H e t e f f e c t v a n s o c i a l e c u e s o p v e r t r o u w e n i n e e n o n l i n e f o r u m.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "H e t e f f e c t v a n s o c i a l e c u e s o p v e r t r o u w e n i n e e n o n l i n e f o r u m."

Transcriptie

1 H e t e f f e c t v a n s o c i a l e c u e s o p v e r t r o u w e n i n e e n o n l i n e f o r u m. A f s t u d e e r s c r i p t i e v a n H. P. T. v a n D i j k B e g e l e i d e n d d o c e n t P. W. d e V r i e s B e g e l e i d e n d d o c e n t J. W. M. V e r h o e v e n

2 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING AANLEIDING VERTROUWEN Intentie tot gedrag ANTECEDENTEN Portretfoto Interactie Schrijfwijze Intentie tot gedrag ONDERZOEK METHODE ONTWERP EN RESPONDENTEN Het forumbericht Respondenten PROCEDURE ONAFHANKELIJKE VARIABELEN Sociale cues Persoonlijke presentatie Interactie AFHANKELIJKE VARIABELEN Vertrouwen Intentie tot participatie RESULTATEN RESPONDENTEN BETROUWBAARHEID GLOBAAL VERTROUWEN BEKWAAMHEID WELWILLENDHEID INTENTIE TOT PARTICIPATIE AAN HET EVENEMENT CONCLUSIE EN DISCUSSIE IMPLICATIES VOOR DE PRAKTIJK IMPLICATIES VOOR VERDER ONDERZOEK LITERATUUR APPENDICES APPENDIX A1: GLM, INTEGRITEIT, WELWILLENDHEID EN BEKWAAMHEID APPENDIX A2: REGRESSIE, VERTROUWENSASPECTEN TEGENOVER INTENTIE TOT PARTICIPATIE AAN HET EVENEMENT.. 37 APPENDIX A3: BETROUWBAARHEIDSANALYSE APPENDIX B1: UITNODIGINGSMAIL APPENDIX B2: VRAGEN UIT HET ONDERZOEK APPENDIX B3: DE MANIPULATIES

3 1 Inleiding 1.1 Aanleiding Sinds de opko mst van het Intern et zijn er tal l oze mog elijkheden o ntstaan voor het legg en en o nder ho uden van so ciale contacten. Veel Internetgebr uike rs sluit en zich aa n bij een onli ne gemee nschap (online c ommu nity). Er best aan ve el ver sc hille nde vormen van o nline gemeenscha ppen. Een aantal voorb eelden hiervan zijn ch atroo ms, forums, blogs en wi ki s. Ee n bindende factor van een gemee nschap zijn bijvoorb eeld een zi ekte, maa r ook een b e paald e ho bb y, interesse, woonpla ats of behoefte aan so ciaa l co ntact. Online g e me en sc happ en kunnen ster k van el kaa r ver sc hille n, maa r beva tten ook eigen sc ha ppen die met el kaa r overeenko men. Lazar & Preec e (2002) o nder sc heiden ee n aa ntal karakteristieken va n een o nline gemee nsch ap: (1)er bestaat een ged eeld doel, (2)er is sprake va n interactie t us se n personen die ver sc hill ende roll en kunnen aa nnemen, (3)een va stgesteld b eleid geldt als leidraad voor de interactie en (4)er geld e n social e n ormen die g ebase erd zijn op folklore en ritue len. Een forum (di scussion board) is één ve el voorko me nd voorbee ld van een online gemee nsch ap. Een forum is va naf zijn intred e op het Intern et weinig ver anderd. Het is een een vo udige ma n ier om met led en uit ee n online gemee nschap in contact te ko me n of hulp te ont va ngen w ann eer men een vraag heeft of met ee n problee m zit ( Har man & Ko ohang, 2005). Het gebr uik van f orums is de laatst e vijf jaar ster k gegroeid. Popul aire vo orbeeld en va n Ned erl a ndse forums zijn S mul web (www.forum.smul web.n l), Twea ker s (ww w.t we akers.net) en Fok (htt p ://forum.fok.nl). De eln a me aan een forum kan leiden tot ee n st erke re co he sie binnen een forumgro ep (M arr a, Moore & Kli mc za k, 2004). Yoo & Ala vi (2001) implicer en dat een groep met een st er k e co he sie me e r gemee nschapp elijk is en er een hog ere mate van p ersoo nlijke interactie he erst ond er zijn deeln e me rs. Ond e r gemee nschapp elijk verstaan Yoo & Ala vi (2001) het ont staan van een so ciale identiteit door middel va n gedeeld e doelen en interess es. Een gemeen sc ha ppelijke omg eving en het gevoel van s a me nzijn spel en een belangrijke rol in het cr eër en van een so cial e identiteit (Yoo & Al avi, 2001). Het creëren va n soci al e identiteit kan wo rden ver ster kt door het toevo egen van c ues. De ze cues wo rden door Tanis & Post mes (2005) o msc hreve n als individuating cues en social cues. Bij indivi duating cues w eet je iets over d e persoon zelf en bij soci al cue s iets o ver de gro ep waartoe de p ersoo n behoo rt. Informatie over beid e blijken een grote rol t e heb ben in het creë ren van een onderlinge i mp ressie en vertro uwen. Wan neer men een i mpressie heeft van een persoon r ed uc eert dit de onzeke rheid ove r deze p ersoo n (T anis & P ost me s, 2003 ; Gefen, 2000). Het gebr uike n van cues richting persoonlijke en sociale i dentiteit 3

4 zoud en bij kun nen dragen aa n het vormen va n vertro uwen (Tanis & Post me s, 2003; Gefen & Straub, 2004; Kumar & Ben basat, 2002; Sproull, Subramani, Kiesl er, Wa lke r, & Wat ers, 1996; De Vri es & Pruyn, te verschij nen). Een ver hoogd ver trouw en zo u op zijn beurt kunn en leiden tot een intentie tot gedrag. In het huidig onderzo ek s kad er richt me n zich ve el op social e cue s of vertro uwen. E r is ec hter nog weinig onder zoek gedaan naa r de invloed van d eze specifieke c ues in co mbinatie met el kaar. O m het effect van deze specifieke cues op vertro uwen te kunnen toetsen zij n in het theoretisc h kader ond e rzoeken aang ehaald naar soci ale aan wezighei d in sa me nhang met vertrouwen. 4

5 1.2 Vertrouwen Een centraal asp ect va n men selijk gedrag is de behoefte een o mg eving te kunnen controleren, te voorsp elle n of het in i eder geval k unn en beg rijpen. Men se n willen graag vooraf w e ten ho e hun ged rag an deren b eïnvloed en ho e gedrag van ander en hen b eïnvloe dt. Door midd el van r eg els (niet stelen) en gew oonten (na het toiletteren je handen wasse n) is sociaal gedrag enigszins me etbaar o fwel te identificeren. Gezien het feit dat mensen in hun gedrag bijzond er co mp lex kunnen zijn, voldoen r egel s en gewoonten niet altijd v oor het reg ul eren of vo orspel len va n gedrag. Wann eer r eg el s en gewoonten niet vo ldoen, is vertrouwen (Trust) een betere (G efen & Straub, 2004). Gefen & Straub (2004 ) geven aan dat vertro uw en een so ciaa l concept is waar van d e ver sc hille nde di me nsies afhan kelijk zijn va n de situatie waarin iemand zich bevindt. Vertrouwen bevat zowel cognitieve el e me nten als ged ragsint enties. Het gedragsint entionel e el e ment va n vertrouwen richt zi ch op ged rag w aar mee een individu zi chze lf r ondo m ander en kwet sb aar o pstelt (Bijvoorbeeld door veel of extra informatie over zich zelf bloot te geven). Het cognitieve el e me nt van vertro uwen richt zich op trusting belief van de co mmunicatiepartner (G efen & Straub, 2004). Vertrouwen wordt doo r Giffin (1967) gedefinieerd aa n de hand va n drie hoofdaspecten; (1)bekwaa mheid (ability), (2)welwill end heid (ben e volence) en (3)integriteit (integrity). Ze vormen d e basis voor initieel vertro uw en (initi al trust). Be kw aa mheid zegt iets over va ardigheden en co mpet enties va n ee n persoon. Wel wille ndheid vertelt iets over d e mat e waarin de persoo n oprecht goede bedoeling en heeft. Integriteit wil iets zeggen over d e principes of het moraal waa ruit een persoon ha ndelt (Gefen, 2002; Giffin, 1967; Mayer, Davis & Scho orman, 1995). De ze drie hoofdaspecten zijn in vrijwel all e onderzo eke n binn en het onderzo ek sk ader terug te vinden en ken t een rijke historie ter ug te leiden tot de Ret oriek van Aristotel es; logos (in telligentie (ability)), pathos (goed k arakter (benevolence)) en etho s (een goede wil (integrity)) (G efen & Straub, 2004). 5

6 1.2.1 Intentie tot ge d rag Vertrouwen vormt zich direct of naar mate de ontva nger meer informatie he eft over d e ze nder. McK night, Cho ud hur y & Kacmar (2002) o nder sc hei den ee n tweetal typen vertro uwen (1)cognitief geb aseerd vert rouw en en (2)ke nnis g ebase erd vertro u wen. Cog nitief gebasee rd vertrouwen vormt zi ch voord at me n zich ee n duidelijk b eeld he eft kunn en vormen van elk a ar. Op ken nis gebaseer d vertro u w en vormt zi ch lang za a m. Naar mate men meer info rmatie over el ka ar ont vangt, en men elka ar zo beter leert kennen. Tanis & Po st me s (2005 ) suggereren d at in Co mp ut er Mediated Co mmuni cation (CM C) me nse n al s me er betrouwbaar o ver ko men wanneer er cues aa nwezig zijn over de identiteit van d e persoon (Cues to ide ntity ). O m w aargeno me n betrouw baarheid (Perceived trust worthiness) te cr eëren is per s oonlijk contact, zelfs w anneer deze niet face-to-f ac e is, maar bijvoorbeeld digitaal in de vorm van tek stuele informatie, een portretfoto of via illustraties, - ze er b elangrij k of mi ss chien w el noo dza kelijk (Tani s & Post me s, 2005). Zelf s mini mal e cue s zo als gesla c ht, naa m of een p ortretfoto heb ben een st erk effect op de wijze waarop een p ersoon een i mpressie vormt o ver zijn of ha ar co mmunicatiepart ner (T anis & Po st me s, 2005). Dergeli jke cue s kunnen een individu st erk de i mpressi e geven dat hij of zij we et met wie ze co m muni cee rt, ondan ks het feit dat de werk elijke ken nis over de persoo n vaa k oppervla kkig is (Tani s & Post mes, 200 3). Het vertro uwen in d e zender zou hoger kunn e n zijn wanneer informa tie over de ze nder aan een forumbericht is toeg evo egd. E en hoger e mate va n vertro uwen zou ver volgens va n invlo ed kun nen zijn op de intentie tot gedrag. 6

7 1.3 Sociale aanwezigheid Kenni s over de zender blijkt va n bel ang tijden s de co mmunicatie in een online gemee nsch ap. Het concept va n aa nw ezig heid (Presence) kent een la n ge gesc hied enis die te herl eiden is tot de eer ste portretten en stenen sc ulpt ur en ( Bi occa, Har ms & B urgoon, 2003). Tammelin (1998) o ndersc heidt twee soort en aan wezigheid: (1) t ele aan wezigheid (telepresence) en (2 )so ciale aan wezighei d (social presence). Tele aan wezigheid (beter bekend als spa tial presence of physical presenc e ) wordt omsc hr even al s e en gevoel op een lo catie aan wezig te zijn, maar in wer kelijkheid niet aan wezig is. Een voorb eeld van tel e aanw ezig heid is een op afst and best uurde industriële robot. Soci ale aan wezigheid (social presence) wordt o ms chr even als aan wezigheid die word t ervar en binnen een s ociale inter actie. De zender en ontva nger b evind en zich ec hter op verschill en de fysieke lo caties. Ee n v oorb eeld va n social e aa nw ezig heid is een t elefoong esprek, chat -sessie, disc us sie o p een forum of een online co mput ersp el. Sociale aan wezigheid wordt door Hassa nein & Head (2004 ) gedefinieerd al s de mate waa rin een medi um een gebr uike r de psyc hologische aa nw ezig heid van anderen laat ervaren. Yoo & Al avi (2 001) wijzen er op dat deze p s yc hologische co nnectie te maken he eft met de w ar mte die er wordt er va ren. In dit perspectief is een medium war m wan neer het een gevo e l van men selijk contact, gezelligheid en gevoeligheid uitstraalt. Gar rison, Anderson & Ar cher (200 1 ) o ms chrijven sociale aanw ezig heid al s de mogelijkheid voor een gebr uiker o m zichzelf in een online geme en sc hap sociaal en emotioneel w eer t e geven. In Co mp uter Mediat ed Co mmunication (CMC) zal de co mp uter een m ediator mo eten zijn voor comp onenten als het gevo el van men selijk contact, gezel ligheid e n gevoeligheid. Het gebr uike n van so cial e informatie zo als een portret foto of naa m in een online gemeen sc hap kan hieraan bijdrag e n (De Vries & Pruyn, te ver sc hijnen; Gefen & Straub, 2004; Kumar & Ben basat, 2002; Sproull et al., 1996). Hoe en in w at voor mate is het mogel ijk o m social e aa nw ezi gheid te cr eër en? Post mes, Spears & Le a (1998), Yao & Fl an agin (2006) suggereren d at er weinig so ciale informatie nodig is voor het cr eëren van een per soonlijke of groepsidentiteit. Een portretfoto of een persoonlijke b enad ering is voldoend e o m persoonlijk ove r te ko men. Yao & Fl anagin (2006) sugger eren d at het zelfbew ust zijn op een forum versterkt kan worden door het tonen van een port retfoto. Forumg ebr uikers zo ud en zi ch zo ee n beter b eeld kunnen vormen va n el k aar. Biocc a et al., (2003) st ellen d at in CMC de so c iale aa nw ezig heid het gevoel van sa men zi jn met ee n and er refle cteert. N auwke uriger uitgedrukt het gevoel van de aan wezigheid va n een ander wordt door mid del van een medi um g e creë erd. Biocca et al., (2003) o msc hrij ven dit als mediated social presence. Het is niet zozeer dat de 7

