MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V"

Transcriptie

1 MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V

2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de staatsexamens voortgezet onderwijs en draagt zorg voor de kwaliteit en het niveau van de examens. De Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) is belast met de praktische uitvoering en organisatie van de staatsexamens. Met vragen over deze vakinformatie kunt u contact opnemen met de afdeling Examendiensten van DUO: (050) of pagina 2 van 21

3 Inhoud 1 Kernpunten 5 2 Centraal examen 5 3 College-examen 5 4 Schema examenstof 7 Bijlage 1 Beschrijving examenstof 8 Bijlage 2 Hulpmiddelen 18 Bijlage 3 Tips 19 Bijlage 4 Examenprogramma pagina 3 van 21

4

5 top 1 Kernpunten Het examen bestaat uit een schriftelijk centraal examen en een mondeling collegeexamen. Tips voor dit examen staan in de bijlage. De berekening van het eindcijfer staat in een overzicht. Voor 2020 is een nieuw examenprogramma vastgesteld. Er kan dan ook nog examen worden afgelegd voor het oude programma (bezemexamen). 2 Centraal examen Het centraal examen gaat over een deel van de examenstof. Overzicht centraal examen wat schriftelijk examen over: - politieke besluitvorming - massamedia - criminaliteit en rechtsstaat hulpmiddelen tijdsduur cijfer basispakket en woordenboek 180 minuten A 3 College-examen De examenstof voor het college-examen overlapt gedeeltelijk met die voor het centraal examen. Ook hier komt politieke besluitvorming aan bod, naast twee andere onderwerpen (zie: overzicht). De kandidaat moet kunnen aantonen de vaardigheden te beheersen. In totaal duurt het mondeling college-examen 40 minuten. Hieraan voorafgaand krijgt de kandidaat 20 minuten de tijd om zich voor te bereiden aan de hand van een casus (een artikel en/of afbeelding) die hij in het voorbereidingslokaal ontvangt. De casus bestaat uit een of meer artikelen over maatschappelijke vraagstukken. De kandidaat mag aantekeningen op de casus maken en deze gebruiken bij het examen. De casus blijft eigendom van de staatsexamens. Bij het college-examen wordt aandacht besteed aan: 1. bespreking van maatschappelijke vraagstukken door middel van beantwoorden van vragen naar aanleiding van een casus en de hierbij relevante examenstof pagina 5 van 21

6 2. bespreking van maatschappelijke vraagstukken door middel van beantwoorden van vragen over de andere onderwerpen van het college-examen. Bij beide onderdelen onderzoeken de examinatoren in hoeverre de kandidaat kennis heeft van, en inzicht heeft in maatschappelijke vraagstukken, en gaan zij na in hoeverre de kandidaat in staat is om een beargumenteerd standpunt in te nemen en een conclusie te trekken. Overzicht college-examen wat voorbereiding mondeling examen over: - politieke besluitvorming - multiculturele samenleving - mens en werk - ontwikkelingssamenwerking hoe bestuderen van casus en beantwoorden van eventuele vragen beantwoorden van vragen naar aanleiding van de casus beantwoorden van vragen over de andere onderwerpen van het college-examen hulpmiddelen basispakket en woordenboek tijdsduur 20 minuten ca minuten ca minuten cijfer deelcijfer a deelcijfer b, c en d Overzicht berekening eindcijfer wat wegingsfactor cijfer (afgerond op één decimaal) eindcijfer (afgerond op een geheel getal) centraal examen 1 A college-examen - deelcijfer a 0,3 - deelcijfer b 0,2 - deelcijfer c 0,2 - deelcijfer d 0,2 B (A + B) gedeeld door 2 terug naar top pagina 6 van 21

7 4 Schema examenstof Maatschappijwetenschappen vwo Domein A: Vaardigheden Domein B: Politieke besluitvorming Domein C: Massamedia Domein D: Multiculturele samenleving Domein E: Mens en werk Keuzedomein F: Criminaliteit en rechtsstaat Domein H: Ontwikkelingssamenwerking centraal examen collegeexamen Informatievaardigheden Onderzoeksvaardigheden Benaderingswijzen Oriëntatie op studie en beroep * Politieke structuren Actoren in het proces van politieke besluitvorming Politieke cultuur en politieke stromingen Internationale betrekkingen Communicatie en massamedia Massamedia en technologische ontwikkelingen Massamedia en de overheid Massamedia en commercie Massamedia en cultuur Multiculturele samenleving Overheidsbeleid Maatschappelijke positie Cultuur en discriminatie Politieke visies en verzorgingsstaat Economische orde Arbeidsverhoudingen Arbeidsverdeling Arbeid en informatisering Betekenis en waardering van werk Criminaliteit en samenleving De rechtsstaat Overheidsbeleid Functies van straffen Oorzaken criminaliteit Ontwikkelingssamenwerking en beleid Nationale en internationale organisaties Economische betrekkingen Ontwikkelingssamenwerking en cultuur * Oriëntatie op studie en beroep wordt alleen geëxamineerd in combinatie met het profielwerkstuk. Hierna volgt een beschrijving van de examenstof. Bij het bestuderen van de examenstof is het raadzaam gebruik te maken van een lesmethode of examenkatern. terug naar top pagina 7 van 21

