Commissarissen; zie toe en daag uit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Commissarissen; zie toe en daag uit"

Transcriptie

1 Commissarissen; zie toe en daag uit Evaluatieonderzoek naar invoegen Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in Code Corporate Governance Rol van commissarissen: toezichthouders, adviseurs en aanjagers voor MVO bij beursgenoteerde bedrijven Leden van Raden van Bestuur en Raden van Commissarissen moeten expliciet aandacht hebben voor de maatschappelijke aspecten van het ondernemen, voor zover relevant voor de onderneming. Dit is te lezen in de nieuwe Code Corporate Governance welke op 1 januari 2010 van kracht wordt in Nederland. De afgelopen maanden is onderzoek gedaan naar de gevolgen hiervan voor de rol van commissarissen bij bedrijven met een AEX, AMX of AMS notering. Het onderzoek toont aan dat de aandacht voor MVO de komende jaren toe zal nemen, voornamelijk met betrekking tot de ecologische aspecten van het ondernemen en het organiseren van een stakeholderdialoog. Echter, hoewel het belang van MVO onderkend wordt, zal MVO niet vanzelfsprekend als een kritiek onderwerp worden ervaren door de Raden van Bestuur en Commissarissen van deze bedrijven. Dit geldt in mindere mate voor grote bedrijven: AEX bedrijven zijn bereid meer stappen te zetten dan AMS bedrijven. Daarom zullen leden van Raden van Commissarissen van AEX bedrijven zich kunnen beperken tot hun toezichthoudende taak, maar bij AMX bedrijven een actieve adviseurhouding aan moeten nemen om het begrip over MVO in de organisatie op gang te brengen. Bij AMS bedrijven zal de Raad van Commissarissen hiervoor zelfs een aanjaagfunctie moeten vervullen. De overheid kan dit proces stimuleren door een continue impuls aan het MVO debat te leveren. Tot slot is er ook voor stakeholders en aandeelhouders een belangrijke functie weggelegd: de transitie naar meer maatschappelijke verantwoordelijke bedrijven is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokken actoren. 1

2 Focus van de studie De studie richt zich op de verantwoordelijkheden van Raden van Commissarissen. Op de afbeelding, een spotprent uit 1898, wordt getoond dat leden van Raden van Commissarissen zich niet verantwoordelijk voelen voor de dagelijkse gang van zaken in een onderneming een kritiek die ook vandaag de dag nog veel gehoord wordt. In het onderzoek wordt aan leden van Raden van Commissarissen bij Nederlandse beursgenoteerde bedrijven gevraagd in hoeverre zij verwachten dat het opnemen van MVO in de code Corporate Governance zal leiden tot veranderingen bij Nederlandse bedrijven en in hun eigen werkzaamheden. Eerder onderzoek toonde aan dat leden van Raden van Commissarissen MVO wel belangrijk vinden, maar tevens van mening zijn dat de primaire verantwoordelijkheid bij de Raad van Bestuur ligt 1. Echter, nu MVO expliciet genoemd wordt in de taakomschrijving van commissarissen in de Code Corporate Governance is toezien op MVO niet langer vrijblijvend. Volgens de code moeten commissarissen nu ook zelf de kluis uit de illustratie bewaken. Bevindingen De studie toont aan dat bedrijven verwachten dat de aandacht voor MVO toe zal nemen. Deze aandacht zal zich voornamelijk richten op ecologische aspecten en op het organiseren van een stakeholder dialoog en wordt het meest zichtbaar in de rapportage over MVO beleid. Bedrijven verwachten dat de komende jaren meer MVO rapportages extern gevalideerd zullen worden en dat bedrijven transparant zullen worden over hun MVO beleid. Tot zover lijkt het er dus op dat de aanbevelingen van de commissie Burgmans, welke vooraf gingen aan het opnemen van MVO in de Code Corpoarte Governance 2, opgevolgd zullen worden. Burgmans stelt dat ieder bedrijf beleid ten aanzien van MVO moet hebben en daar minimaal eens per jaar over dient te rapporteren. Uit het onderzoek blijkt echter dat wanneer wij de grootte van bedrijven in ogenschouw meenemen, er verschillen zijn op te merken over de wijze waarop en de mate waarin de nieuwe bepalingen tot veranderingen zullen leiden en de rol van de Raad van Commissarissen daarbij. AEX: op de goede weg, RvC toezichthouder AEX bedrijven lijken meer bereid en in staat dan AMX (Midcap) of AMS (Smallcap) bedrijven om strategieën ten aanzien van MVO robuust te implementeren. Ook geven zij aan niet negatief te staan tegenover het in de kostprijs doorberekenen van MVO-aspecten aan hun klanten. Dus zij zijn bereid om MVO te integreren in het economische kernproces. Dit in tegenstelling tot AMX en AMS bedrijven. In dit opzicht overstijgen de voorgenomen maatregelen van AEX bedrijven de verwachtingen van de Code Corporate Governance. AEX bedrijven lopen daar op voor en blijven dat doen. Voor leden van Raden van Commissarissen van deze organisaties lijkt het voldoende te zijn deze ontwikkelingen als toezichthouder te volgen: vanuit de organisatie is voldoende aandacht voor MVO en deze aandacht blijft toenemen. 1 de Waard, D. (2008). Toezicht op maatschappelijk verantwoord ondernemen: over de taakopvatting van commissarissen, Centraal Boekhuis. 2 Scheepens, W. and R. Rinnooy Kan (2008). Geborgd of verborgen: maatschappelijk verantwoord ondernemen in corporate governance. Den Haag, Ministerie van Economische Zaken. 2