8 ander wel of niet fysiek aan wezig is, maa r me er een mate waarin ee n aan wezigheid wordt waargeno men. Kumar & Ben basat (20 02) stell en op b asis va n het ond erzo ek va n Lo mbard & Ditton (1997) een nieuw construct van aan wezigheid sa men, namelij k parasoci ale aan wezigheid (parasoc iaal presence). Parasociale aa nw ezig heid wordt gedefinieerd door de mate waarin een medi um een gevoel van begrip, verbinding, betrokken heid en interactie weer kan geve n. De deel nemers, het medium en de mani er waarop het medium is geco nfigureerd heb b en invloed op de manier van par aso ci ale aan wezigheid (K u ma r & Benb asat, 2002). Ha ss anein & Head (2004) geven aan d at door midd el van een so cial e aa nw ezig he id (social pr esence) ve r trouw en gesti muleerd kan worden. Hier bij kan ged ac ht wo rden aan (1 )o ms c hrijv i ngen die positieve emo ties oproep en of (2)ill ustraties w aaro p producten in co mbinat ie met men se n in een d ynamische setting worden weergegeve n. Co mmunicatieo nderzo ek ers zijn geïnt eresse erd in social e aa nw ezig heid o md at het de effect en van and ere vari abel en zoals attitud es t.o.v. ander en, overred ing en de intentie tot gedrag kan mediëren (Biocca et al., 2003). Tanis & Po st me s (2005 ) onder zochten met b e hulp van het SI DE Mod el (Social Identi ty mo del of Deind ividu atio n Effects) wel ke factoren effect hebb en op vertro uwen en het daar uit voort vlo eiende trusting b ehaviour. De theorie acht er liggend aan het SIDE - Model geeft aan d at CMC niet per definit ie sociaal verar mt. Wa nnee r men zichz elf ke n mer kt met een groep stelt dit het in -group gevo el gunsti g. Studies heb b en aangetoo nd dat het in - group gevoel voldo end e is o m groep gebasee r d gedrag te creër en (Tajfel, Fl a ment, Billig, & Bund y, 1971). Individ uatie (In dividuation) vo lgt wan neer sociale cues (leeftijd, gesl acht of uit erlijk) worden geco mmuniceerd door midd el van direct visueel co ntact, via Fa ce - To-Fa ce co mmunicatie en door middel van portretfoto s. De i mp ressie die een individ u zi ch in C MC vormt van e en and er is van groot belang op d e co mmuni catie. Doo r de aan wezigheid van so ciale cues wordt er een b etere i mpressie g evormd van de co mmunicatiepartner (Tani s & Post me s, 2003). Op basis van de boven s taande informatie zo u men kun nen ve ronder s tellen d at het vertro uw en in de zender hoger zal zijn w anneer cue s in de vorm van een portretfoto en of gebr uikersnaa m in ee n forumbericht zijn toeg evo e gd. Een hog er e mate van vertro uwen zou van invloed kunnen zijn op de intentie tot gedrag. Deze vero nder stelling zal in de volgende ali nea s n ader word en gespecificeerd in ee n aantal hypot he ses. 8

9 1.4 Antecedenten In de ko me nde paragrafen worden ee n drietal antec edent en gepresenteerd die mog elijk bijdragen aa n het cr eër en van vertro uw en op een online forum. Uit het theoretisc h kader kan worden afgeleid dat so ciale cues, ee n per soonlijke presentatie en interactie kunn en bi jdragen aan vertro uw e n in Co mp uter M ediated Co mmunication Por tretfoto Online forums zijn van af de start van het Internet ee n ma nier gew ee st o m op het Intern et contact te leggen met med ebezoeker s. Het is een ont mo etingspla ats waa rop bezoeker s vrag en kunn en st elle n, ant woord kunn en krijgen op vrag en of gewoonweg idee ën met elka ar kun nen uitwisselen. Het st elle n van vragen gaat ove r het alg e meen in de vorm va n ee n tek stueel b e richt, va ak o nder steun d door een profielkenmer k. Een profielken mer k bestaat mee stal uit een portretfoto en of gebr uiker sn aa m. Door midd el van een portret foto wordt een b ericht persoonlijker, waa rdoor er een hoger e mate va n soci ale aan wezigheid zal wo rden ervaren. Een dergelijke portretfoto als so cial e cue helpt o m een d uidelijk b eeld t e sc hep pen en reduce ert event uel e dubbel zinnig heden die de leze r zo u kunn en he bb en over de sc hrijve r van het beri c ht. Le zer s van ee n derg elijk bericht zul len dit als plezierig ervaren (Tanis & Po stmes, 2003). Sociale aan wezigheid zou daaro m op een onli ne forum kunn en leid e n tot een hoger e mate van vertrouw en. Het gebr ui ken van c ues i s bel angrijk dan w el niet noodza kelijk in het vormen van een i mp ressie van een p ersoo n en he t creër en van vertro u wen richting de persoo n (Tanis & Post mes, 2005). M ensen gedragen zich ander s in de aanw ezig heid van ander en dan wan neer zij alle en zijn. Het zelfd e zo u kunnen gelden al s een designer mee r men selij ke kwaliteiten in een c omput er interface introd uceert (Spro ull et al., 1996). Een bericht op een forum met portretfoto zo u ee n so ciale aan wezigheid kunnen si mule ren. Dit gevoel van so ciale aan wezigheid kan een grot ere mate van vertro u wen b ew erk stel ligen (Ha ss an ein & Hea d, 2004). Doo r een portretfoto en of gebr uiker sn aa m bij ee n bericht te tonen straalt dit een gevoel va n persoonlijkheid en men selijk co ntact uit (Gefen & Straub, 2004; Kumar & Ben basat, 2002; Sproull et al., 1996; De V ries & Pruyn, te ver sc hijnen ). De e erste hypothese (H1 ) luidt dan ook: H1: Een portretfoto en gebr uiker sn aa m to egevoegd aan een bericht o p een forum w ekt meer vertrouw en in de p ersoon d ie het b ericht he eft geplaatst. 9

10 1.4.2 Interact ie Fortin & Dholakia (200 5) he bb en aangetoond dat interacti viteit bijdraagt aa n het gevoel d at de le zer deel uit maa kt van w er kelijke inter -persoonlijke co mmunicatie. De eerd er o ms chreven sociale aan wezigheid, wordt b eïnvlo ed door diens inter activiteit. De sociale aanw ezig heid heeft eve nee ns invloed op de mate van betrokken heid va n de lezer. Da nkzij deze betrokke nheid heeft de uiting als gehe el meer effect op de le ze r s. Senecal & Nant el (20 04) he bb en geco ncl ud e erd dat dan kzij de inter-persoonlijke communicatie het vertrouw en stijgt in de per s oon die het bericht heeft geplaatst. De o msc hrij ving va n een er varing met ee n product, dienst of onderw erp is in dit geval me er w aard voor de lezer, dan ee n desk und ige aanprijzi ng. De t weed e hypot he se (H2 ) luidt dan oo k: H2: Het vertro uw en in de persoo n die ee n ber icht pla ats op een forum, groeit wan neer int era ctie ove r dit bericht is toeg evo egd Schr ijfwijze Wa nneer er een indruk van social e inter actie wordt gew ekt, stijgt he t vertro u wen in de informatie geco mmuniceerd in het beri cht (G efen & Straub, 2004). Senecal & Nant el (200 4) geven aan dat perso onl ijk gema akt e tek sten (aa nb evelingen) door de consument meer ve rtrouw d en g eloof d worden d an feitelijke, niet per soonlijk gema akte tekst en. Voor de lezer blijkt de aan spreek vorm en le ve ndigheid van de tekst van grotere invlo ed dan het si mp elw eg presenter en van feiten. (Gef en & Straub, 2004). Zelfs w ann eer d e persoo n al s minder d esk undig wordt geschat, he eft deze nog meer invloed, da nkzij de persoo nlijke presen tatie va n de tek st (Senecal & Na ntel, 2004). De derd e hypot he se (H3) luidt dan oo k: H3: Een onlin e beri cht en de informatie geco mmunice erd in het ber icht wordt meer vertro uwd, wan n eer deze op een persoo nlijke ma nier wordt gepresenteerd Intentie tot ge d rag Door het tonen van een portretfoto en gebr uikersn aa m, het toevoeg e n va n interactie en het per so onlijk presenter en van de tekst wordt ee n i mp ressie gevormd in de persoo n die het b ericht he eft gepla atst. De g evormde i mpressi e en de daardoor gered uce erde o nzeke r heid ten op zichte van d e persoo n, zo uden va n invloed kunnen zijn op het uiteindelij k e vertro uwen in d e per soon die het beri cht he eft geplaat st. Zoal s o ms c hreve n in het inleidende kad er is social e aa nw ezig heid van groot bela ng op het ve rtrouwen in een persoon, w anneer de co mmuni catie via een 10

11 co mp uter verloo pt. De bevindingen va n Tani s & Post me s (2003) beve stigen dit door aan te geven dat cue s r ichting per soonlijke identiteit ambig uïteit reduc eren en zoud en het vertro uw en in een and er kun nen verhog en. Vertro uw en i s nodig o m risico s van een mog eli jk negatief gevolg te reduc eren. Wa nneer e e n lezer ee n mog elijk neg atief gevo l g van een risi co laag sc hat, za l er voldoend e vertrouwen zijn in de bron (Mayer et al., 1995). De lezer zal niet snel d oen w at er gevraagd w ordt of in ze e gaa n met de organisatie in kw estie, wann eer een mog elijk negati ef gevolg van een risico te hoog wordt geschat (Gefen, 2002). Informatie geco mmunice erd in het ber icht zal minder overt uigend zijn, wann eer de lezer de bro n niet vertro uwt en daaro m d e le zer mind er aan sporen tot een gewenst gedrag. De vierd e en la atste hyp othese ( H4 ) luidt daaro m: H4: Wann eer vertro uwen in de per soon die het bericht geplaatst he eft hoog is, zal de int entie tot part icipatie hoger zijn. 11

12 1.5 Onderzoek Zoal s ver meld in het inleidende kad er en aang egeven van uit de vraag stelling, zou het toe voeg en van een portretfoto en geb ruikersn aa m aa n ee n b ericht op een forum kunnen leiden t ot me er vertro uw en in de persoo n die het beri cht heeft geplaat st (H1). De wee rgegeven inter actie o ver het bericht zo u daar naa st kunn en zorgen voor e en groter e mate va n vertrouwen (H2 ). Het vertro uwen in de persoo n die het b ericht heeft gepla atst za l even een s groter zijn wan nee r de tek st op een informele (persoo nlijke) ma nier wordt gep resenteerd (H 3). Dit zorgt op zijn beurt voor een grotere int en tie tot participatie. In het ond erzo ek wordt doormiddel van twee af ha nkelijke vari abel en de intentie tot participatie gemeten, (1)de intentie tot mee hel pen en (2 )de b e reidheid tot het doen van ee n donatie ( H4). Sociale cues - Geen portretfoto - Portretfoto - Neutrale foto H 1 Intentie tot participatie Interactie - Wel interactie - Geen interactie H 2 Vertrouwen in de persoon die het bericht heeft geplaatst H 4 Intentie tot meehelpen Bereidheid tot donatie Persoonlijke presentatie H 3 - Formele tekst - Informele tekst F i g u u r 1 : O nderzoeksmodel De in het ond erzo ek s model geprese nteerd e hypothesen zul len word en getest door midd el van een ex peri ment waarin per so onlijke cue s behorende bij een forumbericht word en g e manip ul eerd. Een interactie toegevoegd aan het b ericht en een persoonlijke prese ntatie zo u er voor kun nen zo rgen dat het ver trouw en in de persoon die het bericht heeft geplaat st toeneemt. Een to ename van vertro uwen zou op zijn beurt er voor kunnen zorgen d at de respondenten de intentie he bben me e te help en aan een eve nement of het doen van ee n donatie ten b e hoeve van een evenement. In het volg ende hoofdst uk worden de gebr uikte met hod e en resultaten uitgew erkt. 12

13 2 Methode Het experi men t b estond uit een 3x2x2 design. De ze condities w aren als volgt sa mengesteld; (1)ee n conditie met cues ri chti ng persoo nlijke identit eit, (2)een conditie zond er cue s richting per soonlijke identiteit en (3 )e en co ntrole conditie waa rin de cue s vo lledi g zijn weggel aten. Ond erling zijn de drie co n dities ver ster k door een willek e urige toevo eging va n w el of geen inter actie en wel of geen persoonlijke prese ntat ie (formele of informele schrijfwijze) va n het forumbericht. De respond enten hebb en s lec hts één van d e twaalf condities te zien gek regen, w aaro ver zij een onli n e vr agen lijst he bb en ingevuld. Hi erdoor was er sprake van ee n bet wee n su bject s design. Op deze wijze zijn de ver sc hillende co ndities onafhankelijk van elka ar geho uden en is de tijd voor het afnemen va n het experi ment g ered uc eerd. 2.1 Ontwerp en respondenten Het for umbericht Ten b eho eve van het experi ment was ee n forumbericht opgesteld w aarin een groep psyc hologiestud enten een opro ep d eed voor ee n door hun opg esteld ond er zoek. Het betrof hier ee n hul pvraag voo r participati e aan een evenement voor gehandica pte kinderen. Het ac hterlig gende doel va n deze st udenten w as informati e ver zamel en over het w el zijn va n gehan dicapte kinder en tijdens nog te organiser en even e ment. Via een online vragenli jst zijn de ve rschill end e va riabelen uit het onderzo ek s mode l en hun o nderling e rel a ties getoetst. In de volgende paragraf en zal uiteengezet worden hoe d e verschillende vari abelen door midd el van deze vrag e nlijst zijn getoetst Re spon denten O m ee n representatief aantal respondenten te krijgen zijn st udent en van d e Uni ver siteit Twent e benaderd. Zij vielen binn en het kad er van de do elgroep. Ze zijn goed bek end met het medium en besc hikke n over een voldoen de opleidingsni ve a u voor het geven va n ee n betrouwbare r esp o ns. Het ver zoek mee te do en aa n het onderzo ek zijn ve rst uurd naar ong eveer 900 g eadress eerd en. In totaal is de onderzo ek spagina me e r dan 400 kee r geopend, waar van 263 respondenten zijn begonn en aan het onderzoek. Na ver wijdering van r espo ndent en die de vr agenlijst niet voll edig he bben af gema akt blijft in totaal een st eek proefgrootte over van N=

