkelijk gemaakte uren in de gehandicaptenzorg. Tabel 3.2: Contractgrootte en daadwerkelijk gemaakte uren in de gehandicaptenzorg Uren per week 0-8 uur 9-16 uur uur uur uur >40uur Werknemers met dit aantal contracturen 3% 8% 30% 43% 16% - Werknemers die gemiddeld dit aantal uren werken 9% 5% 22% 39% 23% 3% Bron: Roman, B., Winthagen, T., Sentjes, M. (2010). Belangen op de balans. Een onderzoek naar arbeidspatronen in de gehandicaptenzorg. Tilburg: IVA Beleidsonderzoek en advies Daaruit blijkt dat bijna 60% van de medewerkers een contract van 25 uur of meer heeft, maar dat 65% 25 uur of meer per week werkt. Bij de kleinere contracten is te zien dat 41% een contract van 24 uur of minder heeft en dat 36% ook daadwerkelijk minder dan 25 uur per week werkt. Per saldo wordt er dus iets meer gewerkt dan je op basis van de contracten zou verwachten. Uit de werknemersenquête komt naar voren dat in de gehandicaptenzorg in de afgelopen twee jaar twee derde niet veranderd is in contractgrootte, 18% een groter contract heeft gekregen en 16% een kleiner contract. De belangrijkste redenen om de contractgrootte te vergroten zijn meer inkomen en omdat 6 Panteia (2011), Arbeid in Zorg en Welzijn Zoetermeer: Panteia. 7 Visser, de, S. Schoenmakers, F. (2012) Werknemersonderzoek Zorg en Welzijn Zoetermeer: Research voor beleid 6/23

8 het noodzakelijk is voor het huidige werk. De belangrijkste redenen om het contract te verkleinen zijn de zorg voor kinderen en de wens voor meer vrije tijd. 3.3 Samenstelling werkgelegenheid naar leeftijd De gemiddelde leeftijd van het personeel in de gehandicaptenzorg is in 2009 gestegen naar 40 jaar, terwijl het in de jaren ervoor stabiel was gebleven op 39. Het aandeel 50-plussers is de afgelopen jaren wel harder opgelopen. Gemiddeld steeg dit aandeel tussen 2004 en 2009 met 8% naar een kwart in In de laatste Regiomarge van Prismant 8 wordt geschat dat het aandeel 50-plussers tot en met 2018 zal stijgen naar ongeveer een derde. Een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd en ontmoedigingsbeleid ten aanzien van vervroegd uittreden kunnen hierop van invloed zijn. Een goed beleid gericht op duurzame inzetbaarheid wordt in de komende jaren dus steeds belangrijker. 3.4 Samenstellingen werkgelegenheid naar etniciteit In de gehandicaptenzorg is ongeveer 3% van de werknemers van allochtone afkomst zo blijkt uit tabel 3.1. Dit is erg laag in vergelijking met het percentage allochtone medewerkers in andere zorgbranches. Zo is in de ziekenhuisbranche en de VVT ongeveer 7% van de werknemers van allochtone afkomst en in de GGZ zelfs ruim 9%. 3.5 Samenstelling werkgelegenheid naar opleiding Figuur 3.1 geeft een overzicht van het aantal verpleegkundig, verzorgend en agogisch personeel naar kwalificatieniveau. Een groot deel van het verpleegkundig, verzorgend en agogisch personeel in de gehandicaptenzorg heeft een andere opleiding gevolgd dan de traditionele verpleegkundige of verzorgende opleiding. Denk hierbij bijvoorbeeld aan maatschappelijk werk en dienstverlening of de relatief nieuwe opleiding maatschappelijke zorg. Van deze laatste opleiding gaat een aanzienlijk deel werken in de gehandicaptenzorg. Wellicht dat mede door deze nieuwe opleiding het aantal verpleegkundig, verzorgend en agogisch personeel met een andere opleiding het sterkst is gestegen. Figuur 3.1: Aantal verpleegkundig, verzorgend en agogisch personeel in de gehandicaptenzorg naar kwalificatieniveau Vpl5 Vpl4 Vz3 Hlp2 Zhlp1 SPH5 SAW4 SAW3 Anders Bron: 8 Prismant (2009), RegioMarge Zie ww.azwinfo.nl/publicaties. 7/23

9 Personeel met een meer traditionele Zorg en Welzijnsopleiding heeft met name een opleiding sociaal agogisch werk afgerond op niveau 4 of 3. In 2009 werkten ruim gediplomeerden sociaal agogisch werk op niveau vier in de gehandicaptenzorg. Op niveau 3 is dit Het aantal verpleegkundigen op niveau 4 (13.600) en verzorgenden op niveau 3 (13.200) ontloopt elkaar niet veel in Verder werken er nog ruim sociaal pedagogische hulpverleners in de gehandicaptenzorg. Van verpleegkundigen op niveau 5, helpenden en zorghulpen werken er minder dan in de gehandicaptenzorg. 8/23

10 4 Arbeidsmobiliteit 4.1 Instroom Uit de arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg komt naar voren dat 35% van het verpleegkundig, verzorgend en agogisch personeel werkzaam was in een baan binnen de sector Zorg en Welzijn, Jeugdzorg en Kinderopvang (WJK), voordat ze bij de huidige werkgever in de gehandicaptenzorg gingen werken. Van de instroom vanuit andere zorgbranches dan de gehandicaptenzorg kwam het grootste deel vanuit de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) en de verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT). Een kwart van de instroom in de gehandicaptenzorg kwam direct vanuit de opleiding in de gehandicaptenzorg werken. Verder bestaat nieuwe instroom van buiten de Zorg en Welzijn in de branche uit uitkeringsgerechtigden (9%), werknemers uit sectoren buiten de Zorg en Welzijn (8%) en nuggers (8%). De veruit belangrijkste reden waarom nieuwe instroom in de gehandicaptenzorg is gaan werken is interessanter werk. Carrière- en ontplooiingsmogelijkheden zijn daarna belangrijk voor hen geweest in de keuze voor de gehandicaptenzorg. 4.2 Vacatures Om een beeld te krijgen bij de gewenste instroom wordt gekeken naar het aantal openstaande vacatures (zie figuur 4.1). Het aantal openstaande vacatures is het aantal vacatures waar aan het einde van het jaar nog geen personeel voor is gevonden. Het aantal openstaande vacatures ten opzichte van het aantal banen steeg tussen 2004 en In 2008 en 2009, tijdens de economische crisis, daalt dit cijfer echter. 10 Dit komt voornamelijk doordat in dergelijke tijden werknemers minder snel van baan wisselen, zelfs in sectoren die, zoals de zorg, relatief minder gevoelig zijn voor de conjunctuur dan andere sectoren. Figuur 4.1 laat zien dat tussen 2009 en 2010 het aantal openstaande vacatures in de gehandicaptenzorg voor de meeste beroepen is gedaald. Echter, in de beroepen met de meeste openstaande vacatures, middelbare (verzorgende) beroepen, is juist een stijging van het aantal openstaande vacatures te zien. Op deze beroepen zou dus meer instroom gewenst kunnen zijn. Figuur 4.1: Aantal openstaande vacatures in de gehandicaptenzorg naar type beroep lagere beroepen lagere verzorgende beroepen middelbare beroepen middelbare verzorgende beroepen hogere beroepen hogere beroepen op terrein van gedrag en maatschappij Bron: 9 StAG (2011) Arbeidsmarktanalyse Panteia (2011), Arbeid in Zorg en Welzijn Zoetermeer: Panteia. 9/23

