Het energie-etiket Goed voor u Goed voor de planeet

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Het energie-etiket Goed voor u Goed voor de planeet"

Transcriptie

1 Het energie-etiket Goed voor u Goed voor de planeet

2 Het energie-etiket Goed voor u Goed voor de planeet

3 Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank en van de analyse- en planningsinstrumenten, en door moderne en proactieve communicatie, objectieve informatie inzake prijzen, energiebeleid, innovatie en nieuwe technologieën te verspreiden. 2 Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat Brussel Ondernemingsnr.: tel youtube.com/user/fodeconomie linkedin.com/company/fod-economie Verantwoordelijke uitgever: Jean-Marc Delporte Voorzitter van het Directiecomité Vooruitgangstraat Brussel Wettelijk depot: D/2015/2295/

4 > Het energie-etiket Pixel & Création - Fotolia.com Het energie-etiket is verplicht in Europa sinds de jaren 1990, oorspronkelijk voor grote huishoudtoestellen: koelkasten, wasmachines, vaatwassers, enz. Later werd het uitgebreid tot lampen, ovens en airco s. Het doel is om de gebruiker te informeren over het energieverbruik van nieuw verkochte toestellen en het vergelijken van toestellen makkelijker te maken. De uniforme regels over deze energie-etiketten worden, na overleg met de lidstaten, vastgelegd door de Europese Unie. Het energie-etiket geeft de verbruikers informatie over het energieverbruik en de prestaties. Het stelt een classificatie op van de toestellen met een schaal die opgesteld is met lettercodes en kleuren. Ze gaan van A+++/donkergroen (spaarzamer, minder energieverslindend) tot G/rood (minder spaarzaam, meer energieverslindend). 3

5 > Betere prestaties = nieuwe etiketten De technologie verandert, het etiket ook! De energieklassen op de vroegere etiketten geven de aanhoudende technologische vooruitgang niet meer weer. De vooruitgang leidt er namelijk toe dat de energieprestaties en efficiëntie van de toestellen steeds sneller verbeteren. De nieuwe toestellen zijn milieuvriendelijker: de uitstoot van broeikasgassen vermindert en bijgevolg vertraagt de klimaatopwarming. Verbruikers hebben er alle baat bij om ook van deze vooruitgang op de hoogte te blijven. 4 Een herziening van het energie-etiket was dus noodzakelijk. Het energie-etiket moest ook uitgebreid worden tot nieuwe productcategorieën die niet enkel energie verbruiken, maar ook een invloed hebben op het energieverbruik (bv. ramen, ventilatie, enz.). Het huishoudelijke verbruik is verantwoordelijk voor een kwart van het finale energieverbruik. Het stijgt overigens voortdurend omwille van het steeds grotere aantal toestellen die elektriciteit verbruiken in een huishouden (meerdere televisieschermen, meerdere computers, uitgebreidere verlichting) en door de steeds verdere uitbreidingen van hun functionaliteit (televisies en spelconsoles worden volwaardige computers, koffiemachines malen bonen, stomen melk en maken soms ook gewoon koffie, enz.) Frederic Bos - Nataliya Yakovleva - BerlinStock-raven- bluedesign-torbz -Lulu Berlu- Fotolia.com

6 > Het energie-etiket beoogt om: het totale energieverbruik te verminderen in Europa, de jaarlijkse factuur te verminderen (1 kwh elektriciteit kost veel meer dan 1 kwh gas of stookolie), de CO 2 -uitstoot en de productie van kernafvalstoffen te verminderen (in België is 55 % van de elektriciteit afkomstig van nucleaire centrales), 5 innovatie gericht op de productie van efficiëntere en spaarzamere toestellen aan te moedigen, een algemene cultuur van bewust consumeren te ontwikkelen.

7 > Het energie-etiket Het etiket tracht zo begrijpelijk mogelijk de belangrijkste elementen van een product weer te geven. Hoe duidelijker de informatie, hoe makkelijker u het efficiëntste apparaat kunt kopen dat het beste bij u past. Vroeger Nu I II 6 XYZ WXYZ 2010/1059 kg YZ, kg YZ YZ Het etiket klasseert alle toestellen volgens dezelfde schaal in letters en kleuren. Deze schaal geeft aan hoe efficiënt het toestel is. Onderaan op het etiket vindt u de informatie die eigen is aan de verschillende producten. U vindt er de eigenschappen van de verschillende toestellen: de inhoud van een wasmachine of koelkast, het geluid van een vaatwasser, de tijdsduur van het standaardprogramma van een droogkast, enz. Op basis van deze eigenschappen kunt u dan het toestel kiezen dat het best overeenkomt met uw noden.

8 > Waarom is het energie-etiket zo nuttig? Informatie Het etiket is hetzelfde over heel de Europese Unie! U kunt dus makkelijk toestellen uit alle landen in de EU met elkaar vergelijken. Alle informatie op het etiket moet op dezelfde manier gemeten en berekend worden. Niet alleen de inhoud van een koelkast of het aantal couverts in een vaatwasser worden op dezelfde manier gemeten, maar ook bv. het energieverbruik, de stofzuigefficiëntie en zelfs het geluid worden door alle fabrikanten op exact dezelfde manier gemeten voor eenzelfde soort toestellen! Hierdoor kunt u op basis van de energie-etiketten toestellen uit de hele EU met elkaar vergelijken, op basis van juiste, vergelijkbare gegevens. Met het energie-etiket kunt u de rekening al maken voor u een toestel koopt, niet na enkele jaren. 7 De toestellen Het gamma toestellen met een energie-etiket breidt uit! Wasmachines, vaatwassers en koelkasten zijn oude bekenden. Maar ook televisies, airconditioners en droogkasten hebben al even een energie-etiket. Maar er zijn veel toestellen die meer kosten aan energie dan hun aankoopprijs. De lijst van toestellen met etiket vindt u hieronder en wordt steeds groter. Terry Morris - Onidji - Fotolia.com Wasmachines, vaatwassers, koelkasten, diepvriezers, airconditioners, verlichting, lampen, dampkappen, ovens, stofzuigers, droogkasten.

9 > Hoe het etiket lezen? Het etiket omvat meerdere gegevens 8 1. Het merk of de naam van de leverancier en de toestelreferentie. 2. Het jaarlijkse energieverbruik uitgedrukt in kwh. 3. De classificatieschaal: van de energieklasse A+++ (de spaarzaamste / de best presterende) tot G (de minst spaarzame / de slechtst presterende). 4. Kleurpijlen: van donkergroen (hoge energie-efficiëntie) tot rood (zwakke energie-efficiëntie). 5. Naargelang de categorie, kunnen andere nuttige elementen een impact hebben op het energieverbruik of het milieu: het waterverbruik, de capaciteit uitgedrukt in kg, de efficiëntie van centrifugering, Sonya Khegay - Fotolia.com

10 1. I II 1. Bovenaan is het etiket gemeenschappelijk voor alle producten. Het vermeldt de toestelreferenties: het merk of de naam van de leverancier en het model De schaal met kleuren en letters vermeldt de energieklasse van het toestel. In één oogopslag weet je of een toestel spaarzaam (klasse A) dan wel verspillend is (klasse G) XYZ L 2010/1060 YZ L XYZ YZ db 3. Dit vak geeft het jaarlijkse energieverbruik weer, gemeten in normale testomstandigheden en uitgedrukt in kwh per jaar. Dit verbruik kan afwijken van uw werkelijke verbruik, maar het is wel voor alle toestellen op dezelfde manier gemeten! U gebruikt het om te vergelijken tussen toestellen. Raadpleeg uw elektriciteitsrekening om in te schatten hoeveel het gebruik van dit toestel u per jaar kost Hier vindt u de productspecifieke informatie: de inhoud voor koelkasten en vriezers, de schermdiagonaal voor televisies, de tijdsduur van een katoenprogramma bij droogkasten, enz.