14 2.2 Procedure In de uitnodiging voor deeln a me aan het ond e rzoek werd aa n de respondenten kort uitgel egd o m wat voor soo rt ond er zoek het ging (zie Appendix B 1 ). In deze uitnodiging is een link naar een web pagina op geno me n, va n waar uit de respo ndent en auto matisc h en op will eke urige basi s werden doorver weze n naar éé n va n de twaalf ver sc hille nde co ndities. De verdeling per co n d itie is bijgehoud en in d e datab ase. Het willek e urig toeke nnen van d e verschillend e condities heeft er toe geleid dat alle twaalf de condities ong eveer eve n vaa k werden berei kt. Na een kort e introduct ie en instructie werden de respo ndenten gevr aagd naar algemene d e mografi sc he geg even s. Vervo lgen s werd toeg elicht dat zij een forumbericht te zien zouden gaan krijgen. Er is he n gevraagd het b e richt goed te lezen en d e daaro p volgende vragenlijst in te vulle n (zi e App endix B2). Vervolg en s werd hen één va n de t waa lf condities voorgelegd (zi e App endix B3). Hiern a kond en de respo ndent en b eginnen met het b ea ntwoorden van de vrag en o ver het bericht dat zij zojuist gezien hadd en. Deze vr agen besto n den uit de ond erw erpen voor integriteit, wel willend heid en bekwaa mhei d geza menlij k het construct vertro uw en in navo lging van Gefen & Straub (2004). Na het bea ntwoorden van al le vragen, moest en de respo ndent en de antwoorden b e vestigen, door op een knop te druk ken. Hier na kregen zij een afsl uit s c her m met dankwoord t e zi en en kon het ve nst er worden afgesloten. 14

15 2.3 Onafhankelijke variabelen So ciale cue s De sociale cue s zijn w e ergegeve n in de vorm van ee n duidelijke portretfot o met ee n gebr uikersnaa m. Zi e figuur 2 ter ver duidelijking. De per soo n op de foto is een on bekend e van de respond ent. Het w as b elangrijk een portretfoto te gebrui ken waa rop de w eerg egeve n persoo n door ieder ee n als even b etrouwbaa r werd er varen. O m dit te realiseren is er een po rtretfoto gebr uikt uit de A - Fa ce i ma ge datab ase (M cki mmi e & Chal me r s, 2002). De ze po rtretfo to s zijn specifiek gese lecteerd al s zijnde betro uwbaar. De portretfoto en neutral e foto zijn getoond o m aan te geven of deze wel of geen vertrouw en op zo u wekke n bij de respond ent. Ook werd de portretfoto weggel aten om het effect daar van op de respo ndent te kunnen meten Perso onlijke p r esenta tie In het formel e forumbericht kwamen geen enkele aanspreek vormen voor, nog enige subjectieve b eschrijvingen. In dit bericht zijn all een d e feiteli jke gegeve ns gepresenteerd. Er volg t nu ee n voorbeeldfrag ment uit het forumb eri cht zo nder persoonlijk formulering (formeel). Geïnter esse erd? mail dan sn el n aar: psy.s01 went e.nl. In het informe le forumbericht werd de le zer j uist w el p er soonlijk aa ngespro ke n en su bjectieve beschrijvingen over het even e me n t toegevoegd. In het vo lgende voorb eeldfrag me nt wo rden ee n aa ntal ele men ten ben adrukt. W il je on s help en of graag meer informatie o ver het eve nement mail dan naar: s.h utwente.nl. Er is genoeg te d oen! Interact ie Wa nneer ee n bericht van interactie voo rzien was, w aren ee n viert al reacties op het oorspronkelijke forumb ericht toegevo egd. De ze reacties zagen er al s volgt uit: Ma rk: Goed in iti atief! Ik ben van de partij! Bian ca: Leuk in iti atief, maar heb die dag al wat an ders te doen :S Ma riek e: Ik ga proberen om er bij te zijn! Bart: Jam mer ik heb al iets, anders was ik zeke r komen helpen! 15

16 De ze vier r eacties w ar en ingedeeld in positief, licht po sitief, negatief en licht negatief o m zo d e le zer niet te ve el in een po s itieve of negatieve ri chting te manip uler en. De ze reacties w aren geb ase erd op voorgaand ond erzo ek en voorbee lden van uit de praktijk. Ze g aven acht eree n volgen s een zender met een po sitieve intentie voor het bieden van hulp (Mar k), ee n ze nder met ee n negatieve int e ntie (Bi anca), ee n licht positieve intentie (M ariek e) en ee n licht negatieve intentie (B a rt). Figuur 2 la at een voorbeeld bericht zi en w aar op duidelijk is wel ke manipulaties waar en ho e opgesteld w erd en. Wel, geen of neutrale sociale cues Formele of informele presentatie Wel of geen interactie F i g u u r 2 : V o o r b e e l d f o r u m b e r i c h t De op maak van het forumbericht is si mpel geho uden. Het lettertyp e, fontkle ur, ac htergrond kle ur en o verige lay -o ut tec hnische ele menten zijn voor elke conditie het zelfde geweest. Dit is gedaa n o m de effect en zo zui ver mogelijk t e meten. De drie hierbo ven geno e mde o nafhan kelijke va riab el en ; social e cue s, perso onlijke presentatie en in teract ie, zijn de enige el e me nten die per r espo nden t verschilden. Naa st de lay -out zijn ook de locatie en het formaat in ieder e conditie hetzelfde geble ve n. Ee n voorbeel d van alle condities is t e vinden in app endix B3: de manip ulaties. 16

17 2.2 Afhankelijke variabelen Vertro uwe n Voor het meten va n het construct vertro uwen is gebr uik gemaa kt van drie su bconstructen; integriteit (4 items), bek w aa mheid (4 items) en wel willend heid (3 items), in navolging van Mayer et al. (1995), Ridings, Gef en & Arinze, (2002), Gefen (2002), Gefen & Straub, (2004), McK night et al. (2002). Uiteraard zij n alle items vert aald n aar d eze o nd erzo ek s setting. Voor een overzi cht van alle it e ms wordt ver wezen naa r App end ix B2: vragen uit het onderzo ek. Integriteit is met behulp van 4 items gemeten die afko mstig waren van Gefen, (2002) en Gefen & Straub (2004). Deze items hadd en b etrek king op de mate waar me e de sc hrijver van het b e richt al s integer ervaren werd. E en voorb eeld van een dergelijke vert aling zag er als volgt uit: Ik ve rwacht dat de persoon in kwestie goede bedoelingen heeft.. De Cronb ac h s alp ha va n d eze maat was.75. Wel wille ndheid is met behulp van 3 items g e meten die afko mstig w aren va n Gefen, (2002) en Gefen & Straub (2004). De ze items hadden betrekki ng op mate waa rin de s chrij ver op rec ht goede b edoeling e n h ad. Een voorb eeld van ee n dergelijke vert aling zag er al s vo l gt uit: Ik verwacht dat de schrijver het doel v an de lezers boven die van zichzelf stelt.. De Cronbach s al p ha van deze ma at was.77. Be kw aa mheid is met b ehulp va n 4 items gemeten die afko mstig w ar en van Gefen, (2002) en Gefen & Straub (2004). De ze items hadden betrekki ng op mate waa rin de s chrij ver als co mpetent en va ardig werd er varen. Een voo rbeeld van ee n dergelijke vert aling zag er als volgt uit: De schrijver is competent.. De Cronbac h s alpha van deze maat w as.85. Na aa nleiding van ee n zorg vuldige review van de items is er voor g eko zen o m een aantal vr agen ni et mee te n e men in het onderzo ek. Voor de su bconstruct en integri teit en bek waamheid zijn dit de drie la atste vr agen en voor wel willend heid de der de en de drie laat ste vr agen Intentie tot part icipat ie De intentie tot particip atie aan het evenement, zoals o msc hr even in het forumbericht, is opged eeld in twee af han kelij ke variabel en (1 )de int entie tot mee hel pen en (2 )de b e reidhei d tot het doen van ee n donatie. Vraag 1 is gesteld o m te kunnen bep ale n ho e ho og te intentie is mee te willen help en aan het evenement. Vraag twee is gesteld o m te k unn en bepal en hoe hoog de intentie is tot het doen va n een donatie. Iedere vraag is gemet en, met b ehulp van een 7-punts Li kertschaa l. Voor meer informatie over d e ver sc hill ende items wordt ve rw eze n naar A ppendix B2: vrag en uit het ond erz o ek. 17

18 3 Resultaten 3.1 Respondenten Van all e respond enten (N= 200) was iets meer dan de helft vro uw ( 51%). De gemiddelde leeftijd va n de respondenten ligt tus sen d e 23 en 25 jaar. Meer d an de helft (65,5%) he eft op enig mo me nt wetenschappelijk ond erwijs g evolgd en bijna de helft hier van (24, 5%) he eft een uni ver sitaire studie afg erond. Daar naa st he eft me er dan ee n kwart van de r espond enten ( 29%) ee n Hbo diplo ma b e ha ald. Dat ma akt het gemiddelde op leidingsniv e au va n de st eek pro ef behoorlijk ho og. Rui msc hoot s de helft (6 4%) van all e respond enten b est eedt drie of meer uur per d ag ac hter de co mp uter. Da arvan b esteedt het ove rgrote deel (3 7 %) drie uur of mee r achter het Intern et. Dit maa kt de gemiddeld e t ijdsb estedi ngen achter de co mp uter en op het intern et per r espondent behoo rlijk ho og. 3.2 Betrouwbaarheid O m de intern e consistentie va n de items int egriteit, wel willend heid en bek waamheid geza m enlijk het construct vertrouw en va st te stell en, zijn betro uwbaar heidsa nal ys es uitgevo erd. De Cr onbach s alp ha van het g eza melijke construct vertro uwen was Globaal vertrouwen Naa r aa nleiding van de in het onder zoeksmod el verondersteld e verb anden (par agraaf 1.5), is ee n meer vo udige ANO VA ui tgevoerd, met sociale cue s, persoo nlijke presentatie en interact ie al s onafhankelijke variab elen en vertro uw en al s (o ver all) afha nkelijke variabel e. De r esultat en van deze analyse zijn weergeg even in tab el 2. 18

19 Vertrouwen Tabel 2 M ultivariate AN OV A (GLM ) met vertro uwen al s afhan kelijke va riab el e. F p Sociale C ue s 5,522,00 5 PersoonlijkePrese ntati e,947,332 Interactie 2,262,13 4 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie,100,905 Sociale C ue s * Interactie,00 3,997 Persoonlijke Prese ntat ie * Interactie,005,942 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie * Inter actie,675,351 a. R S q u a r e d =, 122 ( A d j u s t e d R S q u a r e d =, 0 71) Tusse n so ciale cues en vertro uwen b est aat een significant verb and, met F (1, 200) = 5.522; p <.01 Dit effect onder steunt de verond erst elling in Hypothe se 1 (H1 ). Een po rtretfoto en geb ruikersn aa m toevoegen aan een forum bericht heeft een hogere mate van vertro uwen t ot gevolg ( M= 5,05, SD=,53). Het is duid elijk d at wan nee r er een portretfoto en geb ruikersn aa m aa nw ezig is, het gemiddel de vert rouw en hoger is. Voor de c ue s geen portretfoto en gebr uike rsnaa m ( M=4,72, S D=,72) en neutrale foto (M=4,73, SD=,63) zijn de gemiddeld en vr ijwel gelijk. Ge midd eld globaal vert rouw en Sociale cues F i g u u r 3 : G e m i d d e l d g l o b a a l v e r t r o u w e n 19

20 Wa nneer er n a uw ke uri ger wordt gek ek en n aa r het significa nte hoofdeffect wordt het duidelijk t us sen wel ke co ndities de ver sc hille n significant zijn. Het ver sc hil tuss en geen (M=4,72, SD=0,72) of w el soci ale cues (M=5,04, S D=0,53) en neutraal ( M=4,72, S D=0,62) en wel social e cues is in b eide gevall en significant met F(1, 200) = 5.359; p <.01. In tabel 2 is te zien dat er ve rder geen sig nificante twee - en driew eg interacties zijn. Zoals in het t heoretisc h kad er aangeg even is vertro uwen sa mengesteld uit 3 subconstruct en ; integriteit, wel wille ndheid en b ekw aa mheid. In de ko mende drie p a rag rafen wo rden d eze per stuk uitgewer kt en geanal ys eerd. 20

21 Be kw aa mheid 3.4 Bekwaamheid De o nder staa nde tab el toont de resultat en van een AN OV A, uitgevoerd met social e cue s, persoo nli jke present atie en interactie al s onafhankelijke variabel en en bek waamheid al s af han kelijke va riabele. De result aten va n deze an al ys e zijn weerg egeven in tabel 3. Tabel 3 M ultivariate AN OV A (GLM ) met bek waam heid als af ha nkelijke variabele. F p Sociale C ue s 2,388,095 PersoonlijkePrese ntati e,521,471 Interactie,505,478 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie,040,960 Sociale C ue s * Interactie,169,845 Persoonlijke Prese ntat ie * Interactie,001,981 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie * Inter actie,291,748 a. R S q u a r e d =, ( A d j u s t e d R S q u a r e d = -,02 3 ) Zoal s te zien in tabel 3 zijn er geen significan te hoofdeffecten en gee n significante twee - en d rieweg inter acties gevonden. Tuss en social e cues en bek waamheid bestaat een marginaal effect, met F (1, 200) = 2.388; p <.1. Dit marginal e effect suggereert dat er een ver band is tus sen social e cue s en het gemiddeld vertro uw en in bek waamheid. Ge midd eld vertro uw en in bek waa mheid Sociale cues F i g u u r 4 : G e m i d d e l d v e r t r o u w e n i n b e k w a a m h e i d 21

22 3.5 Welwillendheid De o nder staa nde tab el toont de resultat en van een meer vo udige AN OVA, uitgevo erd met sociale cue s, per soonlijke p resentatie en inter actie als onaf ha nke lijke variabel en en welwill e ndheid als af ha nkelijke variabel e. Tuss en so ciale cue s en wel willend heid is g een significant verb and ontdekt. Tabel 4 M ultivariate AN OV A (GLM ) met wel wille ndheid als af ha nke lijke vari abel e. F p Sociale C ue s 2,574,079 PersoonlijkePrese ntati e,553,458 Interactie 3,381,06 8 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie,830,438 Sociale C ue s * Interactie,393,676 Persoonlijke Prese ntat ie * Interactie,766,382 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie * Inter actie,190,82 7 a. R S q u a r e d =, ( A d j u s t e d R S q u a r e d =, 0 06) Zoal s te zien in tabel 4 zijn er geen significan te hoofdeffecten en gee n significante twee - en d rieweg inter acties gevonden. Tuss en social e cues en wel willend heid best aat een marginaal effect, met F (1, 200) = 2.574; p <.1. Dit marginal e effect suggereert d at er een ver band is tus sen social e cue s en het gemiddeld vertro uw en in welwillend heid. T us sen inter actie en w elwi llend heid best aat even ee ns een marginaal effect, met F (1, 200) = 3.381; p <.1. Dit marginale effect sugger eert dat er een ver band is t us se n in teractie en het gemiddeld vertro u wen in w el wille ndheid. 22