11 4.3 Uitstroom Het brutoverloop in tabel 3.1 is het percentage verplegend, verzorgend en agogisch personeel in de gehandicaptenzorg dat jaarlijks uitstroomt. In 2009 lag dit percentage op 6,8%. Oftewel 6,8% van het verplegend, verzorgend en agogisch personeel in de gehandicaptenzorg verliet in 2009 de werkgever. Dit percentage is voor het tweede jaar op rij scherp gedaald. In 2008 lag dit percentage met 8,7% al beduidend lager dan de jaren ervoor. Dit betekent dat in 2009 personeel in de gehandicaptenzorg dus vaker bij de huidige werkgever bleef dan in de jaren ervoor. Tabel 4.1 Blijfkans en bestemming bij uitstroom Blijfkans binnen de branche 85,0% 86,7% 88,8% 84,5% 82,9% 82,0% Zelfde branche, ander bedrijf 2,7% 2,4% 2,0% 2,3% 2,7% 4,0% Branches binnen Zorg en Welzijn 6,3% 4,8% 2,6% 5,3% 5,6% 7,0% Andere sectoren 2,5% 2,6% 2,8% 4,2% 5,2% 3,5% Anders 3,6% 3,5% 3,8% 3,8% 3,7% 3,6% Zelfstandigen 0,2% 0,1% 0,2% 0,3% 0,4% 0,4% Uitkering 1,2% 1,1% 1,2% 1,0% 0,7% 0,7% Inactief 2,1% 2,4% 2,4% 2,5% 2,7% 2,5% Bron: Meer recente gegevens met dit detailniveau zijn helaas niet beschikbaar In de tabel 3.1 wordt ook het nettoverloop weergegeven van het verplegend, verzorgend en agogisch personeel in de gehandicaptenzorg. Dit is het percentage dat vertrekt en niet meer in de gehandicaptenzorg gaat werken. Helaas is er geen cijfer bekend voor In 2008 was dit 3,2%. Dit geeft een beeld van de vervangingsvraag in De overige uitstroom ging weer in de gehandicaptenzorg werken, al dan niet bij dezelfde werkgever. In tabel 4.1 is te zien dat in % van het totale personeel overstapte naar een andere instelling binnen de gehandicaptenzorg. Dit betekent dat 4% van het totale personeel binnen de sector doorstroomde naar een andere werkgever binnen de gehandicaptenzorg. Echter, 7% stroomde uit naar een andere branche binnen de Zorg en Welzijn en 3,5% gaf aan in een sector buiten de Zorg en Welzijn te werken. Van ongeveer een even groot aandeel is niet precies duidelijk wat ze zijn gaan doen. Uitstroom naar het zelfstandig ondernemerschap of uitkering kwam maar heel weinig voor, terwijl 2,5% niet meer actief was op de arbeidsmarkt. Hiertoe behoren ook degenen die met pensioen zijn gegaan. In het werknemersonderzoek Zorg en Welzijn is aan zittende werknemers gevraagd of zij op zoek zijn naar een andere baan. In de gehandicaptenzorg zegt 17% van de werknemers uit te kijken naar een andere baan. Daarvan zegt 59% te zoeken binnen de zorgsector. Ongeveer 29% overweegt (ook) een overstap naar de welzijnssector en 16% kijkt (ook) buiten Zorg en Welzijn. Verder geeft 13% aan geen voorkeur te hebben voor een sector. De veruit belangrijkste reden om een nieuwe baan te zoeken is volgens ditzelfde onderzoek het toe zijn aan een nieuwe uitdaging. Daarnaast geven werknemers in de gehandicaptenzorg als reden op dat ze werk willen dat beter betaald, ze niet tevreden zijn over het contact met de leidinggevende en dat ze de werkdruk te hoog vinden. Uit tabel 4.1 wordt ook duidelijk dat het merendeel van het personeel in de gehandicaptenzorg in deze sector zal blijven werken. In 2007 was 82% na een jaar nog steeds werkzaam in de gehandicaptenzorg. Ook uit het werknemersonderzoek Zorg en Welzijn blijkt dat 83% van het personeel niet actief op zoek is naar een andere baan. Van degenen die wel zoeken blijft een substantieel deel in de gehandicaptenzorg werken. Op basis hiervan kan de inschatting worden gemaakt dat ruim drie kwart van de werknemers in de gehandicaptenzorg ook het komende jaar behouden zal blijven voor de sector. 11 Visser, de, S. Schoenmakers, F. (2012) Werknemersonderzoek Zorg en Welzijn Zoetermeer: Research voor beleid 12 Visser, de, S. Schoenmakers, F. (2012) Werknemersonderzoek Zorg en Welzijn Zoetermeer: Research voor beleid 10/23

12 5 Aanbod vanuit het onderwijs 5.1 Instroom in de opleidingen Tabel 5.1 geeft de instroom weer in de opleidingen Zorg en Welzijn die relevant zijn voor de gehandicaptenzorg 13. In 2009 is de instroom in de opleiding geneeskunde licht gedaald ten opzichte van In de overige wo opleidingen is de instroom gestegen. De instroom in de hbo opleidingen maatschappelijk werk en dienstverlening, creatieve therapie en verpleegkunde is licht gestegen. Ten opzichte van 2008 is de instroom in de opleiding culturele en maatschappelijke vorming afgenomen in Tabel 5.1: Instroom in relevante opleidingen WO Geneeskunde WO Overige opleidingen zorg en welzijn HBO Maatschappelijk werk en dienstverlening HBO Creatieve therapie HBO Culturele en maatschappelijke vorming HBO Verpleegkunde MBO 4 Sociaal cultureel werk MBO 4 Pedagogisch werk MBO 4 Maatschappelijke zorg MBO 4 Verpleegkunde MBO 3 Pedagogisch werk MBO 3 Maatschappelijke zorg MBO 3 Sociale dienstverlener MBO 3 Verzorging MBO 2 Helpende zorg/welzijn MBO 1 Zorghulp staat voor het studiejaar 2009/2010 etc. Bron: In de mbo opleidingen op niveau 4 is er vooral een stijging te zien in de instroom in de opleiding maatschappelijke zorg. In 2008 lag de instroom in deze opleiding nog op 1.864, terwijl in studenten in deze opleiding instroomden. De andere opleidingen op niveau 4 kenden in 2009 ook een grotere instroom dan in 2008, uitgezonderd pedagogisch werk. Op niveau 3 is een zelfde beeld te zien. Alle opleidingen in tabel 5.1 op niveau 3 kennen een stijging in de instroom, behalve pedagogisch werk. Ook hier is de stijging in de instroom in de opleiding maatschappelijke zorg het grootst. De instroom in de opleiding helpende zorg en welzijn is tussen 2008 en 2009 licht gedaald. De instroom in de opleiding zorghulp is stabiel gebleven tussen 2008 en Studie- en sectorrendement In 2009 is een stijging van het aantal gediplomeerden te zien in de opleiding geneeskunde (zie tabel 5.2). Daarmee zet de stijging uit de afgelopen jaren door. Ook het aantal gediplomeerden van overige wo opleidingen zorg en welzijn stijgt weer sinds De hbo-opleidingen maatschappelijk werk en dienstverlening, creatieve therapie en verpleegkunde laten ook een stijging van het aantal gediplomeerden zien. Er studeren dus meer studenten af aan deze opleidingen dan in In de andere hbo-opleidingen in tabel 5.2 is een daling van het aantal gediplomeerden waar te nemen. In de cultureel maatschappelijke vorming is deze dalende trend al langer waarneembaar. In de sociaal pedagogische hulpverlening is de daling in 2009 echter een omslag van de stijgende trend van de jaren ervoor. 13 Er zijn geen gegevens beschikbaar over de instroom in de hbo-opleiding sociaal pedagogische hulpverlening 11/23

13 Het aantal gediplomeerden van de mbo-opleidingen op niveau 4 dalen allemaal licht, behalve het aantal gediplomeerden van de opleiding maatschappelijke zorg. Dat is ten opzichte van 2008 ruim verdubbeld. De daling van de het aantal gediplomeerden in de andere opleidingen op niveau 4 komt over het algemeen na een stijging van het aantal gediplomeerden tussen 2007 en Ook op niveau 3 daalt het aantal gediplomeerden in alle opleidingen, uitgezonderd maatschappelijke zorg. Dit aantal is verdubbeld in vergelijking met Voor de opleidingen pedagogisch werk en sociale dienstverlener is de daling in 2009 een voortzetting van de daling die in 2008 ook zichtbaar was. Voor de opleiding verzorging is de daling in 2009 de eerste sinds Het aantal gediplomeerden van de opleiding helpende zorg en welzijn ligt al jaren lang net iets onder de Echter, vanaf het studiejaar 2009/2010 stijgt dit explosief naar 35,5 duizend. Dit komt doordat vanaf oktober 2010 het recht op kinderopvangvergoeding alleen behouden blijft als de gastouder waar gebruik van wordt gemaakt de opleiding helpende zorg en welzijn heeft afgerond. Gastouders kunnen ervoor kiezen om alleen het examen te doen of een EVC-procedure te volgen, waardoor deze wetswijziging minder van invloed is op de instroom. Van de opleiding zorghulp lijkt het aantal gediplomeerden sinds 2007 weer te groeien naar bijna in Tabel 5.2: Gediplomeerden relevante opleidingen gehandicaptenzorg WO Geneeskunde WO Overige opleidingen zorg en welzijn HBO Sociaal pedagogische hulpverlening HBO Maatschappelijk werk en dienstverlening HBO Creatieve therapie HBO Culturele en maatschappelijke vorming HBO Verpleegkunde MBO 4 Sociaal cultureel werk MBO 4 Pedagogisch werk MBO 4 Maatschappelijke zorg MBO 4 Verpleegkunde MBO 3 Pedagogisch werk MBO 3 Maatschappelijke zorg MBO 3 Sociale dienstverlener MBO 3 Verzorging MBO 2 Helpende zorg/welzijn MBO 1 Zorghulp staat voor het studiejaar 2009/2010 etc. Bron: De vraag is echter hoeveel gediplomeerden ook daadwerkelijk beschikbaar komen op de arbeidsmarkt. Uit de MBO-Kaart wordt duidelijk dat van de gediplomeerden van de opleidingen mbo verpleegkunde, verzorgende en maatschappelijke zorg niveau 4 ruim 70% gaat werken en iets minder dan een kwart doorleert. Gediplomeerden maatschappelijke zorg niveau 3 gaan vaker doorleren. De helft gaat werken en 45% leert door. Een minimaal percentage raakt werkloos of gaat iets anders doen. Vanuit de opleidingen maatschappelijke zorg niveau 3 en 4 gaat een derde werken in de gehandicaptenzorg. Van de gediplomeerde mbo verpleegkundigen gaat 6% in de gehandicaptenzorg werken en van de verzorgenden 3%. Onder de gediplomeerden van een welzijnsopleiding op mbo-niveau is het gebruikelijker om door te leren. Van de gediplomeerden aan een welzijnsopleiding op niveau 3 gaat meer dan de helft doorleren. Van de gediplomeerden van een welzijnsopleiding op niveau 4 gaat ongeveer een derde doorleren. 14 Calibris (2011), Rapportage arbeidsmarkt en onderwijsinformatie /23