8 Bijlage 1 Beschrijving examenstof Domein A: Vaardigheden Informatievaardigheden De kandidaat kan: met betrekking tot een concreet maatschappelijk vraagstuk verschillende typen vragen herkennen en zelfstandig vragen formuleren; uit bronnenmateriaal over een concreet maatschappelijk vraagstuk, op basis van gegeven of zelf geformuleerde vragen, bruikbare gegevens selecteren; (verworven) informatie over een concreet maatschappelijk vraagstuk vanuit gegeven of zelf geformuleerde vragen mede met behulp van ICT verwerken en daaruit beredeneerde conclusies trekken; de resultaten van een leeractiviteit overdragen naar anderen; bij raadplegen, verwerken en presenteren van informatie gebruikmaken van toepassingen van ICT. Onderzoeksvaardigheden De kandidaat kan een eenvoudig sociaalwetenschappelijk onderzoek opzetten en uitvoeren over een concreet maatschappelijk vraagstuk en daarbij de benaderingswijzen van maatschappijwetenschappen toepassen. Benaderingswijzen De kandidaat kan concrete maatschappelijke vraagstukken en ontwikkelingen analyseren en daarbij gebruikmaken van de benaderingswijzen van maatschappijleer: de politiek-juridische benaderingswijze; de sociaal-economische benaderingswijze; de sociaal-culturele benaderingswijze; de veranderings- en vergelijkende benaderingswijze. Oriëntatie op studie en beroep Domein B: Politieke besluitvorming Politieke structuren De kandidaat kan de structuur van het Nederlandse stelsel van politieke besluitvorming en die van andere stelsels typeren. Actoren in het proces van politieke besluitvorming De kandidaat kan beleids- en besluitvormingsprocessen analyseren met behulp van diverse modellen van het politieke proces en de rol van diverse actoren in het politieke proces. Politieke stromingen De kandidaat kan in discussies over het politieke systeem en over beleidsvraagstukken, veranderingen in de politieke cultuur beschrijven, en de belangrijkste politieke stromingen en politieke partijen onderscheiden. pagina 8 van 21

9 Internationale betrekkingen De kandidaat kan uitleggen hoe politieke beleids- en besluitvormingsprocessen in Nederland worden beïnvloed door de politieke, economische en culturele verwevenheid van de internationale samenleving Domein C: Massamedia Communicatie en massamedia De kandidaat kan het functioneren van massamedia in de samenleving analyseren. Massamedia en technologische ontwikkelingen De kandidaat kan het verband aangeven tussen technologische ontwikkelingen en ontwikkelingen op het gebied van massamedia. Massamedia en de overheid De kandidaat kan uitleggen op welke wijze de overheid in ons land betrokken is bij de massamedia en kan het mediabeleid becommentariëren. Massamedia en commercie De kandidaat kan de invloed analyseren van economische overwegingen, belangen en ontwikkelingen op de organisatie en de werking van de media en op het media-aanbod. Massamedia en cultuur De kandidaat kan: de invloed aangeven van sociaal-culturele ontwikkelingen en centrale waarden in de samenleving op de inhoud van het media-aanbod en op de organisatie van de media; de invloed en macht van de media analyseren aan de hand van cultuuroverdracht, beeldvorming en beïnvloedingstheorieën. D: Multiculturele samenleving Multiculturele samenleving De kandidaat kan een beschrijving geven van de Nederlandse samenleving als een multiculturele samenleving en de aanwezigheid van de grootste allochtone groepen verklaren. De kandidaat kan een beschrijving geven van de Nederlandse samenleving als een multiculturele/multietnische samenleving. - omschrijven wat onder het begrip multiculturele samenleving wordt verstaan; - aan de hand van voorbeelden omschrijven op welke wijze etnische groepen in Nederland zich van elkaar onderscheiden; - aangeven welke problemen zich voordoen bij de verschillende benamingen voor (allochtone) etnische groepen; - uitleggen dat de samenleving door de aanwezigheid van verschillende etnische groepen te maken krijgt met (nieuwe) maatschappelijke vraagstukken. de aanwezigheid in Nederland van de grootste allochtone etnische groepen verklaren. pagina 9 van 21