11 > Een toestel kiezen 10 Bepaal eerst wat u nodig heeft! Vergelijk op de etiketten van de verschillende modellen of merken eerst de klasse bij het kiezen van uw toestel. Een vergelijking kan veel energiebesparing en geld opleveren. Ook de impact op het leefmilieu verkleint. Beperk u niet enkel tot de aankoopprijs als criterium, maar houd rekening met het energieverbruik van het toestel, de prestaties van andere kenmerken zoals geluid en waterverbruik. Koop een toestel van een zo hoog mogelijke klasse. Door te kiezen voor groene klassen bespaart u tijdens de hele levensloop van het toestel energie. Voor bv. lampen kan dat oplopen tot enkele keren de aankoopprijs. Door te investeren in energiezuinige toestellen helpt u niet alleen uzelf maar moedigt u ook de fabrikanten aan die inspanningen leveren om duurzame toestellen te ontwerpen en op de markt te brengen. Zo sturen we samen ook de economie in de juiste richting. Onidji- Fotolia.com

12 > De juiste reflex Kies een toestel aangepast aan uw behoeften, bijvoorbeeld de samenstelling van uw gezin: de behoeften van een individuele persoon zijn lager dan die van gezinnen met meerdere leden. Denk in termen van prestaties en energiebesparing veeleer dan in termen van aankoopprijs. Deze aankopen zijn immers doorslaggevend voor uw totale elektriciteitsfactuur, zoals voor een koelkast die 24 uur op 24 uur werkt. 11 Renee Jansoa- Silvano Rebai - Andrey Zyk - ktsdesign- Fotolia.com De etiketten zijn er om u te informeren. Kijk, vergelijk en beslis op basis van betrouwbare informatie! Beheers uw energieverbruik door u te informeren over de energiebehoeften van het toestel en de beste werkingsvoorwaarden. Koop in functie van de ruimte wanneer het bijvoorbeeld over airco s gaat. Ontdooi regelmatig de diepvriezer. Zet de toestellen volledig af i.p.v. ze in waakstand te laten.

13 > Goed om te onthouden 12 BROEIKASGAS Gasvormige bestanddelen in de atmosfeer, zowel natuurlijk als antropogeen, die infrarode straling absorberen en weer uitstralen, wat bijdraagt aan de opwarming van de aarde. BROEIKASGASSENEFFECT Stijging van de aardtemperatuur die te wijten is aan het vasthouden van de zonne-energie door bepaalde gassen die aanwezig zijn in de atmosfeer (waterdamp, koolstofdioxide, stikstofhemioxide en methaangassen). Deze gassen worden broeikasgassen genoemd. DUURZAAM Is de benaming van een voorwerp, een actie of een activiteit die op lange termijn het fysieke, sociale en economische milieu eerbiedigt. Voor een persoon wordt in deze context verantwoordelijk gebruikt. DUURZAME ONTWIKKELING Ontwikkeling die beantwoordt aan de actuele behoeften zonder tekort te doen aan de mogelijkheid voor toekomstige generaties om te voorzien in hun behoeften. De duurzame ontwikkeling steunt op een langetermijnvisie die rekening houdt met het onlosmakelijke karakter van de milieu-, sociale- en economische dimensies van de ontwikkelingsactiviteiten ECOBURGER Een persoon die zijn milieu en dat van de anderen respecteert. ECOLOGISCHE VOETAFDRUK De ecologische voetafdruk is een berekeningswijze van de invloed van de mens op de natuur door zijn voeding, verplaatsingen, werk, afvalbeheer, GEDELEGEERDE VERORDENING Het is een Europese verordening waarvan de opstelling werd gedelegeerd aan de Europese Commissie, conform het artikel 190 van het Verdrag van Lissabon, dat van kracht werd op 1 december GOOD GOVERNANCE Manier waarop een onderneming of een staat zijn werkzaamheden organiseert met naleving van de mensenrechten, het economische, sociale en milieuevenwicht.

14 HERNIEUWBARE ENERGIE Energie voortkomend uit onuitputtelijke bronnen (water, wind, zon, organische stoffen, warmte van de aarde). KYOTO-PROTOCOL Internationaal verdrag dat de vermindering van de broeikasgassen beoogt in het kader van de klimaatverandering. Ondertekend op 11 december 1997, werd het van kracht op 16 februari 2005 en geratificeerd in 2010 door 168 landen, maar niet door de Verenigde Staten. De conferentie van Durban van december 2011, voorziet in een tweede verbintenis van het protocol van Kyoto tot het einde van MILIEU Geheel van de natuurlijke elementen waar mens en dier in leven. MILIEUVERKLARING Inlichtingen over de invloed van een onderneming of een product op het milieu, die beogen om de keuze van de verbruikers naar producten te richten die het minst het milieu beïnvloeden. be/nl/fod/emas/ MMS: MILIEUMANAGEMENTSYSTEEM Een beheersinstrument dat werd ontwikkeld door de onderneming en de gemeenschap en dat hen in staat stelt om zich zo te organiseren dat hun milieubeïnvloeding verminderd en beheerst wordt. NIET-HERNIEUWBARE ENERGIE Energie van de bronnen met beperkte reserves en die uitgeput geraken (aardolie, steenkolen, gas, uranium). 13 Meer info vindt u op onze webpage over het energie-etiket: ontwikkeling/energie-efficientie/labelling/

15 > Het nieuwe energie-etiket voor lampen 14 bestvc / stockphoto-graf / sumire8 - Fotolia Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoe efficiënt een elektrisch toestel is via een lettercode/kleur. Voor lampen gaan ze van A++/donkergroen (efficiënt) tot E/donkerrood (verspillend). Door te kiezen voor klasse A++ kunt u tijdens de levensduur van lampen meerdere keren de aankoopprijs terugverdienen.

16 Lampen > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk Model Energie-efficiëntie van de lamp 15 Elektriciteitsverbruik van een lamp per 1000 uur Het nieuwe etiket is verplicht sinds september Opgelet: de lampen die op de markt werden gebracht vooraleer de nieuwe energie-etiketten werden ingevoerd, mogen het oude etiket blijven dragen.

17 > Het nieuwe energie-etiket voor lichtarmatuur moderzoom - Fotolia.com 16 In deze armatuur passen lampen van energieklassen: De armatuur wordt verkocht met een lamp van energieklasse: Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoe efficiënt een elektrisch toestel is via een lettercode/kleur. De codes gaan van A++/donkergroen (efficiënt) tot E/donkerrood (verspillend), en gaan over de lampen die in de lichtarmaturen kunnen gebruikt worden.

