MS en wonen. Visieoefening MS-Liga. Universal Design. Aromatherapie. Salon van het testament. In deze editie: Jaargang 4 nr. 3 sept., okt., nov.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "MS en wonen. Visieoefening MS-Liga. Universal Design. Aromatherapie. Salon van het testament. In deze editie: Jaargang 4 nr. 3 sept., okt., nov."

Transcriptie

1 Jaargang 4 nr. 3 sept., okt., nov AFGIFTE KANTOOR 3500 Hasselt 1 P2A9117 In deze editie: Visieoefening MS-Liga Universal Design Aromatherapie Salon van het testament MS en wonen Een driemaandelijkse uitgave van de vzw MS-Liga Vlaanderen

2 Jaargang 4 - nr. 3 sept., okt., nov Driemaandelijkse uitgave van de vzw MS-Liga Vlaanderen In dit nummer Edito 3 Coveroto: Ake van der Velden Uit de medische wereld 4 Column 10 Wellness 12 Sociaal beleid 16 Uit de werking 28 Op de praatstoel 40 Communicatie en 46 fondsenwerving (Inter)nationaal 49 Vrije tijd 57 Tips en seintjes 60 Colofon 62

3 3 Editoriaal Beste lezer Mijn moeder was 35 toen bij haar de diagnose MS werd vastgesteld. In het begin veranderde er niet veel. Haar leven ging voort zoals voorheen, maar zij las alles wat zij over de ziekte kon vinden. Geen van de folders, websites of boeken kon haar echter vertellen waarom zij MS kreeg, of hoe haar leven verder zou verlopen. Moeder moest na verloop van tijd haar werk opgeven en ze moest zich behelpen met kruipen in plaats van stappen. Er was nooit genoeg geld voor hulp in huis, de enige oplossing was je te laten hospitaliseren. Het was niet alleen de snelle evolutie van de ziekte die mijn moeder aantastte - en ons, haar gezin - het was vooral de snelle aftakeling van haar levenskwaliteit, haar zelfvertrouwen, haar onafhankelijkheid. En levenskwaliteit is iets waarvoor het de moeite is om te vechten, in ieder land in de wereld. Op die manier opent J.K. Rowling, schepper van de Harry Potter fantasieserie, het voorwoord van de Internationale Principes om de Levenskwaliteit van Personen met MS (PmMS) te promoten van het wereldwijde Internationale MS Forum (MSIF). Dit document is zo belangrijk, omdat het weergeeft wat PmMS verlangen, wat voor hen de levenskwaliteit bepaalt. Eén van deze 10 basisprincipes luidt: Toegang tot publieke gebouwen en de beschikbaarheid van aangepaste toegankelijke woningen en appartementen, is van essentieel belang voor de onafhankelijkheid en de levenskwaliteit van PmMS. handeling van de ziekte en haar symptomen, naar de behandeling van het individu als een persoon in haar geheel. Met aandacht voor toegankelijkheid tot de zorg, zelfstandigheid van de patiënt en behoud van werk, aangepaste opleidingen, en veel andere aspecten in functie van het welzijn van de patiënt. Maar ook de MS-Liga Vlaanderen moet toegankelijk zijn, en onderdak bieden aan de PmMS vandaag in deze 21ste eeuw. De Liga moet een toegankelijke vereniging zijn, waar PmMS zich thuis voelen en waar ze vinden waar ze behoefte aan hebben. Hiervoor hebben we de visieoefening Visie2020 opgestart met als doel de organisatie in staat te stellen om beter en kwaliteitsvoller aan de huidige noden en behoeftes van PmMS te beantwoorden en daaruit volgend ook aan de toekomstige vragen in een sterk veranderende maatschappelijke omgeving. We willen op die manier een door allen gedragen beleid ontwikkelen waar alle neuzen in dezelfde richting staan om de toekomstige werking van de MS-Liga Vlaanderen te garanderen. We houden jullie op de hoogte. Ik wens jullie alvast veel leesplezier! Klaus KNOPS Voorzitter MS-Liga Vlaanderen In dit nummer van MS-Link willen we onze aandacht toespitsen op de problematiek van het wonen en de toegankelijkheid. In 1947 reeds definieerde de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) gezondheid als een toestand van fysiek, mentaal en sociaal welzijn, en niet langer als een afwezigheid van ziektes of zwakte. Een gevolg van deze benadering heeft de focus in de zorgsector verlegd van be- Foto: Ilse Fimmers