10 - aangeven om welke redenen (oorzaken en motieven) mensen migreren en waarom de migratie de laatste decennia is toegenomen; - voor de belangrijkste allochtone etnische groepen in Nederland de oorzaken en motieven voor hun komst beschrijven; - voor de grootste groepen aangeven om welke redenen zij naar Nederland geëmigreerd zijn en wat hun globale omvang is; - uitleggen welke factoren van invloed zijn op de groei van etnische groepen. - het verschijnsel migratie uit en naar Nederland in historisch perspectief plaatsen. Overheidsbeleid De kandidaat kan de uitgangspunten en hoofdlijnen van vreemdelingenbeleid en minderhedenbeleid verwoorden en de standpunten van politieke partijen met betrekking tot genoemd beleid vergelijken en becommentariëren. De kandidaat kan uitleggen dat beleid ten aanzien van etnische minderheden en vreemdelingen/asielzoekers stoelt op de Grondwet, de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en internationale verdragen. de uitgangspunten en hoofdlijnen van het vreemdelingenbeleid verwoorden. - de hoofdlijnen van het vreemdelingenbeleid beschrijven; - de procedure en de mogelijke uitkomsten van een asielaanvragen beschrijven; - uitleggen waarom het vreemdelingenbeleid zich in de loop van de tijd heeft gewijzigd; - argumenten becommentariëren van voor- en tegenstanders van een restrictief vreemdelingenbeleid; - argumenten bij opmerkelijke verschillen tussen standpunten van politieke partijen m.b.t. het vreemdelingenbeleid verwoorden en een eigen standpunt beargumenteren. de hoofdlijnen van het minderhedenbeleid beschrijven. - het minderhedenbeleid tot en met de jaren '90 schetsen en de oorzaken van veranderingen daarin beschrijven; - voorbeelden geven van (mogelijke) maatregelen die de kansen van etnische minderheden op sociale mobiliteit en op een verbetering van hun maatschappelijke positie kunnen bevorderen, met name voor de arbeidsmarkt, het onderwijs en de woningmarkt. - standpunten van politieke partijen m.b.t. het minderhedenbeleid vergelijken en becommentariëren. Maatschappelijke positie De kandidaat kan verschillende visies onderscheiden die een verklaring geven voor de maatschappelijke positie van etnische minderheden, voor wat betreft arbeid en inkomen, onderwijs en huisvesting. - verschillende verklaringen geven voor de sociale stratificatie van een samenleving; - de groepen in de verschillende maatschappelijke lagen typeren op basis van sociaaleconomische kenmerken; pagina 10 van 21

11 - uitleggen welke gevolgen de maatschappelijke positie van mensen heeft voor hun bestaan. uitleggen in hoeverre de Nederlandse samenleving een open karakter heeft en daarmee stijgings- en dalingskansen geeft op de maatschappelijke ladder. - omschrijven wat onder sociale mobiliteit kan worden verstaan; - de huidige Nederlandse samenleving vergelijken met meer gesloten samenlevingen waarin minder kansen zijn op sociale mobiliteit. verschillende visies onderscheiden die een verklaring geven voor de maatschappelijke positie van etnische minderheden, voor wat betreft arbeid en inkomen, onderwijs en huisvesting. - voor factoren die de maatschappelijke positie bepalen van etnische minderheden het onderscheid maken van positietoewijzing en positieverwerving en daar voorbeelden van geven; - de achterstandspositie van etnische minderheden op de arbeidsmarkt verklaren; - de gevolgen van werkloosheid voor etnische groepen omschrijven; - de (achterstands)positie van etnische minderheden in de woonsituatie schetsen en verklaren; - de positie van etnische minderheden in het onderwijs schetsen en verklaren. Cultuur en discriminatie De kandidaat kan: - de verhouding tussen allochtone groepen en autochtone groepen in Nederland beschrijven; - de mogelijke oorzaken en gevolgen van discriminatie aangeven; - mogelijke modellen beschrijven van samenlevingen met verschillende groepen en hun (sub)culturen. De kandidaat kan het belang en de functies van cultuur in de samenleving met voorbeelden verduidelijken. - verschillende aspecten van het begrip cultuur onderscheiden; - omschrijven wat onder waarden en normen wordt verstaan en in aangeboden materiaal waarden herkennen die het gedrag van mensen mede bepalen; - omschrijven wat wordt verstaan onder 'dominante cultuur' en 'subcultuur'; - uitleggen dat cultuur niet 'aangeboren' is, maar in een proces van socialisatie wordt aangeleerd en eigen gemaakt. - door het geven van concrete voorbeelden de functies van cultuur in een samenleving verduidelijken. met voorbeelden verduidelijken dat de Nederlandse samenleving bestaat uit verschillende groepen met verschillende (sub)culturen. - voorbeelden geven van verschillen binnen één (etnische) bevolkingsgroep; - voorbeelden geven van verschillen tussen de (sub)culturen van etnische minderheden en de dominante cultuur. een beargumenteerd standpunt verwoorden over de vraag in hoeverre verschillende subculturen in een samenleving conflicten kunnen oproepen - verschillende visies herkennen in de beoordeling van cultuurverschillen; pagina 11 van 21

12 - voorbeelden geven van discussies over de vraag in hoeverre er ruimte moet zijn binnen (de wetgeving van) een samenleving voor waarden, normen of gewoonten van (sub)culturen die in een spanningverhouding staan met die van de dominante cultuur en wetgeving in Nederland. de verhouding tussen allochtone groepen en autochtone groepen in Nederland schetsen. - onderscheid maken tussen positieverwerving en positietoewijzing als het gaat om factoren die de culturele positie van etnische minderheden bepalen; - uitleggen waarom mensen geneigd zijn zich af te zetten tegen leden van andere groepen; - verklaringen geven voor (negatieve) stereotypering van andere groepen; - uitleggen waarom stereotypen en vooroordelen kunnen leiden tot discriminatie/ racisme. mogelijke oorzaken en gevolgen aangeven van discriminatie. - het begrip discriminatie omschrijven en voorbeelden van discriminatie herkennen; - enkele maatschappelijke en persoonlijke gevolgen van discriminatie noemen. mogelijke modellen beschrijven van samenlevingen met verschillende groepen en hun (sub)culturen. : - de volgende modellen onderscheiden en omschrijven: het segregatiemodel, de multiculturele samenleving, het assimilatiemodel en de 'melting pot'. E: Mens en werk Politieke visies en verzorgingsstaat De kandidaat kan aangeven welke visies de belangrijkste politieke stromingen in Nederland hebben op sociaal- economische vraagstukken en op de rol die de overheid op sociaal-economisch terrein dient te spelen. - kenmerken noemen van de visies van de politieke stromingen op de rol van de overheid op sociaaleconomisch terrein en t.a.v. belangrijke sociaal-economische vraagstukken (met name werkgelegenheid); - verwoorden wat er in de Grondwet over werkgelegenheid en in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens over het recht op arbeid is opgenomen en verwoorden in welke zin deze beginselen een rol spelen in het overheidsbeleid. de ontwikkeling van de verzorgingsstaat schetsen en verschillende visies hierop herkennen. - uitleggen wat wordt bedoeld met een verzorgingsstaat en in (concrete) - voorbeelden kenmerken van de verzorgingsstaat herkennen; - uitleggen welke uitgangspunten van politieke stromingen geleid hebben tot de ontwikkeling van de verzorgingsstaat; - hoofdlijnen van de concrete discussie over de verzorgingsstaat aangeven en in (concrete) voorbeelden herkennen; - aangeven welke opvattingen politieke stromingen hebben over de verzorgingsstaat en deze opvattingen herkennen in (concrete) voorbeelden. aangeven op welke verschillende manieren de overheid betrokken is bij het sociaaleconomisch proces en deze herkennen in (concrete) voorbeelden. pagina 12 van 21