18 Lichtarmatuur > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk Model In deze armatuur passen lampen van energieklassen: Een rood kruis geeft aan dat in dit verlichtingstoestel geen lampen van klasse A, A+ of A++ passen 17 De accolade geeft aan welke klasse lampen in dit toestel gebruikt kunnen worden De armatuur wordt verkocht met een lamp van energieklasse: Hieronder kunt u zien met welke klasse lamp uw toestel wordt geleverd, en/of de lamp vervangen kan worden. Het nieuwe etiket is verplicht sinds september 2013.

19 > Het nieuwe energie-etiket voor koelkasten Iakov Kalinin - NJ - Fotolia.com 18 Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoeveel energie een elektrisch toestel verbruikt via een lettercode/kleur. Ze gaan van A+++/donkergroen (spaarzamer, minder energieverslindend) tot G/rood (minder spaarzaam/meer energieverslindend). Door te kiezen voor de klasse A+++/donkergroen kunt u tijdens de levensduur van het toestel tot 50 % energie besparen.

20 Koelkasten > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energie-efficiëntie van het toestel 19 Jaarlijks energieverbruik Inhoud van het toestel Geluidsniveau Wetgevingsreferentie Inhoud van het vriesgedeelte Het nieuwe etiket is verplicht sinds 30 november 2011.

21 > Het nieuwe energie-etiket voor vaatwassers Onidji - - Fotolia.com 20 Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoeveel energie een elektrisch toestel verbruikt via een lettercode/kleur. Ze gaan van A+++/donkergroen (spaarzamer, minder energieverslindend) tot D/rood (minder spaarzaam/meer energieverslindend). Door te kiezen voor de klasse A+++/donkergroen kunt u tijdens de levensduur van het toestel tot 50 % energie besparen.

22 Vaatwassers > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energie-efficiëntie van het toestel 21 Jaarlijks energieverbruik Jaarlijks waterverbruik Geluidsniveau Wetgevingsreferentie Droogefficiëntieklasse Capaciteit van het apparaat (aantal standaardcouverts) Het nieuwe etiket is verplicht sinds 20 december 2011.

23 > Het nieuwe energie-etiket voor ovens 22 Thep Urai - Fotolia.com Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoe efficiënt een toestel is via een lettercode en kleur. Voor ovens gaan ze van A+++/donkergroen (efficiënt) tot D/donkerrood (verspillend). Door te kiezen voor een klasse A+++ oven kunt u tijdens de levensduur heel wat besparen.

24 Ovens > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energiebron Energie-efficiëntie van het toestel 23 Inhoud van de oven Energie nodig om een standaardlading te verwarmen (in kwh voor elektrische oven, in kwh en MJ voor een gasoven) Deze waarde wordt gegeven voor zowel de conventionele als, wanneer beschikbaar, de heteluchtfunctie. Het nieuwe etiket is verplicht sinds 1 januari Opgelet: de toestellen die op de markt werden gebracht vooraleer de nieuwe energie-etiketten werden ingevoerd, mogen het oude etiket blijven dragen.

25 > Het nieuwe energie-etiket voor dampkappen Piotr Pawinski - Fotolia.com 24 Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoe efficiënt een elektrisch toestel is via een lettercode en kleur. Voor dampkappen gaan ze van A/donkergroen (efficiënt) tot G/rood (verspillend). Door te kiezen voor een klasse A dampkap kunt u tijdens de levensduur heel wat besparen.

26 Dampkappen > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energie-efficiëntie van het toestel 25 Jaarlijks energieverbruik De zuigkracht van de dampkap Geluidsniveau Wetgevingsreferentie Verlichtingsefficiëntie Filtering van het vet Het nieuwe etiket is verplicht sinds 1 januari Opgelet: de toestellen die op de markt werden gebracht vooraleer de nieuwe energie-etiketten werden ingevoerd, mogen het oude etiket blijven dragen.

27 > Het nieuwe energie-etiket voor wasmachines 26 Iakov Kalinin - Sashkin - Fotolia.com Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoeveel energie een elektrisch toestel verbruikt via een lettercode/kleur. Ze gaan van A+++/donkergroen (spaarzamer, minder energieverslindend) tot D/rood (minder spaarzaam/meer energieverslindend). Door te kiezen voor de klasse A+++/donkergroen kun je tijdens de levensduur van het toestel tot 50 % energie besparen.

28 Wasmachines > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energie-efficiëntie van het toestel 27 Jaarlijks energieverbruik Jaarlijks waterverbruik Geluidsniveau tijdens het wassen Geluidsniveau tijdens het centrifugeren Wetgevingsreferentie De capaciteit Efficiëntieklasse tijdens het centrifugeren Het nieuwe etiket is verplicht sinds 20 december 2011.

29 > Het nieuwe energie-etiket voor droogkasten 28 Onidji - Fotolia.com Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoe efficiënt een toestel is met een lettercode en kleur. Voor droogkasten gaan ze van A+++/donkergroen (efficiënt) tot D/donkerrood (verspillend). Door te kiezen voor een klasse A+++ droogkast kunt u tijdens de levensduur heel wat besparen.

30 Droogkasten > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om naast de aankoopprijs van een toestel ook de energiekosten en andere factoren in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Het type droogkast Dit voorbeeld is een elektrische droogtrommel met condensatie. Energie-efficiëntie van het toestel Jaarlijks energieverbruik 29 Geluidsniveau Andere mogelijkheden zijn: een elektrische droogkast met luchtuitstoot of een gasdroogkast met lucht uitstoot. Deze vermelden dan ook geen condensatie-efficiëntie Capaciteit voor het katoenprogramma Duur van het standaardprogramma voor katoen Wetgevingsreferentie De condensatie-efficiëntie Het nieuwe etiket is verplicht sinds Opgelet: de toestellen die op de markt werden gebracht vooraleer de nieuwe energie-etiketten werden ingevoerd, mogen het oude etiket blijven dragen.

31 > Het nieuwe energie-etiket voor stofzuigers 30 gemenacom - Fotolia.com Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoe efficiënt een elektrisch toestel is via een lettercode en kleur. Voor stofzuigers gaan ze van A/donkergroen (efficiënt) tot G/donkerrood (verspillend). Door te kiezen voor een klasse A stofzuiger kunt u tijdens de levensduur heel wat besparen.

32 Stofzuigers > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energie-efficiëntie van het toestel 31 Jaarlijks energieverbruik Klasse die aangeeft hoeveel stof teruggeblazen wordt Geluidsvermogen Klasse die aangeeft hoe goed de stofzuiger tapijten reinigt Klasse die aangeeft hoe goed de stofzuiger harde ondergrond reinigt Wetgevingsreferentie Het nieuwe etiket is verplicht sinds september Opgelet: de toestellen die op de markt werden gebracht vooraleer de nieuwe energie-etiketten werden ingevoerd, mogen het oude etiket blijven dragen.