14 Vooral gediplomeerden SPW4 gaan in de gehandicaptenzorg werken (28%). Gediplomeerden SPW3 kiezen maar in 5% van de gevallen voor de gehandicaptenzorg. De percentages van de overige opleidingen zijn nog lager. Voor de hbo-gediplomeerden zijn uit de HBO-monitor cijfers beschikbaar voor de opleidingssectoren hoger gezondheidszorg onderwijs en hoger sociaal-agogisch onderwijs. Van de gediplomeerden in het schooljaar van de opleiding hbo verpleegkunde had in 2009 ongeveer 80% een baan en 8% studeerde door. De anderen gingen iets anders doen. Gediplomeerden van de deeltijd en duale opleiding gaan vaker na het behalen van het diploma werken dan afgestudeerden van de voltijds opleiding. Ook bij de gediplomeerden van maatschappelijk werk en dienstverlening en pedagogische hulpverlening is te zien dat deeltijd en duaal studenten vaker gaan werken dan voltijdstudenten. Over het algemeen gaat rond de 80% of meer werken na het behalen van het diploma. Alleen van de afgestudeerden van de opleiding culturele en maatschappelijke vorming gaat minder dan 70% werken. Relatief gezien gaat van hen een groter deel verder studeren. Tabel 5.3 Hbo-gediplomeerden 2009 naar maatschappelijke positie anders, werk studie namelijk: % % % HBO B Creatieve therapie vt HBO B Culturele en Maatschappelijke vorming vt HBO B Maatschappelijk Werk en Dienstverlening dt HBO B Maatschappelijk Werk en Dienstverlening vt HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening dt HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening duaal HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening vt HBO B Opleiding tot verpleegkundige dt HBO B Opleiding tot verpleegkundige duaal HBO B Opleiding tot verpleegkundige vt Vt = voltijd, dt = deeltijd Bron: HBO-monitor Tabel 5.4 laat zien dat gediplomeerden sociaal pedagogische hulpverlening het vaakst in de gehandicaptenzorg gaan werken. Een kwart of meer werkt in huizen en dagverblijven voor verstandelijk gehandicapten en psychiatrische cliënten. Van de gediplomeerden creatieve therapie gaat één op de vijf in dergelijke huizen werken. Er gaan percentueel duidelijk minder hbo-gediplomeerden werken in de ondersteuning en begeleiding van gehandicapten. Tabel 5.4 Gediplomeerden 2009 met een baan naar bestemming in de gehandicaptenzorg Huizen en dagverblijven voor verstandelijk gehandicapten en psychiatrische cliënten HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening duaal 35% HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening dt 29% HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening vt 24% HBO B Creatieve therapie vt 19% HBO B Pedagogiek vt 15% HBO B Pedagogiek dt 15% HBO B Maatschappelijk Werk en Dienstverlening dt 10% HBO B Maatschappelijk Werk en Dienstverlening vt 6% HBO B Opleiding tot verpleegkundige dt 9% HBO B Opleiding tot verpleegkundige vt 6% Ondersteuning en begeleiding van gehandicapten 15 HBO-raad (2011), HBO-monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. 13/23

15 HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening duaal 19% HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening vt 10% HBO B Sociaal Pedagogische Hulpverlening dt 8% HBO B Maatschappelijk Werk en Dienstverlening dt 7% HBO B Pedagogiek vt 6% HBO B Pedagogiek dt 6% HBO B Maatschappelijk Werk en Dienstverlening vt 5% Vt = voltijd, dt = deeltijd Bron: HBO-monitor Hoeveel gediplomeerden van de wo opleidingen zorg en welzijn in de gehandicaptenzorg gaan werken zijn geen cijfers bekend. Wel blijkt uit het capaciteitsplan dat het aantal Artsen voor Verstandelijk Gehandicapten (AVG), wat een nieuw specialisme is, in 2010 op 175 lag. De instroom in 2009 van aio s in deze vervolgopleiding was 19, waarmee de instroom hierin blijft groeien. 5.3 Beroepspraktijkvorming De stage of beroepspraktijkvorming (BPV) is een belangrijk onderdeel in de Zorg en Welzijnsopleidingen. In tabel 5.5 zijn het aantal beschikbare BPV-plaatsen in de gehandicaptenzorg in de schooljaren en weergegeven. Daarin is te zien dat het aantal BPV-plaatsen is gegroeid voor zorgopleidingen. Vooral het aantal BPV-plaatsen voor de opleidingen maatschappelijke zorg 3 en 4 zijn flink toegenomen. De enige afname van BPV-plaatsen voor zorgopleidingen is te zien bij de opleiding verpleegkundige 4. Voor mbo-leerlingen van sociaal-agogische opleidingen is het aantal BPV-plaatsen afgenomen met 17%. De daling is het grootst voor de opleiding pedagogisch werker op niveau 4. Het aantal BPV-plaatsen voor deze opleiding is met 20% afgenomen. Door de groei van het aantal de BPV-plaatsen voor de zorgopleidingen is het totaal aan BPV-plaatsen in de gehandicaptenzorg voor mbo-opleidingen per saldo toegenomen met 5%. Tabel 5.5: Aantal beschikbare BPV-plaatsen mbo zorgopleidingen en sociaal-agogische opleidingen voor schooljaar Zorghulp Helpende Zorg en Welzijn Verzorgende Maatschappelijke zorg Maatschappelijke zorg Verpleegkundige Zorgopleidingen totaal Sociale dienstverlener Pedagogisch werker Pedagogisch werker Sociaal cultureel werker Sociaal-agogische opleidingen totaal Totaal Bron: Rapportage arbeidsmarkt en onderwijsinformatie en Rapportage arbeidsmarkt en onderwijsinformatie , bewerking CAOP Research Calibris heeft een schatting gemaakt van het benodigde BPV-volume in Ze gaat daarbij uit van de vraag vanuit het onderwijs aan BPV-plaatsen en een volledige benutting van het potentieel aan plaatsen. Daaruit blijkt dat voor de zorgopleidingen het grootste tekort van bijna plaatsen zal ontstaan voor maatschappelijke zorg 3. Aangezien in % van de plaatsen voor deze opleiding zich in de gehandicaptenzorg bevond, zal voor extra plaatsen vooral worden gekeken naar deze branche. Voor de andere opleidingen zal er een overschot aan plaatsen zijn. Echter, voor de opleidingen verzorgende 3 en 16 Capaciteitsorgaan (2011). Capaciteitsplan Utrecht: Capaciteitsorgaan 17 Calibris (2011), Rapportage arbeidsmarkt en onderwijsinformatie /23

16 maatschappelijke zorg 4 bestaat dit overschot alleen voor BOL-plaatsen. Voor BBL-plaatsen wordt een tekort verwacht van 190 voor verzorgende 3 en 250 voor maatschappelijke zorg 4. In vergelijking met vorig jaar zijn de tekorten echter wel beduidend kleiner geworden. Vooral voor maatschappelijke zorg 3 en 4 is de daling in het tekort fors te noemen. Zo werd voor 2010 een tekort van BPV-plaatsen verwacht voor maatschappelijke zorg niveau 3, terwijl voor 2011 nog een tekort van plaatsen wordt verwacht. Voor de opleiding maatschappelijke zorg niveau 4 is het tekort teruggebracht van 770 naar 250. Voor de sociaal-agogische opleidingen worden in 2011 overschotten aan BPV-plaatsen verwacht. De grootste overschotten worden verwacht voor de opleidingen pedagogisch werker 3 en 4 met respectievelijk en plaatsen. Echter, ook hier zijn de verschillen tussen BOL en BBL groot. Waar het geschatte overschot aan BOL-plaatsen pedagogisch werker 3 ruim is, wordt het tekort aan BBLplaatsen voor deze opleiding geschat op 660. Voor de opleiding pedagogisch werker 4 wordt het tekort aan BBL-plaatsen geschat op 190 en het overschot aan BOL-plaatsen op Tot slot wordt er ook een tekort van 70 plaatsen verwacht voor BBL-studenten aan de opleiding sociaal cultureel werker 4. Uit onderzoek naar de bindingsfactoren van jong personeel in de gehandicaptenzorg 18 blijkt dat de stage erg belangrijk is in de beeldvorming van studenten over werken in deze branche. Vooral onder studenten mbo verpleegkunde is het beeld van de gehandicaptenzorg veel positiever na de stage dan ervoor. Maar ook studenten maatschappelijke zorg zijn positiever over de gehandicaptenzorg als ze er een tijdje in hebben gewerkt. Bij beide groepen studenten blijkt de relatie met de werkbegeleider en/of de direct leidinggevende daarbij wel van belang. Bij een slechte relatie wordt de stage lager gewaardeerd dan bij een goede relatie. 5.4 Aansluiting onderwijs arbeidsmarkt Tabel 5.6 laat zien in hoeverre werknemers vinden dat hun functie aansluit op hun opleiding. Werknemers uit de gehandicaptenzorg vinden dat hun functie minder goed aansluit bij hun opleiding dan werknemers uit de meeste andere zorgbranches. Tabel 5.6: Aansluiting tussen functie en opleiding in de gehandicaptenzorg Functieniveau ten opzichte van opleidingsniveau In overeenstemming 65% 66% Functieniveau lager 27% 26% Functieniveau hoger 8% 8% Zelfde vakgebied als opleiding Ja 81% 79% Aansluiting kennis en vaardigheden en werk Goed 73% 73% Redelijk 24% 25% Matig 3% 2% Slecht 0% 1% Relatie tussen kennis en vaardigheden en werk Ongeveer op gelijk niveau 60% 60% Meer dan het werk vereist 32% 33% Minder dan het werk vereist 5% 4% Voor een ander vak dan het huidige werk 8% 5% Verouderd 6% 6% Niet voldoende praktijkgericht 4% 4% Knelpunten ervaren op het gebied van kennis en vaardigheden bij uitvoeren van het werk 18 Calibris Contract (2011) Onderzoeksrapport bindingsfactoren jong personeel in de gehandicaptenzorg. In opdracht van StAG. 15/23