13 - aangeven op welke manieren de overheid actief kan zijn op belangrijke beleidsterreinen zoals werkgelegenheid, arbeidsomstandigheden, arbeidsvoorwaarden, sociale wetgeving, emancipatiebeleid; - uitleggen waarom juist de overheid bepaalde goederen en diensten produceert en dat de mate waarin de overheid dit doet ter discussie staat; - de omvang van de werkloosheid in Nederland globaal aangeven en soorten van werkloosheid herkennen; - de functies van de SER en de Stichting van de Arbeid omschrijven. Arbeidsverhoudingen De kandidaat kan maatschappelijke groeperingen noemen die betrokken zijn bij arbeid en aangeven wat hun belangen zijn, hoe ze zijn georganiseerd, en wat hun onderlinge verhoudingen zijn. - uitleggen hoe werknemers en werkgevers in ons land zijn georganiseerd en de belangrijkste van deze organisaties noemen; - in (concrete) voorbeelden belangen herkennen die gelden voor werknemers; - in (concrete) voorbeelden belangen herkennen die gelden voor werkgevers; - aangeven dat vakbonden op verschillende manieren belangen behartigen; - aangeven welke middelen werknemers- en werkgeversorganisaties hebben om voor hun belangen op te komen en deze herkennen in (concrete) voorbeelden; - omschrijven welke toetsingsnormen de rechter gebruikt als deze moet oordelen over het al dan niet geoorloofd zijn van een staking en deze normen herkennen in (concrete) voorbeelden; - in (concrete) voorbeelden factoren herkennen die van invloed zijn op de mate waarin werknemers- en werkgeversorganisaties erin slagen op te komen voor hun belangen, alsmede een gemotiveerd standpunt innemen over het optreden van deze organisaties; - een gemotiveerde mening geven over de (veranderende) betekenis van de vakbeweging in de samenleving; - voorbeelden geven van overleg op verschillende niveaus van werkgevers en werknemers; - uitleggen wat het verschil is tussen harmonie- en conflictdenken bij het overleg tussen werkgevers en werknemers; - uitleggen wat een ondernemingsraad is en welke bevoegdheden deze heeft. Arbeidsverdeling De kandidaat kan uitleggen welke gevolgen arbeids(ver)deling kan hebben mens en samenleving. - aan de hand van (concrete) voorbeelden uitleggen wat wordt bedoeld met technische en maatschappelijke arbeids(ver)deling; - uitleggen dat arbeids(ver)deling gevolgen heeft voor de sociale structuur; - de relatief slechte positie verklaren van bepaalde groepen op de arbeidsmarkt; - voorbeelden geven van maatregelen, die zijn bedoeld voor het verbeteren van de positie van bepaalde groepen op de arbeidsmarkt. enkele sociale verschijnselen herkennen en omschrijven die samenhangen met een voortschrijdende arbeidsverdeling. pagina 13 van 21