33 > Het nieuwe energie-etiket voor televisies 32 I II E F G XYZ XYZ 2011 XYZ XYZ Franck Boston - Iakov Kalinin Fotolia.com Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoeveel energie een elektrisch toestel verbruikt via een lettercode/kleur. Ze gaan van A+++/donkergroen (spaarzamer, minder energieverslindend) tot D/rood (minder spaarzaam/meer energieverslindend). Door te kiezen voor de klasse A+++/donkergroen kunt u tijdens de levensduur van het toestel tot 50 % energie besparen.

34 Televisies > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energie-efficiëntie van het toestel 33 Jaarlijks energieverbruik Het toestel beschikt over een aan/uit-schakelaar wanneer dit hokje aangevinkt staat. Elektriciteitsverbuik Schermdiagonaal Wetgevingsreferentie + toepassingsjaar Het nieuwe etiket is verplicht sinds 30 november 2011.

35 > Het nieuwe energie-etiket voor omkeerbare airco s (koud en warm) lamax - Fotolia.com 34 Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoeveel energie een elektrisch toestel verbruikt via een lettercode/kleur. Ze gaan van A/donkergroen (spaarzamer, minder energieverslindend) tot G/rood (minder spaarzaam/ meer energieverslindend). Door te kiezen voor de klasse A/donkergroen kunt u tijdens de levensduur van het toestel tot 50 % energie besparen.

36 Omkeerbare airco s > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energieefficiëntieklasse bij koeling Energieefficiëntieklasse bij verwarming 35 Koelingsvermogen Jaarlijks energieverbruik (bij koeling) Geluidsniveau binnen Geluidsniveau buiten Verwarmingsvermogen Jaarlijks energieverbruik (bij verwarming) Betrokken Europese zone Wetgevingsreferentie Het nieuwe etiket is verplicht sinds 1 januari Opgelet: de toestellen die op de markt werden gebracht vooraleer de nieuwe energie-etiketten werden ingevoerd, mogen het oude etiket blijven dragen.

37 > Het nieuwe energie-etiket voor airco s met twee luchtkanalen 36 Het is goed voor u en voor de planeet Het energie-etiket geeft aan hoeveel energie een elektrisch toestel verbruikt via een lettercode/kleur. Ze gaan van A+++/donkergroen (spaarzamer, minder energieverslindend) tot D/rood (minder spaarzaam/meer energieverslindend). Door te kiezen voor de klasse A+++/donkergroen kunt u tijdens de levensduur van het toestel tot 50 % energie besparen.

38 Airco s met twee luchtkanalen > Hoe het etiket lezen? Een juiste interpretatie van het energie-etiket maakt het mogelijk om, naast de aankoopprijs van een toestel, ook de energiekosten in rekening te brengen. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken. Merk van het toestel Toestelnummer Energieefficiëntieklasse bij koeling Energieefficiëntieklasse bij verwarming 37 Koelingsvermogen Verwarmingsvermogen Energieverbruik per uur (bij koeling) Energieverbruik per uur (bij verwarming) Geluidsniveau binnen Wetgevingsreferentie Het nieuwe etiket is verplicht sinds 1 januari Opgelet: de toestellen die op de markt werden gebracht vooraleer de nieuwe energie-etiketten werden ingevoerd, mogen het oude etiket blijven dragen.

39

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2013 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank

Nadere informatie

Dampkappen NIEUW label Ovens VERNIEUWD label. Alles over de energielabels voor keukentoestellen

Dampkappen NIEUW label Ovens VERNIEUWD label. Alles over de energielabels voor keukentoestellen Dampkappen NEUW label Ovens VERNEUWD label lles over de energielabels voor keukentoestellen nhoudstafel Onmisbare argumenten voor uw verkoopgesprek - 5 Energielabel voor dampkappen 6-7 Energielabels voor

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers % 80% 60% 40%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers % 80% 60% 40% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2012 20% 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statististische gegevens, van marktgegevens, van de

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2011 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2011 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer

Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer ELEKTRICITEIT TELT! Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO2-zuinig vervoer Verlichting Elektrische

Nadere informatie

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60%

ENERGIE- OBSERVATORIUM. Kerncijfers 2010 60% ENERGIE- OBSERVATORIUM Kerncijfers 2010 20% 80% 60% 40% Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie Vooruitgangstraat 50 1210 BRUSSEL Ondernemingsnr.: 0314.595.348 http://economie.fgov.be

Nadere informatie

Aankoopgids. Lave-linges Wasmachines. Koop slim en laat u informeren door Unigro!

Aankoopgids. Lave-linges Wasmachines. Koop slim en laat u informeren door Unigro! Aankoopgids Lave-linges Wasmachines Koop slim en laat u informeren door Unigro! Kijk regelmatig op onze website voor updates en nieuwe aankoopgidsen. LAAT ONZE WASMACHINES HET VUILE WERK OPKNAPPEN! Vandaag

Nadere informatie

Juridische achtergrond

Juridische achtergrond Juridische achtergrond Consumenten zijn vertrouwd met het energielabel voor huishoudapparaten. Sinds 1995 heeft het label hen geholpen bij het maken van een verstandige keuze bij de aankoop van een apparaat.

Nadere informatie

Is uw verbruik normaal?

Is uw verbruik normaal? Is uw verbruik normaal? Maar dit mag ons niet doen vergeten wat zijn kostprijs en effecten op het milieu zijn. Ook al hebben we geen vat op de prijzen, ons verbruik kunnen we wel zelf beïnvloeden. Deze

Nadere informatie

Europees Energielabel volgend jaar ook wettelijk verplicht voor thermische installaties.

Europees Energielabel volgend jaar ook wettelijk verplicht voor thermische installaties. Persbericht: Europees Energielabel volgend jaar ook wettelijk verplicht voor thermische installaties. Vanaf 26 september 2015 moeten volgens een Europese richtlijn alle nieuw verkochte verwarmings- en

Nadere informatie

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting

Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Een beginnershandleiding voor energiezuinige verlichting Waarom leren over energiezuinige verlichting in je huis? Het is uitgewezen dat we ongeveer 90% van ons leven binnenshuis doorbrengen. Een goed verlichte

Nadere informatie

Nieuwe Energiepremies 2007. «Om onze energierekening te verlichten en het klimaat te beschermen!»

