Monitoring bodemdaling Ameland. Grote rapportage 2011

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitoring bodemdaling Ameland. Grote rapportage 2011"

Transcriptie

1 Monitoring bodemdaling Ameland Grote rapportage 2011

2 Voorspellingen Geomorfologie, Wad, Kwelders en Duinen

3 Geschiedenis vanaf 1986

4 Luchtfoto van centrum bodemdalingsgebied

5 Prognoses Bodemdaling Prediction 1985: center: cm Prediction 1994: - center: cm Prediction 2000: center: cm Prediction 2011: center: cm Prognoses bodemdaling Winningsplan 2003

6 Bodemdalingsvoorspellingen1

7 Bodemdalingsschotel anno 2010

8 Afnemende bodemdalingssnelheid

9 Oostpunt van Ameland ( )

10 Oostpunt Ameland Oostpunt Ameland, jaar

11 Geulontwikkeling langs de oostpunt van Ameland

12 Stormvloedgeulen die dichtgroeien Figuur De Hon met stormvloedgeultjes door de zeereep (Google Earth augustus 2011)

13 1,50 Hypsometric curve: All tidal flats in one picture. The gullies deepened, the tidal flats became 5 cm higher. 1,00 Hypsometrische curves wad Oost 0,50 Ameland 0,00 000,0E+0 5,0E+6 10,0E+6 15,0E+6 20,0E+6 25,0E+6 30,0E+6 35,0E+6 40,0E+6 45,0E+6-0,50-1,00-1,50-2,00 Natte oppervlakte (m2)

14 Spijkermetingen

15 Resultaat spijkermetingen

16 Beweiding Neerlands Reid

17 hoogte in mm opslibbing in mm hoogte in mm opslibbing in mm PQ 9.04 (WADZIJDE) Bodemdaling en sedimentatie Edge Wadden Sea op De Hon PQ 9.08 (DUINZIJDE) Central and dune K. Dijkema Alterra 0

18 Kweldervegetaties vóór bodemdaling en in 2009

19 Meting kwelderhoogte ivm overspoeling van nesten

20 Afslagrand onder Oerder duin

21 Lokale kwelderaanwas onder Oerder duin

22 Overvloeding duinvalleien bij stormtij

23 Verdronken Duindoorns

24 Nieuwe duindoorns en nieuwe vegetatie

25 Onderzoek duinvalleien

26 Zeldzame planten: Groenknolorchis en Parnassia

27 Grondwater NAMlocatie

28 Duinvegetaties droog

29 Duinvalleien nat

30 Effecten bodemdaling op duinvegetatie In het algemeen wijzen de trends op vernatting, verzilting en verruiging. In het algemeen kunnen de veranderingen die door bodemdaling worden veroorzaakt niet gekarakteriseerd worden als een verlies aan biodiversiteit (uitgedrukt als kans op het aantreffen van soorten van de Rode Lijst), hoewel zo'n verlies feitelijk wel is opgetreden. Het actuele verlies aan biodiversiteit moet waarschijnlijk grotendeels worden toegeschreven aan eutrofiëring, en dus aan atmosferische depositie van stikstof.

31 Bodemfauna ten Z van Ameland

32 Bodemfauna Ameland vergeleken met andere eilanden

33 Hoogwatertrek-routes wadvogels

34 Hoogwatervluchtplaats Scholeksters

35 Vogeltellers Oost Ameland

36 Twee aantalsvergelijkingen wadvogels West en Oost Ameland

37 Verklaring verschillen in vogelaantallen Oost- en West Ameland Steenloper Het uitblijven van het herstel van mosselbanken onder Oost-Ameland lijkt het gebied in de nazomer minder aantrekkelijk te maken. Kanoet De sterke verzanding van het wantij heeft bijgedragen aan de toename van de Kanoet in de winter. Tureluur De oorzaak van de afname in de winter is onduidelijk, maar de afname treedt op zowel Oost- als West-Ameland op. Bonte Strandloper De oorzaak van de toename in de winter is onduidelijk.

38 Broedvogelvergelijking Ameland Schier - Terschelling

39 Enkele voorbeelden

40 Effect bodemdaling op aantallen broedvogels Deze resultaten geven in ieder geen aanleiding om aan te nemen dat de tot heden opgetreden bodemdaling een meetbaar negatief effect heeft gehad op de broedvogels die in deze analyse zijn betrokken. Voor soorten met een duidelijk negatieve trend op alle in de analyse betrokken eilanden wordt een externe oorzaak van de achteruitgang verondersteld.

41 Wadbodem met sporen van wormen

42 Cursussen voor studenten in het bodemdalingsgebied

43 De onderzoekers en het onderzoek Dr.Ir. Z. Wang WL, Data abiotische gegevens Ir. W. Eysink WLzzp, Geomorfologie Drs. K. Dijkema Alterra, Kwelders Dr. H. v. Dobben Alterra, Duinen, kwelders Ing. P.A. Slim Alterra, Duinvalleien, duinen Ir. G. Ketelaar NAM, Bodemdalingsanalyses Dr. M. Kersten N.C. Ameland, Vogels Drs. W. Molenaar N.C. Ameland, Begrazing Drs. J. Krol N.C. Am., Duinvalleien, wadmetingen Dr. J.P. Bakker +E RUG Referentie kwelders Dr. A. Grootjans+B RUG Referentie kwelders Dr. B. Ens et al SOVON