23 Wel will end heid Ge midd eld vertro uw en in welwill end heid Sociale cues F i g u u r 5 : G e m i d d e l d v e r t r o u w e n in w e l w i l l e n d h e i d De o nder staa nde tab el toont de resultat en van een meer vo udige AN OVA, uitgevoerd met soci ale cues, per so onlijke present atie en i nteractie als o naf han k elijke variabel en en integriteit als afhan kelijke va riabele. De result aten va n deze an al ys e zijn weerg egeven in tabel 5. Tabel 5 M ultivariate AN OV A (GLM ) met integriteit als afha nkelijke variabel e. F p Sociale C ue s 9,115,000 PersoonlijkePrese ntati e 1,6 56,200 Interactie 2,406,123 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie,277,759 Sociale C ue s * Interactie,723,487 Persoonlijke Prese ntat ie * Interactie,003,957 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie * Inter actie 2,001,138 a. R S q u a r e d =, ( A d j u s t e d R S q u a r e d =, 0 71) Tusse n so ciale cues en integriteit is een signif icant verb and te ontdekke n, met F(1, 200) = 9.115; p <

24 Integriteit Ge midd eld vertro uw en in integriteit Sociale cues F i g u u r 6 : G e m i d d e l d v e r t r o u w e n i n i n t e g r i t e i t Wa nneer er n a uw ke uri ger wordt gek ek en n aa r het significa nte hoofdeffect wordt het duidelijk t us sen wel ke co ndities de ver sc hille n significant zijn. Het ver sc hil tuss en geen (M=5,08, SD=0,09) of w el soci ale cues (M=5,62, S D=0,10) en neutraal ( M=5,17, S D=0,10) en wel social e cues is in b eide gevall en significant met F(1, 200) = 8.455; p < Dit effect ond erst eunt d e veronderstel ling in Hypot hese 1 ( H1) en is van de drie subconstructen het sterkste ver band (M=5,27, S D=,82). Zoal s te zien in tabel 5 zijn er verder geen sig nificante twee - en drieweg interacties gevond en. Hypot he se 2 en 3 (H2, H 3 ) kunn en met deze resultaten niet worden onderst eund. 24

25 3.7 Intentie tot participatie aan het evenement O m te onder zoeke n of de drie ve rtrouwensaspecten (onafhankelijke variabel en ) invlo ed hebben op d e intentie tot mee help en of het doen va n ee n donatie, is er over deze factoren ee n regressi ean alyse uitgevoerd. Tabel 6 Regressi e an al yse r esultaten van de ve rtrouwenaspecten op de 2 af hankelijke variabel en (N=200). In de tabel staa n de gestandaardise erde r egressie coëfficiënten. Intentie mee te wille n help en aan het eve nement. Intentie tot het doen van een donatie. Integriteit,09 -,04 Wel wille ndheid,10 -,09 Be kw aa mheid,15,27** R²,06,04 * p <. 0 5, * * p <. 0 1 All een de Intentie tot het doen van een donatie he eft een po sitieve samen hang met Bek waa mheid (β =. 27, p <.01). De volgende tab el toont de resultaten van een AN OV A, uitgevo erd met sociale cues, per soonlijke presentatie en int eractie als onafhan kelijke va riab e len en d e intentie mee te willen he lpen aan he t even e ment al s afha nkelijke variabel e. De r esultat en van deze analyse zijn weergeg even in tab el 7. 25

26 Intentie tot me e help e n Tabel 7 AN OV A (GL M ) met de i ntentie me e te will en helpen aan het evenement als afha nkelijke variabel e. F p Sociale C ue s,810,446 PersoonlijkePrese ntati e,028,867 Interactie,416,520 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie,964,383 Sociale C ue s * Interactie,358,699 Persoonlijke Prese ntat ie * Interactie 3,892,050 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie * Inter actie,092,912 a. R S q u a r e d =, ( A d j u s t e d R S q u a r e d = -,008) Het is duidelijk d at wannee r de tek st informe el is en er sprake i s van interactie (M= 3,61, SD=1,60) de intentie mee te hel pen aan het eve n e ment het hoogst is. Wan nee r er gee n sp rake is van interactie is de intentie mee te he lpen aan het evenement het la ag st (M=3,00 SD=1,36). De intentie me e te will en helpen aa n het even e m ent Persoonlijke prese ntat ie F i g u u r 7 : D e i n t e n t i e m e e t e w i l l e n h e l p e n a a n h e t e v e n e m e n t 26

27 Wa nneer er n a uw ke uri ger wordt gek ek en n aa r het inter actie effect wordt duidelijk t us sen wel ke condities de ver sc hille n zitten. Het verschil t us se n informel e tekst zo nder interactie (M=3,00, SD=1,36) en informele tekst met interactie ( M=3,61, SD=1,59) met F(1, 200) = 3.773; p < Bij informele tekst ver hoo gt interactie de intentie mee t e wille n help en aan het eve nement, Bij formele tekst verla agt interactie de intentie me e te will en helpen aa n het even e ment. Voor de afhan kelijke variab elen d e intentie t ot het doen va n een do natie zijn er geen significant e ve rband en te ontdekken zoal s te zien in Tab el 8. Tabel 8 AN OV A (GL M ) met de i ntentie tot het doen van een donatie al s af han kelijke va riabele. F p Sociale C ue s,612,544 PersoonlijkePrese ntati e 3,482,063 Interactie 1,049,307 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie,180,836 Sociale C ue s * Interactie 1,125,327 Persoonlijke Prese ntat ie * Interactie,881,349 Sociale C ue s * Per soonlijkep resentatie * Inter actie 2,007,137 a. R S q u a r e d =, 0 63 ( A d j u s t e d R S q u a r e d =, ) Tusse n per soonlijke prese ntatie en d e intenti e tot het doen va n ee n donatie best aat ee n ma rginaal effect, met F (1, 200) = 3.482; p <.1. Dit margi nale effect sugg eree rt dat er een verband is tuss en per so onlijke present atie en de intentie tot het doen van ee n donat ie. 27

28 Intentie tot donatie De intentie tot het doen va n ee n donatie Persoonlijke prese ntat ie F i g u u r 8 : D e i n t e n t i e t o t h e t d o e n v a n e e n d o n a t i e Dit marginale effect suggereert dat er ee n ve r band is t us sen p ersoo n lijke presentatie en de inten tie tot het do en van een donatie. Men zo u kunnen vero nder stell en dat he t toevoegen van formel e tekst aan een forumbericht d e intentie tot het doen van een d onatie ver hoogt en het toevoeg en van een info rmele t ek st de intentie tot het doen van ee n donatie verl aa g t. 28

29 4 Conclusie en discussie Het doel van dit onder zoek was het effect aan tonen van social e cue s, persoonlijke prese ntat ie en interactie op het vertro uwen in een onli ne forum bericht en de daar uit voortvlo eiende intentie tot par ticipatie aan het e ve nement. De best udeerde liter atuur heeft gel eid tot de ver onderst elling dat e en f orumbericht met een portretfoto en een gebr uiker sn aa m (so ciale cue s), informel e schrijfwijze (per soonlijke p resentatie) en een reactie op het bericht (inter actie) als meer vertro u welijk wo rdt er var en. Deze variabele n zijn willek e urig aan d e respo ndent en gepresenteerd met als doel ee n ve rhoogd vert rouw en aan te tonen. Zelfs mini male cu es zoal s geslac ht, naam of een po rtretfoto, he bben ee n ster k effec t op de wijze waa r me e ee n per soon zich een i mpressie vormt o ver zijn of ha ar co mmunicatiepartner ( Tanis & Po st me s, 2005). De r esultat en uit dit onderzo ek geven aan dat de aan wezigheid van social e cu es in de vorm va n ee n portretfoto en gebr ui ker snaam e en effect heeft op het globaa l vertrouwen in de persoo n die het beri cht heeft gep laat st. De aan wezigheid van sociale cues heeft het st erk ste effect op het subco nstruct integri teit. M en zo u kunnen stell en dat het toevoeg en van een portretfoto en gebr uike rsnaa m d e waa rgeno men integriteit van de persoon die het bericht heeft geplaa tst doet ver hogen. Voor bek waamheid en w elwill end he id zijn marginal e effect en te onderscheiden wan neer de sociale cue s aanw ezig zijn. Wa nneer interactie toegevoegd is aan een forumbericht is er een marginaal effect op welwill end he id te onder sc heiden. De persoo n die ee n beri cht op een forum ac hterl aat zo u als mee r wel willend kunnen worden gezien w ann eer er op zijn beri cht gereag eerd w ordt. De mate waarin ee n sc hrijve r van een forumbericht als b ek waam wo rdt gezien zou va n invl oed kun nen zijn op de intentie to t het doen va n een do n atie. Ook tuss en persoonlijke prese ntat ie en de inten tie tot het doen va n ee n donatie is een mog elijk ver band te o nder sc hei den. Het gebr uiken van een per soonlijk tekst i n een forumbericht zo u een p ositieve invlo ed kunn e n he bben tot het doen van een do natie. Een p ersoo nlijke presentatie van d e tekst en het t oevoeg en van interactie he eft effect op de inten tie mee te will en help e n aan het evenement. Bij informel e tekst ver hoogt interact ie de intentie me e te w illen helpen, bij formel e tekst ver laagt interactie de int entie mee te willen he lpen a an het even e me nt. 29

30 4.1 Implicaties voor de praktijk Het Internet is een vee lzijdig medi um. Er zijn zeer ve el mog elijkheden tot ver maa k en er is e en g rote va riëteit aan co mmuni catie mog elijkhed en. In dit onderzo ek is een mi nd er beli chte zijde van het co mmuni ceren binn en ee n forumbericht best udee rd, te w eten de social e context binn en een online forum. In de praktijk zijn manag ers, webd esigners en systeemb eheerd ers erop uit de online co mmunicatie efficiënt er te laten verlopen. Het kiezen voor bet ere p rogrammatuur en een s nell ere ver binding zijn manier en o m online co mmunicatie te ondersteun en. D e social e cont ext is ec hter minsten s zo bel angrijk in de co mmunicatie via web sites. O m ee n beri cht dat ver trouw en uitstraalt ove r te breng en is het geb ruiken van social e cue s onmisbaar. Het draagt bij aan een rijker e Intern eto mgeving. Een omg eving die meer bet eke n t voor een gebr uiker dan si mpel weg informatie vergar en en uitwi ss elen. Wa nneer me n nauwkeurig naar de intentie tot participatie a an het evenement kijkt zijn er op diverse gebieden ver beteringen waar te nemen. Het i s bel angrijk vertro u wen te wekke n bij een bezoeker. Het wek ke n van vertro uw e n is weten welke spreek woordelijke kno ppen het gedrag va n ee n bezoek er st uren o m zo een zi n volle relatie op te bo uwen. Dit zijn praktisc he stel lingen ter verb etering van d e co mmunicatie. Kumar & Ben basat (2002) stel len d an ook dat relationeel geb aseerde co mmunicatie van cruciaa l bel ang is op het Intern et. Uit de result aten van dit o nderzo ek is af te leiden dat er factoren zijn zoal s; portretfoto s en gebr uiker sn aa m, schrijfwijze en reacties van andere gebr uiker s, die (1)d e intentie tot participatie aan het eve nement en (2)het vertro u wen op een onli ne forum kunn en b eïnvloeden. In Co mp uter Mediat ed Co mmunication gebrui ken men sen social e cues o m hun identiteit op te bo uw e n en stellen zij grenzen om hun so cial e o mgevi ng af te baken en. De ze afbakeni ng he eft daar mee een directe invloed op hun gedrag (P ost me s, Spear s & Lea, 1998). Het zorg en voor vo ldoend e so ciale cue s en het zo vee l mo gelijk ve rrijken van d e co mmunicatiemogelijkheden op het Int ernet kan voor bezoeker s vee l extra s bieden (Tanis & Post mes, 2003). Als man ager, webd esigner en systee mbehe erder is het van bel ang o m hier reke ning mee t e ho ud en. 30

