DigitalSocietyMonitor. "Cijfers en trends over de Digitale Agenda van Nederland"

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "DigitalSocietyMonitor. "Cijfers en trends over de Digitale Agenda van Nederland""

Transcriptie

1 DigitalSocietyMonitor "Cijfers en trends over de Digitale Agenda van "

2 Monitor 2014 Uitgegeven door het esociety Platform Mogelijk gemaakt door: - esociety Platform - Provincie Noord-Brabant - Digitale Steden Agenda - Stratix - Reggefiber - RBCIF - Glasvezel Gemeente - BTG / TMA Digitale Steden Agenda Marktgegevens - Stratix Consulting Redactie Shoot Communications, esociety Platform Vormgeving - Shoot Communications Eindredactie Karel Helsen, Barbara Zwaaneveld Het esociety Platform brengt uiteenlopende partijen bij elkaar die gezamenlijk innovatieve ontwikkelingen stimuleren ter bevordering van economische groei, werkgelegenheid en welzijn. Dit zijn innovatieve ontwikkelingen op het gebied van ICT, digitalisering en supersnel internet. Stratix Consulting is al meer dan 20 jaar een hoogwaardig, multidisciplinair en onafhankelijk advies-bureau met een focus op elektronische communicatiediensten en -infrastructuren. De dienstverlening bestaat onder andere uit strategievorming en business development, technology consulting, advies op het gebied van regelgeving, en marktonderzoek en -analyse.

3 Inhoudsopgave Inhoudhoudsopgave 3 1 Inleiding en 2 in nationaal en internationaal 2.1 Digitale Agenda EU Belang : Concurrentiepositie BV 5.1 Belang van e-skills 5.2 Concurrerend vermogen 5.3 Bedrijventerreinen Digitale Agenda 2.3 Stedenlink/Digitale Steden Agenda Visie esociety Platform Prognose infrastructuur en dataverkeer 37 3 : Stand van zaken 3.1 Digitale ranking 3.2 Moderne infrastructuren Vooruitzicht toepassingen/sectoren digitale samenleving: Hoe nu verder? 7.1 Digitale Agenda Brabant Belangrijkste ontwikkelingen in sectoren esociety Platform 48 4 Showcases: Succesvolle initiatieven uit de praktijk Succes stories (semi-)overheid Succes stories bedrijven 27 esociety Platform Monitor

4

5 2 3 1 Inleiding en moet uitgroeien tot het esociety land van de wereld Willem Vermeend Foto door Evert-Jan Daniels Volgens nationale en internationale voorspellingen zal de se economie de komende jaren lage groeicijfers laten zien. Toverformules om onze economie op te peppen en harder te laten groeien bestaan niet. Niettemin wijzen internationale economische analyses uit dat het wel degelijk mogelijk de kans op extra groei te vergroten door volop en breed in te zetten op de digitalisering van ons bedrijfsleven, overheden, onderwijs, zorginstellingen, enz. Voorwaarde is wel dat we de Digitale Agenda uitvoeren. Dat wil zeggen: al die inspanningen en investeringen doen die nodig zijn om de voordelen van ICT, internet en digitalisering voor de maatschappij en onze economie volledig te benutten. Een supersnelle, toekomstvaste glasvezelinfrastructuur in heel maakt daar onderdeel van uit. Internet laat economieën groeien. De online wereld stimuleert de werkgelegenheid, schept nieuwe banen en draagt bij aan welvaart en welzijn. Wie de digitale revolutie negeert, mist kansen. Deze revolutie is in volle gang. Voor ligt er de uitdaging om een koppositie na te streven op het terrein van digitale toepassingen. Ons land zou moeten uit te groeien tot dé esociety van de wereld. Daarmee versterken we onze concurrentiepositie, zijn we als vestigingsland aantrekkelijker en realiseren we tegelijk een duurzame groei. Optimale digitale voorzieningen in leveren een belangrijke bijdrage aan: Een versterking van onze internationale concurrentiekracht, duurzame economische groei extra werkgelegenheid kwaliteitsverbetering én besparing in zorg, onderwijs en overheidsdiensten esociety Platform Monitor

6 2 3 2 in nationaal en internationaal 2.1 Digitale Agenda voor Europa De Digitale Agenda voor Europa is de strategie van de EU om met behulp van digitale technologieën een bijdrage te leveren aan duurzame economische groei en sociale welvaart. Het is één van de zeven vlaggenschipinitiatieven in het kader van Europa 2020 om slimme, duurzame en inclusieve groei te realiseren. De Digitale Agenda voor Europa rust op zeven pilaren (randvoorwaarden) die belangrijk zijn om tot de gewenste slimme en duurzame groei te komen. Dit zijn onder meer het creëren van één Europese digitale markt, het verbeteren van de digitale kennis en vaardigheden van Europese burgers en het verhogen van publieke investeringen in ICT-onderzoek. Met de plannen moet voorkomen worden dat Europa de aansluiting mist met Noord Amerika en Azië op het gebied van ICT en innovatie. "Een hoogwaardige en toekomstvaste breedbandinfrastructuur voor alle Europeanen" Een absolute vereiste en eveneens één van de zeven aandachtsgebieden om met behulp van ICT een duurzame en concurrerende economie na te streven, betreft het stimuleren van snelle en ultrasnelle toegang tot het internet voor alle huishoudens in Europa. Om deze ambitie waar te maken, heeft de Europese Commissie de volgende concrete doelstellingen opgesteld: 1. Snel breedband voor iedereen tegen 2020: alle Europese huishoudens moeten beschikken over breedband met een snelheid van 30 Mbps of meer; 2. Ultrasnel breedband tegen 2020: 50% van de Europese huishoudens moet beschikken over een verbinding met een snelheid van 100 Mbps of meer. Om bovenstaande doelstellingen te bereiken heeft Eurocommissaris Kroes, belast met de portefeuille Digitale Agenda, de afgelopen jaren diverse maatregelen genomen en aangekondigd. Deze maatregelen behelzen onder meer het vrijmaken van Europese fondsen voor investeringen in (super)snel breedband en het maken van nieuwe wet- en regelgeving ter stimulering van breedband uitrol. De belangrijkste maatregelen worden hieronder kort besproken. In oktober 2011 heeft de Europese Commissie een kredietfaciliteit gelanceerd voor de periode Uit deze project bonds moest 9,2 miljard euro worden gebruikt om breedband en digitale diensten te helpen ontwikkelen. In februari 2013 werd het voorziene breedbandbudget in esociety Platform Monitor

7 2 3 het kader van het Europese begrotingsakkoord gekort tot 1 miljard euro, een bedrag overigens dat exclusief zal worden gebruikt voor de ontwikkeling van digitale diensten. Deze ingreep maakt dat de mogelijkheden voor EU financiering voor infrastructuurprojecten in de nieuwe budgetperiode zeer beperkt zal zijn. Eveneens in oktober 2011 heeft Kroes twee openbare raadplegingen gehouden om de wholesale toegang tot kopernetwerken tegen het licht houden. Netwerkeigenaren zouden niet geneigd zijn om in glasvezel te investeren, omdat ze nog genoeg aan hun kopernetwerk kunnen verdienen. Het vermoeden bestaat dat de tarieven voor de huidige kopernetwerken dusdanig hoog zijn, dat deze een negatieve prikkel vormen voor de uitrol van zogenoemde Nieuwe Generatie Netwerken (NGN). De resultaten van de raadpleging zijn in de zomer van 2012 gepresenteerd in een beleidsnota. Als gevolg hiervan zal er een nieuw wetsvoorstel door de Eurocommissaris worden ingediend. Eén van de belangrijkste aanbevelingen in het wetsontwerp betreft een aanbeveling over non-discriminatie door het garanderen van gelijkwaardige toegang tot gevestigde netwerken door alternatieve aanbieders. Begin 2013 kondigde Eurocommissaris Kroes een tienpuntenplan aan voor de tweede helft van de Digitale Agenda, waarbij de focus lag op de uitrol van (super)snel breedband. In navolging daarop publiceerde de Commissie in februari 2013 een nieuwe versie van de richtsnoeren voor de toepassing van de staatsteunregels in het kader van de snelle uitrol van breedbandnetwerken en werden eind maart 2013 nieuwe regels voorgesteld om de kosten voor het uitrollen van snel internet met dertig procent terug te dringen. Ten slotte legde Kroes afgelopen september (2013) de nieuwe telecomvoorstellen voor het creëren van één Europese digitale markt ter goedkeuring voor bij het Europees Parlement. Daarin zijn ook enkele voorstellen opgenomen ter bevordering van breedband uitrol, waaronder een gecoördineerde toewijzing van spectrum in heel Europa, waardoor mobiele aanbieders efficiëntere investeringsplannen kunnen ontwikkelen en Europeanen betere toegang moeten krijgen tot snelle mobiele (breedband)netwerken als 4G en Wi-Fi. En werd de (reeds in 2012 aangekondigde) aanbeveling gedaan inzake nondiscriminatie en kostenmethodologieën voor toegang tot breedbandnetwerken, dat erop gericht is de concurrentie te bevorderen en investeringen in breedband aantrekkelijker te maken Europa en ICT diensten Van de zeven pilaren waarop de Digitale Agenda voor Europa rust, zijn er 3 sterk gericht op dienst-ontwikkeling. We lopen ze kort langs. Onderzoek en Innovatie Europa wil investeren in ICT onderzoek, om ervoor te zorgen dat de beste ideeën kunnen worden uitgewerkt tot vermarktbare producten en diensten. Door deze investering te doen werkt Europa innovatie in de hand en zal de ICT dienstontwikkeling in een stroomversnelling komen. Op dit moment is de investering van de EU in ICT onderzoek nog minder dan de helft van wat de US investeren. Door de investeringen te verhogen wil de Digitale Agenda de competitieve kansen van Europa be-houden, met behulp van verhoogde coördinatie en eliminatie van Europa s gefragmenteerde pogingen tot ICT ontwikkelingen. esociety Platform Monitor