3 AMX: bereid maar zoekend, RvC adviseur Bij AMX bedrijven ligt dit anders. Deze bedrijven zien over het algemeen dat er meer van hen wordt verwacht vanuit de maatschappij, hun aandeelhouders en de wetgever. Zij zijn dan ook meer dan bereid om beleid te formuleren en te voldoen aan de verwachtingen van de nieuwe code Corporate Governance. Echter, deze bedrijven hebben minder helder op hun netvlies wat MVO voor hen betekent. Op dit punt spelen de leden van Raden van Commissarissen een belangrijke rol. Zij kunnen vanuit hun adviserende rol, in dialoog met de Raad van Bestuur en stakeholders, vaststellen welke aspecten van MVO relevant zijn. MVO is immers meer dan dubbelzijdig printen en de lampen s nachts uit doen. MVO wordt pas relevant op het moment dat het met de strategie van een bedrijf verweven is. Om deze reden is het belangrijk dat AMX bedrijven de tijd nemen voor een fundamentele bezinning op dit thema. Bewustwording is hierbij zeer belangrijk, vooral op het niveau van de president commissaris en de president directeur. AMS: box ticking dreigt, RvC aanjager Het onderzoek toont aan dat het nog maar de vraag is in hoeverre het opnemen van MVO in de code Corporate Governance bij AMS genoteerde bedrijven tot een dergelijke herbezinning zal leiden. Veel commissarissen geven aan bang te zijn voor box ticking : het invullen van lijstjes en voldoen aan regeltjes, in plaats van de manier van werken aan te passen. AMS genoteerde bedrijven scoren dan ook lager wanneer hen gevraagd wordt naar hun houding ten aanzien van beleidsmaatregelen op governance, reporting, stakeholder dialoog en omgang met aandeelhouders om MVO te verankeren in de organisatie. Leden van de Raad van Commissarissen in dergelijke bedrijven dienen om die reden actief te zijn als aanjager voor het ontwikkelen van MVO beleid in de organisatie. De commissarissen hebben vaak een bredere kijk op de onderneming dan de beleidsmakers in dergelijke ondernemingen. Zoals een commissaris voorlegde: Ik kom natuurlijk met een heel stuk bagage. Dit bedrijf is van een echte entrepreneur die erg veel geld verdiend heeft. En zeker in het begin van zijn periode het met milieu niet zo nauw nam. Maar toen ik daar gevraagd werd zei ik ja, dan moet je je wel realiseren dat ik niet ga afwijken van [wat ik gewend ben van de andere bedrijven] Je hebt natuurlijk kleine bedrijven, dus is de situatie wat anders dan bij grote bedrijven, maar er moet wel een minimum standaard zijn. Van commissarissen bij kleinere bedrijven mag dus verwacht worden dat zij een meer actieve, wellicht dwingende, rol aannemen met betrekking tot MVO, opdat de kluis uit het plaatje beschermd blijft. Beperkt uitwaaier effect code op MVO bij niet beursgenoteerde bedrijven Uit de onderzoeksresultaten kan geconcludeerd worden dat het ook nog maar de vraag is in hoeverre nietgenoteerde bedrijven de MVO bepalingen uit de Code Corporate Governance zullen implementeren. Het is algemeen bekend dat de code een uitwaaier effect heeft op talloze organisaties. Daarop wordt vanuit eerder onderzoek ook gezinspeeld. Echter, onze studie toont aan dat de bepaling verschillende effecten heeft op verschillende bedrijven, al naar gelang hun grootte. Over het algemeen lijken AEX bedrijven bereid te zijn om extra stappen te zetten, AMX bedrijven lijken zich te confirmeren aan de code, en AMS bedrijven lijken van plan te zijn aan de code te voldoen zonder hun bedrijven fundamenteel aan te passen. Dit kan gedaan worden via bijvoorbeeld box ticking. Er zijn geen aanwijzingen dat van niet-beursgenoteerde bedrijven meer dan het laatste kan worden verwacht. Een nadeel van de Code Corporate Governance en de manier waarop de monitoringcommissie haar werkzaamheden uitvoert is dat dit box ticking nauwelijks te voorkomen is. De monitoringcommissie voert namelijk geen kwalitatieve toets uit op MVO beleid. Het is op deze manier dus relatief eenvoudig om aan de practice bepaling uit de code te voldoen. Overheid: regels genoeg, stimulans nodig Twee aanverwante punten zijn relevant. In de eerste plaats dat de overheid gekozen heeft voor een low key benadering ten aanzien van het bekendmaken van de MVO bepaling in de code. Er is dan ook niet veel publiek debat over geweest. De bepalingen zullen ongetwijfeld opgemerkt zijn door de corporate governance en MVO experts, maar deze huizen meestal in grotere bedrijven. Kleinere bedrijven hebben deze experts niet. Hierdoor kan het zijn dat de MVO bepaling door kleinere bedrijven niet opgemerkt wordt. Dan is het maar de vraag of een relevante verandering wordt gerealiseerd. Een tweede punt is dat om gedrag van niet-genoteerde bedrijven te veranderen, de code Corporate Governance strikt genomen een oneigenlijk middel is. Immers, niet-genoteerde bedrijven zijn niet gehouden aan de bepalingen in de code. 3

4 Om deze redenen lijkt het voor de hand te liggen dat de overheid verdere stappen zet in het stimuleren van MVO in het Nederlandse bedrijfsleven en zich daarbij vooral richt op kleinere beursgenoteerde en alle niet beursgenoteerde bedrijven. Belangrijk is om hierbij op te merken dat de basis van MVO moet blijven liggen in vrijwilligheid. Geef bedrijven daarbij de ruimte om zelf te bezinnen op wat MVO voor hen betekent in plaats van a-priori in te vullen wat de uitkomst van deze bezinning moet zijn. Dwingende maatregelen vergroten het risico op box ticking, window dressing of avoidance. Aandeelhouders vragen MVO Vanuit de maatschappij worden verwachtingen ten aanzien van MVO van bedrijven duidelijker gearticuleerd. Respondenten merken op dat de opkomst van duurzame beleggingsfondsen geleid heeft tot een groter bewustzijn. Het oude beeld dat aandeelhouders voornamelijk buitenlandse beleggingsfondsen MVO zien als Nederlandse folklore wordt door nagenoeg alle respondenten met kracht tegengesproken: Kortzichtig en onzinnig dat het alleen maar geld kost. Dat is helemaal niet zo. Het kost aandacht en geen geld. Wie het ziet als folklore miskent dat MVO een internationale ontwikkeling is. Lees bijvoorbeeld de bijlage in The Economist niet zo lang geleden. Daarin zie je dat het helemaal geen Nederlandse gekte of Europese gekte is, maar dat het wereldwijd een thema is. En dat het dus wereldwijd geaccepteerd wordt. Op zijn minst als nuttig en belangrijk gezien wordt. Aandeelhouders zien bedrijven zonder MVO beleid steeds vaker als een risico. De verwachting is dat dit in de toekomst verder zal toenemen, al is aanvullend onderzoek op dit punt nodig. RvC overvraagd? De ontwikkelingen zoals hierboven beschreven hebben invloed op de rol en de werkzaamheden van leden van Raden van Commissarissen. De Code Corporate Governance wordt steeds langer, de verwachtingen ten aanzien van Commissarissen nemen toe. Ook de kritiek op Commissarissen neemt toe. Zoals enkelen het stellen: Je wordt een beetje een publieke schietschijf. Vanwege deze toename in verantwoordelijkheden is het wenselijk om na te denken over de bezoldiging van commissarissen. Internationaal gezien is deze laag, en vergeleken met de Raad van Bestuur verdienen Commissarissen aanzienlijk minder per gewerkt uur. Er dient nagedacht te worden over de tijdsbelasting van commissarissen (in hoeverre is het werk te doen in de tijd die er nominaal voor staat) en over de bezoldiging (bijvoorbeeld het gelijk trekken van het uurloon van de CEO en de president commissaris). Professioneel commissaris als beroepsgroep Een ander gevolg van de hierboven beschreven ontwikkeling is de opkomst van een nieuw type commissaris; de professioneel commissaris. Dit zijn personen die op wat jongere leeftijd (40-55 jaar) uit het executieve circuit treden en bij verschillende bedrijven commissaris worden. Een voordeel van hiervan is dat het ontstaan van een professionele beroepsgroep kan leiden tot een hogere kwaliteit, meer diversiteit (geslacht, leeftijd, achtergrond) en het verder openbreken van het old boys network. Een nadeel is dat deze professionele commissarissen mogelijk minder ervaren zijn dan gepensioneerde executieves en daarom minder autoriteit hebben dan voormalige executieves. Conclusies & Aanbevelingen De onderzoeksvraag van de studie was: Wat zijn de te verwachten strategische reacties van Nederlandse beursgenoteerde bedrijven en hun commissarissen op de MVO verplichtingen van de nieuwe code Corporate Governance en op welke manier zullen deze bedrijven de code implementeren? RvC: rol afhankelijk van type bedrijf De uitkomsten laten zien dat men op hoofdlijnen de bepalingen uit de code opvolgt, maar op verschillende manieren. AEX bedrijven voldoen op hoofdlijnen vaak al aan de bepalingen, maar zullen hun ontwikkelingen op MVO gebied continueren. Commissarissen in deze bedrijven zien daar op toe en kunnen volstaan met het volgen van de Raad van Bestuur. AMX bedrijven zijn bereid om veranderingen te implementeren, maar hebben nog een behoorlijke weg te gaan. Deze weg begint bij het identificeren van welke aspecten van het MVO relevant zijn voor de onderneming. Commissarissen kunnen hier dienen als adviseur en als katalysator. Voor AMS bedrijven is dit anders. De expertise ten aanzien van MVO is in deze bedrijven lager, evenals de wil om fundamentele wijzigingen door te voeren. Commissarissen zouden hier dwingender op moeten treden door als aanjager MVO te integreren in de strategie van het bedrijf. Kortom, waar de Code Corporate Governance in Nederland uitgaat van het pas toe of leg uit principe, kan worden geconcludeerd dat commissarissen niet kunnen volstaan met louter toezicht houden. Zeker bij AMX en AMS genoteerde bedrijven dienen 4