31 4.2 Implicaties voor verder onderzoek Er zijn al diver se ond e rzoeken geweest n aar social e cue s, persoo nli jke presentatie en interact ie op webp agina s. Het construct vertro uwen s peelt in me nig van d eze onder zoeke n een sle utelrol. Vertrouwen, gew ekt door gebr uik te mak en van de hier boven genoemd e va riabelen, zo u kunn en leiden tot een zinvo lle rel atie met een klant of co mmunicatiepartner. Binn en he t onderzo ekskad er lijkt het effect van social e cue s, persoo nli jke present atie en interactie op vertro uw en i n relatie met elka ar, ee n te weinig o nderzo c ht feno meen. Dit onder zoek biedt een inzicht in het onderlinge ver band en ook het gezame nlijke effect va n deze var iabel en op het so ms mysterieuz e construct vertro uwen. In weten sc hap pelijk onderzo ek dient men met een kritisch oo g n aar resultaten te kijken. De resultaten wee rgegeve n in dit onderzo ek zijn op basis van een experi mentel e setting. De r espo ndent en, studenten aan de Uni ver sit ei Twent e, he bben het forumberi c ht in een een malig sce nario beke ken. No r mal iter ko mt ee n gebr uiker mee rdere m alen op een forum. Naa rmate een gebr uiker ve elvuldig op een zelfde site ko mt ve randert mog elijk zijn houding en we lli cht o o k het vertro uw en ten opzichte va n het online forum. In het theoretisc h kader is i mmers aa ngegeve n dat vertro u wen op ver sc hillende manier en wordt gecreëerd ( Kno wledg e based trust ). Voor en nametingen zo uden de validiteit van een ver volgond erzo ek zek er ver h ogen. Een ve ldonder zoek op diver se forums zo u de gener alise erb aar heid kunn en ver hogen. De di ver siteit va n de r espond enten verbr eden zo u even een s de generaliseer baarheid van een ve rvolgo nder zoek ver hogen. Er zo u zorgvuldig geke ke n k un nen worden of het toevoeg en van bijvoorbeeld een portretfoto deze lfde resultaten toont bij een Nederland er al s bij ee n Japan ner. M en sen ver s chill en i mmers va n el k aar, in interesse s, familie, vri enden, le efo mgeving, cult uur et cetera. W ellicht dat respond enten uit een meer colle ctivistische cult uur o p een and ere manier n aar een forumbericht kijke n bij het zien van so cial e cues, interactie of een meer per soonlijke presentatie. Zij ve rspreiden missc hien mi nder gema kke lijk hun foto op het Intern et dan wij westerling en. Wa nneer zij hierdoor wel geconfronteerd wo rden met een portretfoto en gebr uikersn aa m zo u dit voor andere r esultat en kun n en zorg en. Dit onder zoek is afgebake nd binn en e en onli ne forum. Ee n vervo lgo nderzo ek waa rin ook gekek en w ordt naar de co mmunicatie binnen and ere onli ne co mmunities zou va n toegevoegd e w aarde k unn en zijn en zou de b etrouwbaar heid kun nen vergrot en. Ne e m bijvo orbeeld Twitter of H yves, waarop men op het Internet met elka ar in co ntact ko mt. Het is zee r aa nnemelij k dat ook hier vertro uwen een grote rol kan spel en in de ond er linge co mmunicatie. Hyves is een vrienden netwerk. Een groot deel van d e per sonen die co mmuniceren binn e n Hyve s ke nnen el kaa r. Het al bekend zijn met el ka ar zo u een factor kunn en zijn w a ardoor het toevo egen van ee n 31

32 portretfoto mind er invloed heeft op vertrouwen. De leden in dit netwer k hebb en elka ar w aar sc hijnlijk al een s eerd er fac e -tot-f ace gezien voord at ze e lka ar online ontmoeten. T witter is eveneens een vriend en netwerk w aarin d e geb ruikers elk aar mog elijk kenn en. And e rs dan Hyve s is Twitter gelimiteerd tot 140 teken s, te verg elijken met ee n sms -b ericht. Geb rui kelij k binnen d eze online co mmunitie is het snel kleine frag menten tekst o ver en weer te stur en. Het is mogelijk om een portretfoto aan een dergelijk bericht te ko pp elen. De snel heid waa r mee k leine frag ment en tek st word en geco mmuniceerd en door de lezer geïnterp reteerd vraagt wellicht o m mind er so c iale cue s. De sc hrijfwijze echt er zo u van meer bela ng kunn en zijn in het ver hogen van vertro uwen binnen deze o nline co mmunitie. Dit onder zoek heeft inzicht gegeven in het gebrui k van so ciale c ues, persoonlijke prese ntat ie en interactie op onli ne gemeen sc ha ppen. V erder ond erzo ek zou ab soluut meer inzi cht kun nen ve rschaffen in het effect hier va n op het vertro uw en in een online gemeen sc hap en de intentie tot participatie. Het zal duidelijk zijn dat het toevoeg en van een portretfoto en ee n geb ruikersn aa m je op weg helpt o m vertro u wen te creëren op een online forum. Het is ec hter zek er dat n aast dit ze er uitgebr eide onder zoekskad er nog vee l te ont dekk en is in de online wereld. 32

33 Literatuur Biocc a, F., Har ms, C., & Burgoon, J. K., (2003). Toward a more ro bust the ory and mea s ure of so cial presence: review and suggested criteria. Presence, 12(5), Fortin, D., & Dhola kia, R.R. (2005). Interactivi ty and vividness effect s on soci al presence and involve m ent with web -based ad vertiseme nt. Journal of Busi ness Research, 58, Garri son, D. R., Ander s on, T., and Ar c her, W (2001). Critical T hinking, Cognitive Presence, and Co mp uter Confer encing in Dist a nce Ed ucation. The Am erican J our nal of Distance Education, 15(1), Gefen, D. (2000). E -co mmer ce: the ro le o f familiarity and trust. Omega, 28(6 ), Gefen, D. (2002) Refle c tions on the di men sions of trust and trustworthiness among online consumers, The Da ta Base for Adv ances in Information Systems, (33)3, 38. Gefen, D., & Straub, D. W. (2004). Consume r trust in B2C e -co mmerce and the import ance of social prese nce: exp eri me nts in e -prod ucts and e -se rvi ces. Omega, 32, Giffin, K. (1967). The contribution of st udies of sour ce cr edibility to a theory of interper sonal trust in the co mmunication process. Pychological Bulletin, 86, Har ma n, K., & Koohang, A. (2005). Disc ussion board: A learning o bject. Interdisciplin ary Journal of Knowledge and Le arning Objects, 1, Availabl e at /Volume1/v1p Har man.pdf Hassan ein, K.S., & Hea d, M. M. (2004). Building online trust thro ug h sociall y rich w eb interface s, In Proceedings of the Second Ann u al Confe rence on Privac y, Security, and Trust, 13(15),

34 Kumar, N., Be nbasat, I. (2002). Para -soci al Presen ce: A Re - concept ual ization of Social Presen ce to Capture t he Rel ationship between a Web Site an d Her Visitors. Proceedi ngs o f the 35th Ha waii Inter national Confer ence on System Sciences 2002 Lo cali ze d Ma y 18th 2007 on the World Wide We b: csdl2.co mp uter. org/co mp/pro ce edings/hi cs s/2002/1435 /01/ b.pdf La zar, J., & Preec e, J. (2002). Online co mmuni ties: us ability, so ciability and use rs req uirements. In H. va n Oostend orp, Cognitio n in the Di git al World. Law ren ce Erlb a um As sociat es Inc. Publisher s. Mahwah: NJ Lo mb ard, M., & Ditton, T. At the he art of it all: The concept of presen ce. Jour nal of Co mp uter M ediated Co mmunications, 3(2), ww w.ascus c.org/jcmc/ vol3 /iss ue2/lo mbard. ht ml Ma rra, R. M., Moore, J. L., & Klimczak, A. K. (2 004). Content anal ysi s of online disc us sion forums: a compar ative anal ysis of protocols. Educatio nal Technology Research Development, 52, Ma yer, R., Da vis, J., & Schoo man, F., (1995). An integrative model of organizational trust. Acad e my of Man agement Re view 20, Mc Ki mmie, B. M. & Cha l mer s, K. (2002). Acade mic facial attributes catalogue [in ternet dat ab ase]. w w.psy.uq.ed u.au/a -fac e, School of P sychology, Uni ver sity of Que ensland. Mc Knight, D.H., Cho ud hury, V., & Kac mar, C. (2002). De veloping and valid ating trust mea s ures for e - co mmer ce: An integrati ve typology. Information Systems Research, 13(3), Post me s, T., Spea rs, R., & Lea, M. (1998). Breaching or b uilding so cial boundaries? SIDE effect s of co mp uter - mediat ed co mmunica tion. Co mmunicat ion R ese arch, 25, Ridings, C.,, Gefen, D., & Arinze, B. (2002). So me ant eced ents and eff ects of trust in virtual co mmunities. Journal of Strategic Information Systems, 11(3 4), Sproull, L., Subramani, M., Kiesle r, S., Wa lk er, J.H., & W aters, K. (199 6) Whe n the interface i s a fac e. Hu man-co m puter In teraction, 11,

35 Tammelin, M. (1998). Fro m telepresence to so cial presen ce: T he role of presen ce in a network-b ased le arning environment. In Aspects of Media Ed ucation: Strategic Imp eratives in t he Info rmation Ag e. Tell a, S., Editor. Media Ed uc ation Centre. De part ment of Tea c her Education. Universit y of Hel sinki. Medi a Education Publi cations, 8. Tanis, M., & Postmes, T. (2003). Social c ues an d impression formatio n in CMC. Journal of Communicatio n, 53, Tanis, M., & Postmes, T. (2005). Sho rt co mmunication. A so cial ident ity approach to trust: Interper sonal perception, group membership and trusting behavio ur. European Journal of Social Psychology, 35, Tajfel, H., Fla ment, C., Billig, M.G., & Bund y, R.F. (1971). Social categ orisation and intergroup beha viour. E uropean jour nal of so cial psyc holog y, 1 ( ). Vries, de, P. W., & Pruyn, A. (te verschijnen). Bringing the so urce of online eval uation to the fore: effects o n eval uation effective ness, social trust, and info rmation scr utiny. Yao, M. Z., &Fla nagin, A. J. (2006). A se lf -a wareness approach to co mp ut er - mediated co mmunication. Computers in Hu m an Beh av ior, 22, Yoo, Y., & Al avi, M. (20 01). Media and gro up cohe sion: relative influences on social presence, task p articip ation, and group consensus. MIS Qu arterly, 25,

36 Appendices Appendix A1: GLM, Integriteit, Welwillendheid en Bekwaamheid M ultivariate AN OV A (GLM ) met Integriteit, Welwill end heid en Be kw aa mheid als afha nkelijke variabel e n. F p S o c i a l e C u e s I n t e g r i t e i t 9, 1 1 5, W e l w i l l e n d h e i d 2,574,079 B e k w a a m h e i d 2, 388,095 P e r s o o n l i j k e P r e s e n t a t i e I n t e g r i t e i t 1, 6 56, W e l w i l l e n d h e i d, 5 5 3, B e k w a a m h e i d, 5 2 1, I n t e r a c t i e I n t e g r i t e i t 2, 406,123 W e l w i l l e n d h e i d 3, 381, B e k w a a m h e i d, 5 0 5, S o c i a l e C u e s * P e r s o o n l i j k e P r e s e n t a t i e I n t e g r i t e i t, 2 7 7, 759 W e l w i l l e n d h e i d, 8 30, 438 B e k w a a m h e i d, 0 4 0, S o c i a l e C u e s * I n t e r a c t i e I n t e g r i t e i t, 7 2 3, 4 87 W e l w i l l e n d h e i d, 3 9 3, B e k w a a m h e i d, 1 6 9, P e r s o o n l i j k e P r e s e n t a t i e * I n t e r a c t i e I n t e g r i t e i t, 7 2 3, W e l w i l l e n d h e i d, 7 6 6, B e k w a a m h e i d, 0 01, S o c i a l e C u e s * P e r s o o n l i j k e P r e s e n t a t i e * I n t e r a c t i e I n t e g r i t e i t 2,001, W e l w i l l e n d h e i d, 1 9 0, B e k w a a m h e i d, 2 9 1, a. R S q u a r e d =, ( A d j u s t e d R S q u a r e d =, ) b. R S q u a r e d =, 0 61 ( A d j u s t e d R S q u a r e d =, 0 06) c. R S q u a r e d =, ( A d j u s t e d R S q u a r e d = -, ) 36

37 Appendix A2: Regressie, Vertrouwensaspecten tegenover intentie tot participatie aan het evenement Wel mee wille n helpen Regressi e an al yse o ve r de gemiddelde scores op het co nstruct vertro uw en tegenover de intentie tot particip atie aan het evenement. Mee helpen Model Summary Change Statistics Adjusted R Std. Error of R Square Model R R Square Square the Estimate Change F Change df1 df2 Sig. F Change 1,275 a,076,061 1,430,076 5, ,002 a. Predictors: (Constant), Bekwaamheid, Welwillendheid, Integriteit ANOVA b Model Sum of Squares df Mean Square F Sig. 1 Regression 31, ,624 5,198,002 a Residual Total 388, , , a. Predictors: (Constant), Bekwaamheid, Welwillendheid, Integriteit b. Dependent Variable: mee willen helpen aan het evenement. Coefficients a Unstandardized Coefficients Standardized Coefficients Model B Std. Error Beta t Sig. 1 (Constant),396,789,502,616 Integriteit,156,183,085,850,396 Welwillendheid,206,195,104 1,056,292 Bekwaamheid,238,131,145 1,809,072 37

38 Coefficients a Unstandardized Coefficients Standardized Coefficients Model B Std. Error Beta t Sig. 1 (Constant),396,789,502,616 Integriteit,156,183,085,850,396 Welwillendheid,206,195,104 1,056,292 Bekwaamheid,238,131,145 1,809,072 a. Dependent Variable: mee willen helpen aan het evenement. Donatie Model Summary Change Statistics Adjusted R Std. Error of R Square Model R R Square Square the Estimate Change F Change df1 df2 Sig. F Change 1,234 a,055,040 1,385,055 3, ,013 a. Predictors: (Constant), Bekwaamheid, Welwillendheid, Integriteit ANOVA b Model Sum of Squares df Mean Square F Sig. 1 Regression 21, ,024 3,660,013 a Residual Total 364, , , a. Predictors: (Constant), Bekwaamheid, Welwillendheid, Integriteit b. Dependent Variable: een donatie willen doen aan het evenement. 38

39 Coefficients a Unstandardized Coefficients Standardized Coefficients Model B Std. Error Beta t Sig. 1 (Constant) 2,460,764 3,218,002 Integriteit -,076,177 -,043 -,427,670 Welwillendheid -,163,189 -,086 -,866,388 Bekwaamheid,419,127,267 3,288,001 a. Dependent Variable: een donatie willen doen aan het evenement. 39

40 Appendix A3: Betrouwbaarheidsanalyse Tabel 3 Betrouwbaarheidsanalyse van de gezamenlijk constructen integriteit, welwillendheid en bekwaamheid subsets van het construct vertrouwen. Reliability Statistics Cronbach's Alpha N of Items, Item-Total Statistics Scale Variance if Item Corrected Item-Total Cronbach's Alpha if Item IN1 IN2 IN3 IN4 BEN1 BEN2 BEN4 AB1 AB2 AB3 AB4 Scale Mean if Item Deleted Deleted Correlation Deleted 48,68 46,792,594,848 48,78 46,534,427,863 48,40 46,754,604,848 49,08 45,948,546,852 48,95 46,536,569,850 48,36 48,273,596,850 48,75 47,796,621,848 49,78 48,451,433,859 49,46 45,265,616,846 49,87 44,888,622,846 50,02 45,196,591,848 40