8 2 3 Binnen de Digitale Steden Agenda wordt op kleine schaal gewerkt aan deze ambitieuze doelstelling, door vraaggestuurd op zoek te gaan naar slimme en innovatieve oplossingen. Door de betrokken partijen te motiveren worden goede en vermarktbare oplossingen bedacht die kunnen worden opgeschaald naar nationaal en zelfs Europees niveau. Vergroten digitale vaardigheden Meer dan 50% van de Europeanen gebruikt het internet dagelijks. Tegelijkertijd echter heeft 30% van de Europeanen nog nooit internet gebruikt. Nu de digitale toepassingen sneller en sneller worden ontwikkeld, is het van groot belang dat alle Europeanen de vaardigheden hebben om met deze toepassingen om te gaan. Met het vergroten van digitale vaardigheden voorkomen we een digitale scheidslijn en stellen we zeker dat iedereen in de digitale maatschappij kan meekomen. Het programma digivaardigheden binnen het thema Lerende Stad van de Digitale Steden Agenda start de verspreiding van digitale vaardigheden op lokaal niveau, door met onderwijspartijen en gemeenten op zoek te gaan naar toepassingen die de se bevolking helpen bij het ontwikkelen van digivaardigheden. De bovengenoemde maatschappelijke uitdagingen waar de EU Agenda zich op concentreert zijn te-rug te vinden in een aantal concrete thema s van de Digitale Steden agenda: Groene Stad waar duur-zaamheid de focus krijgt, Zorgende Stad waar zorg in de breedste zin van het woord centraal staat, en Regelluwe Stad, waar hard gewerkt wordt aan een efficiënte en effectieve dienstverlening van de se gemeenten. 2.2 Digitale Agenda voor Het ICT beleid van de se overheid is vastgelegd in de Digitale Agenda.nl en richt zich op de bijdrage die ICT kan leveren aan de economische groei in. Het beleid sluit nauw aan op de ambities van Europa, zoals verwoord in de Europese Digitale Agenda. Het kabinet heeft verschillende aandachtspunten benoemt, die zich onder meer richten op efficiencywinst en groeikansen voor het bedrijfsleven door de inzet van ICT, het verbeteren van de digitale veiligheid en het investeren in ICT onderzoek en innovatie. Afgelopen zomer verscheen een tussentijdse evaluatie van de vorderingen van de se ICT ambities. Voordelen van ICT voor de Europese maatschappij Digitale technieken bieden enorm veel mogelijkheden om uitdagingen in ons dagelijks leven aan te gaan. De Digitale Agenda van Europa concentreert zich op de inzet van ICT bij duurzaamheidsvraagstukken, de ondersteuning van oudere inwoners, de transitie van de zorgsector en het verbeteren van overheidsdienstverlening. Ook in de de culturele hoek kunnen ICT oplossingen veel voordelen bieden zoals bijvoorbeeld het digitaliseren van al Europa s cultureel erfgoed, waardoor iedereen hiertoe online toegang heeft. " pleit voor een snelle en open breedbandinfrastructuur" Op het gebied van breedband geeft het kabinet in de Digitale Agenda.nl aan hoe kan wor-den voorzien van een snel en open internet. Daarbij onderschrijft de se overheid de Europese breedbandambities esociety Platform Monitor

9 2 3 voor 2020, maar geeft tegelijkertijd aan dat zij hier in eerste instantie vooral een taak ziet weggelegd voor marktpartijen. De Rijksoverheid is daarbij hoofdzakelijk regelge-ver en toezichthouder, die randvoorwaarden schept voor een efficiënt werkende markt die bedrijven stimuleert om in infrastructuur te investeren. Om de se breedbandambities te kunnen waarmaken heeft het kabinet verschillende concrete actiepunten benoemt in de Digitale Agenda.nl, die er vooral op gericht zijn om heldere voorwaarden te scheppen om de uitrol van breedband te stimuleren. De belangrijkste ontwikkelingen worden hieronder besproken. In juni 2012 publiceerde het Ministerie van Economische Zaken een vernieuwde handreiking Goed op weg met breedband, waarin beschreven staat welke rol decentrale overheden kunnen vervullen bij het stimuleren van de uitrol en het gebruik van (supersnel) breedband. Later is deze handreiking ook omgezet in een website die gekoppeld is aan de Digitale Stedenagenda van Stedenlink. Begin van 2013 is de wettelijke verplichting van netneutraliteit in werking getreden dat aan (internet) dienstenaanbieders een verbod oplegt om met gebruik van de door hen beheerste netwerkdiensten de kwaliteit te beïnvloeden van zogenaamde Over-The-Top-diensten (applicaties en content) die daarover worden geleverd. Daarmee wordt voorkomen dat dienstenaanbieders belemmeringen opleggen aan bepaalde internetdiensten die al dan niet concurrerend zijn met hun eigen diensten. leg om gemeenschappelijkheden en verschillen qua aanpak van het breedbanddossier door de verschillende provincies uit te wisselen. Momenteel nemen de provincies Noord- Brabant, Gelderland, Friesland en Overijssel hieraan deel. Een gezamenlijk optreden naar de Europese Commissie (CEF) en naar instanties als de Europese Investeringsbank (EIB) staat onder meer op de agenda, evenals de meest geschikte aanpak van de buitengebieden. Verschillende marktpartijen worden uitgenodigd hieraan bij te dragen. Ten slotte onderzoekt EZ samen met marktpartijen en andere overheden de mogelijkheden om de kosten voor het uitrollen van breedband te verlagen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de hoogte van leges die gemeenten vragen voor aanleg van breedband en ICT diensten De huidige regering heeft in haar regeerakkoord een aantal doorbraakprojecten geformuleerd. Doel van deze projecten is de ontwikkelingen op dit vlak in een stroomversnelling te brengen door met verschillende grote partijen de handen ineen te slaan. De doorbraakprojecten sluiten nauw aan bij de Europese Digitale Agenda, maar zijn tegelijk gericht op het verbeteren van de se economie. Onderwerpen zijn: het ICT innovatie in het MKB, Open Geodata, het Ondernemingsdossier, Massaal digitaal, Onderwijs, Zorg, Energie en het Platform informatiesystemen topsectoren. Momenteel werkt het Ministerie van Economische Zaken samen met provincies en gemeenten om breedband in het buitengebied te stimuleren. In dat kader valt ook het interprovinciaal over- Er is een sterke connectie tussen de doorbraakprojecten en de Digitale Steden Agenda. Aangezien maatschappelijke innovatie op kleine schaal begint, vormt de Digitale Steden Agenda de daadkracht binnen de doorbraakprojecten op esociety Platform Monitor