4 4 Uit de medische wereld Universal Design Ontwerpen voor Iedereen als nieuwe ontwerpbenadering Basis voor een toegankelijkere en flexibelere woonomgeving. Het wonen in een eigen woning is voor de meesten onder ons heel belangrijk. Een huis wordt bovendien voor meer dan één generatie gebouwd. Bewoners en bezoekers veranderen in de tijd. Woonwensen veranderen voortdurend. Noden van mensen verschillen. Mogelijkheden van mensen kunnen veranderen, er kunnen beperkingen optreden, tijdelijk of meer definitief Universal design als basisvereiste Mooi, praktisch en voor iedereen Foto: Ake van der Velden Een toegankelijke leefomgeving is vandaag uitgegroeid tot een basisrecht. Anderzijds vernemen we steeds meer over meegroeiwonen, intelligent wonen, bouwen voor het leven, aanpasbaar bouwen, flexibele woonvormen Ook in het kader van mensen met een beperking. Voor wat betreft publieke gebouwen spreken we over Integrale Toegankelijkheid. Dit betekent dat gebouwen, omgeving en dienstverlening bereikbaar, betreedbaar en bruikbaar moeten zijn voor iedereen op een onafhankelijke én gelijkwaardige manier. Integrale Toegankelijkheid is het doel, geen afzonderlijke oplossingen. Een streven naar een toegankelijkheid van alle omgevingen voor elke gebruiker, ook voor personen met beperkingen in zicht, gehoor en mobiliteit. Ook voor rolstoelgebruikers. De ontwerpprincipes van Universal Design zijn een aanbevolen middel om dat doel te bereiken. Toegankelijkheid werd in de voorbije jaren vaak enkel bedoeld voor specifieke doelgroepen en dus vaak met een stigmatiserend effect op de gebruiker: je bent een persoon met bepaalde noden, hierdoor kan je niet deelnemen aan de gewone gang van zaken en hiervoor zijn afzonderlijke oplossingen nodig. Voorbeelden hiervan zijn de aparte ingangen voor rolstoelgebruikers achteraan het gemeentehuis, het zwembad of een afzonderlijk loket bij een administratieve dienst. De hoofdingang is niet toegankelijk voor iedereen, dus de rolstoelgebruiker krijgt een aparte voorziening. De nieuwe Universal Design ontwerpbenadering daarentegen, streeft naar een stapsgewijze realisatie van principes van volledige bruikbaarheid voor iedereen. Concreet betekent dit, dat bij aanvang van elk ontwerpproces de vraag 'hoe kan een product, een grafische boodschap, een website, een gebouw of een publieke ruimte zowel functioneel als aantrekkelijk zijn voor een zo groot mogelijke diversiteit van gebruikers?' centraal staat. Zo moet bijvoorbeeld een grote verscheidenheid van personen op een aangename en gelijkwaardige wijze dezelfde lift of dezelfde toegang tot een publiek gebouw kunnen gebruiken. Zo kunnen bijvoorbeeld toestellen ontworpen worden die praktisch zijn voor iedereen, staand of zittend, voor groot en klein. Universal Design of Ontwerpen voor Iedereen kan beschouwd worden als een eigentijds en beloftevol antwoord op maatschappelijke toegankelijkheidseisen.