17 Ja 12% 11% Bron: Visser, de, S. Schoenmakers, F. (2012) Werknemersonderzoek Zorg en Welzijn Zoetermeer: Research voor beleid, bewerking CAOP Research Voor twee derde van het personeel is het functieniveau in overeenstemming met het opleidingsniveau en bijna drie kwart vindt dat de kennis en vaardigheden goed aansluiten bij het werk. Knelpunten door het niet aansluiten van de kennis en vaardigheden op het werk ervaart net iets meer dan één op de tien werknemers in de gehandicaptenzorg. Samen met de GGZ ervaren daarmee werknemers in de gehandicaptenzorg het vaakst knelpunten van alle zorgbranches. 16/23

18 6 Kwaliteit van arbeid en personeelsbeleid 6.1 Arbeidstevredenheid Werknemers in de gehandicaptenzorg zijn over het algemeen tevreden over hun werk. 73% is hier (zeer) tevreden mee, waarvan 16% zelfs zeer tevreden is met het werk in het algemeen. 19 Ten opzichte van andere zorgbranches is de algemene tevredenheid met het werk in de gehandicaptenzorg samen met de verpleging en verzorging het laagst. Als wordt gekeken naar de verschillende aspecten van het werk dan lijkt de lagere tevredenheid binnen de gehandicaptenzorg ten opzichte van de meeste andere zorgbranches mede te komen door een lagere tevredenheid met de werktijden en het loon. Werknemers in de gehandicaptenzorg zijn namelijk van de gemeten aspecten het meest tevreden met de werktijden (78% (zeer) tevreden), maar ze zijn hier iets minder tevreden mee dan werknemers in andere zorgbranches. Van alle gemeten aspecten zijn werknemers in de gehandicaptenzorg duidelijk het minst tevreden over het loon. In totaal is 37% (zeer) tevreden met het loon. In vergelijking met andere zorgbranches zijn werknemers in de gehandicaptenzorg na de werknemers in de ziekenhuizen, thuiszorg en kraamzorg het minst vaak (zeer) tevreden met het loon. Met de organisatie is 65% (zeer) tevreden. Dit is ongeveer gemiddeld binnen de zorgbranches. 6.2 Betrokkenheid Naast tevredenheid is echter ook betrokkenheid een factor bij de kwaliteit van arbeid en het behoud van personeel. Uit het artikel van de VGN naar aanleiding van de Medewerker Monitor van Effectory 20 komt naar voren dat in de gehandicaptenzorg het personeel vooral betrokken is bij het eigen team en de collega s. Werknemers worden gemotiveerd door collega s en ze zijn bereid elkaar te helpen. De betrokkenheid met de organisatie is echter minder groot. Deze is in de gehandicaptenzorg zelfs lager dan in andere zorgbranches. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat er tussen de verschillende lagen in de organisatie geen gemeenschappelijke visie en verbondenheid bestaat. 6.3 Arbeidsomstandigheden en ziekteverzuim Twee derde van de werknemers in de gehandicaptenzorg ervaart het werk als werk met veel verantwoordelijkheid. Ook wordt het werk door meer dan een derde als lichamelijk zwaar en geestelijk zwaar ervaren. Minder dan een derde vindt dat het werk plaatsvindt in omstandigheden met stank, lawaai, tocht of lage/hoge temperaturen, het werk een herhaling van eenvoudige werkzaamheden is en emotioneel zwaar is. Werknemers in de Zorg en Welzijn scoren over het algemeen hoger dan gemiddeld op aspecten die te maken hebben met de werkdruk. 21 In de gehandicaptenzorg geeft meer dan de helft van de werknemers aan dat ze veel werk moeten doen. 22 Ook vindt meer dan 40% het werk hectisch. Een andere factor die in de Zorg en Welzijn speelt is agressie en geweld door patiënten. In de gehandicaptenzorg komt vooral verbale agressie voor. Dertig procent van de werknemers heeft hier vaak of zeer vaak mee te maken. Ook fysiek geweld door patiënten komt voor. Hier heeft één op de vijf werknemers vaak tot zeer vaak ervaring mee. Ook hebben werknemers in de zorg te maken met werktijden, die buiten kantoortijden vallen. Bijna 60% geeft aan zaterdag- en/of zondagsdiensten te draaien en 62% heeft (ook) avonddiensten. Pieper-, gebroken-, slaap- en nachtdiensten wordt door 13-25% van de werknemers gedraaid. Desondanks heeft twee derde geen problemen om het werk te combineren met zorgtaken voor de eigen kinderen. Daarmee scoort de gehandicaptenzorg gemiddeld ten opzichte van de andere zorgbranches. 19 Visser, de, S. Schoenmakers, F. (2011) Werknemersonderzoek Zorg en Welzijn Zoetermeer: Research voor beleid VGN (2012), Medewerkers in de gehandicaptenzorg zeer betrokken bij cliënten en collega s. 21 TNO (2011) NEA 2010 Vinger aan de pols van werkend Nederland. Hoofddorp: TNO 22 Visser, de, S. Schoenmakers, F. (2011) Werknemersonderzoek Zorg en Welzijn Zoetermeer: Research voor beleid 17/23

19 Het ziekteverzuimpercentage van het eerste ziektejaar in de gehandicaptenzorg lag in 2009 net als in 2008 op 5,23% (zie tabel 3.1). In 2010 ligt dit percentage op 5,14% en in 2011 op 5,10%. 23 Daarmee is de daling die zich de afgelopen jaren heeft voorgedaan, maar tussen 2008 en 2009 stagneerde, weer ingezet. Het ziekteverzuimpercentage voor het tweede ziektejaar ligt al jaren stabiel rond de 0,5%, maar stijgt in 2011 naar 0,55%. De vraag is hoeveel van dit verzuim werkgerelateerd is. In het werknemersonderzoek Zorg en Welzijn is dit gevraagd aan werknemers die in het afgelopen jaar langer dan twee weken achtereen ziek zijn geweest. In de gehandicaptenzorg gaat het dan om 19% van het personeel. Van hen geeft 42% aan dat de oorzaak van de ziekte (gedeeltelijk) in het werk moet worden gezocht. Een te hoge werkdruk speelt hen het meeste parten, gevolgd door lichamelijke klachten door de arbeidsomstandigheden en onenigheid met de leiding of (andere) collega s. 6.4 Personeelsbeleid De arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg liet zien dat meer dan de helft van de werkgevers in de gehandicaptenzorg in 2009 het beheersen van de werkdruk, het aantrekken van nieuw personeel en de onder- of overkwalificatie van personeel als knelpunt zag. Welke knelpunten werkgevers in de gehandicaptenzorg in 2010 het meest ervaren is helaas niet bekend 26. Er zijn inmiddels echter wel andere onderzoeken uitgevoerd die een beeld geven van de stand van het personeelsbeleid in de gehandicaptenzorg op specifieke thema s. Zo heeft Astri in 2011 een onderzoek uitgevoerd naar duurzame inzetbaarheid in de gehandicaptenzorg. 27 Hieruit blijkt dat bij de meeste instellingen in de gehandicaptenzorg duurzame inzetbaarheid op de agenda staat. Instellingen voelen de noodzaak om medewerkers duurzaam inzetbaar te houden, ondanks dat het merendeel nog onvoldoende zicht heeft op de ontwikkeling van het personeelsbestand in de komende jaren als gevolg van de vergrijzing, langer doorwerken en mogelijke krapte op de arbeidsmarkt. Op afzonderlijke elementen binnen het thema duurzame inzetbaarheid zijn vaak wel afspraken gemaakt tussen werkgever en OR, maar over een integraal, samenhangend duurzaam inzetbaarheidbeleid ontbreken deze vaak nog. Vaak ontbreekt ook nog een echte visie op dit punt. Ruim de helft van de instellingen geeft dan ook aan behoefte te hebben aan ondersteuning vanuit de sector, vooral in de vorm van informatie- en kennisuitwisseling, subsidie voor de ontwikkeling en implementatie van beleid en ondersteuning bij de keuze van instrumenten voor het meten van werkvermogen. Binnen het duurzame inzetbaarheidbeleid krijgen oudere werknemers vaak speciale aandacht. Het Nivel heeft in 2011 onderzocht hoe verpleegkundig en verzorgend personeel in de zorg staat tegenover het ouderenbeleid van hun werkgever. 28 Bijna 40% wil tot het 65 jaar blijven werken, maar niet meer dan 27% denkt ook in staat te zijn dit te kunnen doen. Een overgrote meerderheid vindt het belangrijk dat 50- plussers zo veel mogelijk voor de zorg worden behouden, maar minder dan een kwart vindt dat de werkgever hier alles aan doet. Volgens twee derde of meer van het verpleegkundig en verzorgend personeel moeten werkgevers vooral zorgen voor (in volgorde van belang): Acceptabele werkdruk Minder lichamelijk zwaar werk Aanpassing van de werkplek Waardering voor de werknemer Teamsfeer Gesprekken over belasting en gezondheid 23 Vernet (2012) Vernet viewer voor de branche gehandicaptenzorg Q Amsterdam: Vernet 24 Visser, de, S. Schoenmakers, F. (2011) Werknemersonderzoek Zorg en Welzijn Zoetermeer: Research voor beleid 25 StAG (2011) Arbeidsmarktanalyse De resultaten op deze vraag van de werkgeversenquête van Research voor beleid zijn niet uitgesplitst naar sectoren. 27 Molenaar-Cox, P., Zwart, de B., Cuelenaere, B. (2011). Duurzame inzetbaarheid in de gehandicaptenzorg Leiden: Astri. 28 Veer, de A., Francke A. (2011). Tot je pensioen werken in de zorg? Wensen van werknemers in de verpleging en verzorging ten aanzien van ouderenbeleid van werkgevers. Utrecht: Nivel 18/23