10 2 3 Open Data (ondergebracht in het thema Onze Stad), Ondernemerschap (ondergebracht in het thema Bedrijvige Stad), Zorg (ondergebracht in het thema Zorgende Stad), Energie (ondergebracht in het thema Duurzame Stad) en Onderwijs (ondergebracht in het thema Lerende Stad). Met de daadkracht van de Digitale Steden Agenda en de capaciteit aanwezig binnen de doorbraakprojecten om lokale initiatieven naar nationaal niveau op te schalen is een sterke combinatie ontstaan die efficiënte en effectieve ICT dienstontwikkeling binnen kan realiseren. 2.3 Introductie Digitale Steden Agenda Zowel op Europese als op nationale schaal liggen momenteel economische, maar vooral ook sociale uitdagingen. Daarover is in de vorige paragrafen van dit hoofdstuk al gesproken. Veel van deze uitdagingen manifesteren zich op lokaal niveau. Hoe gaan we met elkaar om? Hoe kunnen we elkaar helpen? Door klein te beginnen en op lokaal niveau oplossingen te zoeken, zet de Digitale Steden Agenda (DSA) de eerste stappen naar oplossingen op nationaal en Europees niveau. Zo vinden mensen die het probleem van dichtbij ervaren, samen echt goede oplossingen. De DSA werkt vanuit een open source platform: alles wat binnen ons programma gebeurt kan door iedereen worden gevolgd en gedeeld. Binnen DSA-projecten werken we in co-creatie. Alle betrokkenen zijn dan samen eigenaar van het probleem en iedereen denkt actief mee over een oplossing. De oplossing is dus ook van iedereen! Dat is goed, want wanneer iets door jouzelf bedacht is, vind je het belangrijk dat het goed wordt uitgevoerd. Zo komen we tot duurzame oplossingen waar iedereen echt wat aan heeft. Spreekt onze manier van werken je aan? Doe mee op Zoals gezegd werkt de DSA momenteel op 8 verschillende werkterreinen, de thema s. Afhankelijk van de vraag uit de maatschappij zullen er in de toekomst thema s bijkomen en/of verdwijnen. We lichten de huidige thema s even kort toe, voor meer informatie verwijzen we u naar de website Ingewikkelde problemen binnen onze maatschappij vragen om innovatieve oplossingen. De Digitale Steden Agenda helpt mensen om op een nieuwe manier samen te werken binnen verschillende maatschappelijke thema s. Denk aan de zorg, het onderwijs, duurzaamheid, burgerparticipatie of veiligheid. We nodigen daarbij alle betrokken partijen uit om hun kennis en ervaring met elkaar te delen. Oude structuren en regels beperken ons bij het vinden van oplossingen voor moderne problemen. De vele mogelijkheden van de digitale wereld helpen ons om interactie tussen burgers, bedrijven en overheden te vergroten. Zorgende Stad De zorg verandert en de rol van de burger daarin wordt steeds groter. De Zorgende Stad, getrokken door gemeente Enschede, houdt inwoners zo gezond en zelfstandig mogelijk. Dat vraagt om een ander soort samenwerking tussen bewoners, omgeving, zorg- en welzijnsaan- bieders, bedrijven en gemeenten. Samen wordt gewerkt aan toepassingen die de zorg en de regie daarover weer dichter bij de mensen brengt. esociety Platform Monitor

11 2 3 Thema Bedrijvige Stad De Bedrijvige Stad, getrokken door gemeente Eindhoven en Helmond, werkt aan een gezonde stadseconomie. Zo genereren we inkomen en werkgelegenheid en houden we de stad in beweging. De Bedrijvige Stad zoekt samenwerk- ingsverbanden, om zo het lokale/regionale vestigings- en ondernemersklimaat te optimaliseren. Zo richt de Bedrijvige Stad zich bijvoorbeeld op het Ondernemingsdos- sier en de Binnenstad 3.0. Thema Regelluwe Stad De Regelluwe Stad zet in op een stad waar iedereen de ruimte heeft om te ondernemen. De Regelluwe Stad, getrokken door gemeente Zoetermeer, focust op het terugdringen van regeldruk zodat men sneller, beter en efficiënter zaken kan doen met de overheid. Dit gebeurt via oplossingen zoals eherkenning (DigiD voor bedrijven), Ondernemer- spleinen, e-factureren en het Bewijs van Goede Dienst. Thema Groene Stad Een stad waar de lucht en het water schoon zijn, en waar duurzaam en efficiënt met energie wordt omgegaan. Daar maakt de Groene Stad, getrokken door gemeente Amers foort, zich sterk voor. Een van de projecten is Smart Grid: rendement voor iedereen. Hier werken uiteenlopende stakeholders samen aan de ontwikkeling van innovatieve dienstverlening rondom Smart Grids. Thema Onze Stad Onze stad, getrokken door gemeente Tilburg, richt zich op het faciliteren van initiatieven van onderop, ondernemers en bewoners. Dit wordt onder andere gedaan door het stimuleren van open data. Een aantal succesvolle cases wordt opgeschaald. Daarnaast organiseert Onze Stad een Co-creatielab waar platformontwikkelaars, gemeenten en initiatiefnemers samen komen voor het verder ontwikkelen en uitrollen van online participatie-tools. Thema Lerende Stad Iedereen leert en blijft leren. De Lerende Stad, getrokken door gemeente Deventer, haalt het maximale uit menselijk kapitaal en komt zo tot een kennisintensieve en creatieve en meer digitaliserende maatschappij. De Lerende Stad stimuleert actief het gebruik van innovatieve en digitale methodes en helpt daarmee zo de kwaliteit van het s onderwijs te verhogen. Thema Open Netwerken De vrije toegang tot breedband internet via Next Generation Networks (NGN s) is tegenwoordig een voorwaarde om volwaardig deel te kunnen nemen aan de maatschappij. Open Netwerken legt de basis waarop vraag en aanbod van NGN diensten elkaar goed kunnen vinden. Met het stimuleren van moderne, open infrastructuur die overal voor iedereen beschikbaar is, schept Open Netwerken de randvoorwaarden. Thema Veilige Stad Veiligheid is een groot goed in de samenleving. Een veilige omgeving is onmisbaar. De Veilige Stad, getrokken door gemeente Den Haag, zet zich hiervoor in. Voor de fysieke en online omgevingen ontwikkelt de veilige stad nieuwe technologieën die preventie, monitoring en esociety Platform Monitor

12 2 3 realtime toezicht bij risicovolle situaties mogelijk maken. Thema s binnen de veilige stad zijn: - Evenementenveiligheid - Intelligence - Bedrijventerreinen - Cyber security Impact van het internet is groot Als gevolg van de opmars van het internet krijgen ondernemers steeds meer te maken met buitenlandse klanten met een eigen cultuur, maar ook met wereldwijde online concurrenten. Ondernemers die op deze ontwikkeling onvoldoende inspelen lopen de kans omzet en winst te verliezen of zelfs om te vallen. 2.4 Digitalisering heeft ingrijpende gevolgen De opkomst van de tablet en smartphone economie. De wereldwijde razendsnelle digitalisering van onze samenleving heeft in alle landen van de wereld een sterke invloed op alle belangrijke beleidsterreinen, zoals de economische ontwikkeling, de werkgelegenheid en de overheidsfinanciën (belastingopbrengsten). Landen die voorop lopen met internettoepassingen kunnen daarmee extra economische groei creëren en nieuwe werkgelegenheid scheppen. Internet beïnvloedt onze wijze van denken, leren, werken en ondernemen. Maar ook de arbeidsproductiviteit en welke bedrijven hun omzet kunnen vergroten of hun omzet in het internettijdperk juist zien teruglopen of zelfs niet meer kunnen overleven. Het wereldwijde web heeft invloed op de vraag waar ondernemers zich willen vestigen. Landen met de beste internetinfrastructuur beschikken daarmee over een extra wervingskracht om nieuwe bedrijven en kenniswerkers naar hun land te halen en bestaande bedrijven te behouden. Het komende decennium zal vooral het mobiele internet, het internet van smartphones en tablets, op een groot aantal terreinen een revolutie ontketenen; nu al aangeduid als de smartphone-tablet economie Het internet beïnvloedt ook de arbeidsmarkt. Bij werving en selectie van personeel neemt het gebruik van het internet snel toe, onder meer via de sociale media. De werving vindt ook steeds meer internationaal plaats. Met behulp van het web zijn bedrijven wereldwijd op zoek naar talentvolle medewerkers en bieden talenten zich via internetplatforms zich zelf aan. In steeds meer landen neemt onder werknemers het zogenoemde nieuwe werken toe. Daarbij wordt gedoeld op het plaats- en tijdonafhankelijk kunnen werken, ondersteund door moderne (mobiele) technologie. Dit kan betekenen dat werknemers meer thuis werken of onderweg gebruik maken van speciale flexplekken met digitale voorzieningen. De opmars van online heeft ook gevolgen voor de onroerend goedsector en winkelgebieden. De vraag naar kantoren, gebouwen en bedrijfsruimtes neemt af. Traditionele winkelgebieden verliezen omzet aan webwinkels. Dat heeft tot gevolg dat verschillende winkels op het terrein van onder meer boeken, muziek, consumenten elektronica hun deuren moeten sluiten. Maar we zien ook creatieve oplossingen waarbij in winkelgebieden met galsvezel- en wifinetwerken ondernemers online en offline succesvol weten te combineren. esociety Platform Monitor