5 5 Foto: Ake van der Velden Mocht u meer willen lezen over de basisprincipes waarop het Universal Design-concept is gebouwd, dan kan ik u de volgende website aanbevelen: be - hoofdstuk Integrale Toegankelijkheid en Universal Design. Toepassingen in de individuele woningbouw en de woningbouw met aandacht Wat betekent Universal Design binnen de algemene woningbouw tot en met de woning met zorg? In dit meer specifiek woningaanbod worden we naast de mensen met beperkingen in mobiliteit, ook geconfronteerd met een grote groep bewoners die geen baat hebben bij een aangepaste woning, maar wel bij een toegankelijke, praktische en mooi ingerichte woning. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan de groter wordende groep ouderen. Een toegankelijke, mooie en praktische woning zou voor elke woning het uitgangspunt binnen het ontwerp moeten zijn. Dit betekent o.a. dat de woning zodanig ontworpen wordt dat ze kan meegroeien met de evoluerende wensen van de bewoners en dat er indien nodig, met minimale kosten aanpassingen kunnen gebeuren aan de veranderende situatie. Aanpasbaar bouwen is bouwen voor het leven, voor iedere gebruiker in alle omstandigheden. De principes van aanpasbaar en flexibel bouwen kunnen een antwoord zijn op de woonwensen van de meeste bewoners. In deze intelligente woning werd er nagedacht over het functioneren in de woning nu en in de toekomst. De eventuele aanpassingen staan niet op de voorgrond, ze zijn verwerkt in het doordachte concept van bouwen voor het leven. De eigen woning zou zo ingericht moeten zijn dat ze de beperkingen van de persoon minimaliseert. De toegankelijkheid in en rond de woning, samen met de functionele inrichting van de woonruimtes zelf, zijn onze belangrijkste aandachtspunten binnen de evaluatie van de woonomgeving. Een toegankelijk ontworpen woning zal steeds de graad van aanpasbaarheid verhogen, waardoor er minder ingrepen moeten voorzien worden achteraf. Een toegankelijke woning zal steeds meer geschikt zijn voor elke mogelijke bewoner, doordat in het basisontwerp reeds een aantal drempels vermeden zijn. Denk hierbij aan een drempelloze inkom of toegang naar het terras, aan een ruime inloopdouche, een vlot lopende schuifdeur Deze ingrepen hoeven geen meerkost te betekenen, maar moeten wel van in het begin van het ontwerp opgenomen worden. Zo n ontwerp lijkt een toepassing van gezond verstand en praktisch denken, maar wordt in de ontwerpfase meestal ingeperkt door andere prioriteiten binnen het ontwerpen, zoals o.a. de keuze voor de meer standaard uitvoering met de nodige drempels. Belangrijke principes De volgende belangrijke principes kunnen reeds vanaf het ontwerp voorzien worden. 1. Toegankelijkheid Vermijd drempels en onnodige niveauverschillen tussen vertrekken. Vlak het niveauverschil tussen het schuifraam en het terras zoveel mogelijk uit. Wanneer hieraan van bij het begin de nodige aandacht wordt besteed, kan de overgang van binnen naar buiten nagenoeg zonder niveauverschil, zoals bijvoorbeeld door een verzonken schuifraam. Zorg ervoor dat de deuren en de gangen voldoende breed zijn. Zo kan je er altijd met een kinderwagen, rolstoel of andere brede voorwerpen door. Denk maar aan

6 6 verhuissituaties zoals het binnen- of buitendragen van een nieuwe zetel of kast. 2. De keuze van de plek Aanpasbaar, flexibel bouwen begint bij de zoektocht naar een terrein of plek. Besteed bij het kiezen van een bouwgrond of woning aandacht aan de aanwezigheid van openbaar vervoer, openbare functies (gemeentehuis, bib ), winkels en horeca. 3. Uitbreidbaarheid en herorganisatie Aanpasbaarheid en flexibiliteit uiten zich ook op het vlak van het herorganiseren van de woonruimte, het opdelen en afsluiten van ruimtes Organiseer de ruimtes zo dat ze later een nieuwe functie kunnen krijgen. In een woning waar alle slaapkamers zich op de verdieping bevinden, kan een bureau op het gelijkvloers later een slaapkamer worden. Hetzelfde geldt voor de badkamer: een ruime berging kan later deze functie krijgen. 4. Indeling en organisatie De indeling en organisatie van een woning uit zich in de manier waarop de verschillende ruimten zich tot elkaar verhouden, waar ze gelegen zijn. Voorzie een gemakkelijke bereikbaarheid tussen de slaapkamer en de badkamer. 5. Van aanpasbaar naar aangepast Voor personen met verminderde mobiliteit, personen met een handicap of personen die in een zorgsituatie terechtkomen, is er de nood aan een aanpassing van de woonomgeving. Een aangepaste woning betekent dat een woning speciaal is afgestemd op de wensen en de behoeften van een welbepaald persoon. Soms is het aanbrengen van lichte aanpassingen en eenvoudige hulpmiddelen voldoende om langer zelfstandig in eigen huis te kunnen wonen. In andere situaties kunnen meer ingrijpende aanpassingswerken noodzakelijk zijn. Aanpasbaar, flexibel bouwen zorgt ervoor dat deze aanpassingen vlotter kunnen gebeuren. Het biedt geen garantie voor een individuele situatie. Praktische oplossingen en specifiek advies om het comfort en de veiligheid van bewoners en eventuele zorgverleners te verhogen, zijn in deze situatie steeds wenselijk. Besluit Het idee van meegroeiwonen, gesteund op de principes van Universal Design, is een dynamische visie op mens en ruimte, over de eigen woning en haar omgeving. Op woningniveau is aanpasbaar en flexibel bouwen het basiskenmerk. Het maakt dat een woning zich kan aanpassen aan zijn bewoners en niet omgekeerd. Aanpasbaar, flexibel bouwen begint reeds vanaf conceptfase en is een steeds voortdurend gegeven doorheen het bouwproject. Marijke DUPORTAIL Ergotherapeut adviesverlener Bronnen Foto: Ake van der Velden