44 Symposium 1 = Audit 1 Rijksuniversiteit Groningen, 2000 Waardering, maar ook kritiek Grootste deel goed => Doorgaan! Ontbrekende dingen => Nieuw onderzoek: Vogel-onderzoek op het wad Waterstandsonderzoek in de valleien Vegetatie-onderzoek valleien sterk uitgebreid Inschakeling Amelander deskundigen

45 Symposium 2 = Audit 2 Rijksuniversiteit Groningen, 2005 Waardering, maar ook kritiek Grootste deel goed => Doorgaan! Ontbrekende dingen => Nieuw onderzoek: Gebruik van referentiegebieden Relatie ontwikkeling Engelsmanplaat en bodemdaling

46 De begeleidingscommissie monitoring bodemdaling Ameland J. de Vlas (Vz) (Waterdienst Rijkswaterstaat) G. Wintermans (Secr.) NAM H. Durenkamp Ministerie EL&I S. Braaksma Ministerie EL&I A. Prakken RWS H. de Vries Fryske Gea JN. Schoustra Gemeente Ameland W. Bakema Gemeente Ameland W. Elderhorst Provincie Friesland P. Bot Provincie Friesland M. Engelmoer Provincie Friesland

47 Begeleidingscommissie en een aantal onderzoekers op excursie

Jaap de Vlas Voorzitter Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland. Bodemdalingsstudie

Jaap de Vlas Voorzitter Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland. Bodemdalingsstudie Jaap de Vlas Voorzitter Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland Bodemdalingsstudie 1986-2011 Stuifdijk 1882 Hon Oerd Neerlands Reid Ameland met daling Duinvalleien Stuifdijk 1882 Hon Oerd

Nadere informatie

1 Monitoringsplan Ameland bodemdaling

1 Monitoringsplan Ameland bodemdaling 1 Monitoringsplan Ameland bodemdaling 2006-2020 1.1. Inleiding Ten gevolge van de gaswinning op Ameland treedt bodemdaling op. Deze zal - naar laatste berekening en inzicht en op basis van de reeds aangeboorde

Nadere informatie

Voorwoord 3. Inleiding 4. 1 Bodemdaling 9. 2 Morfologie Wadvogels Kwelder Kweldervogels Duinen 375

Voorwoord 3. Inleiding 4. 1 Bodemdaling 9. 2 Morfologie Wadvogels Kwelder Kweldervogels Duinen 375 Inhoud rapport Voorwoord 3 Inleiding 4 1 Bodemdaling 9 2 Morfologie 26 3 Wadvogels 123 4 Kwelder 185 5 Kweldervogels 329 6 Duinen 375 7 Maatschappelijk gebruik 483 1 2 Voorwoord In 1986 begon de gaswinning

Nadere informatie

Wadvogels op Ameland-Oost

Wadvogels op Ameland-Oost Wadvogels op Ameland-Oost Verandering van het aantal wadvogels op Ameland- Oost sinds het begin van de gaswinning in 1986 Marcel Kersten 1 Inhoudsopgave 1. Conclusies 3 2. Inleiding 4 3. Methode 5 4. Resultaten

Nadere informatie

Auditrapport Begeleidings commissie Monitoring Bodemdaling Ameland

Auditrapport Begeleidings commissie Monitoring Bodemdaling Ameland Auditrapport Begeleidings commissie Monitoring Bodemdaling Ameland Leeuwarden, Januari 2012 2 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Conclusies over de afzonderlijke thema s 6 2.1 Bodemdaling 6 2.2 Morfologie 7 2.3

Nadere informatie

Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld. Han van Dobben en Pieter Slim

Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld. Han van Dobben en Pieter Slim Veranderingen in duinvegetatie met Ameland als voorbeeld Han van Dobben en Pieter Slim Veranderingen in de duinen sinds ~1900 Menselijke invloed sterk vergroot, vooral door vastlegging Doel: vergroten

Nadere informatie

De functie van het Balgzand als hoogwatervluchtplaats voor wadvogels II. aantallen vogels en hun verspreiding tijdens hoogwater

De functie van het Balgzand als hoogwatervluchtplaats voor wadvogels II. aantallen vogels en hun verspreiding tijdens hoogwater De functie van het Balgzand als hoogwatervluchtplaats voor wadvogels II. aantallen vogels en hun verspreiding tijdens hoogwater Rapportage van onderzoek In opdracht van Rijkswaterstaat Directie Noord-Holland

Nadere informatie

Commissie monitoring waddengas 2006

Commissie monitoring waddengas 2006 Commissie monitoring waddengas 2006 Advies en opmerkingen naar aanleiding van rapportages verslag jaar 2008 door de Nederlandse Aardolie Maatschappij BV (NAM) in verband met de gaswinning vanaf de locaties

Nadere informatie

Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad bij Paesens. Tussentijdse rapportage periode september 2003-december 2006

Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad bij Paesens. Tussentijdse rapportage periode september 2003-december 2006 Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad bij Paesens Tussentijdse rapportage periode september 2003-december 2006 Johan Krol Januari 2007 Inhoudsopgave. Voorlopige trends 3 Inleiding

Nadere informatie

Monitorincj effekten van " lodemdaling op Ameland-Oost

Monitorincj effekten van  lodemdaling op Ameland-Oost Monitorincj effekten van " lodemdaling op Ameland-Oost evaluatie na 8 jaar gaswinning monitonng bodem Ameland 1 Opgesteld m door: Waterloopkundig laboratorium DLO-Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek

Nadere informatie

Effecten van bodemdaling door gaswinning op het Waddenzeegebied

Effecten van bodemdaling door gaswinning op het Waddenzeegebied George Wintermans Effecten van bodemdaling door gaswinning op het Waddenzeegebied In het Nederlandse Waddenzeegebied wordt gas gewonnen uit reservoirs op ca 2,5 km diepte. Daardoor is bodemdaling opgetreden.