13 2 3 Web heeft invloed op opleidingen en onderwijs. Wereldwijd neemt het online-onderwijs snel toe. De komende jaren krijgen we te maken met de opmars van het Internet of Things ook wel aangeduid als het Internet of Everything. In de nabije toekomst zullen steeds meer voorwerpen via chips en sensoren met het internet verbonden worden. De verwachting is dat wereldwijd in 2020 meer dan 50 miljard objecten aan het internet zijn gekoppeld. Deze zogenoemde smart products kunnen via het internet worden aangestuurd. Daarbij gaat het ondermeer om auto s, straatverlichting, medische apparatuur, huishoudelijke apparaten (koelkast, verwarming, magnetron, alarminstallaties, fitnesstoestellen, dijkbewaking, verkeersnavigatie, 3D-printers, enz. Het Internet of Things zal vooral in technische bedrijfssectoren leiden tot nieuwe bedrijvigheid en extra banen. Ook cloud computing en zogenoemde big data zullen een steeds belangrijkere rol gaan spelen. De meeste bedrijven en overheden maken op dit moment nog gebruik van eigen ict-afdelingen die er voor zorg dragen dat informatie en software binnen de eigen organisatie zijn opgeslagen en dat daarmee gewerkt kan worden. Die opslag vindt plaats op de harde schijf van computers en op de interne server. In toenemende mate worden deze activiteiten, vooral bij grotere organisaties, geheel of gedeeltelijk uitbesteed aan partijen die zich gespecialiseerd hebben in cloud computing. Uit Europees onderzoek blijkt dat 80% van de bedrijven die zijn over gegaan op vormen van cloud computing kostenbesparingen van 10% tot 20% behalen. Bedrijven en overheden vergaren steeds meer digitale informatie, veelal aangeduid als data. Wereldwijd gaat het elke dag om 2,5 triljoen bytes aan gegevens: ongeveer 90% van deze gegevens zijn de afgelopen twee jaar gegenereerd. Deze gegevens komen overal vandaan: van sociale netwerken, van aankooptransacties, van gps-signalen van smartphones, van sensoren die worden gebruikt voor het verzamelen van klimaatgegevens, van digitale foto s, van video s. Deze gegevens worden big data genoemd. Door de opkomst van het Internet of Things zal deze datastroom nog meer gaan toenemen. Overal neemt de opslag van big data toe en wordt er gezocht naar methoden om deze data te gebruiken voor de bedrijfsvoering op verschillende terreinen, zoals marketing, e-commerce, verkoop- en inkoopprocessen, reputatie management, kostenbesparingen enz. Op dit moment bestaat bij de meeste bedrijven nog geen duidelijkheid over de bedrijfswaarde en relevantie van hun big data voor de bedrijfsstrategie. Maar de verwachting is wel dat de bedrijfswaarde van deze data bij een toenemend aantal bedrijven en organisaties zal toenemen naarmate er meer en betere computerprogramma s beschikbaar komen om deze data zodanig te analyseren dat er waardevolle informatie wordt gegenereerd die kan worden ingezet voor het optimaliseren van bestaande bedrijfsprocessen. Dat vraagt veelal ook om het opzetten van een zogenoemde big data architectuur. De komende jaren zullen we vooral bij internationale bedrijven een snelle toename zien van big datatoepassingen. De belangrijkste reden is het vergroten van de omzet; door een adequate analyse van digitale bestanden krijgen ondernemers meer inzicht in het gedrag van klanten en de mogelijkheid sneller te kunnen reageren op veranderingen in de markt. esociety Platform Monitor

14 2 3 3 : Stand van zaken 3.1 Digitale Ranking Er bestaan diverse internationale ICT-ranglijsten waarin de prestaties van landen op het gebied van ICT worden vergeleken. Dergelijke ranglijsten geven een indicatie van de mate waarin ICT bijdraagt aan de concurrentiepositie van een land. Hiertoe wordt in de regel een score toegekend op basis van een (groot) aantal indicatoren, welke betrekking hebben op de beschikbaarheid van ICT voorzieningen en het vermogen om deze effectief te benutten. staat al jaren hoog genoteerd in de ICT-ranglijsten, zoals is geïllustreerd in Tabel 1. Overigens worden alle onderzochte ranglijsten gedomineerd door Europese landen (o.a. Scandinavische landen) met steeds minimaal 7 noteringen binnen de top 10. " consolideert hoge notering in internationale ICT ranglijsten" dankt haar hoge scores veelal aan de hoge beschikbaarheid en kwaliteit van ICT infrastructuur in en, mede daaruit volgend, de hoge participatie en vaardigheden van de bevolking op het gebied van ICT. Ook op het gebied van kennisintensieve werkgelegenheid en omgevingsfactoren scoort goed met haar Kenniseconomie. Iets minder goed wordt er gescoord op gebied van ICT gebruik en benutting door de overheid en in mindere mate door het bedrijfsleven. Index Bron/Auteur Publicatie Positie Huidige Vorige Networked Readiness Index (NRI) World Economic Forum The Global Information Technology Report (2013) 4 (van 144) 6 (van 142) ICT Development Index (IDI) International Telecommunication Union Measuring the Information Society (2012) 6 (van 155) 7 (van 155) BCG e-intensity Index Boston Consulting Group Adapt and Adopt: Governments Role in Internet Policy (2012) 6 (van 85) 6 (van 50) e-government Development Index United Nations e-government Survey (2012) 2 (van 190) 5 (van 183) Tabel 1: Overzicht van de posities van in diverse ICT ranglijsten esociety Platform Monitor

15 2 3 Daarnaast zijn ook de scores op gebied van dekking en gebruik van mobiele (breedband) netwerken niet bijzonder sterk en presteert op gebied van het prijsniveau en de betaalbaarheid van ICT ronduit matig. koploper en hoeft op ranglijsten van ITU en OESO enkel Zwitserland boven zich te dulden (met uitzondering van dwergstaten als Liechtenstein en Monaco). Dit houdt in dat binnen ongeveer 90% van de huishoudens gebruik maakt van een vaste breedbandaansluiting. " koploper op gebied van vaste breedband infrastructuur" Zoals hiervoor is aangegeven dankt de hoge positie op internationale ICT ranglijsten met name aan een goede beschikbaarheid van hoogwaardige (vaste) breedbandinfrastructuur. Deze hoge beschikbaarheid is grotendeels het gevolg van de competitieve telecommunicatiemarkt in, welke historisch gezien wordt gekenmerkt door sterke concurrentie tussen kabel (DOCSIS) en DSL infrastructuren. Mede als gevolg hiervan beschikt over een sterk ontwikkelde kabelsector. Ook op gebied van beschikbaarheid van breedband scoort extreem hoog. Volgens onderzoek van de Europese Commissie is de dekking van breedband in 100%. Bovendien beschikt volgens hetzelfde onderzoek reeds 98% van de ers over toegang tot supersnel breedband, het zogenaamde Next Generation Access (NGA). Hiertoe worden breedbandaansluitingen gerekend die een snelheid kunnen bieden van tenminste 30Mbps. Dit betreft o.a. aansluitingen op basis van FTTH, VDSL en kabel (DOCSIS 3.0+). De hoge NGA dekking in is met name het gevolg van het sterk ontwikkelde kabelnetwerk in. Eenzelfde beeld is zichtbaar in de penetratie van NGA aansluitingen, waarvoor geldt dat met circa 21 actieve NGA aansluitingen per 100 inwoners koploper is binnen de EU. Figuur 1: Breedbandpenetratie gemeten naar aansluitingen per inwoners (Bron: Europese Commissie, bewerking Stratix) Op het gebied van breedbandpenetratie behoort tot de absolute wereldtop. is met circa 40 actieve (vaste) breedbandverbindingen per 100 inwoners binnen de EU absolute Figuur 2: NGA penetratie gemeten naar aansluitingen per inwoners (Bron: Europese Commissie, Point Topic, bewerking Stratix) esociety Platform Monitor

16 2 3 "Uitrol van nieuwe breedband infrastructuur in blijft enigszins achter" De uitdaging voor ligt in het verdedigen van de sterke positie op gebied van breedbandinfrastructuur. Het risico is dat door de huidige sterk ontwikkelde breedbandinfrastructuur, de ontwikkeling en uitrol van nieuwe supersnelle breedbandtechnologieën achterblijft, waardoor de positie van verslechterd. Voor een dergelijke ontwikkeling kunnen reeds enkele voorzichtige aanwijzingen gevonden worden. Zo heeft volgens Eurostat 4,1% van de internetaansluitingen in een (aangeboden) snelheid van 100 Mbps of meer, waarmee binnen Europa slechts op een 8e plek is terug te vinden. Eenzelfde beeld is zichtbaar in onderzoek van Akamai, waarbij in de ranglijst voor gemiddelde internetsnelheid per aansluiting is gezakt naar een 5e plaats. Duidelijker is het beeld dat wordt geschetst uit de wereldwijde ranglijst voor penetratie van (actieve) glasvezelaansluitingen, uitgebracht door de FttH Council (zie Figuur 3). Met een penetratie van rond de 5% zakt verder in deze ranglijst van de 20e naar de 25e plaats. Voor veel landen die voorop lopen in dekking en penetratie van glasvezel geldt overigens dat de (centrale) overheid uitrol actief stimuleert. In deze landen worden regelmatig significante publieke investeringen gedaan ter bevordering van de uitrol van glasvezelnetwerken. In daarentegen, wordt de uitrol nagenoeg volledig aan de markt overgelaten Figuur 3: Wereldwijde FttH ranking naar percentage huishoudens met glasvezelabonnement (december 2012) (Bron: IDATE, FTTH Council Europe, bewerking Stratix) Daarnaast ondervindt de wet van de remmende voorsprong. In veel landen waar nog nauwelijks breedband infrastructuur aanwezig is, op basis van koper of coax, wordt direct overgegaan op glasvezel gebaseerd breedband. Door het gebrek aan concurrentie en regelgeving is er in deze landen veel ruimte voor marktpartijen om een snelle uitrol te realiseren. Bovendien kan hiertoe door veel (Oost-) Europese landen aanspraak worden gemaakt op Europese fondsen welke bedoeld zijn om (dunbevolkte) gebieden, die onder normale marktomstandigheden onbediend zouden blijven, te voorzien van (supersnel) breedband internet. Hoewel slecht scoort op gebied van landelijke dekking en penetratie van glasvezel is de bezettingsgraad van glasvezel wel relatief hoog. Met bezettingsgraad wordt de verhouding bedoeld tussen het aantal aangesloten huishoudens en het aantal actieve gebruikers. Voor geldt een bezettingsgraad van ongeveer 33% ten opzichte esociety Platform Monitor