7 GROTE VERMOEIDHEID Een eerder algemeen symptoom dat Multiple Sclerose kan verbergen. De ziekte herkennen en begrijpen, is al een eerste stap in de goede richting.? De kunst van het behandelen van MS rust op een totaalaanpak: een efficiënte en goed verdragen behandeling, maar ook een optimaal toedieningsschema, begeleiding bij het opstarten van de behandeling en tools die de opvolging van de behandeling gemakkelijker maken. Wil je meer informatie? Praat er over met je neuroloog.

8 8 Uit de medische wereld MS-Liga Vlaanderen steunt wetenschappelijk onderzoek Het ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek naar MS is één van de belangrijke pijlers van de MS-Liga Vlaanderen. Deze doelstelling wordt geconcretiseerd via het MS Steunfonds dat zich voor de selectie van projecten laat bijstaan door buitenlandse experten en een wetenschappelijk adviescomité. Dit laatste is samengesteld uit een vertegenwoordiger van iedere Vlaamse universiteit (Antwerpen, Brussel, Hasselt, Leuven, Gent) en een vertegenwoordiger van het Nationaal MS Centrum te Melsbroek, het Revalidatie & MS Centrum in Overpelt, de MS-kliniek Heropbeuring De Mick in Brasschaat en AZ Alma in Sijsele-Damme. Dit jaar werden er 8 wetenschappelijke projecten ingediend. Twee hiervan werden door de aangestelde experten geselecteerd voor financiering. MS-Liga Vlaanderen kende per project een bedrag van ongeveer euro toe. Over de 2 projecten Het eerste project dat voor financiering in aanmerking kwam is een project van Prof. Goris en Prof. Liston van de KU Leuven. Het is getiteld Van genotype tot immunofenotype in multiple sclerose. De onderzoekers vatten hun project als volgt samen: De precieze oorzaken van multiple sclerose (MS) zijn nog ongekend, maar er werd de laatste jaren belangrijke vooruitgang geboekt. Genetische studies, waarin onze onderzoeksgroep nauw betrokken was, leidden tot de identificatie van meer dan 50 genetische risicofactoren, die voornamelijk een rol spelen in het immuunsysteem en wijzen op de rol van bepaalde cellen. Naast de uitgesproken verschillen in klinisch ziekteverloop tussen personen met MS werden ook verschillen in resultaten van bepaalde testen, pathologie, immunologische en biologische eigenschappen meer en meer in kaart gebracht. Nieuwe behandelingen, elke met een specifiek veiligheids-efficiëntieprofiel, komen op de markt. De behandelende artsen worden dus geconfronteerd met de keuze van de juiste behandeling voor elke persoon op elk tijdstip. De ontbrekende informatie daartoe is hoe de verschillen tussen personen met MS op verschillende vlakken gecorreleerd zijn en welke informatie geschikt is om te vertalen naar een behandeling op maat van de individuele persoon met MS. In dit project beogen we een systematisch onderzoek van de effecten van genetische risicofactoren voor MS op het immuunsysteem van personen met MS en gezonde controlepersonen. Dit is mogelijk door het bundelen van de genetische en immunologische expertise van de onderzoekers. De bedoeling is te kunnen modeleren hoe genetische risicofactoren leiden tot de auto-immuunziekte MS en welke immunologische mechanismen voornamelijk actief zijn bij verschillende patiënten. De tweede studie gaat over Het effect van proteïne kinase A activatie op het energiemetabolisme in de hersenen, glutamaatspiegels en bloedvoorziening bij personen met MS. Het is een samenwerking tussen de universiteiten van Brussel (Prof. De Keyser, Dr. Cambron) en Gent (Prof. Debruyne). De onderzoekers verduidelijken hun onderzoeksproject als volgt:

9 9 Tot op de dag van vandaag zijn de behandelingsopties voor de progressieve vormen van MS erg beperkt. Deze vormen worden gekenmerkt door een diffuse axonale degeneratie in de witte stof, welke men niet kan afremmen met immunomodulerende behandelingen. Dit doet vermoeden dat deze fase niet louter door ontsteking gemedieerd is, maar dat andere mechanismen een rol spelen. Enkele studies hebben aangetoond dat in de witte stof van de hersenen van mensen met MS het energiemetabolisme van zowel axonen als astrocyten, steuncellen in het hersenweefsel, verstoord is. Daarnaast heeft men ook een toename aan glutamaat en een verminderde doorbloeding in de witte stof vastgesteld. Al deze factoren kunnen een rol spelen in de axonale degeneratie bij progressieve MS, maar de onderlinge relatie tussen de verschillende factoren is onduidelijk. Onze werkhypothese is dat geneesmiddelen die onder meer de proteïne kinase A signaaloverdracht in astrocyten stimuleren het energiemetabolisme en de doorbloeding in de witte stof in de hersenen zouden kunnen verbeteren, en de schadelijke glutamaatconcentraties doen afnemen. Dit zal worden onderzocht bij mensen met MS door gebruik te maken van magnetische resonantie spectroscopie en niet-invasieve meting van de doorbloeding van de witte stof. De resultaten zullen ons nieuwe informatie opleveren over de relatie tussen energiemetabolisme, doorbloeding en glutamaatconcentraties in de hersenen van mensen met MS, en kunnen leiden tot het ontwikkelen van behandelingen voor de progressieve vormen van MS.. We feliciteren de onderzoekers van harte en wensen hen veel succes toe bij de verdere uitwerking van hun projecten. Prof. dr. Bénédicte DUBOIS Voorzitter wetenschappelijk adviescomité MS Steunfonds