Nadere informatie

Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad onder Ameland-Oost

Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad onder Ameland-Oost Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad onder Ameland-Oost Marcel Kersten Tussentijdse rapportage tot en met maart 2003 1 Inhoudsopgave Conclusies 3 Aanbevelingen 4 1. Inleiding

Nadere informatie

Morfologie kwelders en. platen Balgzand

Morfologie kwelders en. platen Balgzand Morfologie kwelders en platen Balgzand Autonome ontwikkeling Hoogwatervluchtplaatsen Werkdocument RIKZ/AB - 99.607x ir. B.B. van Marion December 1999 Samenvatting In het kader van het project GRADIËNTEN

Nadere informatie

Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad bij Paesens. Tussentijdse rapportage periode september 2003-augustus 2005

Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad bij Paesens. Tussentijdse rapportage periode september 2003-augustus 2005 Effecten van sedimentatie en erosie op de hoogteligging van het wad bij Paesens Tussentijdse rapportage periode september 2003-augustus 2005 Johan Krol Oktober 2005 Inhoudsopgave. Conclusies 3 Inleiding

Nadere informatie

Datum 10 januari 2011 Betreft Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Datum 10 januari 2011 Betreft Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen > Retouradres Postbus 30032 9700 RM Groningen De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Cascadeplein 6 9726 AD Groningen Postbus 30032 9700 RM Groningen www.minlnv.nl

Nadere informatie

Bijlage 1.6 Kwelders. J. de Vlas, RIKZ, juni 2004

Bijlage 1.6 Kwelders. J. de Vlas, RIKZ, juni 2004 Bijlage 1.6 Kwelders........................................................................................ J. de Vlas, RIKZ, juni 2004 Zowel de omvang van de kwelders in het Nederlandse waddengebied

Nadere informatie

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan

De Topnatuur van Ameland. Natura 2000 beheerplan De Topnatuur van Ameland Natura 2000 beheerplan 1 Voorwoord Europeeske topnatuer en dat is Ameland! Het hoort bij het natuurnetwerk Natura 2000. Dit netwerk ligt in heel Europa en Ameland is daar onderdeel

Nadere informatie

Monitoring effecten bodemdaling op Ameland-Oost Evaluatie na 13 jaar gaswinning

Monitoring effecten bodemdaling op Ameland-Oost Evaluatie na 13 jaar gaswinning Verslag van een studie uitgevoerd onder toezicht van: Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland Monitoring effecten bodemdaling op Ameland-Oost Evaluatie na 13 jaar gaswinning W.D. Eysink, K.S.

Nadere informatie

De toepassingen van vegetatiekarteringen A.S. Kers, Rijkswaterstaat, AGI. In: Geonieuws 2006-2. p.11-14

De toepassingen van vegetatiekarteringen A.S. Kers, Rijkswaterstaat, AGI. In: Geonieuws 2006-2. p.11-14 De toepassingen van vegetatiekarteringen A.S. Kers, Rijkswaterstaat, AGI. In: Geonieuws 2006-2. p.11-14 Rijkswaterstaat heeft voor beheer- en beleidsevaluatie behoefte aan ruimtelijk ecologische informatie

Nadere informatie

Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost. Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost. evaluatie na 23 jaar gaswinning.

Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost. Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost. evaluatie na 23 jaar gaswinning. Omslag rapport Deel 1 small.pdf 9-11-2011 11:25:44 M Y CM MY CY CMY K Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost C Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost evaluatie na 23 jaar gaswinning

Nadere informatie

Symposium Op reis op de Boschplaat, 30 mei 2017 Over (broed)vogels in veranderende landschappen

Symposium Op reis op de Boschplaat, 30 mei 2017 Over (broed)vogels in veranderende landschappen Symposium Op reis op de Boschplaat, 30 mei 2017 Over (broed)vogels in veranderende landschappen Kees Koffijberg Sovon Vogelonderzoek Nederland 2 / 23 Boschplaat op reis, 30.05.2017 Vogels zijn belangrijke

Nadere informatie

Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost

Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost evaluatie na 23 jaar gaswinning oktober 2011 Deel 3 Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland Inhoudsopgave Deel 1 Voorwoord 3 Inleiding 5

Nadere informatie

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen.