14 onder meer de volgende verschijnselen herkennen en omschrijven: individualisering van de samenleving, flexibilisering van de arbeid, fragmentering van sociale rollen. ten aanzien van een concreet maatschappelijk vraagstuk verschillende belangen van betrokken groepen en individuen onderscheiden en uitleggen hoe deze belangen samenhangen met hun maatschappelijke positie. - van de betrokken groepen aangeven welke belangen zij hebben c.q. nastreven; - de maatschappelijke ongelijkheid in de Nederlandse samenleving en de gevolgen daarvan verklaren. Dit houdt in: - verschillende verklaringen geven voor sociale stratificatie in een samenleving; - de groepen in de verschillende maatschappelijke lagen typeren op basis van sociaaleconomische kenmerken. uitleggen welke gevolgen de maatschappelijke positie van mensen heeft voor hun bestaan; uitleggen in hoeverre de Nederlandse samenleving een open karakter heeft en daarmee stijgings- en dalingskansen geeft op de maatschappelijke ladder. Dit houdt in: - omschrijven wat onder sociale mobiliteit kan worden verstaan; - de huidige Nederlandse samenleving vergelijken met meer gesloten samenlevingen waarin minder kansen zijn op sociale mobiliteit. Arbeid en informatisering De kandidaat kan de invloed van informatisering op arbeid en samenleving beschrijven. - omschrijven wat wordt bedoeld met de informatisering van arbeid en daarvan voorbeelden geven voor de verschillende beroepssectoren; - uitleggen dat de introductie van informatietechnologie in de samenleving sociale en maatschappelijke vraagstukken oproept; - van verschillende (informatie)technologische innovaties aangeven wat de (mogelijke) consequenties hiervan zijn voor de werkgelegenheid; - (mogelijke) consequenties beschrijven van de introductie van informatietechnologie op arbeidsomstandigheden/kwaliteit van het werk; - uitleggen dat informatietechnologie mogelijkheden biedt voor een andere arbeidsoriëntatie; - uitleggen dat de introductie van informatietechnologie mogelijkheden biedt voor een andere arbeidsorganisatie. Betekenis en waardering van werk De kandidaat kan uitleggen wat de betekenis is van werk voor mens en samenleving. - het begrip arbeid omschrijven; - aan de hand van (concrete) voorbeelden uitleggen wat wordt bedoeld met de materiële en immateriële functies die arbeid voor individuele mensen kan hebben; - factoren benoemen die van invloed zijn op de mate waarin werk maatschappelijk gewaardeerd wordt; - factoren noemen die van invloed zijn op de wijze waarop men de kwaliteit van werk ervaart. pagina 14 van 21

15 in (concrete) voorbeelden verschillen in het denken over arbeid en het arbeidsethos herkennen en daarbij de discussie over een basisinkomen betrekken. de discussie rondom een basisinkomen in verband brengen met verschillende opvattingen over de betekenis van werk voor mens en samenleving. Domein F: Criminaliteit en rechtsstaat Criminaliteit en samenleving De kandidaat kan een beschrijving geven van aard en omvang van het verschijnsel criminaliteit en daarmee samenhangende vraagstukken voor burger en samenleving. De rechtsstaat De kandidaat kan strafbaarstelling en aanpak van criminaliteit door de staat in verband brengen met de uitgangspunten van de rechtsstaat en aangeven welke dilemma s kunnen ontstaan bij de uitvoering van taken ter voorkoming en bestrijding van criminaliteit door politie, Openbaar Ministerie en rechterlijke macht. Overheidsbeleid De kandidaat kan: een onderscheid maken tussen repressief en preventief beleid bij de bestrijding van criminaliteit; typerende standpunten van politieke partijen over criminaliteitsbestrijding onderscheiden en in verband brengen met de ideologische stromingen waartoe die partijen behoren. Functies van straffen De kandidaat kan een visie geven op de zin en de mogelijke effecten van (bepaalde) straffen. Oorzaken van criminaliteit De kandidaat kan verschillende theorieën/visies toepassen bij het geven van verklaringen over het ontstaan of de toename van een gegeven vorm van criminaliteit. Domein H: Ontwikkelingssamenwerking Ontwikkelingssamenwerking en beleid De kandidaat kan op basis van verschillende motieven, visies en belangen een oordeel geven over de betekenis en effectiviteit van ontwikkelingssamenwerking en ontwikkelingsbeleid. De kandidaat kan doeleinden en uitgangspunten van de Nederlandse ontwikkelingssamenwerking herkennen in gegeven materiaal over verschillende vormen van ontwikkelingssamenwerking/hulp. - uitleggen wat wordt bedoeld met ontwikkelingssamenwerking; - aangeven waarom ontwikkelingssamenwerking een sociaal en politiek probleem is; - in het Nederlandse beleid verschillende vormen van ontwikkelingssamenwerking/hulp - onderscheiden; pagina 15 van 21

16 - uitleggen dat aan ontwikkelingsbeleid verschillende visies en belangen ten grondslag - kunnen liggen; - de omvang van de Nederlandse hulpinspanning en de besteding ervan beschrijven; - veranderingen in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid beschrijven en verklaren; - uitleggen wat de marges zijn voor het Nederlands ontwikkelingsbeleid; - aangeven welke economische, humanitaire, politieke, culturele en militaire motieven - en belangen een rol spelen in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid van Nederland - en andere donorlanden. in concrete voorbeelden ontwikkelingsstrategieën/modellen herkennen en met elkaar vergelijken. (politiek-ideologische) visies herkennen in standpunten van politieke partijen en de regering ten aanzien van ontwikkelingssamenwerking. - aangeven op welke punten de standpunten van politieke partijen inzake ontwikkelingssamenwerking overeenkomen en/of verschillen. - argumenten onderscheiden die aangevoerd worden tegen ontwikkelingssamenwerking/hulp. - een beargumenteerd standpunt verwoorden over de effectiviteit van vormen van ontwikkelingssamenwerking. - uitleggen welke rol medefinancieringsorganisaties en burgers spelen in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. - doelen en werkwijze omschrijven van deze organisaties; - enkele mogelijkheden beschrijven voor individuele burgers om een bijdrage te - leveren aan ontwikkelingssamenwerking; - voor- en nadelen van deze vorm van ontwikkelingssamenwerking/hulp noemen. beschrijven wat internationale organisaties doen of zouden kunnen doen aan het terugdringen van onderontwikkeling en herkennen welke rol de internationale verhoudingen spelen binnen die organisaties. - onderscheid maken tussen bilaterale en multilaterale hulp aan derdewereldlanden - en van beide soorten hulp voor- en nadelen noemen; - aangeven welke rol VN-organisaties kunnen spelen bij het terugdringen van - onderontwikkeling; - factoren herkennen die van invloed zijn op de effectiviteit van de VN en haar - organisaties (met betrekking tot de bestrijding van onderontwikkeling); - de taak van een aantal andere (dan VN-) organisaties beschrijven, die een belangrijke - rol spelen bij het terugdringen van onderontwikkeling; - kenmerken onderscheiden van het EU-beleid m.b.t. ontwikkelingssamenwerking. uitleggen welke economische betrekkingen Nederland onderhoudt met derdewereldlanden. - uitleggen hoe in het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid rekening - gehouden zou kunnen worden met de economische belangen van de Derde Wereld. - positieve en negatieve aspecten onderscheiden aan het functioneren van - transnationale ondernemingen in derdewereldlanden. - met voorbeelden duidelijk maken welke sociaal-economische effecten - ontwikkelingssamenwerking kan hebben voor derdewereldlanden. - met voorbeelden duidelijk maken welke sociale en economische effecten - ontwikkelingssamenwerking kan hebben voor Nederland. pagina 16 van 21