20 Minder onregelmatige diensten In het werknemersonderzoek Zorg en Welzijn is gevraagd van welke arbeidsvoorwaarden gebruik wordt gemaakt door werknemers. In de gehandicaptenzorg zijn er twee arbeidsvoorwaarden die door een ruime meerderheid van de medewerkers wordt gebruikt. Dit zijn de eindejaarsuitkering en een vergoeding voor woon-werkverkeer. Andere arbeidsvoorwaarden worden door minder dan de helft van de werknemers gebruikt, waarbij een toeslag voor onregelmatige werktijden (45%) en de spaarloonregeling nog het meest worden gebruikt (40%). Uit het onderzoek naar bindingsfactoren van jong personeel in de gehandicaptenzorg 30 blijkt dat het belangrijk is voor jongeren om erkenning te krijgen, gewaardeerd te worden en dat hun kwaliteiten en vaardigheden worden gebruikt. Een belangrijke factor hierin is de leidinggevende (of werkbegeleider in het geval van stagiaire). De relatie met de leidinggevende is over het algemeen goed tot zeer goed. Het contact is prettig en jongeren krijgen waardering voor hun werk. Ook de formele gesprekken die jong personeel met hun leidinggevende heeft, worden als positief ervaren. Het minst positief zijn jongeren in de gehandicaptenzorg met de doorgroeimogelijkheden. Groeien in het werk is een belangrijk doel voor jongeren, waardoor een gebrek aan doorgroeimogelijkheden een probleem kan zijn in het behoud van deze groep. Verder wordt onzekerheid over het wel of niet krijgen van een vast contract als onprettig ervaren. 29 Visser, de, S. Schoenmakers, F. (2011) Werknemersonderzoek Zorg en Welzijn Zoetermeer: Research voor beleid Voorlopig rapport, nog te verschijnen 30 Calibris Contract (2011) Onderzoeksrapport bindingsfactoren jong personeel in de gehandicaptenzorg. In opdracht van StAG. 19/23

21 7 Huidige en toekomstige knelpunten Aangezien deze arbeidsmarktanalyse onderdeel uitmaakt van een meerjarenbeleidsplan voor de StAG is het van belang om te kijken naar de toekomst van de arbeidsmarkt in de gehandicaptenzorg. Daartoe worden hieronder enkele ontwikkelingen geschetst die van invloed zullen zijn op de arbeidsmarkt in de gehandicaptenzorg. 7.1 Belangrijke ontwikkelingen Economische crisis Hoewel er tekenen waren van herstel van de economie is het inmiddels duidelijk dat de economische crisis nog niet voorbij is. Hoewel de werkgelegenheid in de gehandicaptenzorg relatief ongevoelig is voor de conjunctuur, is wel duidelijk dat sinds het begin van de economische crisis het aantal vacatures scherp is gedaald. Ook is het verloop teruggelopen en is het aantal studenten aan een zorgopleiding gegroeid. Dit zorgt ervoor dat de arbeidsmarkt voor de gehandicaptenzorg minder krap is geworden. De crisis lijkt daarmee vooral gunstige effecten te hebben gehad op de arbeidsmarkt in de branche. Het is echter ook de aanleiding voor een gevaar waarvan de exacte gevolgen nog steeds ongewis zijn, namelijk bezuinigingen. Bezuinigingen In het regeer- en gedoogakkoord tussen VVD, CDA en PVV staat dat het huidige kabinet op alle collectieve sectoren bezuinigt en alleen investeert in de zorg. Een uitwerking van deze investering is het convenant Investeringen Langdurige Zorg Dit convenant heeft tot doel de kwaliteit van de langdurige zorg te bevorderen door extra medewerkers op te leiden en aan te nemen. Deze medewerkers moeten eind 2013 zijn aangenomen of in opleiding zijn. Volgens het convenant zullen deze (gelden voor) extra medewerkers ook ten goede komen aan de gehandicaptenzorg. Dit gaat echter gepaard met ingrijpen in de AWBZ. Het kabinet wil de financiering per handeling vervangen door financiering van resultaten. Het persoonsgebonden budget wordt wettelijk verankerd. Wonen en zorg worden gescheiden en de functies dagbesteding en begeleiding zullen worden overgeheveld naar de WMO. Verder wordt het recht op gehandicaptenzorg voor cliënten met een IQ boven de 70 geschrapt. Wat het effect is van deze maatregelen is echter nog niet uitgekristalliseerd. Door het schrappen van het recht op gehandicaptenzorg voor cliënten met een IQ boven de 70 wordt verwacht dat de vraag naar gehandicaptenzorg afneemt. Ingrijpen in de AWBZ en het persoonsgebondenbudget kan de vraag naar gehandicaptenzorg doen teruglopen, maar ook wordt voorzien dat cliënten die nu zelfstandig en/of kleinschalig wonen door de bezuinigingen toch weer aangewezen zijn op een instelling. Initiatieven voor deze woonvormen zijn vaak afhankelijk van het persoonsgebonden budget van de bewoners. Wellicht dat hierdoor de groei van het aantal zorgaanbieders wordt geremd, die tot nu toe vooral toe te schrijven was aan de groei van kleine bedrijven. Het effect van het overhevelen van dagbesteding en begeleiding naar de WMO is moeilijk in te schatten. In de media zijn vanuit verschillende kanten zorgen geuit over het feit dat daardoor gemeenten de dagbesteding en begeleiding moeten gaan regelen, terwijl de gemeenten zelf ook gekort worden op hun budget. Daarnaast is er de angst dat de uitvoering hiervan zullen worden aanbesteed. Dat zal leiden tot een verschuiving in het aanbod van zorg, die ook werknemers in de gehandicaptenzorg zal raken 31. Naast de voorgenomen beleidsveranderingen in de zorg zullen bezuinigingen in de sociale zekerheid zoals het verlagen van de Wajong-uitkering en het verminderen van het aantal sociale werkplaatsen, ook gevolgen hebben voor gehandicapten. In hoeverre dit de arbeidsmarkt in de gehandicaptenzorg zal beïnvloeden is moeilijk te zeggen. Vergrijzing en ontgroening De demografische ontwikkeling in Nederland heeft tot gevolg dat het aantal 50-plussers in de gehandicaptenzorg zal blijven toenemen. Verwacht wordt dat in 2018 een derde van het personeel 50-plus is. Binnen afzienbare tijd zullen grote groepen oudere werknemers met pensioen gaan. Dit betekent niet /23

StAGenda 2012-2014 Den Haag, mei 2012

StAGenda 2012-2014 Den Haag, mei 2012 StAGenda 2012-2014 Den Haag, mei 2012 Inleiding De werkgevers- en werknemersorganisaties in de Stichting Arbeidsmarkt Gehandicaptenzorg (StAG) zien een groot aantal ontwikkelingen in de branche op zich

Nadere informatie

Arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg 2010

Arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg 2010 Arbeidsmarktanalyse gehandicaptenzorg 2010 Januari 2011 INHOUD 1 Inleiding...3 2 De branche gehandicaptenzorg...4 2.1 Zorgaanbod... 4 2.2 Zorggebruik... 4 3 Werkgelegenheid...6 3.1 Omvang van de werkgelegenheid...