17 2 3 van een gemiddelde bezettingsgraad van slechts 21.5% voor de EU-27. Hieruit kan geconcludeerd wordt dat het daadwerkelijke gebruik van glasvezel in aanzienlijk groter is dan in veel andere landen in Europa waar glasvezel is uitgerold. " maakt inhaalslag op gebied van 4G" Volgens een rapport van de Global mobile Suppliers Association (GSA) uit september 2013 waren er op dat moment 213 commerciële 4G-netwerken actief in 81 landen en was de verwachting dat dit eind 2013 zou groeien naar 260 netwerken in 93 landen (2,8 per land). Volgens het rapport werd er op dat moment door 456 operators geïnvesteerd in LTE netwerken in 134 landen (3,4 per land). Hieruit kan geconcludeerd worden dat het goed doet met 4 operators, die bovendien allen een landelijk dekkend netwerk willen realiseren. Op gebied van mobiel breedband heeft vooralsnog geen onderscheidende positie. In veel landen, evenals, is er vrijwel landelijke dekking van mobiel breedband op basis van 3G (UMTS/HSDPA). Zo hebben volgens onderzoek van de Europese commissie alle EU landen een HSDPA dekking van 85% of hoger en heeft meer dan de helft een dekking van 95%. Daarnaast is volgens hetzelfde onderzoek de penetratie van mobiel breedband in slechts 62% van de actieve gebruikers, waarmee binnen Europa de 9e plek bezet. Mogelijk is in, waar het prijsniveau van mobiel breedband en de beschikbaarheid van vast breedband erg hoog zijn, Wi-Fi vaak een alternatief voor dataverkeer op mobiele devices. Het uitroltempo in blijkt bovendien erg hoog. Volgens het Antennebureau zijn er alleen dit jaar al ruim 1500 LTE antenne-installaties gerealiseerd in. Dit betreft waarschijnlijk voornamelijk antennes van KPN, dat in februari 2013 als eerste se operator is gestart met de uitrol. Praktisch is hiermee met name dekking gerealiseerd in grote delen van de Randstad. Waar wel duidelijk onderscheid te maken is, is in de uitrol van 4G (LTE) mobiel breedband, waarin na een relatief lange aanloop bezig is aan een stevige inhaalslag. Waar eind 2012 nog één van de weinige landen (in Europa) was waar de uitrol van 4G nog niet was gestart, zijn er momenteel 4 mobiele operators (KPN, Vodafone, T-Mobile en Tele2) die concrete plannen hebben om binnen één tot twee jaar een landelijk dekkend netwerk te realiseren. esociety Platform Monitor

18 Moderne Infrastructuren Hoogwaardige breedbandnetwerken zijn een belangrijke aanjager voor economische groei Een supersnelle en toekomstvaste infrastructuur is een belangrijke randvoorwaarde voor het stimuleren en profiteren van een digitale economie en maatschappij. Diverse onderzoeken onderschrijven het belang van een hoogwaardige breedbandinfrastructuur en de effecten op economische groei, innovatie en maatschappelijke ontwikkelingen123. De beschikbaarheid en het gebruik van hoogwaardige breedbandnetwerken heeft onder meer een sterke impact op zaken als werkgelegenheid, arbeidsproductiviteit, onderwijs en welzijn. heeft een sterke positie als het gaat om gebruik en beschikbaarheid van hoogwaardige breedbandnetwerken, zowel vast als mobiel. Volgens de Telecommonitor van de ACM, beschikken inmiddels 6,7 miljoen huishoudens in over een actieve vaste breedbandaansluiting en zijn er 10,5 miljoen abonnementen met mobiel breedband. Daarnaast neemt het aandeel vaste breedbandabonnementen met een geadverteerde snelheid van meer dan 30 Mbps steeds verder toe (37%) en wordt er steeds intensiever gebruik gemaakt van mobiel internet. Ondanks de goede breedbandpositie, is een continue investering en modernisering van (supersnelle) breedbandinfrastructuur noodzakelijk om ook in de toekomst te blijven voldoen aan de sterk groeiende vraag naar bandbreedte. De uitrol van nieuwe vaste en mobiele netwerken, zoals FttH- en 4G-netwerken is daarbij belangrijk. 1 Rapport OECD, Network Developments in Support of Innovation and User Needs (2009) 2 Rapport Ericsson, Arthur D. Little en Chalmers University of Technology, Socioeconomic Effects of Broadband Speed: a Macroeconomic Investigation (2011) 3 Rapport Analysys Mason, Tech4i2, The socio-economic impact of bandwidth (2013) Ontwikkelingen uitrol glasvezel in Van alle vaste breedbandinfrastructuren in, heeft glasvezel momenteel nog de laagste beschikbaarheid. Dat komt omdat glasvezel pas vanaf 2006 op serieuze schaal wordt uitgerold en de aanleg ervan erg arbeidsintensief is en hoge investeringen vergt. Desondanks is het aantal glasvezelaansluitingen in de afgelopen jaren fors toegenomen en ligt het huidige groeitempo op meer dan 500 duizend aansluitingen per jaar. Waar het aantal aansluitingen eind 2011 nog de grens van 1 miljoen passeerde, is de verwachting dat nog dit jaar 2 miljoen huishoudens kunnen beschikken over een glasvezelaansluiting. Onderstaande figuur toont het groeiverloop van het aantal passieve en actieve glasvezelaansluitingen over de periode Figuur 1: Groei passieve en actieve glasvezelaansluitingen in (Bron: CIF, Reggefiber, Stratix) Momenteel telt ruim 1,9 miljoen glasvezelaansluitingen homes passed. Dit zijn het potentieel aantal woningen die zonder veel inspanningen (direct) aangesloten kunnen worden op een glasvezelkabel (inclusief de esociety Platform Monitor

19 2 3 woningen die al wel reeds aangesloten zijn op een glasvezelkabel). Daarmee is momenteel een kwart van alle se huishoudens verglaasd. Van alle woningen met een glasvezelaansluiting maakt circa 33% ook daadwerkelijk actief gebruik van de verbinding, door het afnemen van één of meer diensten (homes subscribed). Daarmee bedraagt het aantal glasvezelabonnees momenteel zo n 626 duizend. Kijkend naar de glasvezeldekking op provinciaal niveau, moet worden geconcludeerd dat deze onderling sterk uiteenloopt. Daarbij is de hoogste glasvezeldekking te vinden in Flevoland. In meer dan de helft van alle se gemeenten is momenteel glasvezel naar woningen uitgerold. Daarbij varieert de omvang van de uitrol, van gemeenten die al bijna geheel voorzien zijn van een glasvezelnetwerk, tot gemeenten die deels zijn verglaasd bijvoorbeeld een bepaalde wijk of een nieuwbouwproject - of waar nu nog glasvezel wordt uitgerold. Overigens is het in de regel vaak zo dat gemeenten nooit geheel worden verglaasd, omdat de rurale gebieden niet of slechts gedeeltelijk worden meegenomen in de aanleg. De uitrol heeft de afgelopen jaren met name plaatsgevonden in kleine en middelgrote gemeenten, maar het afgelopen jaar is er wel steeds meer ontwikkeling zichtbaar in steden (o.a. Amsterdam, Den Haag, Tilburg). Onderstaande figuur 3 geeft de uitbreiding van de glasvezel footprint in weer in de afgelopen 3 jaar, op basis van het percentage homes passed in een gemeente. Figu ur 2: Voortgang glasvezeldekking in se gemeenten (resp Q3, 2012-Q3, 2013-Q3) (Bron: Stratix) Figuur 3: Glasvezeldekking per provincie (eind september 2013) (Bron: Stratix) Ontwikkelingen uitrol 4G in Mondiaal wordt 2013 gezien als het doorbraakjaar van 4G/ LTE, de nieuwe generatie mobiel breedband en opvolger van UMTS/HSDPA. In een grote groep landen, waaronder, komt dit jaar de grootschalige uitrol van LTE op gang. Door de relatief late veiling van licenties voor 4G/ LTE-spectrum, eind 2012, is het in lange tijd rustig geweest rond LTE, maar sinds de veiling volgen nieuwe ontwikkelingen elkaar snel op. Zo was KPN in februari 2013 de eerste operator waar klanten gebruiken konden maken van 4G. Inmiddels heeft KPN 4G dekking gerealiseerd in de Randstad en delen van Noord-Brabant (naar eigen zeggen ruim 50% van de bevolking). Vodafone volgde in augustus (2013) met dekking in delen van de Randstad en in de omgeving van Maastricht. T-Mobile wil in november (2013) starten met het aanbieden van 4G en zal zich in eerste instantie richten op dekking in de vier grote steden. Tele2 dat recentelijk een overeenkomst heeft gesloten met esociety Platform Monitor