De inrichting en het beheer van de kwelders sluit aan bij het Kwelderherstelprogramma Groningen. Beschrijving kwelderherstelmaatregelen 1 1.1 Inleiding Aan de noordkust van Groningen heeft Groningen Seaports, mede ten behoeve van RWE, circa 24 ha. kwelders aangekocht. Door aankoop van de kwelders

Nadere informatie

Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden

Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden Bijlage C. Instandhoudingsdoelen Nederlandse Natura 2000- gebieden Waddenzee Habitat H1110A H1140A Permanent overstroomde zandbanken (getijdengebied) Slik- en zandplaten, (getijdengebied) Behoud oppervlakte

Nadere informatie

Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog. jaar Johan Krol

Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog. jaar Johan Krol Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog jaar 2008 Johan Krol Nes, januari 2009 Inhoudopgave. 1. Methode pag 3 2. Onderzoeksgebieden pag 6 2.1 Oost-Ameland

Nadere informatie

Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries,

Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries, Zijn effecten van begrazing te voorspellen? Marijn Nijssen, Toos van Noordwijk, Annemieke Kooijman, Herman van Oosten, Bart Wouters, Chris van Turnhout, Jasja Dekker, Michiel Wallis de Vries, Ingo Jansen,

Nadere informatie

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK!

Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Nu geen verstuivingen in de Noordwest Natuurkern NPZK! Verstuivingen in de duinen Verstuivingen in de kustduinen zijn een belangrijk proces waardoor weer nieuwe duinen en duinvalleien kunnen ontstaan en

Nadere informatie

Samenvatting Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost: evaluatie na 13 jaar gaswinning

Samenvatting Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost: evaluatie na 13 jaar gaswinning Samenvatting Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost: evaluatie na 13 jaar gaswinning Colofon Auteurs WL: W.D. Eysink ALTERRA: K.S. Dijkema, H.F. van Dobben, P.A. Slim, C.J. Smit, M.E. Sanders,

Nadere informatie

Analyse Lidar data voor Het Friesche Zeegat. Monitoring effect bodemdaling door gaswinning

Analyse Lidar data voor Het Friesche Zeegat. Monitoring effect bodemdaling door gaswinning Analyse Lidar data voor Het Friesche Zeegat Monitoring effect bodemdaling door gaswinning Analyse Lidar data voor Het Friesche Zeegat Monitoring effect bodemdaling door gaswinning Zheng Bing Wang Katherine

Nadere informatie

Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden

Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden Eco-hydrologische aspecten van beheer op landschapsniveau; Duinvalleien op de Waddeneilanden Ab Grootjans, Rijksuniversiteit Groningen/ Radboud Universiteit Nijmegen E-mail; A.P.Grootjans@rug.nl Groenknolorchis

Nadere informatie

Begrazingsonderzoek de Vennoot

Begrazingsonderzoek de Vennoot Begrazingsonderzoek de Vennoot W.J. Molenaar 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding en doel van het onderzoek 3 2. Werkwijze 4 3. Resultaten en interpretatie 5 3.1. Begrazing door vee 5 3.2. Begrazing door ganzen

Nadere informatie

(De boodschap uit de verantwoorde chocolade reep die we alleen op de Engelsmanplaat eten.)

(De boodschap uit de verantwoorde chocolade reep die we alleen op de Engelsmanplaat eten.) (De boodschap uit de verantwoorde chocolade reep die we alleen op de Engelsmanplaat eten.) De verwachting is dat het voor wadwachters een drukke week wordt. Mooi weer voorspelt, veel vogels, hoog water

Nadere informatie

Abiotische effecten van bodemdaling in de Waddenzee door gaswinning

Abiotische effecten van bodemdaling in de Waddenzee door gaswinning Opdrachtgever: NAM Abiotische effecten van bodemdaling in de Rapport Z3995 Z3995 Opdrachtgever: NAM Abiotische effecten van bodemdaling in de Z.B. Wang W.D. Eysink Rapport Z3995 Inhoud 1 Inleiding...1

Nadere informatie

Wat valt er te kiezen?

Wat valt er te kiezen? Marijn Nijssen Effecten van duinbegrazing op faunadiversiteit Begrazing Wat valt er te kiezen? Effecten van duinbegrazing op faunadiversiteit Wat valt er te kiezen? Marijn Nijssen Bart Wouters Herman van

Nadere informatie

Natuurherstel in Duinvalleien

Natuurherstel in Duinvalleien Natuurherstel in Duinvalleien Kan het natuurlijker? A.P.Grootjans@rug.nl 1 Universiteit Groningen, IVEM 2 Radboud Universiteit Nijmegen Opbouw lezing Hydrologisch systeem van een duinvallei Relatie hydrologie,

Nadere informatie

1 Inleiding 1. 2 Verwerking van gegevens 2 2.1 Aangeleverde gegevens 2 2.2 Verwerking gegevens 3

1 Inleiding 1. 2 Verwerking van gegevens 2 2.1 Aangeleverde gegevens 2 2.2 Verwerking gegevens 3 Herberekening behoefte aan zandsuppletie ter compensatie van bodemdaling door gaswinning uit Waddenzee velden vanaf de mijnbouwlocaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Z.B. Wang Deltares, 2009 Inhoud

Nadere informatie

De opvallendste waarnemingen uit de. Dollard zijn de hoge. kokmeeuwen (1602). Van deze 3 soorten. zijn dit de hoogste Januari-waarden

De opvallendste waarnemingen uit de. Dollard zijn de hoge. kokmeeuwen (1602). Van deze 3 soorten. zijn dit de hoogste Januari-waarden Kusttellingen Telling januari 1990 de Noordkust slechts 2 januariwaarnemingen bekend, van resp. 5 en 2 kanoeten. Zie verder tabel 3. Jan van t Hoff De opvallendste waarnemingen uit de Dollard zijn de hoge