Nadere informatie

FACTSHEET ARBEIDSMARKT

FACTSHEET ARBEIDSMARKT 1 FACTSHEET ARBEIDSMARKT Zuid LIMBURG 1. Kerngegevens beroepsbevolking Figuur 1.1 Samenstelling bevolking naar leeftijd en geslacht, Zuid Limburg, 2013-2025 Bron: Regioportret Zuid Limburg Ontgroening

Nadere informatie

Factsheet Kinderopvang

Factsheet Kinderopvang Factsheet Kinderopvang Datum MOVISIE Utrecht, november 2010 MOVISIE Kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling MOVISIE is hét landelijke kennisinstituut en adviesbureau voor maatschappelijke ontwikkeling.

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD

Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Feiten en cijfers 2010 Branche WMD Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen ook in

Nadere informatie

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang

Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Feiten en cijfers 2010 Branche Kinderopvang Ieder jaar maakt FCB de zogenoemde factsheets. Deze bestaat uit cijfers over de branche in een bepaald jaar. De cijfers over 2010 worden met de ontwikkelingen

Nadere informatie

Ontgroening en vergrijzing Noord en Midden Limburg en Zuid Limburg

Ontgroening en vergrijzing Noord en Midden Limburg en Zuid Limburg 1 FACTSHEET ARBEIDSMARKT Noord en Midden LIMBURG 1. Kerngegevens beroepsbevolking Figuur 1.1 Samenstelling bevolking naar leeftijd en geslacht, Noord en Midden Limburg, 2013-2025 Bron: Regioportret Noord-

Nadere informatie

Dit artikel is met toestemming van de redactie overgenomen uit TvZ Tijdschrift voor verpleegkundigen 2011, nr. 5

Dit artikel is met toestemming van de redactie overgenomen uit TvZ Tijdschrift voor verpleegkundigen 2011, nr. 5 Dit artikel is met toestemming van de redactie overgenomen uit TvZ Tijdschrift voor verpleegkundigen 2011, nr. 5 Panel V&V 50-plussers in de zorg: loopbaanbegeleiding en maatwerk Werken in de zorg is interessant,

Nadere informatie

Factsheet Jeugdzorg. Datum MOVISIE

Factsheet Jeugdzorg. Datum MOVISIE Factsheet Jeugdzorg Datum MOVISIE Utrecht, november 2010 MOVISIE Kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling MOVISIE is hét landelijke kennisinstituut en adviesbureau voor maatschappelijke ontwikkeling.

Nadere informatie

Factsheet Welzijn & maatschappelijke dienstverlening

Factsheet Welzijn & maatschappelijke dienstverlening Factsheet Welzijn & maatschappelijke dienstverlening Datum MOVISIE Utrecht, november 2010 MOVISIE Kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling MOVISIE is hét landelijke kennisinstituut en adviesbureau

Nadere informatie

Calibris 2009. Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2009-2010

Calibris 2009. Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2009-2010 Calibris 2009 Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2009-2010 Colofon Onderzoek en rapportage door: - Calibris - Rijnland Advies Januari 2010 Calibris 2009 Inhoudsopgave pagina 1. Samenvatting

Nadere informatie

Aantal medewerkers West-Brabant

Aantal medewerkers West-Brabant Regio West-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn West-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio West-Brabant. Waar mogelijk

Nadere informatie

Quickscan arbeidsmarkt Langdurige zorg

Quickscan arbeidsmarkt Langdurige zorg Quickscan arbeidsmarkt Langdurige zorg Achtergrond In de langdurige zorg zijn de afgelopen jaren grote veranderingen doorgevoerd. Als gevolg van een groeiende zorgvraag nam de werkgelegenheid in de sector

Nadere informatie

Aanzet tot ontwikkelen van een arbeidsmarktvisie. Zorg en Welzijn West Brabant. Januari 2012, versie 0.1

Aanzet tot ontwikkelen van een arbeidsmarktvisie. Zorg en Welzijn West Brabant. Januari 2012, versie 0.1 Aanzet tot ontwikkelen van een arbeidsmarktvisie Zorg en Welzijn West Brabant Januari 2012, versie 0.1 1 2 Inhoud 1. Inleiding... 5 2. Algemene cijfers Arbeidsmarkt Zorg & Welzijn... 6 2.1 Omvang arbeidsmarkt...

Nadere informatie

De Arbeidsmarkt in de provincie Utrecht

De Arbeidsmarkt in de provincie Utrecht De Arbeidsmarkt in de provincie Utrecht Om adequaat in te spelen op ontwikkelingen in de zorg en specifiek op de arbeidsmarkt, is het zinvol te weten wat zich hier afspeelt. De afgelopen maanden zijn De

Nadere informatie

Facts & Figures 2017 De arbeidsmarkt Zorg en Welzijn in Flevoland

Facts & Figures 2017 De arbeidsmarkt Zorg en Welzijn in Flevoland De sector zorg en welzijn in 22.390 22.390 personen werken in 2015 in de sector zorg en welzijn (17.020 fte). Bijna een derde hiervan werkt in de Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT). 8,2% 8,2% van

Nadere informatie

Rapportage Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn 2008

Rapportage Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn 2008 Rapportage Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn 2008 Branche Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening Bijeenkomst 29 januari 2009 Willem van der Windt Pagina 1 Doel van Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg

Nadere informatie

Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden

Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden Arbeidsmarktinformatie sector Zorg regio Drechtsteden definitief rapport Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in Zorg, Welzijn en Sport Postbus 131 398 CC Bunnik T 3 75 7 Juni 21 F 3 75 71

Nadere informatie

FACTS & FIGURES. Arbeidsmarktmonitor zorg en welzijn Zeeland

FACTS & FIGURES. Arbeidsmarktmonitor zorg en welzijn Zeeland FACTS & FIGURES Arbeidsmarktmonitor zorg en welzijn Zeeland 01 Ontwikkelingen op de Zeeuwse arbeidsmarkt Zeeland is een relatief dun bevolkte provincie en heeft veel zorgaanbieders in een uitgestrekt gebied.

Nadere informatie

WERKGELEGENHEID ZORG EN WJK NIEUWE WATERWEG NOORD

WERKGELEGENHEID ZORG EN WJK NIEUWE WATERWEG NOORD WERKGELEGENHEID ZORG EN WJK NIEUWE WATERWEG NOORD WERKGELEGENHEID ZORG EN WJK NIEUWE WATERWEG NOORD OMVANG EN SAMENSTELLING NAAR BRANCHE EN VVS-KWALIFICATIE J. Meuwissen M. Poeth Maastricht, november 2016

Nadere informatie

Arbeidsmarkttrends in beeld. Najaar 2016 Zeeland

Arbeidsmarkttrends in beeld. Najaar 2016 Zeeland Arbeidsmarkttrends in beeld Najaar 2016 Zeeland Colofon Deze publicatie is een uitgave van ViaZorg. Tekst & Vormgeving ViaZorg Adres Stationspark 2 4462 DZ Goes Deze publicatie is als PDF-bestand te downloaden

Nadere informatie

céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013

céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013 céáíéå=éå=åáàñéêë= HBO-Monitor 2012: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2013 céáíéå=éå=åáàñéêë 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

De regionale arbeidsmarkt 2016

De regionale arbeidsmarkt 2016 De regionale arbeidsmarkt MEER INFO? Check onze site www.utrechtzorg.net of bel naar (030) 6340808 De regionale arbeidsmarkt Wat is ONS Werkgebied? Regio Utrecht, Amersfoort, Gooi- en Vechtstreek Gooi-

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2014: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. April 2015

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2014: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. April 2015 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2014: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo April 2015 Feiten en cijfers 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Leeftijdsopbouw Groningen

Leeftijdsopbouw Groningen Factsheet Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn provincie Groningen 213 De publicatie Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Noord-Nederland 213 brengt de belangrijkste arbeidsmarktontwikkelingen in kaart. In deze factsheet

Nadere informatie

Leeftijdsopbouw Drenthe

Leeftijdsopbouw Drenthe Factsheet Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn provincie Drenthe 213 De publicatie Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Noord-Nederland 213 brengt de belangrijkste arbeidsmarktontwikkelingen in kaart. In deze factsheet

Nadere informatie

FACTSHEET. Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn. Zeeuws-Vlaanderen. foto Xander Koppelmans voor DNA-beeldbank op

FACTSHEET. Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn. Zeeuws-Vlaanderen. foto Xander Koppelmans voor DNA-beeldbank op FACTSHEET Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn Zeeuws-Vlaanderen foto Xander Koppelmans voor DNA-beeldbank op www.laatzeelandzien.nl ViaZorg, januari 2013 Inleiding Deze factsheet bevat tabellen en grafieken over

Nadere informatie

Voorwoord. Inleiding. In dit tabellenboek worden de volgende 28 regio's onderscheiden: Zaanstreek en Waterland. Amstelland, Kennemerland, Meerlanden

Voorwoord. Inleiding. In dit tabellenboek worden de volgende 28 regio's onderscheiden: Zaanstreek en Waterland. Amstelland, Kennemerland, Meerlanden Voorwoord Inleiding Het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en WJK (Welzijn en maatschappelijke dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang) beoogt relevante organisaties te voorzien van eenduidige en

Nadere informatie

Rapportage BPV-plaatsen RBB 2011/2012

Rapportage BPV-plaatsen RBB 2011/2012 Rapportage BPV-plaatsen RBB Samenvatting In het schooljaar zijn in de regio ruim 2.100 BPV-plaatsen (BeroepsPraktijkVorming/stages) gematcht in de zorgsector door het RBB. Het gaat hier om de opleidingen

Nadere informatie

Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019

Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 1 Doel van

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2011 Oost-Nederland, MBO en HBO

Instroom onderwijs 2011 Oost-Nederland, MBO en HBO onderwijs 211 Oost-Nederland, MBO en HBO Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 MBO BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 MBO V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 MBO BOL niveau 1

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2014 Honderden Feiten en cijfers 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant

Aantal medewerkers Zuidoost-Brabant Regio Zuidoost-Brabant 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn Zuidoost-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio Zuidoost-Brabant.