Nieuwe Energiepremies 2007. «Om onze energierekening te verlichten en het klimaat te beschermen!» PERSCONFERENTIE 17 JANUARI 2007 Evelyne Huytebroeck Brusselse Minister van Leefmilieu en Energie Nieuwe Energiepremies 2007 «Om onze energierekening te verlichten en het klimaat te beschermen!» 1 Context

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 2863

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2008) 2863 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 19 november 2008 (20.11) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2008/0222 (COD) 15906/08 ADD 2 E ER 390 E V 847 CO SOM 188 CODEC 1585 I GEKOME DOCUME T van: de heer Jordi

Nadere informatie

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12%

Spaar energie! Energieverbruik op hol. Waarom besparen? Hugo Vanderstraeten. steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% Hugo Vanderstraeten Energieverbruik op hol steeg de elektriciteitsprijs met 7 à 12% (Bron: CREG). Energie besparen = geld sparen. 3/4 van onze energie komt uit fossiele brandstoffen. De verbranding van

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Leefmilieu Brussel Energie becijferen Jonathan FRONHOFFS Cenergie cvba Doelstelling(en) van de presentatie Opfrissen van de theoretische

Nadere informatie

ANTWOORDEN Vragenlijst Energielabels op huishoudelijke producten

ANTWOORDEN Vragenlijst Energielabels op huishoudelijke producten ANTWOORDEN Vragenlijst Energielabels op huishoudelijke producten April 2015 Let op: er waren verschillende varianten van de vragenlijst, en daarom waren de panelleden die deelnamen aan dit onderzoek in

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

20% 60% 80% 40% ENERGIE. Kerncijfers 2015

20% 60% 80% 40% ENERGIE. Kerncijfers 2015 20% ENERGIE Kerncijfers 2015 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank en van

Nadere informatie

Elektrisch tekenen: begeleiding

Elektrisch tekenen: begeleiding Elektrisch tekenen: begeleiding Vakinhoud: Deel I: residentieel Elektrische schema s leren lezen en tekenen AREI Oefeningen Deel II: industrieel Industriële motorschakelingen Oefeningen In het labo maken

Nadere informatie

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting

Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting Intersteno Ghent 2013- Correspondence and summary reporting DUTCH Wedstrijd Correspondentie en notuleren De wedstrijdtekst bevindt zich in de derde kolom van de lettergrepentabel in art. 19.1 van het Intersteno

Nadere informatie

1. Wat verstaat men onder R.E.G.?

1. Wat verstaat men onder R.E.G.? 1. Wat verstaat men onder R.E.G.? Rationeel Energie Gebruik of kortweg REG vormt een actieprogramma van de overheid om allemaal samen minder energie te verbruiken. Dit biedt belangrijke voordelen: het

Nadere informatie

Energiebespaar Tips!

Energiebespaar Tips! Energiebespaar Tips! Hieronder vind u een aantal tips waarmee u op uw energierekening vele euro s kunt besparen. De tips zijn verdeeld in de verschillende onderdelen waaraan u energie verbruikt in uw huis.

Nadere informatie

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. (Tekst geldend op: 11-03-2015) Besluit van 25 februari 2012, houdende regels betreffende de etikettering van het energieverbruik van energiegerelateerde producten (Besluit etikettering energieverbruik

Nadere informatie

Rapport Toezicht Energielabel NVWA. Productveiligheid NVWA

Rapport Toezicht Energielabel NVWA. Productveiligheid NVWA Rapport Toezicht Energielabel NVWA 2013-2014 Productveiligheid Divisie Consument & Veiligheid NVWA Mei 2015 Colofon Projectnaam Toezicht energie labeling consumenten producten Versienummer 1.0 Projectleiders

Nadere informatie

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3.

Ik kan de meeste energie besparen door de volgende maatregel(en) toe te passen: 1. 2. 3. Antwoordblad Opdracht 1 Noteer de startwaarden en scores Kijk bij het dashboard. Noteer de startwaarden en scores die je hier ziet staan in de tabel hieronder. CO₂ uitstoot (ton per jaar ) Investeringen

Nadere informatie

Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu

Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu Jerometer activiteit Meet de impact van je activiteit op het milieu Aan de hand van deze vragenlijst kan je op voorhand je huiswerk doen. Eenmaal de gegevens zijn ingevuld zal het makkelijker en sneller

Nadere informatie

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver

Spaar energie! Wat is energie? Zelf aan de slag. Waarom energie besparen? Sommige centrales die elektriciteit. Stijn Dekelver Stijn Dekelver De maand oktober is al enkele jaren de maand van de energiebesparing. De overheid roept dan alle mensen in Vlaanderen op om zuinig om te gaan met energie. Sommige centrales die elektriciteit

Nadere informatie

wat dient u te weten voor 26/09/2015?

wat dient u te weten voor 26/09/2015? ErP Verordening - Ecodesign en energielabels ErP Verordening, Ecodesign en energielabels: wat dient u te weten voor 26/09/2015? Bereid u perfect voor op de ErP verordening inzake Ecodesign en energielabels,

Nadere informatie

Zuinig licht, heldere keuze

Zuinig licht, heldere keuze Zuinig licht, heldere keuze Het Wereld Natuur Fonds ondersteunt energiezuinige verlichting omdat dit bijdraagt aan een beter klimaat. Geef de aarde door. [Deze slogan kan alleen gedurende de campagneperiode

Nadere informatie

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl

Bespaar-toptips. die watt opleveren. samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptips die watt opleveren samen@heuvelrugenergie.nl www.heuvelrugenergie.nl Bespaar-toptip 1 Waterbesparende douchekop (max. 8L per minuut doe de emmerproef om dit te testen) ± 90 p.j. De groenste

Nadere informatie

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces

et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces H 2 et broeikaseffect een nuttig maar door de mens ontregeld natuurlijk proces Bij het ontstaan van de aarde, 4,6 miljard jaren geleden, was er geen atmosfeer. Enkele miljoenen jaren waren nodig voor de

Nadere informatie

ENERGIE OBSERVATORIUM 20% Kerncijfers % 60% 40%

ENERGIE OBSERVATORIUM 20% Kerncijfers % 60% 40% 20% ENERGIE OBSERVATORIUM Kerncijfers 2014 80% 60% 40% Deze brochure wordt gepubliceerd met als doel door een efficiënt en doelgericht gebruik van de statistische gegevens, van marktgegevens, van de databank

Nadere informatie

ZA4546. Flash Eurobarometer 206A Attitudes on issues related to EU Energy Policy. Country Specific Questionnaire Netherlands

ZA4546. Flash Eurobarometer 206A Attitudes on issues related to EU Energy Policy. Country Specific Questionnaire Netherlands ZA4546 Flash Eurobarometer 206A Attitudes on issues related to EU Energy Policy Country Specific Questionnaire Netherlands FLASH EUROBAROMETER ON ENERGY PACKAGE Q1. Bent u bezorgd over de klimaatverandering

Nadere informatie

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen.

Energie besparen en meer wooncomfort. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Energie besparen en meer wooncomfort Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Maaskant Wonen. Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

ENERGIELABELS ONDER DE LOEP

ENERGIELABELS ONDER DE LOEP ENERGIELABELS ONDER DE LOEP Thema Energiegebruik Onderwerp Leeftijd Duurzame Ontwikkeling Energiebesparing Hernieuwbare energie Verkeer en vervoer Verwarming/Koeling Warm water CO2-zuinig vervoer Verlichting

Nadere informatie

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen

Zuinig wonen. 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen 10. Doe de VREG-test! Bekijk zeker de website: http://www.vreg.be/nl/doe-de-v-test-voorgezinnen Hier vergelijk je de verschillende producten van de verschillende energieleveranciers. Zo kun je zien wat

Nadere informatie

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer

Samen besparen we ons rijk. Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Samen besparen we ons rijk Een unieke kans om energie te besparen, aangeboden door Rentree. thuis in Deventer Deze Menukaart geeft voorbeelden hoe u als bewoner geld kunt besparen en meer wooncomfort kunt