5 commissarissen een stap extra te zetten: zie toe en daag uit! In alle bedrijven blijkt MVO een belangrijk onderwerp te zijn, maar niet vanzelfsprekend een kritiek onderwerp te worden gevonden. Bedrijfseconomische aspecten gaan voor op MVO aspecten in selectie van commissarissen en bestuurders en in strategiebepaling. Alleen AEX bedrijven geven aan bereid te zijn MVO rechtstreeks door te berekenen in de producten. Om nietgenoteerde bedrijven meer bewust te maken van MVO dienen extra stappen gezet te worden. RvC begint én bezint Voor commissarissen is het aan te bevelen na te denken over wat MVO voor hen en voor de bedrijven waar zij commissaris zijn betekent. Dit kan worden gedaan in dialoog met collega commissarissen of met stakeholders. Voor commissarissen is het voorts aan te bevelen met het bestuur van de onderneming over dit thema te spreken en erop toe te zien dat MVO niet gezien wordt als box ticking. Overheid stimuleer debat Voor de overheid is het aan te bevelen een continue bijdrage te leveren aan het maatschappelijke debat rondom MVO. Dit kan door bijvoorbeeld seminars te organiseren waarin best practices worden gepresenteerd. Het is aan te bevelen bedrijven stevig aan te moedigen om een vertegenwoordiger van het bestuur te sturen naar dergelijke bijeenkomsten. Voorts is het aan te bevelen zo min mogelijk dwingende maatregelen te treffen om box ticking te vermijden en na te denken over bewustwording binnen kleinere bedrijven. Buitenwereld: zoek de dialoog Voor aandeelhouders en stakeholders is het aan te bevelen om continue de dialoog aan te gaan met het bestuur van de organisatie om te definiëren welke aspecten van MVO voor de onderneming relevant zijn. Het kan hierbij helpen om een prestatie index of balanced score card op te stellen, al ligt ook hierin het risico van box ticking verscholen. Het is voorts aan te bevelen om organisaties best practices aan te reiken en samen met bedrijven interventies te implementeren, zonder daarbij de onafhankelijkheid te verliezen. Bedrijven: ga voor helderheid en focus Voor bedrijven, tot slot, is het aan te bevelen om op topniveau een stakeholder dialoog te organiseren, om transparant te zijn in het MVO beleid en om helder te definiëren wat MVO voor de organisatie behelst en wat niet. Deze vorm van verwachtingsmanagement dient gekoppeld te worden aan bewustwording en aan een herijking van de company principles en strategie. Over het onderzoek Met de scriptie onder de titel Strategische reacties op institutionele druk betreffende maatschappelijk verantwoord ondernemen en corporate governance studeerde Rogier Havelaar op 25 augustus 2009 af aan de opleiding research master: social and behavioral sciences van de universiteit van Tilburg. De aanleiding van het onderzoek was de nieuwe code corporate governance welke op 8 december 2008 is gepresenteerd door de monitoringcommissie corporate governance onder leiding van Jean Frijns. Het onderzoek bestond uit vier fasen: Ten eerste werd de historische context van maatschappelijk verantwoord ondernemen in kaart gebracht. Vervolgens werden nieuwsberichten uit de periode oktober 2008 april 2009 onderzocht. Ook werd het rapport van de commissie Burgmans geanalyseerd. De derde fase bestond uit het versturen van vragenlijsten naar de Investor Relations afdelingen van alle beursgenoteerde bedrijven in Nederland. De respons op deze vragenlijst was 34,78%. AEX, AMX en AMS bedrijven waren in de zelfde mate gerepresenteerd. Gegeven de respons en de gelijkmatige verdeling over de drie beursnoteringen kan worden geconcludeerd dat het onderzoek representatief is voor alle beursgenoteerde bedrijven, al dient men voorzichtig te zijn in het trekken van conclusies vanwege het beperkte absolute aantal geretourneerde vragenlijsten (24). De vierde en belangrijkste fase was het houden van interviews met bestuurders en opinieleiders uit het Nederlandse bedrijfsleven. In totaal werden elf leden van Raden van Commissarissen, twee CEO s en drie opinieleiders in de Nederlandse economie geïnterviewd. De scriptie is beoordeeld met een 8. De respondenten in de interviews zijn de volgende personen: Rob Abrahamsen (o.a. Raad van Commissarissen BNG, TNT, Havenbedrijf Rotterdam, BAM, PON en VITENS) Hans Bartelds (o.a. Raad van Commissarissen Heijmans, Nederlandse Waterschapsbank NV) Peter Blom (CEO Triodos bank) 5

6 Dolf van den Brink (o.a. Raad van Commissarissen Waterschapsbank, Akzo Nobel, Oranje-Nassau, Samas, Center Parcs) Antony Burgmans (Voorzitter commissie Burgmans, onder andere Raad van Commissarissen Aegon, Akzo Nobel, SHV, BP (UK) en Jumbo) Ieke van den Burg (o.a. Raad van Commissarissen ASML) Roger Dassen (CEO Deloitte Nederland) Frank Elderson (Directeur Legal Department De Nederlandsche Bank) Marius Frank (o.a. Raad van Commissarissen Centrum Malibaan, Triodos Bank, Seyster Veste) Marike van Lier Lels (o.a. Raad van Commissarissen KPN, USG, Connexxion, TKH) Hessel Lindenbergh (o.a. Raad van Commissarissen Fortis, NIBC, Gamma) Rob Pieterse (o.a. Raad van Commissarissen Grolsch, Essent, CSM, Connexxion) Alexander Rinnooy Kan (voorzitter Sociaal Economische Raad) Margot Scheltema (Financieel Directeur Shell Nederland, Raad van Commissarissen Triodos bank en ASR) Tom de Swaan (o.a. Raad van Commissarissen Van Lanschot, DSM, Ahold) Leo van Wijk (o.a. Raad van Commissarissen Aegon, Randstad) Rein Willems (o.a. Raad van Commissarissen Van Leeuwen Buizen, Vrije Universiteit Amsterdam (RvT), FMO) 6