20 2 3 T-Mobile, waardoor ze gebruik kunnen maken van diens antenne opstelpunten, zal begin 2014 starten met het aanbieden van 4G. Een overzicht van relevante data in de uitrol plannen voor 4G van de verschillende operators is zichtbaar in Tabel 1. Lancering 4G netwerk Landelijke dekking gepland KPN Februari 2013 Voorjaar 2014 Vodafone Augustus 2013 Eind 2014 T-Mobile November 2013 Eind 2015 Tele2 begin 2014 Eind 2015 Tabel 1: Planning 4G uitrol per operator In tegenstelling tot de andere drie operators, bevindt het 4G/LTE-spectrum dat T-Mobile heeft bemachtigd zich in de 1800MHz- en 2,6GHz-banden. Daardoor moet T-Mobile waarschijnlijk meer antennes plaatsen dan de concurrenten, die dankzij de lagere 800MHz-frequentie eenvoudiger dekking kunnen realiseren over een groter gebied en bovendien in staat zijn een betere dekking binnenshuis te realiseren. Ook uit cijfers van het Antennebureau blijkt dat het uitroltempo er flink in zit. Waar eind 2012 met 59 stuks er nog nauwelijks 4G/ LTE antenne installaties waren geplaatst, zijn dat er eind augustus 2013 reeds 1576 (zie Figuur 4). Bovendien was de toename van het aantal LTE antennes in de maand augustus 2013 aanzienlijk met 349 nieuwe installaties. Figuur 4: Verloop van aantal 4G/LTE antenne installaties in (t/m eind augustus 2013) (Bron: Antennebureau, bewerking Stratix) Waarschijnlijk betreft dit nog voornamelijk antennes van KPN, die het eerst waren gestart met grootschalige uitrol. Ervan uitgaande dat elke operator ongeveer 3 tot 4 duizend antenne-installaties nodig heeft voor landelijke dekking is er overigens nog wel een behoorlijke weg te gaan. Uit de locaties van de LTE antennes is direct op te maken dat de operators zich eerst richten op de Randstand en andere dichtbevolkte gebieden, alvorens LTE naar de rest van het land van dekking te voorzien. Onderstaande Figuur 5 maakt dit inzichtelijk. F iguur 5: Locaties van LTE antenne installaties eind augustus 2013 (Bron: Antennebureau, bewerking Stratix) esociety Platform Monitor

Projectgroep Gemeentesupport

Projectgroep Gemeentesupport Projectgroep Gemeentesupport Samenwerking tussen Stedenlink en het esociety Platform Nederland Dick van Schooneveld, voorzitter Slimme Steden, verhalen uit de praktijk Amsterdam, 6 februari 2013 Waar loopt

Nadere informatie

Stand van zaken in Nederland

Stand van zaken in Nederland 32637 Bedrijfslevenbeleid 24095 Frequentiebeleid Nr. 97 Brief van de minister van Economische Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 16 december 2013 Naar aanleiding

Nadere informatie

rj) provinsje fryslân provincie fryslân b Provinciale Staten van Fryslân Postbus 20120 8900 HM Leeuwarden Leeuwarden, 26 februari 2013 Verzonden, 27

rj) provinsje fryslân provincie fryslân b Provinciale Staten van Fryslân Postbus 20120 8900 HM Leeuwarden Leeuwarden, 26 februari 2013 Verzonden, 27 Provinciale Staten van Fryslân Postbus 20120 8900 HM Leeuwarden provinsje fryslân provincie fryslân b postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25

Nadere informatie

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011

World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2010-2011 PERSBERICHT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 20-2011 Nederland zakt naar de 11e plaats op ranglijst van WEF Global Information Technology Report, en de opkomende economieën

Nadere informatie

Colofon. h e t n e t we r k v a n k e n n i s s t e d e n

Colofon. h e t n e t we r k v a n k e n n i s s t e d e n Deelnemen aan of samenwerken met Stedenlink? Stichting Stedenlink nodigt gemeenten en provincies uit deel te nemen aan haar kennisnetwerk. Neem een bezoekje aan de website, meld u aan voor de nieuwsbrief

Nadere informatie

Breedband in Overijssel

Breedband in Overijssel Breedband in Overijssel Aanleiding project (I) Breedband van strategisch belang voor provincie Vraag naar bandbreedte neemt exponentieel toe (30-40% / jaar). Randvoorwaarde voor aantrekkelijk vestigingsklimaat

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

4G frequentiebanden / LTE frequentiebanden

4G frequentiebanden / LTE frequentiebanden 4G frequentiebanden / LTE frequentiebanden 13-01-2014 GSM Helpdesk Nederland Bij reguliere 2G (GSM) en 3G (UMTS) telefoons en smartphones was het zeer gebruikelijk om de frequenties in MHz aan te geven

Nadere informatie

Stichting Innovatief Onderwijs Nederland

Stichting Innovatief Onderwijs Nederland Stichting Innovatief Onderwijs Nederland ONTZORGT SCHOLEN OP ICT De ION QuickScan heeft als primair doel om scholen voor te bereiden op digitalisering van het onderwijs binnen. U kunt direct met de resultaten

Nadere informatie

November 2014. FAQ: Breedband, eigenschappen en aanleg

November 2014. FAQ: Breedband, eigenschappen en aanleg November 2014 FAQ: Breedband, eigenschappen en aanleg ALGEMENE VRAGEN Wat is breedband? Breedband is de verzamelnaam voor snelle infrastructuur die het mogelijk maakt aan te sluiten op het internet (wereldwijde

Nadere informatie

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming

Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie interne markt en consumentenbescherming 29.5.2012 2011/0299(COD) ONTWERPADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming aan de Commissie industrie,

Nadere informatie

T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5

T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5 T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5 Samen Meer Bereiken Een netwerk voor mobiele telefonie is nooit af. T-Mobile volgt het gebruik en de prestaties van het mobiele netwerk op de

Nadere informatie

De provincie Overijssel telt 25 gemeenten, waarvan Zwolle de hoofdstad is. Hieronder is de Provincie schematisch weergegeven:

De provincie Overijssel telt 25 gemeenten, waarvan Zwolle de hoofdstad is. Hieronder is de Provincie schematisch weergegeven: Uitgangssituatie In dit hoofdstuk bespreken we de huidige breedbandsituatie in de provincie Overijssel. Het vorige hoofdstuk heeft laten zien wat het potentieel van breedband is, in dit hoofdstuk komt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 24 095 Frequentiebeleid 26 643 Informatie- en communicatietechnologie (ICT) Nr. 380 HERDRUK 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de

Nadere informatie

De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013

De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013 De FOD Economie publiceert zijn Barometer van de informatiemaatschappij 2013 Brussel, 25 juni 2013 De FOD Economie publiceert jaarlijks een globale barometer van de informatiemaatschappij. De resultaten

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Mobiel Breedband Ontwikkelingen na de veiling

Mobiel Breedband Ontwikkelingen na de veiling Mobiel Breedband Ontwikkelingen na de veiling Alexander ter Haar Slimme Steden Verhalen uit de praktijk amsterdam economic board Amsterdam, 6 februari 2013 Toename dataverbruik: Breedband is niet meer

Nadere informatie

Nederland behaalt opnieuw een top-5 positie in de Networked Readiness Index van het WEF

Nederland behaalt opnieuw een top-5 positie in de Networked Readiness Index van het WEF ONDERZOEKSRAPPORT World Economic Forum publiceert Global Information Technology Report 2014: Nederland behaalt opnieuw een top-5 positie in de Networked Readiness Index van het WEF Het World Economic Forum

Nadere informatie

Glasvezel voor iedereen?

Glasvezel voor iedereen? Glasvezel voor iedereen? Breedband heeft toch iedereen? Alleen adsl is beschikbaar, men belooft 8 mb/s maar wij ontvangen maar 0.35 mb/s. Opschalen naar een hoger abonnement had geen zin i.v.m. de afstand

Nadere informatie

Telecommonitor Q1 2015. Openbare rapportage

Telecommonitor Q1 2015. Openbare rapportage Telecommonitor Q1 2015 Openbare rapportage 1 Telecommonitor Openbare rapportage De Autoriteit Consument & Markt (ACM) publiceert elk kwartaal de marktcijfers van de telecomsector. De Telecommonitor laat

Nadere informatie

Even voorstellen: Breedband Beemster. Ruim 50 Ambassadeurs!