17 - uitleggen vanuit welke waardenoriëntaties en motieven mensen en organisaties ontwikkelingssamenwerking van belang achten. - uitleggen wat wordt bedoeld met het begrip etnocentrisme en hiervan voorbeelden herkennen/geven. - een ideaaltypisch onderscheid maken tussen een vorm van ontwikkelingssamenwerking, waarbij de westerse cultuur centraal staat en een vorm, waarbij de eigen cultuur van derdewereldlanden centraal staat. - verklaren waarom het mislukken van ontwikkelingsprojecten verband kan houden met het feit, dat geen rekening is gehouden met de lokale cultuur. - de relatie cultuur en ontwikkelingssamenwerking analyseren aan de hand van o.a. culturele verscheidenheid, democratie en mensenrechten en gevolgen van de informatiemaatschappij. - uitleggen wat de effecten van ontwikkelde landen zijn op de cultuur van derdewereldlanden. - uitleggen wat de effecten van derdewereldlanden zijn op de Nederlandse cultuur. - omschrijven hoe beeldvorming in Nederland over derdewereldlanden tot stand komt. Nationale en internationale organisaties De kandidaat kan de rol van medefinancieringsorganisaties en de rol van internationale organisaties analyseren bij het terugdringen van onderontwikkeling tegen de achtergrond van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid, internationale verhoudingen en internationalisering/globalisering. Economische betrekkingen De kandidaat kan aangeven in welke mate het ontwikkelingsbeleid van Nederland en van andere westerse landen of internationale organisaties rekening houdt met de economische belangen van de Derde Wereld. Ontwikkelingssamenwerking en cultuur De kandidaat kan in ontwikkelingsbeleid en ontwikkelingssamenwerking het belang van de culturele dimensie aangeven. Een uitgebreide beschrijving van de examenstof staat op de site: examenblad.nl/ 2018/ vwo/ maatschappijwetenschappen/ syllabus terug naar top pagina 17 van 21

18 Bijlage 2 Hulpmiddelen Basispakket - schrijfmateriaal - tekenpotlood - blauw en rood kleurpotlood - liniaal met millimeterverdeling - passer - geodriehoek - vlakgum - rekenmachine Ook is het toegestaan om hulpmiddelen mee te brengen die geen relatie hebben met de exameneisen maar wel functioneel kunnen zijn, zoals: markeerstift, puntenslijper, leesliniaal (loep). Woordenboek Nederlands-Nederlands (eendelig) óf Nederlands-thuistaal van de kandidaat (eendelig) Een digitaal woordenboek is niet toegestaan. De hulpmiddelen van het basispakket zijn toegestaan bij alle examens. Zij zijn niet alle nodig. Uitgebreide informatie over hulpmiddelen voor de centrale examens staat in de Regeling toegestane hulpmiddelen. Kies: examenblad.nl, 2018, vwo, onderwerpen, hulpmiddelen terug naar top pagina 18 van 21

19 Bijlage 3 Tips bekijk de informatiefilm over het mondeling college-examen. Deze film staat op de site: duo.nl, staatsexamenkandidaat, Hoe het staatsexamen vo werkt volg de actualiteit (het nieuws, de krant, etc.) oefen in het goed formuleren en het opzetten van een juiste redenering oefen met de voorbeeldcasus op de site: duo.nl, staatsexamenkandidaat, oefenen terug naar top pagina 19 van 21