7 Auteur Rogier Havelaar Phone: Begeleiders: 1: Dr. T. Goessling, 2: Dr. J. Raab Universiteit van Tilburg Faculteit der sociale wetenschappen, departement organisatiewetenschappen De scriptie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met Wouter Scheepens, managing partner van Triple Value Strategy Consulting in Den Haag. Scheepens geldt als expert op het gebied van corporate governance en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Meer informatie is te vinden op of via 7

RvC-verslagen geven weinig inzicht

RvC-verslagen geven weinig inzicht RvC-verslagen geven weinig inzicht Erasmus Universiteit Rotterdam September 2010 Dr. Mijntje Lückerath-Rovers Drs. Margot Scheltema contact: luckerath@frg.eur.nl Het onderzoek Ondernemingen : Van 60 ondernemingen

Nadere informatie

De gegevens als bedoeld in artikel 2: 142 lid 3 Burgerlijk Wetboek, zijn gepubliceerd op de website van de vennootschap en luiden als volgt:

De gegevens als bedoeld in artikel 2: 142 lid 3 Burgerlijk Wetboek, zijn gepubliceerd op de website van de vennootschap en luiden als volgt: Onderstaand zijn de gegevens vermeld als bedoeld in artikel 2: 142 lid 3 Burgerlijk Wetboek betreffende mevrouw C.M.C. Mahieu, in verband met de voorgenomen benoeming van mevrouw Mahieu tot lid raad van

Nadere informatie

Advies van de commissie Burgmans over maatschappelijk verantwoord ondernemen en corporate governance

Advies van de commissie Burgmans over maatschappelijk verantwoord ondernemen en corporate governance Advies van de commissie Burgmans over maatschappelijk verantwoord ondernemen en corporate governance Advies De commissie vindt dat integratie van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) in de bedrijfsvoering

Nadere informatie

Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht. juni 2008

Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht. juni 2008 Incompany 500 Reputatie van uw organisatie in kaart gebracht juni 2008 Incompany 500 Blauw Research heeft voor het derde jaar op rij het onderzoek uitgevoerd dat ten grondslag ligt aan de Incompany 500.

Nadere informatie

DE NIEUWE COMMISSARIS

DE NIEUWE COMMISSARIS DOSSIER TOEZICHT ONDER ZOEK Tekst Peter Rikhof Illustratie Yvonne Kroese DE NIEUWE COMMISSARIS Meer diversiteit, permanente opleiding en jaarlijkse evaluatie van het team en de individuele commissarissen.

Nadere informatie

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid

Energie, Afval, Geluid, Diversiteit, Duurzame Inzetbaarheid DUURZAAM ONDERNEMEN bij NS Strategie Mobiliteit per trein heeft een duurzaam karakter en daarmee NS ook. Door het reizen van deur tot deur voor onze klanten zo aantrekkelijk mogelijk te maken draagt NS

Nadere informatie

PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit

PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit PAS conferentie 2015: Close the Gap Corporate Governance en Internal Audit Van commissie Peters naar commissie Van Manen, een statusupdate PAS Conferentie 3 december 2015 Gefeliciteerd! PAS Conferentie

Nadere informatie

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V.

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. BIJLAGE B BIJ DE TOELICHTING OP DE AGENDA VOOR DE EERSTE ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN ALLIANDER N.V. TE HOUDEN OP 12 MEI 2011 PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. 1. OMVANG EN SAMENSTELLING

Nadere informatie

PERSBERICHT. Rapportagecyclus van Nederlandse beursfondsen laat in 2013 verbetering zien

PERSBERICHT. Rapportagecyclus van Nederlandse beursfondsen laat in 2013 verbetering zien you PERSBERICHT Rapportagecyclus van Nederlandse beursfondsen laat in 2013 verbetering zien Utrecht, 30 mei 2013 - Ondanks voortdurende crisis, realiseerden Nederlandse beursgenoteerde bedrijven een kwalitatief

Nadere informatie

De Nederlandsche Bank. drs. W (Wim) J. Kuijken Voorzitter raad van commissarissen De Nederlandsche Bank N.V.

De Nederlandsche Bank. drs. W (Wim) J. Kuijken Voorzitter raad van commissarissen De Nederlandsche Bank N.V. drs. W (Wim) J. Kuijken Voorzitter raad van commissarissen De Nederlandsche Bank N.V. - Deltacommissaris - Voorzitter raad van toezicht Stichting VU - Lid raad van commissarissen Woningbouwcorporatie Stadgenoot

Nadere informatie

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance

Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance 12 januari 2012 -persbericht- Nederland op eerste plek in Euro Stoxx 50 Resources Governance Index 2011 Top 50 bedrijven Eurozone verbeteren hun Corporate Governance De top 50 bedrijven uit de Eurozone

Nadere informatie

Algemene Vergadering van Aandeelhouders

Algemene Vergadering van Aandeelhouders Datum 7 mei 2012 Tijd 14.30 uur Plaats Dorint Hotel Amsterdam Airport Stationsplein ZW 951 1117 CE Schiphol-Oost Agenda 2012 Algemene Vergadering van Aandeelhouders 1 Opening 2 Verslag van de Raad van

Nadere informatie

NEVIR IR AWARDS 2016. Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards

NEVIR IR AWARDS 2016. Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards NEVIR IR AWARDS 2016 Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards De NEVIR Nederlandse Vereniging voor Investor Relations heeft in november 2015 een onderzoek laten doen door Citigate First Financial

Nadere informatie

Persoonlijke effectiviteit van toezichthouders en de Code: twee werelden apart? Drs. H. Linkels Managing partner Linkels & Partners

Persoonlijke effectiviteit van toezichthouders en de Code: twee werelden apart? Drs. H. Linkels Managing partner Linkels & Partners Persoonlijke effectiviteit van toezichthouders en de Code: twee werelden apart? Drs. H. Linkels Managing partner Linkels & Partners Persoonlijke effectiviteit van toezichthouders en de Code 2 werelden

Nadere informatie

drs. W (Wim) J. Kuijken Voorzitter raad van commissarissen De Nederlandsche Bank N.V.

drs. W (Wim) J. Kuijken Voorzitter raad van commissarissen De Nederlandsche Bank N.V. drs. W (Wim) J. Kuijken Voorzitter raad van commissarissen De Nederlandsche Bank N.V. - Deltacommissaris - Voorzitter raad van toezicht Stichting VU-VUmc - Lid raad van commissarissen Woningbouwcorporatie

Nadere informatie

Samenvatting Nederlandse Female Board Index 2011 1

Samenvatting Nederlandse Female Board Index 2011 1 A Samenvatting Nederlandse Female Board Index 1 Mijntje Lückerath-Rovers De Nederlandse Female Board Index geeft voor het vijfde jaar een overzicht van de vrouwelijke vertegenwoordiging in de Raden van