41 Table 3.1 Betrouwbaarheidsanalyse van het construct integriteit. Reliability Statistics Cronbach's Alpha N of Items,751 4 Item-Total Statistics Scale Mean if Item Corrected Item-Total Cronbach's Alpha if Item Deleted Scale Variance if Item Deleted Correlation Deleted IN1 15,78 6,826,625,658 IN2 15,88 6,076,512,725 IN3 15,50 6,744,654,644 IN4 16,18 6,976,446,750 Tabel 3.2 Betrouwbaarheidsanalyse van het construct welwillendheid. Reliability Statistics Cronbach's Alpha N of Items,774 3 Item-Total Statistics Scale Variance if Item Corrected Item-Total Cronbach's Alpha if Item Scale Mean if Item Deleted Deleted Correlation Deleted BEN1 10,92 2,199,556,782 BEN2 10,32 2,602,655,655 BEN4 10,71 2,559,645,661 41

42 Tabel 3.3 Betrouwbaarheidsanalyse van het construct bekwaamheid. Reliability Statistics Cronbach's Alpha N of Items,846 4 Item-Total Statistics Scale Variance if Item Corrected Item-Total Cronbach's Alpha if Item Scale Mean if Item Deleted Deleted Correlation Deleted AB1 12,70 8,655,592,841 AB2 12,37 7,903,664,812 AB3 12,78 7,409,736,780 AB4 12,93 7,322,741,778 42

43 Appendix B1: Uitnodigingsmail Introductie mail Met het onderstaande bericht heb ik de respondenten benaderd. Deze mail heeft er toe geleid dat er in totaal bijna 250 studenten hebben gereageerd. Beste (collega)student/lezer, Op dit moment ben ik aan het afstuderen en heb een dringende vraag. Ik begrijp dat sommigen van jullie per dag meerdere verzoeken krijgen, maar ik zou het toch erg fijn vinden als jullie even de tijd nemen (duurt max.10 minuten) om aan mijn experiment(je) deel te nemen. Uiteraard worden de antwoorden anoniem verwerkt. Tot eind augustus / begin september blijft het experiment online. Mocht je dit bericht dus pas later lezen, kun je alsnog meedoen aan het experiment ;-). Klik hier, of op de onderstaande link om het experiment te starten! Wanneer nodig ben ik natuurlijk bereid jullie te helpen bij jullie onderzoeken! Stuur die dus ook maar door ;-)! Alvast superbedankt & met vriendelijke groet, Driek van Dijk Student (MSC) Universiteit Twente PRIJS: onder alle deelnemers wordt een prijs verloot!, maar aangezien ik dit experiment anoniem afneem is het belangrijk je adres achter te laten in het commentaarveld aan het einde van het experiment. Hier hoor ik ook graag wat je van het experiment hebt gevonden!! 43

44 Appendix B2: Vragen uit het onderzoek Onderstaand de vragen zoals ze naar de respondenten toe zijn gepresenteerd. Pagina wisseling 44

45 Op dit punt werden de verschillende condities willekeurig aan de respondenten getoond. 45

46 46

47 47

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s

R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s R e s u l t a a t g e r i c h t h e i d e n c o m p e t e n t i e m a n a g e m e n t b i j d r i e o v e r h e i d s o r g a n i s a t i e s O p le i d i n g: M a s t e r P u b l i c M a n a g e m e n

Nadere informatie

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W +

H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + H a n d l e i d i n g d o e l m a t i g h e i d s t o e t s M W W + D o e l m a t i g h e i d s t o e t s v o o r g e b i e d e n w a a r v o o r g e e n b o d e m b e h e e r p l a n i s v a s t g e s

Nadere informatie

Uitleg Toerklas s e 1e traject 42e Nacht van Venlo 2009. Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng

Uitleg Toerklas s e 1e traject 42e Nacht van Venlo 2009. Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng Pagina 1 van 14 Punt Goe d Fout Oms c hr i j vi ng 3 Z Al s u z ag dat de punt ac ht e r "SUCCES" e e n kl e i ne o was had u uw e e r s t e goe de c ont r ol e t e pakke n. Ooooooooo z i t dat z o!!!!!!

Nadere informatie

W el k rekenb la d gebru ik j ij?

W el k rekenb la d gebru ik j ij? > VOORBEELD 1 Aan 50 leerli n g e n u it h et v ie r d e j a a r werd gevraa gd welk reke nbl ad z i j h e t l i ef s t g e b r uike n. D e r e s u l t a t e n vi n d j e i n o n d e r s t a a n d e t

Nadere informatie

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT

TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT TEKENLIJST SPIJKERSCHRIFT Dit is een vereenvoudigde lijst met spijkerschrifttekens uit Mesopotamië. Deze lijst maakt het mogelijk de tijdens de workshop Graven om te Weten bestudeerde tablet te vertalen.

Nadere informatie

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t

R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t Limburgs Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit R e g i o n a a l Pr o g r a m m a L u c h t k w a l i t e i t T e n b e h o e v e v a n h e t: K a b i n e t s s t a n d p u n t Nationaal Samenwerkingsprogramma

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE SPREEK BEURT SPREEK BEURT IN GROEP 6 SPREEK BEURT IN GROEP 8.

INHOUDSOPGAVE SPREEK BEURT SPREEK BEURT IN GROEP 6 SPREEK BEURT IN GROEP 8. %DVLVVFKRRO+HW3DOHW +HWKRXGHQYDQ HHQVSUHHNEHXUW INHOUDSOPGAVE SPREEK BEURT SPREEK BEURT IN GROEP 5 SPREEK BEURT IN GROEP 6 SPREEK BEURT IN GROEP 7. SPREEK BEURT IN GROEP 8. HOE BEREID IK MIJ N SPREEK BEURT

Nadere informatie

C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T

C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T C U L T U U R E D U C A T I E M E T K W A L I T E I T HET SEP-RAA MWE R KPLAN HEEFT A LS DO E L C U L TURELE IN STE LL INGE N E N S CHO LE N (IN HET B I JZO N DE R LE RA REN) CO N C RETE I N H O U DE LI

Nadere informatie

Voorwoord. B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s,

Voorwoord. B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s, Voorwoord B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s, V o o r j e l i gt het prog r amma van toe t s i ng en a f s l u i t i n g ( P TA ) v a n Be u k en r o d e Ond e r w i j s. B e

Nadere informatie

Geef alarm (druk alarmknop in, verwittig uw contactpersoon) Geef alarm (druk brandknop in, verwittig uw contactpersoon)

Geef alarm (druk alarmknop in, verwittig uw contactpersoon) Geef alarm (druk brandknop in, verwittig uw contactpersoon) 0. 1 1 0.00-0. -0 15.9-0 3.17-0.71-0.59 0.1 9 0. 1 7 0.31 0.2 5-0.44 0.21 0.3 5 0.20 0.1 1 0.32 0. 28 0.17 0. 0 4 R=7.5m Huls t-ha ag 3 b eto npaa ltje s -0.5 0-0.4 6 0.0 2-0.3 3-0.35 0.20-0. 29 B E ST

Nadere informatie

De nieuwe efficiëntie in de betonfabriek

De nieuwe efficiëntie in de betonfabriek De nieue efficiënie in e beonfabriek iconor... bk e revoluie in e bouerel. Nie r nie iner. He eare sys kan sava als e bouijze voor e 21se u: e isolaiebou ehoe. iconor laas e isolaie craal in alle syse

Nadere informatie

B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g

B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g Bestuurlijk standpunt Voorkeurs t r a c é B u i t e n r i n g P a r k s t a d L i m b u r g Provincie Limburg Pagina 1 27 mei 2008 2 1. I n l e i d i n g De Buitenring Parkstad Limburg ( de Buitenring

Nadere informatie

De hi e r ui t voor t vl oe i e nde ui t ga ngs punt e n z i j n ui t ge we r kt e n ve r me l d i n hoof ds t uk 2.

De hi e r ui t voor t vl oe i e nde ui t ga ngs punt e n z i j n ui t ge we r kt e n ve r me l d i n hoof ds t uk 2. . I NLEI DI NG Di t doc ume nt omva t he t Ca pa c i t e i t s pl a n 2 va n ENECO Ne t Be he e z oa l s ve e i s t i n de El e kt i c i t e i t s we t 1998 e n he t hi e op a a ns l ui t e nd be s l ui

Nadere informatie

Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4

Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4 Ontwerp POL-aanvulling Gebiedsontwikkeling Klavertje 4 Ee n r u i m t e l i j ke c o n o m i s c h C r a d l e 2 C r a d l e p e r s p e c t i e f v o o r -L i N m o b o u r ; d g p a r t i ë l e h e r

Nadere informatie

Onderzoek naar de maatschappelijke participatie van de Vlaamse 60-plusser.

Onderzoek naar de maatschappelijke participatie van de Vlaamse 60-plusser. Onderzoek naar de maatschappelijke participatie van de Vlaamse 60-plusser. Soort: Eindwerk in de Agogische Wetenschappen Student: Bieke Vens Promotor: Prof. Dr. D. Verté Opdrachtgever: vzw S-Plus Academiejaar

Nadere informatie

Tijd om even een beknopte boom op te zetten

Tijd om even een beknopte boom op te zetten Tijd om even een beknopte boom op te zetten Beknopt Handboek Bedrijfstakpensioenfondsen Het Bedrijfstakpensioenfonds - Welke ondernemingen krijgen er mee te maken en wat zijn de nan i le risi o s wanneer

Nadere informatie

Nieu s rief jeugdopleidi g

Nieu s rief jeugdopleidi g Nieu s rief jeugdopleidi g ZATERDAG MAART JAARGANG, NR VOORBEREIDINGEN SEIZOEN - GESTART O da ks dat het huidige seizoe og olop gaa de is, zij de oor ereidi ge op het ieu e seizoe al a start. Door hier

Nadere informatie

m Page 1 of 12 Alle persberichten over Jouw 5-S terren R a d io F orest. Bron - F M R a d i o/ R a d i ov i s i e 0 4 d e c e m b e r 2 0 0 4 F orest: V a n D ex ters en U ltiem e K erstpla ten V a na

Nadere informatie

MKB-vriendelijk aanbesteden 14 November 2014

MKB-vriendelijk aanbesteden 14 November 2014 MKB-vriendelijk aanbesteden 14 November 2014 H.C.A. Zwitserloot Beng, inkoopmanager Bizob Opgericht door de deelnemende gemeenten 2003; Bizob is van en voor de 18 gemeenten, daarnaast werken wij voor organisaties

Nadere informatie

Al g e m e e n : O p a l o n z e a a n b i ed i n g en, a a n v a a r d i n g en, m ed ed el i n g en en o v er een k o m s t en v o o r o n d er s t a a n d e v er r i c h t i n g en z i j n u i t s l

Nadere informatie

J A P U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I G I T K U I H U U K O Z A E I Z J L O G P B E L V H P

J A P U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I G I T K U I H U U K O Z A E I Z J L O G P B E L V H P 1 80 Cijfers(45) Beschikbare letters: A B E G H I J K L O S T U V J A U O I Z S E O G K G J V S Z H T J U Z V I O E U A L I V K I B G T H G I T K U O H B I I H U U K O Z A E I Z J L O G G J B A Z E S H

Nadere informatie

Reglement voor het gebruiken van het gemeentelijk materiaal

Reglement voor het gebruiken van het gemeentelijk materiaal Reglement voor het gebruiken van het gemeentelijk materiaal Algemeen Art.1. Het gem eent eb est uur st elt m at eriaal t er b eschikking van elke Moorsleed se vereniging of init iat ief voor inw oners

Nadere informatie

Nader onderzoek handhaving bra n d ve i l i g h e i d

Nader onderzoek handhaving bra n d ve i l i g h e i d Nader onderzoek handhaving bra n d ve i l i g h e i d E i ndra p p o r t a ge de e l o nde r z o e ke n N I B R A 109 110 c a f é b ra nd nie u w j a a r s na c ht Vo o r wo o rd In het ka der van het

Nadere informatie

Voorwoord. B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s,

Voorwoord. B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s, Voorwoord B e s t e le e r l i n g e n o u de r s / v e r z o r g e r s, V o o r j e l i gt het prog r amma van toe t s i ng en a f s l u i t i n g ( P TA ) v a n Be u k en r o d e Ond e r w i j s. B e

Nadere informatie

Krimpen a/d IJs s el & QuaWonen S amen op koers. 15 maart 2011 Rita S choen en R ob van den B roeke

Krimpen a/d IJs s el & QuaWonen S amen op koers. 15 maart 2011 Rita S choen en R ob van den B roeke Krimpen a/d IJs s el & QuaWonen S amen op koers 15 maart 2011 Rita S choen en R ob van den B roeke Stadsregio Midden-Holland Wbv GWVlist Wst Gouderak 335 Stadsregio Rotterdam 1.085 Wst Samenwerking 239

Nadere informatie

Grafschriften uit de oudheid

Grafschriften uit de oudheid 1 3ous 39 Grchrin oudheid oor (SATB) Soranen Aln Tenoren Bn 1 q = 80 Er is een b Er is een Er is een Er is een b da d da d da d b da d ad ad ad ad door b door door door do b do do do dlik ta dlik ta dlik

Nadere informatie

B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+

B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+ B01 B02 B03 B04 B05 B06 B07 B08 B09 B10 B11 B12 B13 B14 B15 B16 B17 B18 B19 BR* BR+ LH 262 BK JV 151 FA KR 069 MU ET 160 TK VK 010 MT JE 139 EN AW 228 WI KT 247 BI BT 172 FA PW 261 BK HF 119 EN NF 107

Nadere informatie

D D O U O D y p o t h e e k v o r m e n 250 hypotheekvormen en u ziet door de bomen het bos niet meer? N ee, l a a t u niet in de w a r breng en: in f eite zij n er ma a r 5 basisvormen. ierop komen ec

Nadere informatie

Afra en Willem Schilder (2)

Afra en Willem Schilder (2) Afra en Willem Schilder (2) Hysterisch mens " Toen de ambulances er waren, ging ik naar buiten om de broeders te roepen: "Ik heb kindere n boven, die moeten naar het ziekenhuis!" Maar ze wilden niet naar

Nadere informatie

Drukkerij Van de Sande Ambachtshof 1, 2632 BB Nootdorp

Drukkerij Van de Sande Ambachtshof 1, 2632 BB Nootdorp Dij V S Amcf, 2632 BB N Dij V S - SD - S Pi - Bc.l Hii - Iiw - H Cll - D Ec - Fmiliijf - Mw 200 Amcf - T mi - Omij - Gmlij cii Dllli Aciii - P P: w,, wii - P: iil,, i, l - Af P: ij, ill, w, c, zi Oz l

Nadere informatie

Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving

Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving Bij la ge 1 Ver keers bor den met om schrij ving........................................................................ Snelheid A1 Maxi mum snel heid A2 Einde maxi mum snel heid A3 Maxi mum snel heid

Nadere informatie

Media Plaza 4 november 2008. - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl

Media Plaza 4 november 2008. - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl Media Plaza 4 november 2008 - Luuk Roovers - www.vicus.nl info@vicus.nl Agenda Introductie Introductie in SQL-Ledger ERP Koppelingen Live? Vragen 03-11-08 Copyright 2007 Vicus ebusiness Solutions bv 2

Nadere informatie

Duurzaamheid in een notendop

Duurzaamheid in een notendop Duurzaaheid i e otdop Savattig Duurzaaheidsvslag 2009 Astda RAI heeft hoge abities op het gebied va Maatschappelij Vatwoord Ode. We hebb os voorgo o i 2013 de eest duurzae locatie voor evet te zij i Europa.