20 Bijlage 4 Examenprogramma 2020 Maatschappijwetenschappen vwo 2020 Domein A: Vaardigheden Domein B: Vorming (binnen een specifieke context) Domein C: Verhouding (binnen een specifieke context) Domein D: Binding (binnen een specifieke context) Domein E: Verandering (binnen een specifieke context) Domein F: Analyse van/onderzoek doen naar een sociale actualiteit Domein G: Analyse van/onderzoek centraal examen Informatievaardigheden Concept-contextbenadering Onderzoeksvaardigheden Socialisatie Politieke socialisatie Visies vanuit paradigma s op socialisatie en * politieke socialisatie Socialisatie binnen een specifieke context Overheidsbeleid en standpunten van politieke partijen Verhoudingen: nationaal en internationaal * Macht en gezag * Internationale conflicten en internationale * samenwerking Machtsverhoudingen binnen een specifieke context * Overheidsbeleid ten aanzien van het buitenland * Sociale cohesie: mate van binding * Politieke instituties en * representatie/representativiteit Voorbeeld binnen een specifieke context van * effecten van ontwikkelingen op politieke bindingen in een samenleving Voorbeeld binnen een specifieke context van * effecten van ontwikkelingen op affectieve bindingen in een samenleving Overheidsbeleid en standpunten van politieke partijen Veranderingsprocessen rationalisering, * individualisering en institutionalisering Veranderingsprocessen staatsvorming, * democratisering en globalisering Effecten van veranderingen binnen een specifieke context op andere maatschappelijke vraagstukken Standpunten van aanhangers van politieke stromingen over vraagstukken die samenhangen met veranderingsprocessen Informatie verwerven over een actualiteit/onderzoek doen naar een actualiteit Selectie van hoofd- en kernconcepten toepassen op een actualiteit Politieke en sociale participatie Het belang van verkiezingen Verkiezingen in Nederland en in een ander land collegeexamen pagina 20 van 21

21 doen naar een politieke actualiteit (binnen een specifieke context) Deelname aan de verkiezingen * Bij de vakinformatie voor 2020 zal de vakgroep een keuze gemaakt hebben uit deze onderwerpen. pagina 21 van 21

22 pagina 22 van 21

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (het CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 18 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 MAATSCHAPPIJWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo

Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Examenprogramma maatschappijwetenschappen vwo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014

Syllabus maatschappijwetenschappen havo 2014 examenprogramma maatschappijwetenschappen Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het centraal examen en het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel)

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo (gemeenschappelijk deel) Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

MAATSCHAPPIJKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V MAATSCHAPPIJKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.04.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de

Nadere informatie

Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V Wijziging pagina 5: het centraal examen duurt 180 minuten FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.09.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens

Nadere informatie

aardrijkskunde vwo vakinformatie staatsexamen 2017 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 12

aardrijkskunde vwo vakinformatie staatsexamen 2017 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 12 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 12 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

RUSSISCHE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

RUSSISCHE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V RUSSISCHE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MAATSCHAPPIJLEER II VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens. Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Maatschappijwetenschappen. Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur)

Maatschappijwetenschappen. Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (vernieuwde profielstructuur) Maatschappijwetenschappen Staatsexamen vwo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving eindtermen...4

Nadere informatie

ARABISCHE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

ARABISCHE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V ARABISCHE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.05.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

TURKSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

TURKSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V TURKSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site.

Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site. Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site. AARDRIJKSKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.10.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het

Nadere informatie

DUITSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

DUITSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V DUITSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Maatschappijwetenschappen

Maatschappijwetenschappen Maatschappijwetenschappen Staatsexamen havo Programma van toetsing en afsluiting (vernieuwde profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving eindtermen...4

Nadere informatie

SPAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

SPAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V SPAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

ARABISCHE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

ARABISCHE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 ARABISCHE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

ARABISCHE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V

ARABISCHE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V ARABISCHE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.10.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

RUSSISCHE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

RUSSISCHE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 RUSSISCHE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

AARDRIJKSKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 AARDRIJKSKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

ENGELSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V

ENGELSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V ENGELSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V17.01.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

TURKSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

TURKSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 TURKSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 10683 20 april 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 9 april 2015, nr. VO/741555,

Nadere informatie

Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site. DUITSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.11.

Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site. DUITSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.11. Wijzigingen per oktober 2016: zie wijzigingen vakinformatie 2017 op de duo site. DUITSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.11.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

ENGELSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

ENGELSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 ENGELSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO

KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO KLASSIEKE CULTURELE VORMING VWO OUD EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is

Nadere informatie

WISKUNDE B VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

WISKUNDE B VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V WISKUNDE B VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

SPAANSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

SPAANSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 SPAANSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

FRANSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

FRANSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 FRANSE TAAL VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

BIOLOGIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

BIOLOGIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V BIOLOGIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.05.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

FRANSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V

FRANSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V FRANSE TAAL VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.10.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo

Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Examenprogramma maatschappijleer havo/vwo Havo Het eindexamen Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A Vaardigheden Domein B Rechtsstaat

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

WISKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V WISKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.05.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

WISKUNDE C VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

WISKUNDE C VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V WISKUNDE C VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V

WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V WISKUNDE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.10.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

BIOLOGIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

BIOLOGIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V BIOLOGIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16

PTA maatschappijleer 1&2 KBL Bohemen cohort 14-15-16 Dit is een gecombineerd PTA voor twee vakken: voor maatschappijleer 1 (basis, behorend tot het gemeenschappelijk deel van het vakkenpakket) en voor maatschappijleer 2 (verdieping, behorend tot de sectorvakken

Nadere informatie

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

SPAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO

SPAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO SPAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 14 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 WISKUNDE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

NATUURKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

NATUURKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V NATUURKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

BIOLOGIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V

BIOLOGIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V BIOLOGIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.10.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL Met ingang van 2019 zal er ook een schriftelijk college-examen voor maatschappijleer zijn. In 2018 nog niet. MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.11.1

Nadere informatie

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort

PTA maatschappijleer 2 KBL Bohemen cohort Exameneenheden KBL maatschappijleer 2 (sectorvak zorg & welzijn) ML2/K/1 Oriëntatie op leren en werken: De kandidaat kan zich oriënteren op de eigen loopbaan en het belang van maatschappijleer verwoorden.