Nadere informatie

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs.

TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS. Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs. ARBEIDSMARKTPLATFORM PO. Van en voor werkgevers en werknemers TEVREDEN WERKEN IN HET PRIMAIR ONDERWIJS Onderzoek naar de tevredenheid en werkbeleving van personeel in het primair onderwijs april 2016 1

Nadere informatie

Zorg. Factsheet arbeidsmarkt. Werkgelegenheid: omvang en ontwikkeling. Werknemers naar branche 2015

Zorg. Factsheet arbeidsmarkt. Werkgelegenheid: omvang en ontwikkeling. Werknemers naar branche 2015 Zorg Factsheet arbeidsmarkt 13 maart 2017 Werkgelegenheid: omvang en ontwikkeling Werknemers naar branche 2015 In de zorg werken ruim 1 miljoen werknemers. De sector is goed voor 14% van alle banen van

Nadere informatie

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt

CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt CBS: Meer werkende vrouwen op de arbeidsmarkt Tussen maart en mei is het aantal mensen met een baan met gemiddeld 6 duizend per maand gestegen. De stijging is volledig aan vrouwen toe te schrijven. Het

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Achterhoek verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Achterhoek. Het regioportret Achterhoek wordt

Nadere informatie

Welzijn, Jeugdzorg, Drie verschillende branches met sociaal-agogische werkzaamheden

Welzijn, Jeugdzorg, Drie verschillende branches met sociaal-agogische werkzaamheden Welzijn, Jeugdzorg, Kinderopvang Factsheet arbeidsmarkt 13 maart 2017 Werkgelegenheid: omvang en ontwikkeling Drie verschillende branches met sociaal-agogische werkzaamheden Binnen de sector worden drie

Nadere informatie

Indicatieve doorrekening extramuralisering zzp 1 t/m 4

Indicatieve doorrekening extramuralisering zzp 1 t/m 4 Indicatieve doorrekening extramuralisering zzp 1 t/m 4 ZorgpleinNoord maart 2013 Betreft: Indicatieve doorrekening extramuralisering zzp 1 t/m zzp 4 Regio: ZorgpleinNoord Groningen en Drenthe Door: RegioPlus

Nadere informatie

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo

Instroom onderwijs 2012-2013 Oost-Nederland, mbo en hbo Instroom onderwijs 212-213 Oost-Nederland, mbo en hbo Inhoudsopgave Inleiding 3 Korte cijfermatige analyse van de inventarisatie 4 Mbo BOL en BBL niveau 1 t/m 4 5 Mbo V&V en Welzijn niveau 3 en 4 6 Mbo

Nadere informatie

Brancherapport Gehandicaptenzorg 2012

Brancherapport Gehandicaptenzorg 2012 Brancherapport Gehandicaptenzorg 2012 Brancherapport Gehandicaptenzorg 2012 Drs. A. (André) J.J. van der Kwartel In opdracht van: Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland Utrecht, april 2013 Kiwa Prismant

Nadere informatie

Verpleegkundigen aan het werk 1)

Verpleegkundigen aan het werk 1) Verpleegkundigen aan het werk 1) Alex Hellenthal Als door de vergrijzing de zorgvraag toeneemt en het zorgaanbod juist krimpt, kan er een tekort ontstaan aan verpleegkundigen. Dit artikel besteedt daarom

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Cijfers en Kengetallen Brede Jeugdzorg

Cijfers en Kengetallen Brede Jeugdzorg Cijfers en Kengetallen Brede Jeugdzorg juli 2011 Jeugdzorg: Goed Werk is een project van en voor de jeugdzorg en richt zich o.a. op het versterken van de arbeidsmarktinformatie over de jeugdzorg. In dit

Nadere informatie

Aantal medewerkers Noordoost-Brabant

Aantal medewerkers Noordoost-Brabant Regio Noordoost-Brabant 1 1. Werkgelegenheid Zorg en Welzijn Noordoost-Brabant In dit katern volgt een overzicht van diverse arbeidsmarktfactoren in de sector zorg en welzijn in de regio Noordoost-Brabant.

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Kinderopvang. Vraag en aanbod van Sociaal-agogisch personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Kinderopvang. Vraag en aanbod van Sociaal-agogisch personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Kinderopvang Vraag en aanbod van Sociaal-agogisch personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 1 Doel van de Toekomstverkenning Met het

Nadere informatie

Factsheet. HBO-Monitor De arbeidsmarktpositie van hbo-afgestudeerden

Factsheet. HBO-Monitor De arbeidsmarktpositie van hbo-afgestudeerden HBO-Monitor 2016 De arbeidsmarktpositie van hbo-afgestudeerden Managementsamenvatting In deze factsheet staat de arbeidsmarktpositie van de hbo-afgestudeerden uit studiejaar 2014/2015 centraal. Eind 2016,

Nadere informatie

Arbeidsmarktverkenning zorg en welzijn 2015. Editie Twente

Arbeidsmarktverkenning zorg en welzijn 2015. Editie Twente Arbeidsmarktverkenning zorg en welzijn 2015 Editie Twente Trends in zorg en welzijn Samen verantwoordelijk Rijksoverheid (Wlz), gemeenten (nieuwe Wmo) en zorgverzekeraars (Zvw) zijn sinds 2015 samen verantwoordelijk

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Jeugdzorg. Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Jeugdzorg. Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Jeugdzorg Vraag en aanbod van sociaal-agogisch personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 1 Doel van de Toekomstverkenning Met het model

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2011

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2011 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juli 2011 2 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo Afgestudeerden

Nadere informatie

Notitie Aan. Doel en opzet. Totaalbeeld. Jan Kees Boon. Sectorcommissie Boomkwekerijproducten. Agendapunt 10, vergadering d.d.

Notitie Aan. Doel en opzet. Totaalbeeld. Jan Kees Boon. Sectorcommissie Boomkwekerijproducten. Agendapunt 10, vergadering d.d. Notitie Aan Sectorcommissie Boomkwekerijproducten Van Jan Kees Boon Kenmerk Behoort bij Agendapunt 10, vergadering d.d. 9-5-2007 Totaal aantal pagina s 7 27 april 2007 SAMENVATTING ARBEIDSMARKTMONITOR

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Verpleging en verzorging. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Verpleging en verzorging. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Verpleging en verzorging Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 Doel van de Toekomstverkenning

Nadere informatie

Arbeidsmarktrelevant opleiden in Groningen en Drenthe

Arbeidsmarktrelevant opleiden in Groningen en Drenthe Arbeidsmarktrelevant opleiden in Groningen en Drenthe Karin Doornbos en Ellen Offers Het beroepsonderwijs leidt jongeren op voor een baan. Tot voor kort, zelfs tijdens de economische recessie, groeide

Nadere informatie

Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in zorg, welzijn en sport

Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in zorg, welzijn en sport Rapportage arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie 2010-2011 Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in zorg, welzijn en sport Januari 2011 Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in Zorg,

Nadere informatie

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen

Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Analyse van de vooraanmeldingen voor de lerarenopleidingen Aanmelding voor opleidingen tot vo docent steeds vroeger, pabo trekt steeds minder late aanmelders juni 2009 Inleiding Om de (toekomstige) leraartekorten

Nadere informatie

Kortetermijnontwikkeling

Kortetermijnontwikkeling Artikel, donderdag 22 september 2011 9:30 Arbeidsmarkt in vogelvlucht Het aantal banen van werknemers en het aantal openstaande vacatures stijgt licht. De loonontwikkeling is gematigd. De stijging van

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de Thuiszorg

Toekomstverkenning voor de Thuiszorg Toekomstverkenning voor de Thuiszorg Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 Doel van de Toekomstverkenning Met het model

Nadere informatie

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar

Langzaam maar zeker zijn ook de gevolgen van de economische krimp voor de arbeidsmarkt zichtbaar In de vorige nieuwsbrief in september is geprobeerd een antwoord te geven op de vraag: wat is de invloed van de economische situatie op de arbeidsmarkt? Het antwoord op deze vraag was niet geheel eenduidig.