Even voorstellen: Breedband Beemster. Ruim 50 Ambassadeurs! Powered by Agenda Even voorstellen Doelstelling Breedband Beemster Waarom glasvezel? Maatschappelijke thema s zorgen -wonen werken leren ontspannen Vergelijk netwerken Aanbod / wat krijg ik en wat kost

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan.

Met genoegen kondigen we de verkiezing van De Slimste Binnenstad van Nederland aan. Gemeente t.a.v. het College van Burgemeester en wethouders Datum: 24-2-2015 verkiezing@smartdatacity.org Aankondiging Slimste Binnenstad van Nederland Bijlage: Toelichting Geacht college, Met genoegen

Nadere informatie

PLAN VOOR ULTRASNEL INTERNET IN BELGIË 2015-2020

PLAN VOOR ULTRASNEL INTERNET IN BELGIË 2015-2020 PLAN VOOR ULTRASNEL INTERNET IN BELGIË 2015-2020 België speelt momenteel een voortrekkersrol in het uitrollen van nieuwe technologieën voor ultrasnel internet. De Belgische overheid moet er alles aan doen

Nadere informatie

Gemeente Westerveld 16 april 2014. Evert Blansjaar. Kwartiermaker provincie Drenthe

Gemeente Westerveld 16 april 2014. Evert Blansjaar. Kwartiermaker provincie Drenthe Gemeente Westerveld 16 april 2014 Evert Blansjaar Kwartiermaker provincie Drenthe Achtergrond Onze samenleving wordt steeds afhankelijker van hoogwaardige en toekomstvaste breedbandinfrastructuren. Geen

Nadere informatie

GEDRAGSCODE TRANSPARANTIE INTERNETSNELHEDEN (GTI) GETEKEND DOOR ONLINE.NL EN ANDERE AANBIEDERS (GEZAMENLIJK TE NOEMEN: DE ISP S) JULI 2012

GEDRAGSCODE TRANSPARANTIE INTERNETSNELHEDEN (GTI) GETEKEND DOOR ONLINE.NL EN ANDERE AANBIEDERS (GEZAMENLIJK TE NOEMEN: DE ISP S) JULI 2012 GEDRAGSCODE TRANSPARANTIE INTERNETSNELHEDEN (GTI) GETEKEND DOOR ONLINE.NL EN ANDERE AANBIEDERS (GEZAMENLIJK TE NOEMEN: DE ISP S) JULI 2012 De ISP s overwegen het volgende: De ISP s hebben vastgesteld dat

Nadere informatie

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis

Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Erasmus Concurrentie en Innovatie Monitor 2009 Bedrijven die investeren in sociale innovatie hebben minder last van de crisis Rotterdam, 6 oktober 2009 INSCOPE: Research for Innovation heeft in opdracht

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Supersnel glasvezelnetwerk voor Aalburg binnen handbereik

Supersnel glasvezelnetwerk voor Aalburg binnen handbereik Supersnel glasvezelnetwerk voor Aalburg binnen handbereik Supersnel glasvezelnetwerk voor Aalburg binnen handbereik Glasvezel: voor hele gemeenschap, ook in buitengebieden en bedrijventerreinen Open structuur:

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut.

Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. ONDERZOEKSRAPPORT Nederland zakt vier plaatsen op Human Capital Index: vaardigheden en kennis van oudere leeftijdscategorieën blijven onbenut. Introductie In het Human Capital 2015 report dat het World

Nadere informatie

Breedband Provincie Drenthe

Breedband Provincie Drenthe Hoogwaardig breedband op het Drentse platteland Samen maken we het mogelijk! Breedband Provincie Drenthe Jan Hut 06-53235426 Even voorstellen Jan Hut 59 jaar; Woont in Visvliet 25 jaar bij PTT Telecommunicatie;

Nadere informatie

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken

Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Het Slimme Connecteren In de praktijk bij Service Centrum Flevolandse Bibliotheken Optimale ondersteuning voor Flevolandse bibliotheken De rol van de Nederlandse bibliotheken verandert. Enerzijds is een

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken DOORBRAAKPROJECT ICT EN ENERGIE Routekaart doorbraakproject ICT en Energie Ministerie van Economische Zaken Rapport nr.: 14-2884 Datum: 2014-10-15 SAMENVATTING ROADMAP Het kabinet wil dat de uitstoot van

Nadere informatie

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco

Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Internet of Everything (IoE) Top 10 inzichten uit de Value at Stake-analyse (Analyse potentiële waarde) van IoE voor de publieke sector door Cisco Joseph Bradley Christopher Reberger Amitabh Dixit Vishal

Nadere informatie

Met een 4 e plaats scoort Nederland ijzersterk op ICT

Met een 4 e plaats scoort Nederland ijzersterk op ICT WEF GLOBAL INFORMATION TECHNOLOGIY ONDERZOEKSRAPPORT Met een 4 e plaats scoort Nederland ijzersterk op ICT Introductie Het Global Information Technology Report 2015: ICTs for Inclusive Growth van het World

Nadere informatie

Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl

Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl Wmo-raad gemeente Oss - Postbus 5-5340 BA Oss - telefoon 06-44524496 - email: wmoraad@oss.nl Datum 9 december 2014 Kenmerk 14015aWMOR / AvO Aan het college van B en W van de Gemeente Oss Betreft Advies

Nadere informatie

World Economic Forum (WEF) en verzamelde onder leiding van Professor Henk Volberda de gegevens voor Nederland.

World Economic Forum (WEF) en verzamelde onder leiding van Professor Henk Volberda de gegevens voor Nederland. Introductie Networked Readiness Index van het World Economic Forum 2013 Het Global Information Technology Report 2013: Growth and Jobs in a Hyperconnected World alweer de 12 e editie van de gerenommeerde

Nadere informatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie

Missie en visie. BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG 2016 Missie en visie BTG/TGG verbindt organisaties in hun gezamenlijke belangen in het domein van ICT en telecommunicatie BTG/TGG organiseert hiertoe: Structurele lobby tussen overheid, leveranciers

Nadere informatie

Meest mobiele organisatie van Nederland

Meest mobiele organisatie van Nederland Resultaten onderzoek Meest mobiele organisatie van Nederland Juni 2013 Uitkomsten onderzoek onder top organisaties in Nederland Uitgevoerd door Keala Research & Consultancy in de periode mei tot en met

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

Digitale Implementatie Agenda.nl ICT voor innovatie en economische groei

Digitale Implementatie Agenda.nl ICT voor innovatie en economische groei Digitale Implementatie Agenda.nl ICT voor innovatie en economische groei Nicole Kroon Directeur directie Regeldruk & ICT-beleid ibestuur congres 26 januari 2011 Waarom doen we het? ICT biedt kansen voor

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

Goede ICT-prestaties voor België volgens de Barometer van de Informatiemaatschappij 2015

Goede ICT-prestaties voor België volgens de Barometer van de Informatiemaatschappij 2015 Goede ICT-prestaties voor België volgens de Barometer van de Informatiemaatschappij 2015 Brussel, 16 juli 2015 De editie 2015 van de jaarlijkse Barometer van de Informatiemaatschappij kunt u nu raadplegen.

Nadere informatie

Een stand van zaken van ICT in België in 2012

Een stand van zaken van ICT in België in 2012 Een stand van zaken van ICT in België in 2012 Brussel, 20 november 2012 De FOD Economie geeft elk jaar een globale barometer van de informatie- en telecommunicatiemaatschappij uit. Dit persbericht geeft

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Digitale Agenda van Brabant 2013-2020. Heel Brabant digitaal verbonden

Digitale Agenda van Brabant 2013-2020. Heel Brabant digitaal verbonden Digitale Agenda van Brabant 2013-2020 Heel Brabant digitaal verbonden Inhoud Alle burgers én bedrijven op de digitale snelweg > Hoofdrol voor ICT > Interview gedeputeerde Bert Pauli > VIER HOOFDDOELEN

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Leiderschap in Turbulente Tijden

Leiderschap in Turbulente Tijden De Mindset van de Business Leader Leiderschap in Turbulente Tijden Onderzoek onder 175 strategische leiders Maart 2012 Inleiding.. 3 Respondenten 4 De toekomst 5 De managementagenda 7 Leiderschap en Ondernemerschap

Nadere informatie

Breedband Land van Cuijk. Een open netwerk voor iedereen

Breedband Land van Cuijk. Een open netwerk voor iedereen Breedband Land van Cuijk Een open netwerk voor iedereen Aanleiding Strategische visie Een toekomstvast en open breedbandnetwerk tot in de haarvaten van de gemeenten Voor bedrijven, instellingen en consumenten

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Het belang van het MKB

Het belang van het MKB MKB Regio Top 40 Themabericht Rogier Aalders De nieuwe MKB Regio Top 40 is uit. Zoals u van ons gewend bent, rangschikken we daarin de veertig Nederlandse regio s op basis van de prestaties van het MKB

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio?