Nadere informatie

WISKUNDE A VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

WISKUNDE A VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V WISKUNDE A VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

ITALIAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

ITALIAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V ITALIAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.5.1

MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.5.1 MAATSCHAPPIJLEER (GEMEENSCHAPPELIJK DEEL) VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.5.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

ALGEMENE NATUURWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

ALGEMENE NATUURWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 ALGEMENE NATUURWETENSCHAPPEN VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

SCHEIKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

SCHEIKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V SCHEIKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V WISKUNDE D VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

drs. E.A. Poeze vwo maatschappijwetenschappen Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

drs. E.A. Poeze vwo maatschappijwetenschappen Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018 2017 2018 drs. E.A. Poeze vwo maatschappijwetenschappen Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018 vwo maatschappijwetenschappen Voorwoord Met deze examenbundel kun je je goed voorbereiden op het schoolexamen

Nadere informatie

SCHEIKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

SCHEIKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V SCHEIKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

ECONOMIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

ECONOMIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V ECONOMIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

wiskunde D havo nieuw vakinformatie staatsexamen 2017 WISKUNDE D HAVO NIEUW EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.

wiskunde D havo nieuw vakinformatie staatsexamen 2017 WISKUNDE D HAVO NIEUW EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8. WISKUNDE D HAVO NIEUW EAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 12 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is

Nadere informatie

WISKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

WISKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 WISKUNDE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

FILOSOFIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

FILOSOFIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V FILOSOFIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.3 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

KUNSTVAKKEN II: MUZIEK VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

KUNSTVAKKEN II: MUZIEK VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 KUNSTVAKKEN II: MUZIEK VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 Kunstvakken II: muziek vmbo tl/gl De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE).

Nadere informatie

MUZIEK HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

MUZIEK HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V MUZIEK HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

BIOLOGIE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

BIOLOGIE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V BIOLOGIE VMBO KB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 MANAGEMENT EN ORGANISATIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

GESCHIEDENIS HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

GESCHIEDENIS HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V GESCHIEDENIS HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

WISKUNDE D VWO-oud programma VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

WISKUNDE D VWO-oud programma VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V WISKUNDE D VWO-oud programma VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de

Nadere informatie

TURKSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

TURKSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V TURKSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

NATUURKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

NATUURKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V NATUURKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.03.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 AARDRIJKSKUNDE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

SCHEIKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

SCHEIKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 SCHEIKUNDE VWO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

WISKUNDE D HAVO OUD EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1

WISKUNDE D HAVO OUD EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.6.1 WISKUNDE D HAVO OUD EAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.6.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

ITALIAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO

ITALIAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO ITALIAANSE TAAL EN LITERATUUR ELEMENTAIR HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 14 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het

Nadere informatie

WISKUNDE B HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

WISKUNDE B HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 WISKUNDE B HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

ECONOMIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 14

ECONOMIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V pagina 1 van 14 ECONOMIE VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 14 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de

Nadere informatie

ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V Pagina 1 van 14

ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V Pagina 1 van 14 ECONOMIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 Pagina 1 van 14 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

NATUUR, LEVEN, TECHNOLOGIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

NATUUR, LEVEN, TECHNOLOGIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V NATUUR, LEVEN, TECHNOLOGIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.09.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor

Nadere informatie

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0

ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 ECONOMIE VMBO TL/GL VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2016 V15.7.0 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname

Nadere informatie

maatschappijleer havo vakinformatie staatsexamen 2017 MAATSCHAPPIJLEER HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.

maatschappijleer havo vakinformatie staatsexamen 2017 MAATSCHAPPIJLEER HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8. MAATSCHAPPIJLEER HAVO VAKINFORMATIE STAATSEAMEN 2017 V16.8.1 pagina 1 van 18 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1

FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 FILOSOFIE HAVO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van de

Nadere informatie

ECONOMIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V

ECONOMIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V ECONOMIE VMBO BB VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.10.2 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (oude profielstructuur)

Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo. Programma van toetsing en afsluiting. (oude profielstructuur) Maatschappijleer 1 (gemeenschappelijk deel) Staatsexamen vwo Programma van toetsing en afsluiting (oude profielstructuur) 2010 Inhoudsopgave Opzet van het examen...3 Het examenprogramma...3 Beschrijving

Nadere informatie

GESCHIEDENIS VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V

GESCHIEDENIS VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V GESCHIEDENIS VWO VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2018 V17.05.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk voor de afname van

Nadere informatie

GRIEKSE TAAL EN LITERATUUR VWO

GRIEKSE TAAL EN LITERATUUR VWO GRIEKSE TAAL EN LITERATUUR VWO OUD EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is verantwoordelijk

Nadere informatie

LATIJNSE TAAL EN LITERATUUR VWO

LATIJNSE TAAL EN LITERATUUR VWO LATIJNSE TAAL EN LITERATUUR VWO OUD EXAMENPROGRAMMA VAKINFORMATIE STAATSEXAMEN 2017 V16.8.1 De vakinformatie in dit document is vastgesteld door het College voor Toetsen en Examens (CvTE). Het CvTE is

Nadere informatie