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Amstelland, Kennemerland en Meerlanden verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Amstelland, Kennemerland

Nadere informatie

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

Regioportret Haaglanden Arbeidsmarkt zorg en welzijn

Regioportret Haaglanden Arbeidsmarkt zorg en welzijn Bijlage 1 Regioportret Haaglanden Onderzoeksbureau Etil, www.etil.nl, in opdracht van RegioPlus. Voor deze regionale rapportage zijn o.a. gegevens gebruikt vanuit het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg

Nadere informatie

Subsidiënt: Ministerie van VWS

Subsidiënt: Ministerie van VWS De gegevens in deze factsheet mogen met bronvermelding (E.E.M. Maurits, A.J.E. de Veer & A.L. Francke. Ruim de helft van de interne oproepkrachten in de verpleging en verzorging vindt voordelen van flexibel

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen juni 2017

Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen juni 2017 Duiding Arbeidsmarktontwikkelingen juni 2017 Inhoudsopgave Samenvatting: in één oogopslag 2 1. Economie 3 1.1. Nederlandse economie groeit nog steeds verder 3 1.2. Minder verleende ontslagvergunningen

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2015: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. Juni 2016

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2015: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. Juni 2016 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2015: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo Juni 2016 Feiten en cijfers 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Regio Utrecht

Regio Utrecht Kengetallen Arbeidsmarkt en Opleiding Gehandicaptenzorg Regio Utrecht 2006-2011 Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in Zorg, Welzijn en Sport Postbus 131 3980 CC Bunnik T 030 750 7000 F 030

Nadere informatie

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent

Totaalbeeld arbeidsmarkt: werkloosheid in februari 6 procent Arbeidsmarkt in vogelvlucht Gemiddeld over de afgelopen vier maanden is er een licht stijgende trend in de werkloosheid. Het aantal banen van werknemers stijgt licht en het aantal openstaande vacatures

Nadere informatie

resultaten Vacature-enquête

resultaten Vacature-enquête resultaten Vacature-enquête voorjaar 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Vacatures maart 2014 4 3. Vacatures per sector 5 4. Conclusies 11 Bijlage 1 Tabellen 12 Kenmerk: Project: 81110 Juni 2014 1. Inleiding

Nadere informatie

Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie. Jaarrapport 2013-2014. Calibris. Kenniscentrum voor leren in de praktijk. in zorg, welzijn en sport.

Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie. Jaarrapport 2013-2014. Calibris. Kenniscentrum voor leren in de praktijk. in zorg, welzijn en sport. Arbeidsmarkt- en onderwijsinformatie Jaarrapport 2013-2014 Calibris Kenniscentrum voor leren in de praktijk in zorg, welzijn en sport Postbus 131 3980 CC Bunnik T 030 750 7000 F 030 750 7001 I www.calibris.nl

Nadere informatie

Inleiding Uitgangspunten regionaal tabellenboek Opbouw regionaal tabellenboek

Inleiding Uitgangspunten regionaal tabellenboek Opbouw regionaal tabellenboek Inleiding Het Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en WJK (Welzijn en maatschappelijke dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang) voorziet partijen van eenduidige en betrouwbare informatie over de arbeidsmarktsituatie

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2011: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2012

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2011: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2012 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2011: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juli 2012 Feiten en cijfers 2 HBO-Monitor 2011: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo Ondanks de

Nadere informatie

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1

Aantal instromende studenten tussen 2010 2014 gedaald. Figuur 1: Ontwikkeling instroom lerarenopleidingen 2010 2014. 1 Het aantal studenten dat start met een opleiding tot leraar basisonderwijs, leraar speciaal onderwijs of leraar voortgezet onderwijs is tussen en afgenomen. Bij de tweedegraads en eerstegraads hbo-lerarenopleidingen

Nadere informatie

Rapportage BPV-plaatsen RBB 2012/2013

Rapportage BPV-plaatsen RBB 2012/2013 Rapportage BPV-plaatsen RBB /3 Samenvatting Het aantal individuele stages(bpv-plaatsen) in de zorgsector in West-Brabant stijgt nog steeds. In het schooljaar /3 zijn in de regio ruim.35 BPV-plaatsen (BeroepsPraktijkVorming/stages)

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2009 Economische krimp in 2009 Aantal vacatures sterk gedaald Werkloosheid in Breda stijgt me 14% Bredase bijstand daalt minimaal Bijstand onder jongeren sterk gestegen

Nadere informatie

Aantal cliënten per stelsel nu en. Straks 18.400. Figuur 1 - Aantal cliënten (18-) naar huidig en toekomstig stelsel

Aantal cliënten per stelsel nu en. Straks 18.400. Figuur 1 - Aantal cliënten (18-) naar huidig en toekomstig stelsel Gehandicaptenzorg van AWBZ naar Jeugdwet Vanaf 2015 worden gemeenten verantwoordelijk voor de volledige jeugdzorg. Vanuit verschillende domeinen wordt dan de zorg voor kinderen en jongeren onder de 18

Nadere informatie

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda Inleiding. 2 Globaal beeld arbeidsmarkt 2006

Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda Inleiding. 2 Globaal beeld arbeidsmarkt 2006 Kwartaalrapportage Arbeidsmarkt Breda 2006 Herstel economie zet fors door Aantal banen neemt toe Werkloosheidsdaling Breda minder groot Daling jeugdwerkloosheid stagneert Aantal bijstandsgerechtigden daalt

Nadere informatie

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal

Highlights Regio in Beeld 2015. Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Highlights Regio in Beeld 2015 Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal Samenvatting Aantal banen neemt weer toe, echter niet in collectieve sector In Zuid-Holland Centraal groeit het aantal banen van werknemers

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret IJsselvecht verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio IJsselvecht. Het regioportret IJsselvecht

Nadere informatie

Indicatieve doorrekening extramuralisering zzp 1 t/m 4

Indicatieve doorrekening extramuralisering zzp 1 t/m 4 Indicatieve doorrekening extramuralisering zzp 1 t/m 4 VenturaPlus maart 2013 Betreft: Indicatieve doorrekening extramuralisering zzp 1 t/m zzp 4 Regio: VenturaPlus Friesland Door: RegioPlus Datum: maart

Nadere informatie

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 Doel van

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland

Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Arbeidsmarkt Metaalbewerking 2004 Regio Gelderland Overview Hieronder wordt ingegaan op een aantal arbeidsmarktaspecten in de regio Gelderland, die op basis van de resultaten van het huidige monitoronderzoek

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Figuur 1. Aantal cliënten naar huidig en toekomstig stelsel. Aantal cliënten per stelsel nu en straks. AWBZ Wmo jeugdwet overig

Figuur 1. Aantal cliënten naar huidig en toekomstig stelsel. Aantal cliënten per stelsel nu en straks. AWBZ Wmo jeugdwet overig Gehandicaptenzorg van AWBZ naar Wmo Inleiding Per 2015 vervalt de aanspraak op extramurale begeleiding, dagbesteding, kortdurend verblijf en persoonlijke verzorging uit de AWBZ. De cliënten vanaf 18 jaar

Nadere informatie

7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs

7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs 7. Deelname en slagen in het hoger onderwijs Vergeleken met autochtonen is de participatie in het hoger onderwijs van niet-westerse allochtonen ruim twee keer zo laag. Tussen studiejaar 1995/ 96 en 21/

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2009: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2010

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2009: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2010 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2009: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juli 2010 1 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2009: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo Inleiding

Nadere informatie

Van baan naar eigen baas

Van baan naar eigen baas M200912 Van baan naar eigen baas drs. A. Bruins Zoetermeer, juli 2009 Van baan naar eigen baas Ruim driekwart van de ondernemers die in de eerste helft van 2008 een bedrijf zijn gestart, werkte voordat

Nadere informatie

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Persbericht PB14 56 11 9 214 15.3 uur CBS: Voorzichtig herstel arbeidsmarkt in het tweede kwartaal Meer werklozen aan de slag Geen verdere daling aantal banen, lichte groei aantal vacatures Aantal banen

Nadere informatie

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen

CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen CBS: Lichte toename werkenden, minder werklozen Het aantal mensen met werk is in de periode februari-april met gemiddeld 2 duizend per maand toegenomen. Vooral jongeren en 45-plussers gingen aan de slag.

Nadere informatie

Arbeidsmarktanalyse VVT

Arbeidsmarktanalyse VVT Arbeidsmarktanalyse VVT December 2009 Inhoudsopgave Samenvatting...2 1 Inleiding...4 2 De branche VVT...4 2.1 Zorgaanbod...4 2.2 Zorggebruik...5 2.3 Ontwikkelingen...5 3 Werkgelegenheid...9 3.1 Omvang

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Amersfoort en omgeving verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Amersfoort en omgeving. Het regioportret

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Flevoland verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Flevoland. Het regioportret Flevoland wordt

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6

INLEIDING 2. 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 INHOUDSOPGAVE Pagina INLEIDING 2 1. REGIOSCHETS 3 Bevolkingssamenstelling: ontgroening en vergrijzing 3 (Potentiële) beroepsbevolking 4 Werkgelegenheid 6 2. SECTORSCHETS 7 Werkgelegenheidsstructuur 7 Contractomvang:

Nadere informatie

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office)

Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) Tekorten op de ICT-arbeidsmarkt verklaard Door Has Bakker (beleidsadviseur ICT~Office) ICT~Office voorspelt een groeiend tekort aan hoger opgeleide ICT-professionals voor de komende jaren. Ondanks de economische

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV Werkbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Zuidoost-Brabant verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Zuidoost-Brabant. Het regioportret

Nadere informatie

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV WERKbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil.

Colofon. Gebruikte bronnen: CPB, CBS, PGGM, DUO-CFI, UWV WERKbedrijf, Prismant, bewerking door Panteia/SEOR/Etil. Colofon Het regioportret Drechtsteden verschijnt één keer per jaar en brengt de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de sector Zorg en WJK in beeld voor de regio Drechtsteden. Het regioportret Drechtsteden

Nadere informatie