10 10 Column Wonen: over percepties en realiteiten De wondere wereld waarin we wonen is gebouwd op percepties. Het begint met de perceptie die we van onszelf hebben, met ons zelfbeeld. De ene ziet zichzelf als vlot, vriendelijk of veerkrachtig, de andere ziet zichzelf als laf, lijzig of langdradig. Klinisch psycholoog Paul Verhaeghe lichtte op 5 augustus in Touché op radio 1 zijn nieuw boek toe en had het over spiegelingen. Ons zelfbeeld wordt mee beïnvloed door de manier waarop anderen ons zien. Daarmee wonen we in hoe anderen over ons denken. Soms sterkt ons dat, soms sluiten we ons op in het beeld dat ze van ons hebben. Tegelijk hebben we zelf ook een perceptie van die anderen. Dat beeld is dan weer beïnvloed door de manier waarop zij ons zien, door onze ervaring met hen en door wat anderen over hen zeggen, dus ook door de perceptie van anderen over hen. Foto: Iwein Roelens Allemaal andere brillen Ook de dingen zijn percepties: 'Ceci n est pas une pipe'. Een rommelkamer ziet de ene als wanordelijk en dat maakt hem of haar zenuwachtig, de andere ziet er schatten in, hetgeen hem of haar nieuwsgierig maakt. Als je de pure materie beschouwt, is het nochtans dezelfde ruimte. Mensen en hun dingen creëren situaties. Ook die situaties worden weer door iedereen anders geïnterpreteerd. Voor de ene zijn de Olympische spelen een uiting van fysiek geweld, voor de andere een hefboom voor commerciële bedrijven. De ene komt tot rust als hij Tia Hellebout over 2 meter en 5 centimeter ziet zweven, de andere raakt er in extase van. De mensen, de dingen, de situaties hebben een verleden en een toekomst en die ziet iedereen anders. Een voorbije ervaring kan de ene frustreren en de andere aanzetten tot een nieuwe dynamiek. We wonen in één wereld, maar we kijken allemaal door een andere bril en zien alles anders. Er is niet één realiteit zoals er ook niet één waarheid is. Allemaal anders, ieder zijn wereld, zingt Ronny Mosuse met vrolijke ernst. Toch moeten we in dat reuze woonhuis dat de wereld is samen door één deur. Daarom dringen afspraken zich op. We spreken een aantal waarden en normen af en nemen ons voor ons eraan te houden. Zo weten we in onze maatschappij waar we aan toe zijn en hoeven we niet telkens bang om ons heen te kijken. De overheid en de politici gieten die afspraken in regeltjes en controleren of ze worden nagekomen. Wie dat niet doet, krijgt straf. Tot zover gaat alles goed Maar stilaan worden mensen anders. Ze hebben niet meer echt het gevoel dat ze veel gemeenschappelijk hebben. Ze verliezen hun geloof in de overheid die hun sociaal gedrag in goede banen moet leiden. Die overheid is immers ook veranderd. De politici - die bepalen wat de overheid moet doen - bepalen het beleid, maar dat is verworden tot korte termijn. Politieke partijen gaan vandaag eerder voor kortlopende beslissingen waarvan ze denken dat die hen populairder zullen maken, dan voor het bouwen aan een samenlevingsmodel. De overheid wordt ook onbetrouwbaar: ze maakt een afspraak met burgers en komt er halverwege en onaangekondigd op terug. Zo belooft ze zonnepanelen terug te betalen, maar doet dat dan toch niet helemaal. Of verplicht ze mensen die vlak voor hun pensioen staan ineens om langer te werken. Ze breekt het contract met de burger. Albert Jan Kruiter en Eelke Blokker stellen in 'In ons belang: Pleidooi voor Publieke Waarden': ( ) er bestaat geen instelling, politieke partij of belangengroep meer die het algemeen belang representeert, verdedigt, op de kaart zet of voedt. Ze stellen dat de overheid zich steeds meer als een commercieel bedrijf gedraagt en de notie algemeen belang verdwijnt. Bij de mensen smelt het besef dat wie in de maatschappij scha-

11 11 de aanricht, dat eigenlijk bij zichzelf doet. Neen, het is wij en zij, het is ik en de anderen. Mensen worden sceptisch tegenover experts, zoals de specialisten in religies (zoals de kerk), in gezondheid (zoals dokters) of in rechtvaardigheid (zoals rechters). Ze geloven vooral in zichzelf. Consuming Life De nieuwe sociale media zijn op dat gedrag gesneden: ze vervangen face-to-facegesprekken door vluchtige, oppervlakkige weetjes. Alles moet fun zijn in een overvloed aan snelle, ontembare, maar immer onbevredigbare verlangens die ons finaal niet gelukkiger maken. Er zijn in deze hypervermoeiende prestatiesamenleving geen burgers meer, nog enkel consumenten. 'Consuming life', heet het boek van socioloog Zygmunt Bauman die dat fenomeen analyseert. We hebben een groot gevoel van vrijheid, maar we worden meer dan ooit gesurveilleerd, gecommercialiseerd, geleefd; de wereld is één grote markt geworden waarin opgejaagde mensen zelf mee de producten zijn. Op het eerste gezicht is het een global village, om het met de woorden van Marshall McLuhan te zeggen, maar het is eigenlijk gewoon ieder voor zich. We noteren vooruitgang op talrijke terreinen, verbazingwekkende vooruitgang zelfs. Maar het respect voor gemeenschappelijke waarden en normen ebt weg en dus wat ons bindt. Minder dan ooit zijn we een samen-leving, en meer dan ooit wonen we nog enkel in ons hoofd. Edgard Eeckman Communicatiemanager Universitair Ziekenhuis Brussel Twitter #eeckman Oproep Edgard doctoreert aan de VUB over de patiënt-artsrelatie. Wil je daarover getuigen? Ga dan naar: Als MS uw mobiliteit beperkt Het nieuwe Onafhankelijkheid stap per stap Systeem Kan uw looppatroon significant verbeteren GRATIS testen! Contacteer onze firma met vermelding TEST WALKAIDE op het nummer +32(0) Tijdens het lopen geeft dit FES-apparaat (Functionele Elektrische Stimulatie) op het juiste moment een prikkel af waardoor de zenuw de spier activeert en de voet wordt opgetild om een meer natuurlijk, efficiënt en veilig gangpatroon te creëren. WalkAide heeft wereldwijd reeds duizenden patiënten geholpen bij het significant verbeteren van de mobiliteit en het revalidatieproces. WalkAide kan u helpen indien uw dropvoet het gevolg is van een beroerte (CVA) of ander hersenletsel (trauma), multiple sclerose (MS) en letsels aan het ruggenmerg. Voor meer informatie en een vrijblijvende test, gelieve contact op te nemen met Ortho-Medico Mutsaardstraat 47 B-9550 Herzele Tel. +32(0) Fax +32(0) MS-Liga/DeSleutel _Walkaide_185x130mm_NL.indd 1 08/02/12 09:36