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 18 maart 2009 en laatstelijk gewijzigd in 2014. 1. Doel profielschets 1.1 Het doel van deze profielschets is om uitgangspunten

Nadere informatie

THE DUTCH FEMALE BOARD INDEX 2015 NEDERLANDSE SAMENVATTING. op Gehele (Engelstalige) rapport, inclusief tabellen,

THE DUTCH FEMALE BOARD INDEX 2015 NEDERLANDSE SAMENVATTING. op  Gehele (Engelstalige) rapport, inclusief tabellen, THE DUTCH FEMALE BOARD INDEX 2015 Prof. dr. Mijntje Lückerath-Rovers NEDERLANDSE SAMENVATTING Gehele (Engelstalige) rapport, inclusief tabellen, op www.tias.edu Nederlandse samenvatting (Dutch Summary)

Nadere informatie

Kracht van communicatie

Kracht van communicatie Onderstaand artikel verscheen op zaterdag 10 januari 2009 in het Financieele Dagblad Kracht van communicatie Robert Rinnooy Kan Wouter Scheepens Bedrijf moet bestaansrecht verdienen De gevolgen van de

Nadere informatie

BEST PRACTICES VOOR DE ZELFEVALUATIE VAN UW RVC

BEST PRACTICES VOOR DE ZELFEVALUATIE VAN UW RVC Improve your boardroom performance BEST PRACTICES VOOR DE ZELFEVALUATIE VAN UW RVC Als lid van de raad van commissarissen wilt u actief een bijdrage leveren aan het succes van uw organisatie. U en uw collega

Nadere informatie

PREAMBULE TALENT NAAR DE TOP. Doelstelling. Noodzaak tot behoud van vrouwelijk talent in Nederland

PREAMBULE TALENT NAAR DE TOP. Doelstelling. Noodzaak tot behoud van vrouwelijk talent in Nederland CHARTER TALENT NAAR DE TOP PREAMBULE Doelstelling Met het Charter Talent naar de Top (ofwel het Charter ) wil de Taskforce een hogere toestroom, doorstroom en behoud van vooral vrouwelijk talent in topfuncties

Nadere informatie

FD Henri Sijhoff-prijs 2014

FD Henri Sijhoff-prijs 2014 FD Henri Sijhoff-prijs 2014 Resultaten onderzoek naar de rol van het jaarverslag Inhoud Enquête aan bedrijven... 1 Enquête aan beleggers en analisten... 3 Amsterdam, 26 november 2014 Hoofdstuk: Enquête

Nadere informatie

Compliance- verklaring

Compliance- verklaring Compliance- verklaring 23 januari 2013 1 van 6 Inleiding Spaarnelanden en de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners Spaarnelanden wenst haar governance in lijn te brengen met de laatste inzichten op

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V.

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V. REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V. Definities de Vennootschap de RVC de voorzitter Directie : Bever Holding N.V. : De raad van commissarissen van de vennootschap : De voorzitter

Nadere informatie

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011

Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder. 14 december 2011 Ervaringen met GRI en CO2-Prestatieladder 14 december 2011 Overzicht presentatie Intro VGG Communicatie en organisatie GRI en Jaarbeeld CO2 en Prestatieladder Transparantiebenchmark Aanbestedingen Slide

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2011 396 Besluit van 23 augustus 2011 tot vaststelling van nadere voorschriften omtrent de inhoud van het jaarverslag van verzekeraars 0 Wij Beatrix,

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Case Study: Electronics, mining and urban mining. A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide

Case Study: Electronics, mining and urban mining. A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide Case Study: Electronics, mining and urban mining A case study for the Dutch Fair Bank and Insurance Guide Praktijkonderzoek: Electronica, mijnbouw en urban mining Een praktijkonderzoek voor de Eerlijke

Nadere informatie

Definitieve selectie AEX, AMX en AScX Index

Definitieve selectie AEX, AMX en AScX Index CONTACT Media: +31.20.550.4488 (Amsterdam), +32.2.509.1392 (Brussels) +351.217.900.029 (Lisbon), +44.20.7379.2789 (London) +1.212.656.2411 (New York), +33.1.49.27.11.33 (Paris) CONTACT Investor Relations:

Nadere informatie

Essay. Een commissaris/adviseur binnen het MKB?

Essay. Een commissaris/adviseur binnen het MKB? Essay Een commissaris/adviseur binnen het MKB? Intro Recentelijk hebben Cock Grandia en Rob Blom vanuit het thema een commissaris/adviseur binnen het MKB voor een 100-tal accountants een boeiende, interactieve

Nadere informatie

Alternatieve financiële prestatie-indicatoren. Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving

Alternatieve financiële prestatie-indicatoren. Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving Alternatieve financiële prestatie-indicatoren Toezicht Kwaliteit Accountantscontrole & Verslaggeving April 2014 Inhoudsopgave 1 Conclusie en samenvatting 4 2 Doelstellingen, onderzoeksopzet en definiëring

Nadere informatie

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com.

AGENDA. Voor (het advies inzake) de routebeschrijving en bereikbaarheid met het openbaar vervoer verwijzen wij u naar onze website: www.nedap.com. AGENDA voor de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van de N.V. Nederlandsche Apparatenfabriek Nedap, gevestigd te Groenlo, te houden op 3 april 2014, s morgens om 11.00 uur in het EYE (filmmuseum)

Nadere informatie

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code De Nederlandse Corporate Governance Code ( Code ) is van toepassing op alle Nederlandse beursgenoteerde

Nadere informatie

Corporate Governance Reglement

Corporate Governance Reglement Corporate Governance Reglement N.V. VSH Foods Corporate Governance Reglement april 2011 1 van 9 Algemeen Dit document is een handleiding voor de inrichting van de Corporate Governance voor N.V. VSH Foods

Nadere informatie

Profielschets voor omvang en samenstelling Raad van Commissarissen

Profielschets voor omvang en samenstelling Raad van Commissarissen Profielschets voor omvang en samenstelling Raad van Commissarissen Samenstelling De raad van commissarissen zal zich - binnen de grenzen van zijn bevoegdheden - er voor inzetten dat de raad van commissarissen

Nadere informatie

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!

Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system! Seminar! BETEKENIS VAN INTERNE AUDIT voor specifieke verzekeraars! Internal Audit en doeltreffendheid van! risk management system!! Tom Veerman! Triple A Risk Finance B.V.! 1! Programma! Solvency II stand

Nadere informatie

Professionalisering intern toezicht binnen de Kinderopvang

Professionalisering intern toezicht binnen de Kinderopvang 1 19 november 2015 Professionalisering intern toezicht binnen de Kinderopvang Prof. dr. ir. Rienk Goodijk Donderdagavond 19 november 2015 2 Ontwikkelingen/publicaties > Governance code Kinderopvang 2009/2013

Nadere informatie

De naleving van best practice bepalingen betreffende de bezoldiging van bestuurders code over boekjaar 2008

De naleving van best practice bepalingen betreffende de bezoldiging van bestuurders code over boekjaar 2008 De naleving van best practice bepalingen betreffende de bezoldiging van bestuurders code over boekjaar 2008 November 2009 Corporate Governance Insights Centre Rijksuniversiteit Groningen Faculteit Economie

Nadere informatie

REMUNERATIE RAPPORT 2011 REMUNERATIE RAPPORT 2011

REMUNERATIE RAPPORT 2011 REMUNERATIE RAPPORT 2011 REMUNERATIE RAPPORT 2011 REMUNERATIE RAPPORT 2011 2 INHOUDSOPGAVE 3 4 INTRODUCTIE 6 BELONINGSBELEID RAAD VAN BESTUUR 9 UITVOERING BELONINGSBELEID 2011 10 BELONINGSBELEID RAAD VAN COMMISSARISSEN 4 INTRODUCTIE

Nadere informatie

Oproepingen tot algemene vergaderingen van Belgische genoteerde vennootschappen : modaliteiten van publicatie

Oproepingen tot algemene vergaderingen van Belgische genoteerde vennootschappen : modaliteiten van publicatie COMMISSIE VOOR HET BANK-, FINANCIE- EN ASSURANTIEWEZEN Toezicht op de financiële informatie en markten Studies en documenten : nr. 29 December 2005 Oproepingen tot algemene vergaderingen van Belgische

Nadere informatie

4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken

4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken 4 Internationaal mvo en ketenbeheer: een korte stand van zaken 4.1 Inleiding Waar staat het bedrijfsleven momenteel als het gaat om rapportage over internationaal mvo en ketenbeheer in het bijzonder? Dit

Nadere informatie

Kienbaum Governance Opleiding (KGO) 2015-2016

Kienbaum Governance Opleiding (KGO) 2015-2016 Kienbaum Governance Opleiding (KGO) 2015-2016 Introductie Kienbaum Governance Opleiding KGO I 2015 KGO II 2016 Kienbaum en de Governance University (GU) werken samen in het professionaliseren van commissarissen

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

Benchmark communicatiefunctie

Benchmark communicatiefunctie Benchmark communicatiefunctie Hoe vergelijkje de communicatiefunctievan bedrijven? CommunicatieLab Logeion Caroline Wehrmann 19 November 2013 1 VOORSTELRONDJE 2 Programma Communicatiebenchmark Waarom?

Nadere informatie

DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder

DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder DoubleDividend Management B.V. en haar rol als verantwoord aandeelhouder Beloningsbeleid Amsterdam, 31 maart 2015 BELONINGSBELEID MAART 2015 DOUBLEDIVIDEND MANAGEMENT B.V. Pagina 1 Beloning van bestuurders

Nadere informatie

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Page 1 of 5 U bevindt zich hier: Home Ministeries Financiën Documenten en publicaties Toespraken Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Toespraak 27-01-2011 Toespraak

Nadere informatie

Ik zou een strikte scheiding willen tussen audit- en adviesdiensten

Ik zou een strikte scheiding willen tussen audit- en adviesdiensten Interview Frans Cremers Ik zou een strikte scheiding willen tussen audit- en adviesdiensten Het beeld dat buitenstaanders van een auditcommissie hebben is niet altijd even accuraat, meent Cremers. De rol

Nadere informatie

Intern Toezicht Het team en de spelers

Intern Toezicht Het team en de spelers Intern Toezicht Het team en de spelers CRITERIA voor goed intern toezicht in woningcorporaties 2009 Aanleiding De VTW brengt in deze notitie de belangrijkste criteria voor een goed intern toezichthoudend

Nadere informatie

Observaties bij jaarverslagen 2006 Een overzicht van enkele belangrijke ontwikkelingen

Observaties bij jaarverslagen 2006 Een overzicht van enkele belangrijke ontwikkelingen Observaties bij jaarverslagen 2006 Een overzicht van enkele belangrijke ontwikkelingen Omvang blijft toenemen De omvang van jaarverslagen blijft toenemen. Bestond een jaarverslag vijf jaar geleden nog

Nadere informatie

CHARTER TALENT NAAR DE TOP

CHARTER TALENT NAAR DE TOP CHARTER TALENT NAAR DE TOP PREAMBULE Doelstelling Met het Charter Talent naar de Top (ofwel het Charter ) wil de Taskforce een hogere toestroom, doorstroom en behoud van vooral vrouwelijk talent in topfuncties

Nadere informatie

Commissaris Zonder Code?

Commissaris Zonder Code? Commissaris Zonder Code? De betekenis van de Corporate Governance Code voor commissarissen bij niet-beursgenoteerde ondernemingen White paper Prof. dr. Hans J.C. Bakker Prof. dr. Fred van Eenennaam Voorwoord

Nadere informatie

Dag van het Commissariaat 2015

Dag van het Commissariaat 2015 Dag van het Commissariaat 2015 Corporate Governance en de rol van de commissaris op Aruba. Jossy Laclé 22 januari 2015 Wat is Corporate Governance Corporate Governance Curaçao Corporate Governance Aruba

Nadere informatie

Startnotitie. Procedure vervreemding aandelen Essent. 1 Context

Startnotitie. Procedure vervreemding aandelen Essent. 1 Context Startnotitie 1 Context Op 1 juli 2008 is het groepsverbod uit de Wet Onafhankelijk Netbeheer (WON) in werking getreden. Als gevolg daarvan dient het beheer en eigendom van energienetwerken en de productie

Nadere informatie

Risicoparagraaf. Kwaliteit Accountantscontrole en Verslaggeving. Oktober 2014

Risicoparagraaf. Kwaliteit Accountantscontrole en Verslaggeving. Oktober 2014 Risicoparagraaf Kwaliteit Accountantscontrole en Verslaggeving Oktober 2014 Inhoudsopgave 1 Managementsamenvatting 4 2 Aanleiding, doelstellingen en populatie 6 3 Belangrijkste onderzoeksresultaten 7 2

Nadere informatie

Hoe duurzaam zijn Nederlandse bedrijven ten opzichte van bedrijven in het buitenland?

Hoe duurzaam zijn Nederlandse bedrijven ten opzichte van bedrijven in het buitenland? Hoe duurzaam zijn Nederlandse bedrijven ten opzichte van bedrijven in het buitenland? In deze notitie wordt de duurzaamheid van Nederlandse bedrijven vergeleken met die van bedrijven uit het buitenland.