Nadere informatie

SYNERGIE TUSSEN STADSVERWARMING EN ENERGETISCHE VALORISATIE VAN AFVALSTOFFEN

SYNERGIE TUSSEN STADSVERWARMING EN ENERGETISCHE VALORISATIE VAN AFVALSTOFFEN Seminarie Duurzaam Gebouw MICRO-WARMTENETTEN 18 november 2016 SYNERGIE TUSSEN STADSVERWARMING EN ENERGETISCHE VALORISATIE VAN AFVALSTOFFEN Daniel VAN LATHEM Brussel-Energie DOELSTELLING(EN) VAN DE PRESENTATIE

Nadere informatie

Wat er echt toe doet Uw gids voor de ErP ecodesign ontwerp richtlijn

Wat er echt toe doet Uw gids voor de ErP ecodesign ontwerp richtlijn Wat er echt toe doet Uw gids voor de ErP ecodesign ontwerp richtlijn Perfect op de hoogte en voorbereid met Wolf Ecodesign richtlijn (ErP) een overzicht van de technische- en labellingsvoorschriften. INHOUD

Nadere informatie

ERP-RICHTLIJN TOEKOMST VORMGEVEN MET ECODAN WARMTEPOMPEN. Informatie voor professionals, beslissingnemers en eindgebruikers

ERP-RICHTLIJN TOEKOMST VORMGEVEN MET ECODAN WARMTEPOMPEN. Informatie voor professionals, beslissingnemers en eindgebruikers ERP-RICHTLIJN DE TOEKOMST VORMGEVEN MET ECODAN WARMTEPOMPEN Informatie voor professionals, beslissingnemers en eindgebruikers 1 INHOUD DE TOEKOMST VORMGEVEN De doelstellingen van de Europese Unie 03 De

Nadere informatie

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens het beste van het beste, ik wil me goed voelen!» Vloermodel RESIDENTIEEL

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens het beste van het beste, ik wil me goed voelen!» Vloermodel RESIDENTIEEL Verwarming & Airconditioning * «Ik wens het beste van het beste, ik wil me goed voelen!» Vloermodel RESIDENTIEEL Vloermodel Ik wens comfort. Ik wens gebruiksgemak. Ik wens stilte. Ik wens de beste prestaties.

Nadere informatie

Energie besparen in en om het huis. Sjaak Vogel Oktober 2010

Energie besparen in en om het huis. Sjaak Vogel Oktober 2010 Energie besparen in en om het huis Sjaak Vogel Oktober 2010 Waarom energie besparen? De kosten van energie nemen toe Energiekosten vormen nu gemiddeld 10% van het besteedbaar inkomen. Hoe zal dat de komende

Nadere informatie

ErP richtlijn en energie- etikettering voor de verwarmingsmarkt. Bouwunie, Unie van het KMO- bouwbedrijf

ErP richtlijn en energie- etikettering voor de verwarmingsmarkt. Bouwunie, Unie van het KMO- bouwbedrijf ErP richtlijn en energie- etikettering voor de verwarmingsmarkt Bouwunie, Unie van het KMO- bouwbedrijf 1 ErP richtlijn en energie- etikettering voor de verwarmingsmarkt Bouwunie, Unie van het KMO- bouwbedrijf

Nadere informatie

Hoe word je een energiebewuste handelaar?

Hoe word je een energiebewuste handelaar? Hoe word je een energiebewuste handelaar? Verlichting die onnodig brandt, kantoorapparatuur die niet of nauwelijks uitgeschakeld wordt, verwarming, koeling en ventilatiesystemen die onnodig ingeschakeld

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Afmetingen (HxBxD) in mm 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 522 850 x 600 x 605

Afmetingen (HxBxD) in mm 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 522 850 x 600 x 605 Wassen Wasmachines EWF1408WDL EWF1697HDW EWF1497HDW EWF1486GDW EWF1476GDW EWF1494DOW Afmetingen (HxBxD) in mm 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 605 850 x 600 x 522 850 x 600 x

Nadere informatie

klasniveau Stap 1. De nulmeting De meterstanden Verbruik meterstand week x - week (x-1) Gem. verbruik na week 4 Elektriciteit datum/uur Meterstand KWh

klasniveau Stap 1. De nulmeting De meterstanden Verbruik meterstand week x - week (x-1) Gem. verbruik na week 4 Elektriciteit datum/uur Meterstand KWh THEMA ENERGIE > Kleuter t.e.m. Derde Graad > Onderzoek 2. 3. Lessuggesties Energieonderzoek en activiteiten van de school op klasniveau Dit energieonderzoek moet opgevat worden als een lijst van vragen

Nadere informatie

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing:

Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Voorbeeld van een lessenserie over energiebesparing: Deze lessenserie is niet helemaal door ons gemaakt maar gedeeltelijk afkomstig van www.webquests.nl Lesdoelen: kerndoelen leerdoelen 4,34,39 Leerlingen

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 17.5.2014 L 147/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) Nr. 518/2014 VAN DE COMMISSIE van 5 maart 2014 tot wijziging van de Gedelegeerde Verordeningen (EU) nr. 1059/2010,

Nadere informatie

Airconditioning. Mono- en Multisplit vivair

Airconditioning. Mono- en Multisplit vivair Airconditioning Mono- en Multisplit vivair DC inverter klasse follow me ionisatie vivair, een oplossing voor elk seizoen GAMMA TOP COMFORT DC INVERTER Residentieel gamma: model monosplit Residentieel gamma:

Nadere informatie

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke?

GROENE TEST. Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? GROENE TEST Naam:.. 1. Het verbruik van fossiele grondstoffen veroorzaakt ecologische problemen. Welke? O Afkoeling van het klimaat O Meer vulkaanuitbarstingen O Zure regen O Zoete regen 2. Waarvoor dienen

Nadere informatie

Welkom ENERGIE IN WELZIJN WELZIJN MET ENERGIE. Theo Verstappen

Welkom ENERGIE IN WELZIJN WELZIJN MET ENERGIE. Theo Verstappen Welkom ENERGIE IN WELZIJN WELZIJN MET ENERGIE Theo Verstappen 2 2 Wereldwijd actie Duurzaam bouwen Meten is weten Sensibiliseren Kleine maatregelen Grote kleine maatregelen 3 3 Duurzaam bouwen Duurzaam

Nadere informatie

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015

Duurzame systemen. Comfortabel genieten, maximale energiebesparing. Het goede gevoel, het juiste te doen. 01-10 - 2015 Duurzame systemen Comfortabel genieten, maximale energiebesparing 01-10 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Onbezorgde luxe, duurzaam leven! Energiezuinig dankzij bodem-, lucht- en zonnewarmte

Nadere informatie

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er?