12 12 Wellness Aromatherapie Geuren brengen sfeer in het interieur Duurzaam wonen is nog zo veel meer dan een praktische, toegankelijke woning. We hechten meestal veel belang aan de inrichting en aan de aankleding van de verschillende leefruimtes en kamers. We maken hier zeer weloverwogen keuzes, want kleuren in huis kunnen voor veel effecten zorgen. De laatste jaren wordt er ook meer aandacht besteed aan heerlijke geuren die we op een of andere manier in huis kunnen realiseren. Op las ik volgende nuttige informatie: Van al je zintuigen is de reukzin het sterkst verbonden met je herinneringen, emoties en hormonen. In slechts enkele seconden bereiken geurstoffen je hersenen, net daar waar je emoties en herinneringen opslaat. Denk maar eens terug aan de eau de cologne van je grootmoeder, de verse tomatensoep van je moeder of de pijp van je grootvader. De herinneringen toveren waarschijnlijk al snel een glimlach op je gezicht. Bij het kiezen van een parfum voor binnenhuis kan je kiezen voor een functionele geur of voor een geurtje dat je lekker vindt. Maar je kan ook, volgens de aromatherapie, kiezen voor geuren die je stemming beïnvloeden. We laten dan ook graag Lut Verhaeghe, herboriste en specialiste, over aromatherapie, aan het woord. Wat is aromatherapie? In de aromatherapie maakt men gebruik van geurige oliën die men bekomt uit planten via distillatie. Deze oliën worden ook wel etherische oliën genoemd, omdat ze erg vluchtig zijn. Naargelang de plant wint men de olie uit de bloemen (lavendel), de zaden (venkel), het blad (rozemarijn), de wortel (valeriaan), hars (mirre) of soms ook uit de hele plant (tijm). Etherische oliën hebben een werking op het lichaam, maar ook op ons algemeen welvoelen en onze emoties. Daarnaast zijn de meeste antiseptisch, slijmdrijvend en slijmoplossend, celregenererend en weerstandsverhogend. Verdund te gebruiken Verdunnen wil zeggen: verdampen in warm water: in bad: max. 10 druppels in een aromabrander: ongeveer 15 druppels Via de neus worden etherische oliën rechtstreeks opgenomen in de hersenen, ook als je niet goed kan ruiken. Je kan ze ook verdunnen met basisolie en masseren op de huid (bv. 10 druppels per 10 ml olie).via de huid worden de etherische oliën opgenomen in de bloedbaan en gaan ze zo het hele lichaam door. Heerlijk.