De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? De gemeenteraad aan zet Wat wilt u weten over de jongeren met een beperking in uw regio? Transities sociale domein Gemeenten staan zoals bekend aan de vooravond van drie grote transities: de decentralisatie

Nadere informatie

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Op 24 september werden de koopstromen 2015 van Oost- Nederland gepresenteerd door het onderzoeksbureau

Nadere informatie

Breedband: De eerste levensbehoefte Stijn Coppieters Product Line Manager Genexis Voorzitter WIT esociety Platform

Breedband: De eerste levensbehoefte Stijn Coppieters Product Line Manager Genexis Voorzitter WIT esociety Platform Breedband: De eerste levensbehoefte Stijn Coppieters Product Line Manager Genexis Voorzitter WIT esociety Platform 1 2 3 Animatie 4 Naadloos, overal en onbeperkt Waarom? Is het technologisch haalbaar?

Nadere informatie

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can

Canon s visie op digitale transformatie van organisaties. you can Canon s visie op digitale transformatie van organisaties you can Digitale transformatie van organisaties Als we kijken naar de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van communicatie in de afgelopen

Nadere informatie

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Afgelopen jaar bent u geïnformeerd over de mogelijkheden voor aanleg van glasvezel in de buitengebieden van de gemeenten Ommen en Hardenberg. In de tweede

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk

IP Services. De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk IP Services De grenzeloze mogelijkheden van een All IP -netwerk Voor wie opgroeit in deze tijd is het de grootste vanzelfsprekendheid. Je zet de computer aan en je kunt mailen, chatten, elkaar spreken

Nadere informatie

Internationale Benchmark FttH/B

Internationale Benchmark FttH/B Mariotteplein 23 1098 NW Amsterdam +31 20 46 39 132 info@ftthplatform.nl www.ftthplatform.nl Internationale Benchmark FttH/B In dit document wordt de situatie van Nederland met betrekking tot FttH/B vergeleken

Nadere informatie

Welkom. Informatie avond over Breedband in het hele Land van Cuijk. # Voor alle kernen, bedrijventerreinen en buitengebieden

Welkom. Informatie avond over Breedband in het hele Land van Cuijk. # Voor alle kernen, bedrijventerreinen en buitengebieden Welkom Informatie avond over Breedband in het hele Land van Cuijk Met de hele familie tegelijk online Aanleiding Strategische visie Een toekomstvast en open breedbandnetwerk tot in de haarvaten van de

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Deze laatste begroting van de huidige bestuursperiode nodigt uit tot vooruitkijken.

Deze laatste begroting van de huidige bestuursperiode nodigt uit tot vooruitkijken. Geacht college, raad en toehoorders, Ik wil graag beginnen met een compliment voor deze begroting, die naar het schijnt in een bijzonder korte tijd is opgesteld. En daarnaast voor de uiterst overzichtelijke

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Factsheet Enterprise Mobility

Factsheet Enterprise Mobility Factsheet Enterprise Mobility www.vxcompany.com Informatie willen we overal, altijd en op elk device beschikbaar hebben. Privé, maar zeker ook zakelijk. Met het gebruik van mobile devices zoals smartphones

Nadere informatie

Breedbandloket. www. Breedbandfryslan.frl

Breedbandloket. www. Breedbandfryslan.frl Informatie 2015: snel breedband internet Voortgang snel internet breedband Breedbandloket www. Breedbandfryslan.frl Coöperatieve Vereniging U.A. Fryslân Ring Opgericht in 2006 met steun van de provincie

Nadere informatie

Green Deal Elektrisch vervoer

Green Deal Elektrisch vervoer Green Deal Elektrisch vervoer Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Zorgeloos communiceren. Ook voor uw totaaloplossing!

Zorgeloos communiceren. Ook voor uw totaaloplossing! Zorgeloos communiceren Ook voor uw totaaloplossing! Aangenaam Wij zijn Flexcom, adviseurs op het gebied van communicatie. Wij willen ervoor zorgen dat u zorgeloos kunt communiceren. Dit doen we met een

Nadere informatie

30 september 2013. Pilot Glasvezel Buitengebied

30 september 2013. Pilot Glasvezel Buitengebied 30 september 2013 Pilot Glasvezel Buitengebied Inhoud 1. Uitgangssituatie 2. Plangebied en Realisatiemodel 3. Financieringsmodel 4. Gevraagde inzet provinciale middelen 5. Beheer en exploitatie netwerk

Nadere informatie

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i.

#kpnjaarcijfers2011. Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #kpnjaarcijfers2011 Eelco Blok CEO KPN Eric Hageman CFO KPN a.i. #hoofdpunten Turbulent 2011 Financiële doelen grotendeels gehaald Strategie neergezet voor komende jaren Internationaal gaat heel goed Nederland

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Maatschappelijk ondernemen in het sociale domein

Maatschappelijk ondernemen in het sociale domein Maatschappelijk ondernemen in het sociale domein Inleiding Er verandert veel in het sociale domein. Hieraan zijn debet de overheveling van de jeugdzorg en onderdelen van de AWBZ ( via de WMO ) naar de

Nadere informatie

Met glasvezel klaar voor de toekomst. Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011

Met glasvezel klaar voor de toekomst. Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011 Met glasvezel klaar voor de toekomst Bedrijvenpark Oostambacht te Nootdorp Ruud Vriend en Ronald de Jongh, 3Bplus, 27 januari 2011 Agenda Introductie 3Bplus Glasvezel waarom? Aanpak verglazing Glasvezel

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

MKB investeert in kennis, juist nu!

MKB investeert in kennis, juist nu! M201016 MKB investeert in kennis, juist nu! drs. B. van der Linden drs. P. Gibcus Zoetermeer, september 2010 MKB investeert in kennis, juist nu! MKB-ondernemers blijven investeren in bedrijfsopleidingen,

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

The innovation accelerator

The innovation accelerator Inhoudsopgave Nederland dé esociety van de wereld The innovation accelerator Inhoudsopgave 2 Inleiding - Nederland dé esociety van de wereld 3 Digitaal meer welvaart en welzijn 4 De Digitale Agenda 6 Zonder

Nadere informatie

Een eigen bedrijf is leuk!

Een eigen bedrijf is leuk! M200815 Een eigen bedrijf is leuk! Ervaringen van starters uit de jaren 1998-2000 drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, december 2008 2 Een eigen bedrijf is leuk! Een eigen bedrijf geeft ondernemers

Nadere informatie

supersnel breedband v o o r a l u w b e w o n e r s e n b e d r i j v e n

supersnel breedband v o o r a l u w b e w o n e r s e n b e d r i j v e n supersnel breedband v o o r a l u w b e w o n e r s e n b e d r i j v e n m e n u k a a r t Inhoudsopgave 1. Supersnel breedband voor al uw bewoners en bedrijven 2. Eigenschappen van supersnel breedband

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Ontwikkeling netwerken: waar gaan we naartoe?

Ontwikkeling netwerken: waar gaan we naartoe? Ontwikkeling netwerken: waar gaan we naartoe? Arjen van Dalsum Key Business Partner Manager arjen.vandalsum@kpn.com 06-53161614 Leusden, 3 november 2011 Agenda Introductie Visie strategie KPN Ontwikkelingen

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011

Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand op peil in vierde kwartaal 2011 Manpower Arbeidsmarktbarometer Q4 2011 PERSBERICHT EMBARGO TOT DINSDAG, 13 SEPTEMBER 2011, 00.01 UUR Contact: Irene Bieszke ManpowerGroup Nederland +31 (0) 6 41 05 96 62 irene.bieszke@manpower.nl Meeste Nederlandse werkgevers houden personeelsbestand

Nadere informatie

Inhoud. 1. Wie is Greenet? 2. Wat is een vast-draadloos netwerk? 3. Pilot Sluis. 4. Aanbod en next steps. 5. Vragen

Inhoud. 1. Wie is Greenet? 2. Wat is een vast-draadloos netwerk? 3. Pilot Sluis. 4. Aanbod en next steps. 5. Vragen Sluis 15-02-2016 Inhoud 1. Wie is Greenet? 2. Wat is een vast-draadloos netwerk? 3. Pilot Sluis 4. Aanbod en next steps 5. Vragen Wie is Greenet? Greenet levert breedband internet in de buitengebieden

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

100% flexibiliteit in communicatie

100% flexibiliteit in communicatie 100% flexibiliteit in communicatie Ongelimiteerde expertise en capaciteit in één projectorganisatie met vier gerenommeerde partners Group of companies Group of companies 100% flexibiliteit in communicatie

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 33 009 Innovatiebeleid Nr. 13 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter

Nadere informatie