Nadere informatie

De kern ligt bij plasdras

De kern ligt bij plasdras 7-3-2014 Inleiding presentatie Weidevogelbeheer Vereniging Noardlike Fryske Wâlden Weidevogelaantallen 2009-2012 Plasdras voor meer weidevogels Netwerken voor vitale populaties De kern ligt bij plasdras

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies 2010 van de Auditcommissie 26 oktober 2010 / rapportnummer 2390-79 1. Achtergrond Monitoring

Nadere informatie

Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog. jaar Johan Krol

Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog. jaar Johan Krol Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog jaar 21 Johan Krol Nes, maart 211 Inhoudopgave. 1. Methode pag 2. Onderzoeksgebieden pag 7 2.1 Oost-Ameland pag

Nadere informatie

Programma publieke avond 26 januari 2012

Programma publieke avond 26 januari 2012 Informatie avond Beheerplan Natura2000 Ameland 26 januari 2012 1.Piet op t Hof 2.Sies Krap DLG Natura 2000 26 januari 2012 Programma publieke avond 26 januari 2012 1. Opening,Piet Dijkstra (DLG) 2. Presentatie

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies van de AuditCommissie over de resultaten van het monitoringsjaar 2013 6 oktober 2014 / rapportnummer

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies van de AuditCommissie over de resultaten van het monitoringsjaar 2013 6 oktober 2014 / rapportnummer

Nadere informatie

Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog. jaar 2009. Johan Krol

Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog. jaar 2009. Johan Krol Tussenverslag wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog jaar 9 Johan Krol Nes, januari 1 Inhoudopgave. 1. Methode pag. Onderzoeksgebieden pag 7.1 Oost-Ameland pag 7. West-Ameland

Nadere informatie

Vrijwilligers voor flora en fauna inventarisaties: een gouden combinatie

Vrijwilligers voor flora en fauna inventarisaties: een gouden combinatie Vrijwilligers voor flora en fauna inventarisaties: een gouden combinatie 19 juni 2017 Theo Verstrael Sovon Vogelonderzoek Nederland Inhoud Vrijwilligers & natuurmonitoring Achtergronden & motivaties Wat

Nadere informatie

Begrazing voor biodiversiteit

Begrazing voor biodiversiteit Begrazing voor biodiversiteit In terrestrische ecosystemen Chris Smit Community and Conservation Ecology University of Groningen 1 2 Begrazing in NL Hoofddoel Vergroten heterogeniteit en biodiversiteit

Nadere informatie

SALTMARSHES IN THE NETHERLANDS: CONSERVATION, RESTORATION AND SEALEVEL RISE. Wim J. Wolff Rijksuniversiteit Groningen

SALTMARSHES IN THE NETHERLANDS: CONSERVATION, RESTORATION AND SEALEVEL RISE. Wim J. Wolff Rijksuniversiteit Groningen SALTMARSHES IN THE NETHERLANDS: CONSERVATION, RESTORATION AND SEALEVEL RISE Wim J Wolff Rijksuniversiteit Groningen < No grazing Elymus athericus Little to medium grazing > Aster, Limonium etc < Intensive

Nadere informatie

Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING

Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING Programmatische Aanpak Stikstof TERSCHELLING Programma informatieavond Programma Aanpak Stikstof (PAS) 19.30-20.00 uur Inloop 20.00-20.05 uur Opening door voorzitter Piet Dijkstra - Programma en doel van

Nadere informatie

Evaluatierapport Wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog Johan Krol

Evaluatierapport Wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog Johan Krol Evaluatierapport Wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog 2007-2012 Johan Krol Nes, maart 2013 Inhoudopgave. Samenvatting pag 3 1. Methode pag 4 2. Onderzoeksgebieden

Nadere informatie

WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD

WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214 Er is goed nieuws en er is slecht nieuws WEIDEVOGELS LOPIKERWAARD 214: ER IS GOED NIEUWS EN ER IS SLECHT NIEUWS Sinds 211 telt DNatuur voor ANV Lopikerwaard hoeveel Grutto

Nadere informatie

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling

Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling Bijlage 1.3 Bodemdaling in het Eems-Dollardgebied in relatie tot de morfologische ontwikkeling........................................................................................ H. Mulder, RIKZ, juni

Nadere informatie

5 Broedvogels op de kwelder

5 Broedvogels op de kwelder 5 Broedvogels op de kwelder Johan Krol, Christian Kampichler, Bruno Ens, Jelle Postma 329 330 Inhoudsopgave 5 Broedvogels op de kwelder 329 5.1 Effect van bodemdaling op situering, hoogteligging en overstromingsrisico

Nadere informatie

Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost

Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost Monitoring effecten van bodemdaling op Ameland-Oost Evaluatie na 18 jaar gaswinning Mei 2005 Begeleidingscommissie Monitoring Bodemdaling Ameland Op basis van bijdragen en deelrapporten van: WL l Delft

Nadere informatie

Het effect van bodemdaling op het aantal scholeksters dat kan overwinteren in de Waddenzee

Het effect van bodemdaling op het aantal scholeksters dat kan overwinteren in de Waddenzee Het effect van bodemdaling op het aantal scholeksters dat kan overwinteren in de Waddenzee In opdracht van de Nederlandse Aardolie Maatschappij Het effect van bodemdaling op het aantal scholeksters dat