Nadere informatie

V O O R KINDEREN OP DE B A S ISSCHOOL

V O O R KINDEREN OP DE B A S ISSCHOOL P UBLIEKSVERSLAG MIND F UL SCHOOLS P ROGRAM, EEN MINDFULNESS TR A INING V O O R KINDEREN OP DE B A S ISSCHOOL DIT VER SLAG G AAT OVE R E EN O NDER ZOEK NAAR DE E FFECTIVITEIT V AN HET MI ND FUL SC HOOLS

Nadere informatie

Spetterend Sprookjeskamp met de Kapoenen

Spetterend Sprookjeskamp met de Kapoenen Spetterend Sprookjeskamp met de Kapoenen 2008-2009 Kampinformatie: W e ve r t r e k k e n me t een magi s c h e koe t s / b u s op 5 augustus om 08.00h op de parking van de Aldi. Op 11 augustus zull e

Nadere informatie

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m

H 0 5 R R -F 5 x 1, 5 m m I b u w k k p l t H I C 6 4 4 0 3 X G l v r s t d z h d l d g t l z! B s t k l t, D k u v r h t k p v -p r d Bu c kt W h p d t u d b s t r s u l t t v r k r p r d u c t, d t v r v r d g d s m t d l l r

Nadere informatie

geurt s /meertens Adres: Mathematisch Centrum, 2 e Boerhaavestraat 4 9, Amsterdam Telefoon: (020)947272 Kunsthandel: G a le rie S wa rt, Amsterdam

geurt s /meertens Adres: Mathematisch Centrum, 2 e Boerhaavestraat 4 9, Amsterdam Telefoon: (020)947272 Kunsthandel: G a le rie S wa rt, Amsterdam "1 geurt s /meertens p e rs o o n lijk : Leo Ge u rts (1 9 4 2, Den Haag) e n Lambert Meertens (1 9 4 4, A mst e r- dam) werken a l s programmeur b i j d e S t ic h t in g Mathematisch Centrum, Amsterdam.

Nadere informatie

De GO!-specifieke opleiding voor zorgcoördinatoren: ook iets voor jou?

De GO!-specifieke opleiding voor zorgcoördinatoren: ook iets voor jou? OPLE ID IN G A l s zorgc oör dinato r De GO!-specifieke opleiding voor zorgcoördinatoren: ook iets voor jou? geef j e elke dag vorm aa n zor g i n het basiso nde rwij s Om j ou d eze taak goe d te he lpe

Nadere informatie

onderzoeksopzet WATT Defin itieve versie dd 2 ju li 2010 1 D oel- en vraagstelling De reken kam er beoogt m et dit on derzoek de gem een teraad in zich t te geven in h et on tstaan van de fin an ciële

Nadere informatie

St appenplan Aanvr agen subsidie Mobilit eit sf onds

St appenplan Aanvr agen subsidie Mobilit eit sf onds St appenplan Aanvr agen subsidie Mobilit eit sf onds Kunst educat ie Kost en in het kad er van m ob ilit eit w ord en o p b asis van ar t ikel 12:3 CAO Kunst ed ucat ie 2012-2013 voor 50% gesub sid ieer

Nadere informatie

rijksdienst voor sociale zekerheid

rijksdienst voor sociale zekerheid rijksdienst voor sociale zekerheid Studenten tewerkgesteld met een overeenkomst voor studenten: derde kwartaal 2011 rijksdienst voor sociale zekerheid Open ba re in stel ling van So ci a le Ze ker heid

Nadere informatie

Is uw organisatie klaar voor de De W et W erk en Zekerhe id

Is uw organisatie klaar voor de De W et W erk en Zekerhe id Overtuig u van het nut van een WWZ scan Is uw organisatie klaar voor de Wet Werk en Zekerheid? De W et W erk en Zekerhe id De W et W erk en Zekerhe id (W W Z) wij zigt het arb eids recht ingri jpe nd.

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN VERGADERLOCATIE HAANWIJK

ALGEMENE VOORWAARDEN VERGADERLOCATIE HAANWIJK A r t i k e l 1: A l gemeen 1. 1. I n d e ze vo o r w a a r d e n wo r d t v e r s t a a n o n d e r : a ) V e r g a d e r l o c a t i e H a a n w i jk : d e d o o r d e f a m i l i e B i n k e n / o f

Nadere informatie

Inventor 511. 49 Installatie

Inventor 511. 49 Installatie Inventor 511 49 Installatie 512 Inventor 49.1 Vooraf 513 49.1 Vooraf Overwegingen Vaak wordt inventor verkeerd geinstalleerd, bijvoorbeeld met de instelling inches in plaats van mil li me ters of een bi

Nadere informatie

Indien deze download een KOORUITTREKSEL bevat dan hebt u met deze aanschaf het recht verworven om dit gedeelte maximaal dertig keer te kopiëren.

Indien deze download een KOORUITTREKSEL bevat dan hebt u met deze aanschaf het recht verworven om dit gedeelte maximaal dertig keer te kopiëren. Dit erk uit de einkel van Bureau Mamre / Mamre Liturgie etret een legale donload voor eigen geruik Voor dit estand zin de auteursrechten etaald Ga met dit estand dus zorgvuldig om; gee het estand dus niet

Nadere informatie

VOORBEELD VOORBE VOORBEELD

VOORBEELD VOORBE VOORBEELD OR OORD VO VOORD VOORBE LD VOORD VOORD EL EELD VOO D VOORD VOORD V ORD OOR E ELD VOORD V VOORD 2012 OR OORD VO VOORD VOORBE LD VOORD VOORD EL EELD VOO D VOORD VOORD V ORD OOR E ELD VOORD V VOORD JANUARI

Nadere informatie

Debat Bestuurlijke Handhaving Bra n d ve i l i g h e i d

Debat Bestuurlijke Handhaving Bra n d ve i l i g h e i d Debat Bestuurlijke Handhaving Bra n d ve i l i g h e i d D e e l n e m e rs Bestuurders en uitvoerders D h r. W. van de Bospoort, coördinator aanpak brandveiligheid binnenstad Amsterdam D h r. J.H. Ehrismann,

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Centraal Bureau voor de Statistiek. Inhoud. Overige ge ge vens (Niet in dit Statistisch bulletin opgenomen)

Statistisch Bulletin. Centraal Bureau voor de Statistiek. Inhoud. Overige ge ge vens (Niet in dit Statistisch bulletin opgenomen) Centraal Bureau voor de Statistiek Statistisch Bulletin 57e jaar gang no. 42 / 25 oktober 2001 Inhoud Overige gegevens pag. 1 Arbeid Werkloosheidscijfers juli 2001 september 2001. pag. 2 Cao-lonen per

Nadere informatie

De competenties van de nieuwe burgemeester van Helmond: het oordeel van de burger

De competenties van de nieuwe burgemeester van Helmond: het oordeel van de burger De competenties van de nieuwe burgemeester van Helmond: het oordeel van de burger Onderzoek en Statistiek, februari 2012 Inleiding Gemeente Helmond Onderzoek en Statistiek Gooitske Marsman Februari 2012

Nadere informatie

Dertien procent van de Belgische bedrijven ontsloeg al informaticus wegens onethisch gebruik computergegevens

Dertien procent van de Belgische bedrijven ontsloeg al informaticus wegens onethisch gebruik computergegevens Dertien procent van de Belgische bedrijven ontsloeg al informaticus wegens onethisch gebruik computergegevens Antwerpen, 11 februari 2011 Iets meer dan een kwart van de Belgische bedrijven ondervond al

Nadere informatie

Wat kunnen we voor u betekenen?

Wat kunnen we voor u betekenen? ? W? D N T N, V S N,. M. E. D,. H T N. D N. W? E! H N D N N,. T. D N T. H N. H 22. D N,. S. E N ;. O N. M N. Z N. O N. I N. 9 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X IJ Z,, -. A B C D E F G H I

Nadere informatie

So cial m e dia: no o dza k elijk of ov erb o dig?

So cial m e dia: no o dza k elijk of ov erb o dig? A chtergrond So cial m e dia: no o dza k elijk of ov erb o dig? Door: Kristel Schreurs Info b esit as. H e t zo u d é tre n d o n d er jo n g ere n zijn. In hun a n gst o m nie ts t e misse n ra k e n

Nadere informatie

Sinterklaasliedjes. Sinterklaas Kapoentje. poen - tje, œ œ. Sinterklaasje bonne bonne bonne. Hop, hop hop! Paardje in galop. recht - ga - nu in

Sinterklaasliedjes. Sinterklaas Kapoentje. poen - tje, œ œ. Sinterklaasje bonne bonne bonne. Hop, hop hop! Paardje in galop. recht - ga - nu in Sterklaasliedes & c Sterklaas Kapote S - klaas ka - po - te, gooi m scho - te, & gooi m laars - e, Dank u S - klaas - e! & c St - klaas - e Sterklaase bonne bonne bonne bon -ne bon- ne bon - ne, gooi m

Nadere informatie

!""#$"%$&'&(&%)*+,-+#&./01&(&%2,,+#&' !"#$!"#$ Huisblad van Hanzeheerd De Bongerd en Brinkhoven %&'"()*+$",$-%*".$&/ 0!"#$)$$&/

!#$%$&'&(&%)*+,-+#&./01&(&%2,,+#&' !#$!#$ Huisblad van Hanzeheerd De Bongerd en Brinkhoven %&'()*+$,$-%*.$&/ 0!#$)$$&/ !""#$"%$&'&(&%)*+,-+#&./01&(&%2,,+#&'!"#$!"#$ Huisblad van Hanzeheerd De Bongerd en Brinkhoven %&'"()*+$",$-%*".$&/ 0!"#$)$$&/ Voor slechts 20 euro plaatst u al een Hanzemini! Staat u hier in onze volgende

Nadere informatie

Gen e r a l i Ar b e i d s Ong e s c h i k t h e i d s Ver z e k e r i n g. Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom arbeidsongeschiktheid

Gen e r a l i Ar b e i d s Ong e s c h i k t h e i d s Ver z e k e r i n g. Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom arbeidsongeschiktheid Gen e r a l i Ar b e i d s Ong e s c h i k t h e i d s Ver z e k e r i n g Gen e r a l i Ar b e i d s Ong e s c h i k t h e i d s Ver z e k e r i n g Financiële zekerheid en een complete aanpak rondom

Nadere informatie

www.kuyperhof.nl Bouwnummer A1, A2, A8, A14 Vanaf E 205.500,- v.o.n.

www.kuyperhof.nl Bouwnummer A1, A2, A8, A14 Vanaf E 205.500,- v.o.n. Ridderkerk A, A, A, A e, e, e en e verdieping Driekamerappartement m Royale woonkamer/keuken van circa 0 m met veel lichtinval en een aangrenzend balkon. op de eerste verdieping. Privé parkeerplaats op

Nadere informatie

le r e n k e nne n e n de uni e k e ei ge nsc ha ppe n z el f te e rv ar e n:

le r e n k e nne n e n de uni e k e ei ge nsc ha ppe n z el f te e rv ar e n: Handleiding TYPO3 Handleiding en gegev ens CMS DR ecom m TY PO 3 Di t d oc ume nt bev a t e e n v er k or te ha ndl e i di ng Typo3 e n g ee ft u sne l e e n id e e va n de w e r ki ng e n ge br ui k er

Nadere informatie

BETER FOTOGRAFEREN MLU Mirror Lock-Up

BETER FOTOGRAFEREN MLU Mirror Lock-Up BETER FOTOGRAFEREN MLU Mirror Lock-Up DE SPIEGEL VAN TE VOREN OPKLAPPEN... JA OF NEE? De test s die g edaan zijn werden g edaan vanaf statief en het o n- derwerp wa s een vel papier met tek st, zo dat

Nadere informatie

Presentation Slides Author Teacher Date Time. # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It

Presentation Slides Author Teacher Date Time. # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It # Nickname ID Poll Open Ended Quiz Draw It Presentation Slides Author Teacher Date Time Focus groups UDL (2) 11 Ron Barendsen Ron Barendsen 05/15 12:22 # of Students Student Participation Quizzes Correct Answers 16 58% 0% Student List # Nickname

Nadere informatie

BETER FOTOGRAFEREN. Foto's maken voor een witte achtergrond MOEILIJKER DAN HET LIJKT. 2) Gebruik handmatige belichting om alleen de achtergrond te

BETER FOTOGRAFEREN. Foto's maken voor een witte achtergrond MOEILIJKER DAN HET LIJKT. 2) Gebruik handmatige belichting om alleen de achtergrond te BETER FOTOGRAFEREN Foto's maken voor een witte achtergrond MOEILIJKER DAN HET LIJKT Als u ooit een serieuze poging heeft gedaan om mensen of dingen voor een zuiver witte achtergrond te fotograferen, dan

Nadere informatie

Combinatoriek-mix groep 2

Combinatoriek-mix groep 2 Combatore-mx groep Tragsweeed, ovember 0 Theore De opgave deze hadout hebbe allemaal wat te mae met éé of meer va oderstaade oderwerpe Belagrj bj het mae va opgave s om et allee de theore de je et goed

Nadere informatie

Bladmuziek. onderbouw 2015-2016 / 2. Inhoud

Bladmuziek. onderbouw 2015-2016 / 2. Inhoud 21e aargang Trefwoord, aflevering 2 opyright Kwintesss, 2015. Het aan schol, die geabonneerd zin op Trefwoord, toegestaan alle voor intern gebruik geelt van dit materiaal te kopiër te vermigvuldig. Inhoud

Nadere informatie

DE MARKETING ACHTER DE VERKOOP VAN UW JACHT

DE MARKETING ACHTER DE VERKOOP VAN UW JACHT DE MARKEING ACHER DE VERKOOP VAN UW JACH AMSERDAM ANIBES HINDELOOPEN LOOSDRECH MONNICKENDAM PALMA SIN ANNALAND SNEEK D AABASE/ZOEKSYS EM EN Een wereld aan mogelijkheden De informatie over uw jacht wordt

Nadere informatie

Project Tankopslag. Inspectiemodule

Project Tankopslag. Inspectiemodule Project Tankopslag. Inspectiemodule Kees Theune Lambda Advisering B.V. 3, 5 en 9 oktober 2012 Voorbeelden tankfalen Voorbeeld tankfalen (2) Voorbeeld tankfalen (3) Voorbeeld tankfalen () Voorbeeld tankfalen

Nadere informatie

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Greenpeace is een organisatie die ereldijd opkomt voor het milieu. We illen de natuur en de dieren daarin beschermen.