Nadere informatie

remuneratie rapport 2012 remuneratie rapport 2012

remuneratie rapport 2012 remuneratie rapport 2012 remuneratie rapport 2012 remuneratie rapport 2012 2 inhoudsopgave 3 4 Introductie 6 Beloningsbeleid Raad van Bestuur 9 Uitvoering beloningsbeleid 2012 10 Beloningsbeleid Raad van Commissarissen 4 Introductie

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

Managementsamenvatting adviesrapport

Managementsamenvatting adviesrapport Managementsamenvatting adviesrapport Onderzoek succesfactoren, knelpunten en ondersteuningsbehoeften van Nederlandse Gemeenten rond MVO-stimulering, verduurzaming van de bedrijfsvoering en duurzaam inkopen

Nadere informatie

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE Vastgesteld door de RvC op 10 maart 2010 1 10 maart 2010 INHOUDSOPGAVE Blz. 0. Inleiding... 3 1. Samenstelling... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Taken betreffende

Nadere informatie

Intern toezicht in het onderwijs. 10-12 juni 2014 Judith Wintgens en Peter Brouns

Intern toezicht in het onderwijs. 10-12 juni 2014 Judith Wintgens en Peter Brouns Intern toezicht in het onderwijs 10-12 juni 2014 Judith Wintgens en Peter Brouns 1 Verscherpte aandacht voor good governance in de (semi)publieke sector 2 Raad van toezicht Wettelijke instelling RvT en

Nadere informatie

NEVIR IR AWARDS 2015. Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards

NEVIR IR AWARDS 2015. Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards NEVIR IR AWARDS 2015 Omschrijving onderzoeksmethodiek Dutch IR Awards In oktober 2014 heeft NEVIR Nederlandse Vereniging voor Investor Relations een onderzoek laten doen door Citigate First Financial onder

Nadere informatie

Vragenlijst onderzoek

Vragenlijst onderzoek Vragenlijst onderzoek Compliance in de zorg KPMG, VCZ en Erasmus Februari 06. HOEVEEL MEDEWERKERS (FTE) TELT HET ZIEKENHUIS?. IN WAT VOOR TYPE ZIEKENHUIS BENT U WERKZAAM? Algemeen 9 Topklinisch 50-000

Nadere informatie

ONE-TIER BOARD IS GEEN PANACEE

ONE-TIER BOARD IS GEEN PANACEE Uit het dit voorjaar uitgevoerde (vervolg)onderzoek naar problemen in de raad van commissarissen, genaamd Weg met de muur tussen u en uw bestuur, blijkt opnieuw dat de belangrijkste problemen niet binnen

Nadere informatie

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland?

Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? Patriottisch beleggen: investeren in de B.V. Nederland? 1. In het politieke debat in Nederland (en overigens ook in andere Europese landen) is beleggen in eigen land een hot topic. Dat is ongetwijfeld

Nadere informatie

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag:

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag: Corporate governance De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. Goed ondernemingsbestuur is voor Neways een belangrijk uitgangspunt.

Nadere informatie

Nyenrode Corporate Governance Instituut

Nyenrode Corporate Governance Instituut DE NEDERLANDSE COPORATE GOVERANCE CODE: ALLEEN VOOR NETTE MENSEN? Door: prof. mr. Bas Steins Bisschop NCGI, nieuwsbrief september 2012 In het kader van goed ondernemingsbestuur bevat de Nederlandse Corporate

Nadere informatie

Resultaten Benchmark - Kwaliteit Intern Toezicht 2013

Resultaten Benchmark - Kwaliteit Intern Toezicht 2013 Resultaten Benchmark - Kwaliteit Intern Toezicht 2013 Een kopgroep van raden van toezicht en raden van commissarissen in de sectoren zorg, onderwijs en corporaties hebben in het afgelopen jaar een online

Nadere informatie

Primaire aandachtsgebieden Strategie, communicatie, HRM, legal & compliance en de interne accountantsdienst

Primaire aandachtsgebieden Strategie, communicatie, HRM, legal & compliance en de interne accountantsdienst 4 Organisatie Directie Naam R.A. Walkier (1953) Eerste benoeming 1993, voorzitter sinds 2008 Voorzitter van de directie Primaire aandachtsgebieden Strategie, communicatie, HRM, legal & compliance en de

Nadere informatie

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VAN DE RAAD De RvC van Pré Wonen hecht grote waarde aan het werken conform de principes van good governance, waarbij de Governance code een

Nadere informatie

Observaties jaarverslagen 2005

Observaties jaarverslagen 2005 Observaties jaarverslagen 2005 Waar vroeger de ondernemingen veel meer zelf bepaalden welke informatie in het jaarverslag kwam, kan men zich dat nu niet meer permitteren. In 2005 maakte met name IFRS het

Nadere informatie

Managementsamenvatting Onderzoek Code Goed Bestuur. Monitoringscommissie Code Goed Bestuur, VO-raad. 21 januari 2011

Managementsamenvatting Onderzoek Code Goed Bestuur. Monitoringscommissie Code Goed Bestuur, VO-raad. 21 januari 2011 Managementsamenvatting Onderzoek Code Goed Bestuur Monitoringscommissie Code Goed Bestuur, VO-raad. 21 januari 2011 Twee jaar na invoering van de Code Goed Onderwijsbestuur heeft een grote meerderheid

Nadere informatie

Vestigen en verstevigen van de relatie tussen RvC en OR. Handreiking voor leden van Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht

Vestigen en verstevigen van de relatie tussen RvC en OR. Handreiking voor leden van Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht COMMISSIE BEVORDERING MEDEZEGGENSCHAP Vestigen en verstevigen van de relatie tussen RvC en OR Handreiking voor leden van Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht SOCIAAL-ECONOMISCHE RAAD Bezuidenhoutseweg

Nadere informatie

Het verslag van de Raad van Commissarissen

Het verslag van de Raad van Commissarissen Deelonderzoek 3 Het verslag van de Raad van Commissarissen 115 Deelonderzoek 3 Het verslag van de Raad van Commissarissen 115 1. Inleiding 118 1.1. Kwantitatieve analyse 118 1.1.1. Juridische kader: directe

Nadere informatie

850 Pensioenfondsbestuurders doen mee aan onderzoek over functioneren van bestuur

850 Pensioenfondsbestuurders doen mee aan onderzoek over functioneren van bestuur 850 Pensioenfondsbestuurders doen mee aan onderzoek over functioneren van bestuur Het delen van informatie, reflectie op het eigen functioneren, onderling vertrouwen, de deskundigheid van bestuurders en

Nadere informatie

Informatievoorziening en omgaan met stakeholders. maart 2013 regiobijeenkomst NVTK

Informatievoorziening en omgaan met stakeholders. maart 2013 regiobijeenkomst NVTK Informatievoorziening en omgaan met stakeholders maart 2013 regiobijeenkomst NVTK Programma Kennismaking- specifieke vragen Informatievoorziening en omgaan met stakeholders Lichte maaltijd Risicofactoren

Nadere informatie

Nieuw type leider komt in boardroom maar niet aan de bal

Nieuw type leider komt in boardroom maar niet aan de bal Nieuw type leider komt in boardroom maar niet aan de bal Jeroen Bos en Pieter Couwenbergh maandag 08 september 2014, 09:16 update: maandag 08 september 2014, 09:37 Thinkstock De financiële crisis heeft

Nadere informatie

Rechter doet uitspraak in zaak Delta Lloyd - DNB

Rechter doet uitspraak in zaak Delta Lloyd - DNB Persbericht Amsterdam, 31 juli 2015 Rechter doet uitspraak in zaak Delta Lloyd - DNB De bestuursrechter in Rotterdam heeft vandaag uitspraak gedaan in de beroepen van Delta Lloyd tegen de door De Nederlandsche

Nadere informatie

Bindende voordrachten

Bindende voordrachten President/CEO en lid van de Raad van Bestuur Leden van de Raad van Bestuur Leden van de Raad van Commissarissen In verband met de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Koninklijke Philips Electronics

Nadere informatie

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen?