Nadere informatie

Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038

Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Beheervisie Oost-Ameland 2013-2038 Opdrachtgever: It Fryske Gea, Afdeling Natuurkwaliteit Olterterp Auteurs: Bureau Molenaar, Gytsjerk It Fryske Gea, Olterterp Versie:

Nadere informatie

BODEMDALING KWELDERS AMELAND : OPSLIBBING, KLIFEROSIE, VEGETATIE EN BEWEIDING

BODEMDALING KWELDERS AMELAND : OPSLIBBING, KLIFEROSIE, VEGETATIE EN BEWEIDING BODEMDALING KWELDERS AMELAND 1986-21: OPSLIBBING, KLIFEROSIE, VEGETATIE EN BEWEIDING Kees Dijkema - IMARES Texel Elske Koppenaal University Groningen Han van Dobben ALTERRA Wageningen Pieter Slim ALTERRA

Nadere informatie

Kernteam overleg. Jouke Velstra en Sieger Burger A PRIL 2016

Kernteam overleg. Jouke Velstra en Sieger Burger A PRIL 2016 Kernteam overleg Jouke Velstra en Sieger Burger A PRIL 2016 1 Hoe zat het ook al weer met de neerslaglens Duinen Een grondwaterstand van 1m boven drainageniveau resulteert in 42m zoete bel eronder. Perceel

Nadere informatie

Wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog 2007-2013. Johan Krol

Wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog 2007-2013. Johan Krol Wadsedimentatiemetingen Ameland, Engelsmanplaat, Paesens en Schiermonnikoog 2007-2013 Johan Krol Nes, maart 2014 Inhoudopgave. Samenvatting pag 3 1. Methode pag 4 2. Onderzoeksgebieden pag 7 2.1 Oost-Ameland

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies evaluatie 2007 t/m 2012 en rapportage 2013 van de Auditcommissie 5 maart 2014 / rapportnummer

Nadere informatie

Ontwikkeling leerlingaantallen

Ontwikkeling leerlingaantallen Ontwikkeling leerlingaantallen Elk jaar wordt op 1 oktober het leerlingaantal van elke basisschool geregistreerd door de Dienst Uitvoering Onderwijs (). Op basis van deze leerlingtelling wordt de bekostiging

Nadere informatie

Bijlage 2. NAM- EPE-S-HD december-2005-1 -

Bijlage 2. NAM- EPE-S-HD december-2005-1 - Bijlage 2 Monitoringplan behorend bij de vergunningaanvragen Natuurbeschermingswet 1998 met betrekking tot gaswinning vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen. 1. Inleiding Dit monitoringplan

Nadere informatie

De natuurlijke kwelder als referentie voor onze half-natuurlijke kwelders. Peter Esselink

De natuurlijke kwelder als referentie voor onze half-natuurlijke kwelders. Peter Esselink De natuurlijke kwelder als referentie voor onze half-natuurlijke kwelders Peter Esselink workshop vastelandkwelders 28 okt 2015 Stap 1 Terminologie De natuurlijke kwelder als referentie voor onze half-natuurlijke

Nadere informatie

Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht

Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht i o o o o o ii A&W-rapport 1448 o o o Weidevogels en predatie: een literatuuroverzicht iii Weidevogels

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies 2011 van de Auditcommissie 12 april 2012 / rapportnummer 2543-85 1. Achtergrond Monitoring

Nadere informatie

7.3 Zwarte kraai (Corvus corone)

7.3 Zwarte kraai (Corvus corone) 7.3 Zwarte kraai (Corvus corone) 1. Status De zwarte kraai is een landelijk vrijgestelde soort. De vrijstelling betreft het opzettelijk doden ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen,

Nadere informatie

Monitoring van watervogels in de Dollard

Monitoring van watervogels in de Dollard Monitoring van watervogels in de Dollard Periode juli 2011 - juni 2012 MONITORING VAN WATERVOGELS IN DE DOLLARD. Periode juli 2011 - juni 2012. G:\BBPROJECT\Tekst\P13040 Vogelmonitoring Dollard\Monitoring

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies 2012 van de Auditcommissie 31 januari 2013 / rapportnummer 2677 133 1. Achtergrond Monitoring

Nadere informatie

Vraag 1. Geologie en Sedimentatie

Vraag 1. Geologie en Sedimentatie Vraag 1. Geologie en Sedimentatie Geef korte antwoorden op onderstaande vragen (gebruik volgend vel papier), ca. 5 min. per vraag. Noordzee Waddenzee zee niveau zee niveau ca. 1 km 1 m Figuur 1. Schematische

Nadere informatie

Stranden Ameland = recreatie en natuur

Stranden Ameland = recreatie en natuur Strandgebruik Ameland Inventarisatie Natura 2000 Gebruik stranden Gevolgen Stranden Ameland = recreatie en natuur Recreatie: badgasten, evenementen, strandrijden, paarden, vissen, excursies, strandpaviljoens,

Nadere informatie

Het Wad en zeekanoën: Kanotochtengids voor het Wad. wadkanovaren.nl. Overzicht mogelijke kanotochten op het Wad

Het Wad en zeekanoën: Kanotochtengids voor het Wad. wadkanovaren.nl. Overzicht mogelijke kanotochten op het Wad pagina 1 van 5 wadkanovaren.nl Overzicht mogelijke kanotochten op het Wad De kanotochten die op het Wad mogelijk zijn, worden hieronder aan de hand van de vertrekpunten van west naar oost kort omschreven.