Nadere informatie

11Stap 11Co rectiesverzenden

11Stap 11Co rectiesverzenden 11Stap 11Co rectiesverzenden Me t d e aan g ifte lo o n he ffin g e n le ve rt u o n s g e d e taille e rd e in ko m e n sg e g e ve n s p e r w e rkn e m e r aan (w e rkn e m e rsg e g e ve n s). D e

Nadere informatie

EXASUN PRODUCTS POWER THAT LASTS

EXASUN PRODUCTS POWER THAT LASTS EXASUN PRODUCTS POWER THAT LASTS HET EE G L A S - GR S T E BACK C LAS Z O N N E O N TA C T T E R W PA N E E L ERELD! EXASUN PRODUCTS POWER THAT LASTS BLACK GLASS MODULE 285-290-295Wp BLACK MYSTIEK SOLAR

Nadere informatie

Intern communicatie systeem voor de horeca

Intern communicatie systeem voor de horeca Intern communicatie systeem voor de horeca Gebruikershandleiding Versie 2.7 Werkt in horeca! Inhoudsopgave 1 Inloggen 3 1.1 Inloggen 3 1.2 Module selecteren 3 2 Feebz Settings 4 2.1 Mailgroepen 5 2.2 Gebruikers

Nadere informatie

Nationaal Ondernemers Onderzoek. Tabellenrapportage. Januari 2007

Nationaal Ondernemers Onderzoek. Tabellenrapportage. Januari 2007 Nationaal Ondernemers Onderzoek Tablrapportage Januari 2007 Nijmeg (hoofdkantoor) Amsterdam t +31 (0)24-350 27 97 Waalkade 5 Nieuwezijds Voorburgwal 21 f +31 (0)24-350 27 98 6511 XP Nijmeg 1012 RC Amsterdam

Nadere informatie

OOSTENDE januari 2017 OOSTENDE februari 2017

OOSTENDE januari 2017 OOSTENDE februari 2017 OOSTENDE januari 2017 OOSTENDE februari 2017 01 zo 02:40 4,53 09:18 0,24 16 ma 03:25 4,71 10:10-0,10 01 wo 03:39 4,72 10:31 0,01 16 do 04:28 4,57 11:11 0,10 14:59 4,65 21:31 0,43 15:51 4,75 22:27 0,36

Nadere informatie

Studiedag Remediaal. 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl)

Studiedag Remediaal. 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl) Studiedag Remediaal 25 maart 2011 Sui Lin Goei (s.l.goei@vu.nl) 1 Dyscalculie - een nieuw verschijnsel? Rekenexperimentje (TTR en ABC-toets) Ernstige reken/wiskundeproblemen en dyscalculie: zomaar twee

Nadere informatie

Bouw bijzonder, bouw zelf op De Scheifelaar in Veghel

Bouw bijzonder, bouw zelf op De Scheifelaar in Veghel Bouw bijzonder, bouw zelf op De Scheifelaar in Veghel A50 richti Uden/Ossng Ve g h e l h sc d on m A50 richti Eindhovenng l He 2 Bo Ontdek De Scheifelaar in Veghel De Sc he ife la a r is b e r e ikba a

Nadere informatie

Combinatoriek groep 2

Combinatoriek groep 2 Combatore groep Mx: ducte, ladeprcpe, bomaalcoëffcëte, paaseereprcpe Tragsweeed ovember 015 Theore De opgave deze hadout hebbe allemaal wat te mae met éé of meer va oderstaade oderwerpe Belagrj bj het

Nadere informatie

e e n b o s t u l p e n

e e n b o s t u l p e n een bos tulpen E e n p r o j e c t v a n Ge r C. Bo u t, Al b e d a Co l l e g e, Euroskills 2008, KMR, OBM-Ri j n m o n d, PWS, SKVR e n Villa Ze b r a Tulpen uit Amsterdam??? Nee, natuurlijk niet: Tulpen

Nadere informatie

Bijlage 5 Begroting warmtekosten klein zakelijke markt

Bijlage 5 Begroting warmtekosten klein zakelijke markt CON MOir OF O El Bijlage 5 Begroting warmtekosten klein zakelijke markt Rekenmodel warmtewet 9V3309/R004/EVD/Nijm2b Concept eindrapport (versie 2) 7 augustus 2009 D 0 0 0 0 0 0 D In deze bijlage zijn de

Nadere informatie

Truma Secumotion. Gebruiksaanwijzing

Truma Secumotion. Gebruiksaanwijzing Truma Secumotion Toepassingsgebied De Truma gasdrukregelaar SecuMotion zorgt voor een gelijkmatige gasdruk van 30 mbar bij een toegestane ingangs druk van 0,3 16 bar. SecuMotion regelt en bewaakt het verbruik

Nadere informatie

Medewerkers van IBN aan de slag bij Kuehne & Nagel. Werk met diploma

Medewerkers van IBN aan de slag bij Kuehne & Nagel. Werk met diploma Medewerkers van IBN aan de slag bij Kuehne & Nagel. Werk met diploma Hoe kan functiedifferentiatie kansen bieden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt? En hoe kunnen daarmee (toekomstige) personeelstekorten

Nadere informatie

Online leren lezen - Overzicht van de oefeningen

Online leren lezen - Overzicht van de oefeningen Online leren - Overzicht van oefeningen Cursief = voorbeeld Kern S ik kim sim MKM KM Zoek (sleep) k van kim en -positie letters m (tussen letters uit ze Klik als je i ziet (flitsletters) Zoek /k/ /i/ /m/

Nadere informatie

O v e n C S M 6 9 3 0 0 G G e l i e v e e e r s t d e z e g e b r u i k e r s h a n d l e i d i n g t e l e z e n! B e s t e k l a n t, D a n k u v o o r h e t a a n k o p e n v a n epe rn o d ub ce t

Nadere informatie

wat voor weer zou het zijn in den haag Bannink A7 dit goed voor uit voor dit uit goed .# E waar strand het waar strand het heen doe doe heen doe doe

wat voor weer zou het zijn in den haag Bannink A7 dit goed voor uit voor dit uit goed .# E waar strand het waar strand het heen doe doe heen doe doe arr bt weijma okt 2014 1 ^` Bannk ^` ^` s # # b goed dit s woon # M ton of % ^` s # b goed dit # s woon # M ton of 6 # Nice Nice % # iṇ # bun # ga low dicht strand bun # ga low dicht waar strand # waar

Nadere informatie

Vo o r e e n g lo baal indruk v an mijn aanbo d: Kijk o p e e rs te indruk bo v e naan mijn s ite. De datum achter het item geeft de actualiteit aan

Vo o r e e n g lo baal indruk v an mijn aanbo d: Kijk o p e e rs te indruk bo v e naan mijn s ite. De datum achter het item geeft de actualiteit aan Affiches Bureau Total Des ign 1963) Beste belangstellende, Voorgesteld: Dirk de Wit Mijn verzameldrang uit het recente verleden heeft geleid tot een collectie design documentatie, waarvan ik deels afscheid

Nadere informatie

Gy naeco l og ie Uro l og ie. De TV TO- o perat ie voor u r i never l ies bij inspa n n i ng

Gy naeco l og ie Uro l og ie. De TV TO- o perat ie voor u r i never l ies bij inspa n n i ng Gy naeco l og ie Uro l og ie De TV TO- o perat ie voor u r i never l ies bij inspa n n i ng D eze folder is een aa np a ss i ng van de folder De TV T- opera t i e vo or u ri neverl i es bij insp a n n

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

v v I I I 10 P I 316, 10

v v I I I 10 P I 316, 10 GELUDSSNELHED Het bijkt dat de gemiddede kinetische enegie van de moecuen evenedig is met de absoute tempeatuu. De sneheid van de moecuen van een gas is evenedig met de vootpantingssneheid van geuid. eeken

Nadere informatie

De competenties van de nieuwe burgemeester van Helmond: het oordeel van de burger

De competenties van de nieuwe burgemeester van Helmond: het oordeel van de burger De competenties van de nieuwe burgemeester van Helmond: het oordeel van de burger Onderzoek en Statistiek, februari 2012 Inleiding Burgemeester Jacobs heeft aangegeven dat hij per 1 november 2012 stopt

Nadere informatie

Legende. projectperimeter gemeentegrens Laakdal landinrichtingsproject de Merode

Legende. projectperimeter gemeentegrens Laakdal landinrichtingsproject de Merode LANDI NRI CHTI NG dm ro d, Prin sh rl ijkpl l nd S o o z g rij n Pso ri o n w rp L n din ric hin g sp l n K r 1:siu rin gbin n n dmro d Lgnd projcprir gngrns Lkdl lndinrichingsprojc d Mrod b ro n : V c

Nadere informatie

oefenen met spelling A

oefenen met spelling A oefenen met spelling A Oefenen met spelling A 0 Spellingsproblemen Cd-rom A eenvoudige eenlettergrepige woorden eenvoudige eenlettergrepige woorden woordbegin: sp, sl, st, tr woordeind: twee medeklinkers

Nadere informatie

DELTA LLOYD LIFE 'INZICHTGEVENDE PENSIOENINFORMATIE VOOR KLANT EN TUSSENPERSOON'

DELTA LLOYD LIFE 'INZICHTGEVENDE PENSIOENINFORMATIE VOOR KLANT EN TUSSENPERSOON' DELTA LLOYD LIFE 'INZICHTGEVENDE PENSIOENINFORMATIE VOOR KLANT EN TUSSENPERSOON' De Bel gi sche levens verze ke ringstak van de Del ta Lloyd Group, Del ta Lloyd Li fe (DLL), is een ambitieuse financiële

Nadere informatie

Lees U laat uw kind de eerste set woorden van de week voorlezen. Deze woorden staan rechtsboven op iedere uitlegkaart.

Lees U laat uw kind de eerste set woorden van de week voorlezen. Deze woorden staan rechtsboven op iedere uitlegkaart. Snel aan de slag! Wat heeft u nodig? Het juiste Spelling in beeld-oefenboekje Een schriftje waar uw kind in kan werken Een pen waarmee uw kind prettig werkt Een markeerstift of een aantal kleurpotloden

Nadere informatie

Rolluike. Rolluiken ZonweRing RoldeuRen insectenwering

Rolluike. Rolluiken ZonweRing RoldeuRen insectenwering Rolluike I ou -, op ou - e oo zet olluike E e gie espa e d: isolaie e zo e i g oo ieu ou e e o aie situaies K aliteit: duu zaa o osie este dig alu i iu, Made i Ge a Veiligheid: da kzij li d o tage e opil

Nadere informatie

Verklaring kolommen Tape Lite

Verklaring kolommen Tape Lite Verklaring kolommen Tape Lite kolom naam inhoud mogelijke waarden grootte verplicht? A ACTION_CODE Deze code geeft aan wat er met de aangifte dient te gebeuren A= add M= modify 1 nee, doch wel aan te raden;

Nadere informatie

Het register van akten van de burgerlijke stand

Het register van akten van de burgerlijke stand Het register van akten van de burgerlijke stand 91 door Hans Merckens Zo als ker ke lij ke re gis ters er voor ker ke lij ke aang if tes en voor het vast leg gen van de voor de kerk be lang rij ke za ken,

Nadere informatie

Reconstructie van de b rand in bar t Hemeltje in Vo l e n d a m

Reconstructie van de b rand in bar t Hemeltje in Vo l e n d a m Reconstructie van de b rand in bar t Hemeltje in Vo l e n d a m T NO I r. P.H.E. van de Leur I r. M. Öhlin I ng. P. B. Reijma n 96 R e c o ns t r uc t ie van de bra nd 1 I n l e i d i n g In de nie u w

Nadere informatie

Les 1 Inleiding / Pensioenen in de loonheffing

Les 1 Inleiding / Pensioenen in de loonheffing Deze schriftelijke cursus staat onder redactie van: Les 1 Inleiding / Pensioenen in de loonheffing Mr. J.J. Buijze CPL 2010 Fis caal up to Date bv Hoe wel ui ter ste zorg is be steed aan de cursus Fis

Nadere informatie

Ouders Edward Jonk (1)

Ouders Edward Jonk (1) Ouders Edward Jonk (1) E d w a rd Jonk is in de brand omgekomen. Uit de verhalen maken zijn ouders op dat hij eerst in de Amvo was geweest. Toen daar de bel ging, is hij naar t Hemeltje gegaan. Na de o

Nadere informatie

Enquê tê mobiêlê têlêfonischê bêrêikbaarhêid Gorinchêm

Enquê tê mobiêlê têlêfonischê bêrêikbaarhêid Gorinchêm Enquê tê mbiêlê têlêfnischê bêrêikbaarhêid Grinchêm Geeft het mbiele netwerk in de binnenstad van Grinchem bij individuele gebruikers prblemen f is het een grter prbleem? Aanleiding Stadsbelang Grinchem

Nadere informatie

INHOUD COLOFON. Redactie: W. v. Midlum - Lay out Bes tuur stichting OPS - eindredactie. Opla ge: 750 exem pla ren. issn: 1572-770X

INHOUD COLOFON. Redactie: W. v. Midlum - Lay out Bes tuur stichting OPS - eindredactie. Opla ge: 750 exem pla ren. issn: 1572-770X COLOFON Redactie: W. v. Midlum - Lay out Bes tuur stichting OPS - eindredactie Opla ge: 750 exem pla ren issn: 1572-770X Co py right: Arti ke len mo gen met naam en bron ver mel ding over ge no men wor

Nadere informatie