2. Wat zijn per sector/doelgroep de algemene inzichten ten aanzien van de inhoud van de continuïteitsplannen? Samenvatting Aanleiding en onderzoeksvragen ICT en elektriciteit spelen een steeds grotere rol bij het dagelijks functioneren van de maatschappij. Het Ministerie van Veiligheid en Justitie (hierna: Ministerie

Nadere informatie

Themaonderzoek 2011 Winst per aandeel (IAS 33)

Themaonderzoek 2011 Winst per aandeel (IAS 33) Themaonderzoek 2011 Winst per aandeel (IAS 33) Toezicht Financiële Verslaggeving 27 oktober 2011 Autoriteit Financiële Markten De AFM bevordert eerlijke en transparante financiële markten. Wij zijn de

Nadere informatie

RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014

RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014 RESULTATEN ENQUÊTE GOVERNANCE CODE CULTUUR 2014 Inhoud Voorwoord 5 1 Inleiding 6 2 Resultaten 2.1 Wordt de Code toegepast? 2.2 Met welk besturingsmodel wordt gewerkt? 2.3 Welke thema s uit de Code hebben

Nadere informatie

Verder dan 1 mei 2015

Verder dan 1 mei 2015 4.2.2 Governance Tabel 20. Resultaten maatregelen governance Overzicht resultaten maatregelen uit het rapport 'In het publiek belang' Verder dan 1 mei 2015 Governance 2.1 - Instellen rvc + * * + + + +

Nadere informatie

Naar mijn stellige overtuiging is dit een van de belangrijkste oorzaken van de verwachtingskloof.

Naar mijn stellige overtuiging is dit een van de belangrijkste oorzaken van de verwachtingskloof. Alleen uitgesproken tekst geldt Bijdrage van drs. P.J. van Mierlo RA, voorzitter PwC Accountants N.V. aan Rondetafelgesprek Accountancy op maandag 10 juni 2013. 1. Graag wil ik de PvdA hartelijk bedanken

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

Monitoring Commissie. Rapport monitoring boekjaar 2013. Januari 2015 secretariaat: Postbus 20401, 2500 EK Den Haag. www.mccg.nl

Monitoring Commissie. Rapport monitoring boekjaar 2013. Januari 2015 secretariaat: Postbus 20401, 2500 EK Den Haag. www.mccg.nl Monitoring Commissie Rapport monitoring boekjaar 2013 Januari 2015 secretariaat: Postbus 20401, 2500 EK Den Haag www.mccg.nl PAGINA 2 Monitoring Commissie Corporate Governance Code Rapport boekjaar 2013

Nadere informatie

Checklist Compliance Aanbevelingen Bestuurdersbeloningen Eumedion. www.haygroup.com

Checklist Compliance Aanbevelingen Bestuurdersbeloningen Eumedion. www.haygroup.com Checklist Compliance Aanbevelingen Bestuurdersbeloningen Eumedion www.haygroup.com Inleiding In aanvulling op de bestaande wet- en regelgeving en de Code Tabaksblat zijn in oktober 2006 door Eumedion,

Nadere informatie

Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders

Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders 25 september 2013 Informatiebehoefte/voorziening van de interne toezichthouders Prof. dr. ir. Rienk Goodijk GITP/TiasNimbas Business School Agenda vanavond Ontwikkelingen Eigen taakopvatting toezichthouders

Nadere informatie

REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014

REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014 0. INLEIDING REGLEMENT AUDIT- EN COMPLIANCECOMMISSIE VAN LANSCHOT N.V. Vastgesteld door de RvC op 25 augustus 2014 0.1 Dit reglement is opgesteld door de RvC ingevolge artikel 5 van het Reglement van de

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 419.7 Weerstand : 509.2

Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 419.7 Weerstand : 509.2 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 04 September 2015 Nummer 1252 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 444,55 2,53% DOW JONES 16374,76 0,14% NASDAQ CMP 4733,497-0,35% NASDAQ -100 4234,654-0,51% NIKKEI 225 17792,16-2,15%

Nadere informatie

Remuneratierapport 2011

Remuneratierapport 2011 Remuneratierapport 2011 Remuneratierapport van de raad van commissarissen van BinckBank N.V. over het boekjaar 2011 Remuneratierapport 2 In dit remuneratierapport wordt uitvoering gegeven aan best practice

Nadere informatie

Irritable Bowel Syndrome & Inflammatory Bowel Disease

Irritable Bowel Syndrome & Inflammatory Bowel Disease Rijksuniversiteit Groningen Wetenschapswinkel Geneeskunde & Volksgezondheid Faculteit der Gedrags- en Maatschappijwetenschappen Vakgroep Sociologie Irritable Bowel Syndrome & Inflammatory Bowel Disease

Nadere informatie

Algemene Vergadering van Aandeelhouders TMC Group N.V.

Algemene Vergadering van Aandeelhouders TMC Group N.V. Algemene Vergadering van Aandeelhouders TMC Group N.V. Agenda voor de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van TMC Group N.V. ( TMC ), te houden op woensdag 21 april 2010 om 10.00 uur te Hotel Novotel

Nadere informatie

Trendscore J A N RAPPORT

Trendscore J A N RAPPORT 0 6 J A N 2015 TA RAPPORT 1 TA-RAPPORT TA-RAPPORT VAN 6 JANUARI 2015 Hiermee ontvangt u het nieuwste Trendscore TA-Rapport. Op basis van de bekende Trend- en Signaalscore worden de middellange- en kort

Nadere informatie

Jaarverslagenonderzoek 2012 Diversiteit in de besturing van AEX en AMX fondsen. Marthe Paauwe Ber Damen

Jaarverslagenonderzoek 2012 Diversiteit in de besturing van AEX en AMX fondsen. Marthe Paauwe Ber Damen Jaarverslagennderzek 2012 Diversiteit in de besturing van AEX en AMX fndsen Marthe Paauwe Ber Damen 18 juni 2012 Jaarverslagennderzek 2012 Diversiteit in de besturing van AEX en AMX fndsen Inhud Pagina

Nadere informatie

Ministerie van Veiligheid en Justitie T.a.v. de minister van Veiligheid en Justitie Mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Ministerie van Veiligheid en Justitie T.a.v. de minister van Veiligheid en Justitie Mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH Den Haag Ministerie van Veiligheid en Justitie T.a.v. de minister van Veiligheid en Justitie Mr. I.W. Opstelten Postbus 20301 2500 EH Den Haag Den Haag/Amsterdam, 23 mei 2013 Referentie: B13.23 Betreft: Richtlijnvoorstel

Nadere informatie

BIJLAGE 1. Samenstelling subcommissies van de raad van commissarissen. Commissies Voorzitter Leden Korte taakomschrijving

BIJLAGE 1. Samenstelling subcommissies van de raad van commissarissen. Commissies Voorzitter Leden Korte taakomschrijving BIJLAGE 1 Samenstelling subcommissies van de raad van commissarissen Commissies Voorzitter Leden Korte taakomschrijving Audit Hans de Committee Haan Risk Committee Nomination & Compensation Committee Erik

Nadere informatie

VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam

VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam VASTNED OFFICES/INDUSTRIAL N.V. beleggingsmaatschappij met veranderlijk kapitaal gevestigd te Rotterdam AGENDA Van de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders van VastNed Offices/Industrial N.V.

Nadere informatie