30/01/2012. Wat denk jij over. Wat gebeurt er? Kraak je energiekosten Wat denk jij over klimaat en energie 2 Flauwekul. Opwarming van de aarde Mijn probleem niet, maar die van de volgende generatie. Bekommerd! Ik wil mee m n steentje bijdragen zodat

Nadere informatie

Duurzaamheid. Complex Duinstate

Duurzaamheid. Complex Duinstate Duurzaamheid Complex Duinstate Kaatsheuvel Maart 2010 Leerling Hans van Ierland Casade Woondiensten 09-03-2010 Docent Ellen Venhuizen Wijkwerk niveau 3 fase 3 helicon opleidingen 1 Inhoud Bladzijde: Inleiding

Nadere informatie

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen

Energie Rijk. Lesmap Leerlingen Energie Rijk Lesmap Leerlingen - augustus 2009 Inhoudstafel Inleiding! 3 Welkom bij Energie Rijk 3 Inhoudelijke Ondersteuning! 4 Informatiefiches 4 Windturbines-windenergie 5 Steenkoolcentrale 6 STEG centrale

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor laag energie verbruik in je keuken

Een beginners handleiding voor laag energie verbruik in je keuken Een beginners handleiding voor laag energie verbruik in je keuken Alles wat je moet weten over laag energie gebruik in je keuken: - Hoe je geld kunt besparen door er meer over te weten. - Te weten of je

Nadere informatie

Energieprijs en energiearmoede

Energieprijs en energiearmoede 1 Energieprijs en energiearmoede Een artikel van het Trefpunt Economie - een publicatie van de FOD Economie Voorgesteld in november 2013 op het 20 e congres van de Franstalige economen Auteurs: Bonnard,

Nadere informatie

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec)

Elektrische energie. energie01 (1 min, 47 sec) Elektrische energie In huishoudens is elektrische energie de meest gebruikte vorm van energie. In Nederland zijn bijna alle huizen aangesloten op het netwerk van elektriciteitskabels. Achter elk stopcontact

Nadere informatie

Nr.01 / Februari 2012. Doe mee en verminder CO2!

Nr.01 / Februari 2012. Doe mee en verminder CO2! Nr.01 / Februari 2012 Doe mee en verminder CO2! De Groene Hollander is dé MVO-krant van Hollandridderkerk opgezet door het (milieu-)adviesteam. Het (milieu-)adviesteam is tot stand gekomen naar aanleiding

Nadere informatie

Het verlichten van een ruimte is mogelijk dankzij elektriciteit. Wanneer die elektriciteit komt van een fossiele energiebron, zoals een

Het verlichten van een ruimte is mogelijk dankzij elektriciteit. Wanneer die elektriciteit komt van een fossiele energiebron, zoals een Het verlichten van een ruimte is mogelijk dankzij elektriciteit. Wanneer die elektriciteit komt van een fossiele energiebron, zoals een kolencentrale, dan wordt indirect uitstoot van CO2 veroorzaakt. Dit

Nadere informatie

STIEBEL ELTRON zit vol energie.

STIEBEL ELTRON zit vol energie. STIEBEL ELTRON zit vol energie. Uit ideeën ontstaan bij ons innovaties die de markt in beweging brengen. Als technisch gedreven onderneming gaan wij oplossingsgericht te werk en ontwikkelen we uitstekende,

Nadere informatie

Achtergrondinformatie The Bet

Achtergrondinformatie The Bet Achtergrondinformatie The Bet Wedden dat het ons lukt in 2 maanden 8 % CO 2 te besparen! In 1997 spraken bijna alle landen in het Japanse Kyoto af hoeveel CO 2 zij moesten besparen om het broeikaseffect

Nadere informatie

Tools voor energie-efficiënte apparaten en green IT. Melinde De Groote

Tools voor energie-efficiënte apparaten en green IT. Melinde De Groote Tools voor energie-efficiënte apparaten en green IT Melinde De Groote Tools Gids voor duurzame aankopen Producttest Energy star Top ten en Top ten pro Milieukoopwijzer Steunpunt duurzame lokale overheden

Nadere informatie

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding

Digitale huismodule. Quintel Intelligence. Inleiding Inleiding s Ochtends word je gewekt door je smartphone. Je doet een lamp aan en zet de verwarming een graadje hoger. Snel onder de douche, haar föhnen. Dan kopje thee zetten of een glas melk uit de koelkast

Nadere informatie

TIPS om verbruik te verminderen

TIPS om verbruik te verminderen 2 TIPS om verbruik te verminderen A Actiekaarten en filmpje Tips Actiekaarten en filmpje: I. Actiekaarten II. Hoeveel levert dat gemiddeld op? filmpje Tips: Actiekaarten Actiekaarten Tips: Actiekaarten

Nadere informatie

Ga niet licht over lucht met een warmtepompboiler

Ga niet licht over lucht met een warmtepompboiler Ga niet licht over lucht met een warmtepompboiler De warmtepompboiler haalt energie uit de lucht en zet die om in warmte voor je sanitair warm water. Bespaar tot 70% op je elektriciteitsfactuur. 2 Veel

Nadere informatie

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen

Thuis Slim Advies. Haal meer winst uit energie. Zon Wind Water. Gratis tips om energie te besparen Thuis Slim Advies Haal meer winst uit energie Zon Wind Water Gratis tips om energie te besparen Gratis tips om energie te besparen. Haal meer winst uit energie Voorwaarden van verspreiding Je mag dit E-book

Nadere informatie

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning verlichting Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning Overzicht soorten lampen Uitleg over informatie verpakking Welke gloeilamp waardoor vervangen Lampen brengen sfeer Met lampen verandert de sfeer van

Nadere informatie

Duurzame stroom in het EcoNexis huis

Duurzame stroom in het EcoNexis huis Groepsopdracht 1 Duurzame stroom in het EcoNexis huis Inleiding De wereldbevolking groeit, en de welvaart stijgt ook steeds meer. Daarom neemt de vraag naar energie (elektriciteit, gas, warmte) wereldwijd

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op houtenergie

Een nieuwe kijk op houtenergie Een nieuwe kijk op houtenergie HOUT EEN MODERNE ENERGIEBRON AUTHENTIEK EN TOEKOMSTGERICHT In Europa is hout de primaire bron van duurzame energie. Duizenden gezinnen hebben een houtkachel ter beschikking.

Nadere informatie

comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil

comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil Airconditioners comfortverhogend, energiezuinig en fluisterstil FTX-JV WAndModeL ftx-jv Het uitgebreide productgamma van Daikin biedt voor elke toepassing de juiste airconditioner. Wandmodellen worden

Nadere informatie

Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen?

Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen? Hoe duurzaamheid in de zorgsector verhogen? Pascal Debbaut Probis Corporate nv materiaal- en middelengebruik in de zorgsector Jason Van Driessche Profex energie in de zorgsector Ludo Timmermans Directeur

Nadere informatie

Itho Daalderop Centrale ventilatie-unit CVE ECO RFT. energiezuinig. & comfortabel

Itho Daalderop Centrale ventilatie-unit CVE ECO RFT. energiezuinig. & comfortabel Itho Daalderop Centrale ventilatie-unit CVE ECO RFT energiezuinig & comfortabel CVE ECO RFT: - Verbruikt tot 83% minder energie dan ventilatoren met wisselstroommotor - Altijd schone lucht in huis - Lagere

Nadere informatie

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot

Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot Impact van efficiënte openbare verlichting op de CO 2 uitstoot CE4 N35N 13.5.29 Samenvatting Drie scenario s om de hoeveelheid CO 2 te berekenen, die niet uitgestoten wordt als er energie bespaard wordt

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems Maak je woning energie onafhankelijk h by WIE ZIJN WE? energy systems Met 25 jaar ervaring is een pionier op het vlak van groene energie. We leveren en installeren verschillende hernieuwbare energieoplossingen

Nadere informatie

Ecodesign & Energielabeling

Ecodesign & Energielabeling Ecodesign & Energielabeling A B C D E F G A +++ A ++ A+ A B C D E F G A -80% A -60% A -40% A -20% db kwh/annum GJ/annum db 2015 812/2013 2 Itho Daalderop-comfort koopt u energiebewust Wie kent niet de

Nadere informatie

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03)

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) 1 HOE BEOORDEEL JE DE RENDABILIEIT VAN EEN INVESTERING? Is het rendabel om in uw woning te investeren in een systeem dat werkt op hernieuwbare energie?