Nadere informatie

Steltlopers en hun gezelschap

Steltlopers en hun gezelschap Steltlopers en hun gezelschap Het zal iedere vogelaar bekend zijn, dat vogels vaak in groepen worden aangetroffen. Vogelconcentraties zijn op vele plaatsen en in vrijwel alle seizoenen waar te nemen. Slechts

Nadere informatie

Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland

Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland Page 1 of 6 Klimaatverandering en klimaatscenario s in Nederland Hoe voorspeld? Klimaatscenario's voor Nederland (samengevat) DOWNLOAD HIER DE WORD VERSIE In dit informatieblad wordt in het kort klimaatverandering

Nadere informatie

Watervogels Zeedijk St Pieterspolder

Watervogels Zeedijk St Pieterspolder Watervogels Zeedijk St Pieterspolder F.A. Arts Delta ProjectManagement (DPM) Postbus 315 4100AH Culemborg 1 Opdrachtgever RWS Zee en Delta Middelburg. 2 Inhoud Inleiding... 4 Werkwijze... 5 Resultaten...

Nadere informatie

Schetsschuit Zuidwest Ameland. Veiligheid en natuur hand in hand

Schetsschuit Zuidwest Ameland. Veiligheid en natuur hand in hand Schetsschuit Zuidwest Ameland Veiligheid en natuur hand in hand Schetsschuit Zuidwest Ameland Is het mogelijk Zuidwest Ameland in te richten als natuurlijke klimaatbuffer? Deze vraag staat centraal tijdens

Nadere informatie

Vegetatie en opslibbing in de Peazemerlannen en het referentiegebied west-groningen: Jaarrapportage 2011

Vegetatie en opslibbing in de Peazemerlannen en het referentiegebied west-groningen: Jaarrapportage 2011 Vegetatie en opslibbing in de Peazemerlannen en het referentiegebied west-groningen: Jaarrapportage 2011 W.E. van Duin, K.S. Dijkema & P.-W. van Leeuwen Rapportnummer: C010/12 Publicatiedatum: januari

Nadere informatie

Bedrijfsleven & Natuur een goede LAT-relatie?

Bedrijfsleven & Natuur een goede LAT-relatie? Bedrijfsleven & Natuur een goede LAT-relatie? Pieter van de Water en Jeroen Jansen, Amersfoort 2013 Wat doet de NAM? 4 jaar Opsporen Boren Opruimen Winnen Waar zit dat gas? Nederland heeft één van de grootste

Nadere informatie

IMARES Wageningen UR. Vegetatie en opslibbing in de Peazemerlannen en het referentiegebied west- Groningen: Jaarrapport 2014

IMARES Wageningen UR. Vegetatie en opslibbing in de Peazemerlannen en het referentiegebied west- Groningen: Jaarrapport 2014 Vegetatie en opslibbing in de Peazemerlannen en het referentiegebied west- Groningen: Jaarrapport 214 W.E. van Duin & C. Sonneveld Rapport C34/15 IMARES Wageningen UR (IMARES - Institute for Marine Resources

Nadere informatie

januari Productie met de hand aan de kraan: winnen, meten, monitoren

januari Productie met de hand aan de kraan: winnen, meten, monitoren Inhoudsopgave 5 Productie met de hand aan de kraan: winnen, meten, monitoren... 190 5.1 Inleiding... 190 5.2 Winnen... 191 5.2.1 Bodemdalingsprognose... 191 5.2.2 Maximaal toelaatbare bodemdalingssnelheid

Nadere informatie

Bijlage: bodemanalyses als nulmeting

Bijlage: bodemanalyses als nulmeting Credits for Carbon Care CLM Onderzoek en Advies Alterra Wageningen UR Louis Bolk Instituut Bijlage: bodemanalyses als nulmeting In het project Carbon Credits hadden we oorspronkelijk het idee dat we bij

Nadere informatie

De hvp op de Feugelpôlle Effect van verstoring op het aantal vogels

De hvp op de Feugelpôlle Effect van verstoring op het aantal vogels In samenwerking met De hvp op de Feugelpôlle Effect van verstoring op het aantal vogels A&W-rapport 2033 in opdracht van De hvp op de Feugelpôlle Effect van verstoring op het aantal vogels A&W-rapport

Nadere informatie

Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en Nederlandse kustwateren in november 2014 en januari 2015

Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en Nederlandse kustwateren in november 2014 en januari 2015 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Centrale Informatievoorziening Midwintertelling van zee-eenden in de Waddenzee en Nederlandse kustwateren in november 2014 en januari 2015 Floor A. Arts, Sander

Nadere informatie

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen

Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Sleutelprocessen in een natuurlijke Waddenzee Han Olff & Theunis Piersma Rijksuniversiteit Groningen Growth of the world human population over last 10,000 yrs Campbell & Reese 2008 Hoofdthema s Sleutelprocessen

Nadere informatie

Kennis voor een duurzame toekomst van de Wadden. Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden

Kennis voor een duurzame toekomst van de Wadden. Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden Kennis voor een duurzame toekomst van de Wadden Inauguratiesymposium Waddenacademie 1 en 2 december 2008 Leeuwarden WAT WETEN WIJ VAN DE WADDEN? Oost Een parachutisctische durfal dook vlak bij het wad

Nadere informatie

Hoofdzaken. Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog. Informatiebijeenkomst juni 2014. (handout)

Hoofdzaken. Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog. Informatiebijeenkomst juni 2014. (handout) Hoofdzaken Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog Informatiebijeenkomst juni 2014 (handout) Informatieavond Natura 2000 Schiermonnikoog Beheerplan Natura 2000 Schiermonnikoog 3 juni 2014 Programma van

Nadere informatie

Motivaties in het beheer van de duinen

Motivaties in het beheer van de duinen Motivaties in het beheer van de duinen Ter gelegenheid van het Lymesymposium 1 november 2013 Marianne Snabilie Manager Onderhoud en Administratie PWN Waterleidingbedrijf Afdeling Natuur en Recreatie Inhoud

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006 Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 26 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE GL EN TL COMPEX Deze bijlage bevat informatie. 613-1-589b DUINEN INFORMATIE 1 DUINGEBIEDEN Het grootste deel van de Nederlandse kust bestaat uit duingebieden.

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

De Waddenzee gezond. De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart

De Waddenzee gezond. De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart De Waddenzee gezond De kansen voor een gezonde Waddenzee in kaart Hoe is het met de Waddenzee? De Waddenzee is het grootste natuurgebied van Nederland. Ontstaan door wind en water en door natuur én mensen

Nadere informatie

Onderzoek naar de relatie tussen bodemdaling en overstromingsrisico van kwelderbroedvogels op Ameland

Onderzoek naar de relatie tussen bodemdaling en overstromingsrisico van kwelderbroedvogels op Ameland Bruno Ens et al. Onderzoek naar de relatie tussen bodemdaling en overstromingsrisico van kwelderbroedvogels op Ameland In opdracht van de NAM Sovon Vogelonderzoek Nederland E info@sovon.nl I www.sovon.nl

Nadere informatie

Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde.

Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Quickscan FF-wet voor ontwikkelingen aan Wedderstraat 18 te Vlagtwedde. Status Definitief Datum 7 april 2015 Handtekening Matthijs

Nadere informatie

Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur?

Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur? Verzilting van zoete wateren: Verlies of winst voor de aquatische natuur? Ralf Verdonschot 26 juni 2014 ralf.verdonschot@wur.nl Inhoud 1. Wat maakt de levensgemeenschap van brakke wateren waardevol? 2.

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies 2012 van de Auditcommissie 31 januari 2013 / rapportnummer 2677 133 1. Achtergrond Monitoring

Nadere informatie

Aanvulling MER en PB Den Oever

Aanvulling MER en PB Den Oever Aanvulling MER en PB Den Oever Contactpersoon A. van Hooff Datum 6 juni 2016 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Voor de werkzaamheden aan de hoogwaterkering Den Oever is een MER en een Passende beoordeling opgesteld

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies 2008 van de Auditcommissie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies 2008 van de Auditcommissie Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies 2008 van de Auditcommissie 18 november 2008 / rapportnummer 2102-152 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING...

Nadere informatie

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN

LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN LIFE+ IN DE AMSTERDAMSE WATERLEIDINGDUINEN De AWD maakt onderdeel uit van Natura 2000, een netwerk van beschermde Europese natuurgebieden. Dankzij een LIFE+ subsidie kan Waternet het duin de komende jaren

Nadere informatie

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor

Meten om te weten: 2,5 jaar Zandmotor : 2,5 jaar Carola van Gelder-Maas Projectmanager WVL Rijkswaterstaat 31 maart 2014 Hoe zat het ook alweer? Eroderende kustlijn NL kust 12 Mm³ zandsuppleties per jaar Zeespiegelstijging Zwakke schakels

Nadere informatie

NATUURROUTES VAN NATUURMONUMENTEN

NATUURROUTES VAN NATUURMONUMENTEN NATUURROUTES VAN NATUURMONUMENTEN 51 Nationaal Park Schiermonnikoog 7 of 9 km Wandelroute Inhoud Langs wad, plas, duin, strand en vuurtoren Op weg Polder Het wad Zoet water Kleine en grote grazers Vochtige

Nadere informatie

GROETSJES ÚT DE KROMME HORNE - WIERUM

GROETSJES ÚT DE KROMME HORNE - WIERUM GROETSJES ÚT DE KROMME HORNE - WIERUM WIERUM IS LICHT VANGEN WIERUM IS GETIJDE VANGEN WIERUM IS RUIMTE VANGEN Het project de Kromme Horne is een landschappelijk element bestaande uit een 550 meter lange

Nadere informatie

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen

Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Monitoring van aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf de locaties Moddergat, Lauwersoog en Vierhuizen Advies van de AuditCommissie over de resultaten van het monitoringsjaar 2014 30 november 2015 / rapportnummer

Nadere informatie

Aantal gevonden legsels in 2008

Aantal gevonden legsels in 2008 10 1 Broedpaaraantallen 2. Reproductie Na terugkomst van weidevogels in hun broedgebied vormen zich paren en kiezen de vogels een plek om te gaan broeden: de vestiging. Daarna komen twee belangrijke reproductiefasen:

Nadere informatie