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur

Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Een beginners handleiding voor de aankoop van energiezuinige apparatuur Alles wat je moet weten: - Hoe de juiste beslissing te nemen bij de aankoop van energie zuinige apparatuur. INHOUD 1. Introductie

Nadere informatie

Een pro-actief energiebeleid uitgelicht

Een pro-actief energiebeleid uitgelicht Een pro-actief energiebeleid uitgelicht Kris Baert - 1 e Vlaamse Energiecongres - 20 oktober 2009 slide 1 Inhoud Duurzaamheid Rationeel energiegebruik Groene stroom CO 2 bilan slide 2 DUURZAAM meerwaarde

Nadere informatie

ENERGIEZUINIG WONEN 10 tips

ENERGIEZUINIG WONEN 10 tips ENERGIEZUINIG WONEN 10 tips 1 Je woning isoleren en begin daar waar isoleren het meeste oplevert, dus waarmee je je energievraag zo veel mogelijk terugbrengt. Veel mensen kopen eerst zonnepanelen om energie

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 2.2.2017 COM(2017) 51 final 2017/0016 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de sluiting van de in Kigali goedgekeurde overeenkomst tot wijziging van het Protocol

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

ErP. De nieuwe Europese Richtlijn. Energielabeling Ecodesign Minimale energieprestaties. www.riello.be

ErP. De nieuwe Europese Richtlijn. Energielabeling Ecodesign Minimale energieprestaties. www.riello.be ErP De nieuwe Europese Richtlijn. Energielabeling Ecodesign Minimale energieprestaties www.riello.be ErP: Energy related Products ErP staat voor Energy related Products en heeft betrekking op de Europese

Nadere informatie

reating ENERGY PROGRESS

reating ENERGY PROGRESS reating ENERGY PROGRESS 2012 ENERGIE EN MILIEU: Opwarming van de aarde: Drastische vermindering CO 2 -uitstoot Energie: De energiekosten fluctueren sterk en zullen alleen maar stijgen Behoud van het milieu

Nadere informatie

Cursus Elektriciteit besparen. 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden

Cursus Elektriciteit besparen. 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden Cursus Elektriciteit besparen 1. Inleiding 2. Energiebesparing 3. Quiz 4. Antwoorden DUW Parkstad DUW is een initiatief van Stichting EnviAA in samenwerking met: DUW Parkstad Wij geven gratis en onafhankelijk

Nadere informatie

oktober 2016 Controleer de vervaldatum van uw overeenkomsten!

oktober 2016 Controleer de vervaldatum van uw overeenkomsten! oktober 2016 Controleer de vervaldatum van uw overeenkomsten! De opdracht van de FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie bestaat erin de voorwaarden te scheppen voor een competitieve, duurzame en

Nadere informatie

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker:

Energie weetjes. Stand-by functie is sluipverbruiker: Energie weetjes Het stroomverbruik is tussen 1950 en 2004 vervijfvoudigd. Dit komt vooral door een toename van het aantal wasdrogers, magnetrons, vaatwassers en computers in huis. In de Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs

28 november 2015. Onderzoek: Klimaattop Parijs 28 november 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis

Energiebesparingswijzer. STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012. Geld besparen met handige energietips voor thuis Energiebesparingswijzer STIJLGIDS COMMUNICATIE VERSIE 01 _Oktober 2012 Geld besparen met handige energietips voor thuis Energie besparen, snel verdiend! Ieder jaar betaal je veel geld voor een warm huis,

Nadere informatie

Energievreters. Samen pakken we ze aan!

Energievreters. Samen pakken we ze aan! Energievreters Samen pakken we ze aan! Agenda Kortingsbon Eandis voor beschermde afnemers Beschermde afnemers Samenaankoop groene energie Energiefacturen Energievreters Waardoor? Voorbeeld Recupel Samenaankoop

Nadere informatie

VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heren Eloi Glorieux, Koen Helsen, Robert Voorhamme en Jos Bex

VOORSTEL VAN RESOLUTIE. van de heren Eloi Glorieux, Koen Helsen, Robert Voorhamme en Jos Bex Stuk 1753 (2002-2003) Nr. 1 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 13 juni 2003 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heren Eloi Glorieux, Koen Helsen, Robert Voorhamme en Jos Bex betreffende energiebesparende maatregelen

Nadere informatie

Zet de verwarming een graadje lager

Zet de verwarming een graadje lager TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7 % minder gas of elektriciteit = 35 minder per jaar indien GAS 80 minder per jaar indien ELEKTRICITEIT TIP 1 Zet de verwarming een graadje lager = 6 à 7

Nadere informatie

Zuinig met energie. waar je thuis bent...

Zuinig met energie. waar je thuis bent... Zuinig met energie waar je thuis bent... Goed voor het milieu en voor uw portemonnee HEEMwonen investeert fors in energiebesparende maatregelen. Dit doen we heel bewust. Zo verlagen we de energielasten

Nadere informatie

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens mijn oplossing VRIJ te kiezen. in functie van elke configuratie» Solution. MultiZONE

Verwarming & Airconditioning. «Ik wens mijn oplossing VRIJ te kiezen. in functie van elke configuratie» Solution. MultiZONE Verwarming & Airconditioning «Ik wens mijn oplossing VRIJ te kiezen in functie van elke configuratie» Solution RESIDENTIEEL LICHT TERTIAIR Solution Ik wens een optimaal comfort, wat ook de indeling is

Nadere informatie

Spaar de natuur - Gebruik het juiste licht. Philips MASTER TL-D Eco. Energiezuinige TL-D verlichting waarmee u geld bespaart en de natuur spaart.

Spaar de natuur - Gebruik het juiste licht. Philips MASTER TL-D Eco. Energiezuinige TL-D verlichting waarmee u geld bespaart en de natuur spaart. Spaar de natuur - Gebruik het juiste licht Philips MASTER TL-D Eco. Energiezuinige TL-D verlichting waarmee u geld bespaart en de natuur spaart. Vervang oude fluorescentielampen door energiezuinige verlichting

Nadere informatie

Betaalbare, Duitse kwaliteit

Betaalbare, Duitse kwaliteit Condensatiewandketels op gas ecotec pure Betaalbare, Duitse kwaliteit ecotec pure Het goede gevoel de juiste keuze te maken. Waarom een hr-ketel van Vaillant? Omdat u zeer veel kunt besparen op uw energieverbruik.

Nadere informatie