13 13 Sommigen gebruiken de oliën inwendig. Dat is echter af te raden. Inwendig gebruik kan bij roekeloosheid slijmvliezen van de ingewanden irriteren. Enkele concrete tips Pompelmoes Pompelmoes is een vrolijkmakende olie met een antidepressieve werking. Het is ideaal om te verdampen in huis. Pompelmoes verdrijft ook vieze geurtjes in slaapkamers, ziekenkamers en slecht verluchte ruimtes. Opgelet Lavendel Een druppel lavendel op een zakdoek naast je hoofdkussen geeft een goede slaap. Lavendel in huis verdampen werkt relaxerend. Bij een muggenbeet, wespensteek of netelprik werkt een druppeltje (puur deze keer) op die plek direct verzachtend en voorkomt het een eventuele allergische reactie op de beet. Lavendel werkt sterk genezend, ontsmettend en pijnstillend op open wonden, schaafwonden en brandwonden (ook hier mag het puur gedruppeld worden). Ravintsara Ravintsara is één van de sterkste antivirale oliën. Dep bij het doorkomen van een koortsblaas geregeld wat (pure) ravintsara met een wattenstaafje op de doorkomende koortsblaas. Dit is zeer efficiënt. Voel je dat er griep of een verkoudheid aankomt, verdamp dan wat ravintsara in huis. Je kan ook in de herfst en winterperiode dagelijks een druppel op de polsen smeren, zo bescherm je jezelf tegen infecties. Lemongras Lemongras is een olie die je op een zakdoek drupt en in de auto of op je bureau legt, ze houdt je geconcentreerd en alert. Deze olie op een bodylotion is ideaal om s morgens vlot op gang te komen zonder ochtendhumeur. Pepermunt Een drupje pepermunt op het voorhoofd, tegen de haarlijn gemasseerd (pas op voor de ogen!), verzacht hoofdpijn, migraine en een hoofd vol chaotische gedachten en beslommeringen. Pepermunt verfrist enorm. Opgelet: om die reden mag pepermunt nooit in bad gedaan worden! Je koopt je olie best in de natuurvoedingswinkel of apotheek waar men op de hoogte is van de werking van aromatherapie. Tine was voor haar MS-diagnose al veel bezig met etherische oliën en de diverse nuttige toepassingen ervan. Nu staat haar doosje met etherische oliën nog altijd klaar in de keuken en badkamer. Ze geniet vaak van een bad met lavendelgeur en wordt er helemaal rustig van. Op haar kachel staat s winters altijd een potje met water en daarin het geurtje van toepassing. Ook in de waterverdampers aan de radiatoren worden dezelfde oliën gemengd. Tijdens de herfst ruikt de living fris naar grove den, echt een bosgeur waardoor je luchtwegen precies open gaan. In de kerstperiode snuif je de gezellige kerstsfeer op want de geur van kaneel komt je al tegen aan de voordeur. Tine vindt het aangenaam om de geur van het jaargetijde in haar woning te brengen. s Zomers gebruikt ze etherische oliën van de citrusvruchten en de lente staat natuurlijk in het teken van de bloesem. Dit zorgt voor een aangename en eigen sfeer in haar huis. Na het ontvangen van gasten houdt ze eraan dat haar huis snel terug fris ruikt. Hiervoor zet ze s avond een emmer met water met hierin enkele druppels tijmolie (Thymus Vulgaris) of Tee trea in. Dit mengsel neemt gedurende de nacht alle vieze geuren op. Het kiezen van geuren is zeer persoonlijk, je moet je er zelf goed bij voelen. Tine houdt van zachte geuren, haar lievelingsgeur is oranjebloesem. Deze olie ruikt heerlijk zoet en heeft een rustgevend en ontspannende invloed. Tine vertelde zo enthousiast over alle oliën, hun mogelijke toepassingen en ze liet me meegenieten van verschillende geuren. Een onbekende wereld is voor mij opengegaan en vanaf nu worden de jaargetijden niet alleen meer in kleur, maar ook in geur in huis gehaald. Lut VERHAEGHE - Herboriste Katrien TYTGAT getuigenis

14 14 Wellness Domotica, geen vervanging, wel een aanvulling van de mantelzorg Personen die zorg en hulp nodig hebben, verkiezen dikwijls om zo lang mogelijk hun zelfstandigheid te bewaren in hun vertrouwde omgeving. Dit is mogelijk als men in de eerste plaats kan rekenen op de nodige aandacht en hulp. Tevens dient de woning hiervoor geschikt te zijn, wat wil zeggen dat ze goed bereikbaar en toegankelijk moet zijn. Domotica, of huisautomatisering, kan hierin een hulp betekenen en mee zorgen voor meer comfort en veiligheid. Slim huis Domotica maakt van een huis een slim huis dat afgestemd is op de gewoonten en behoeften van de bewoners. In een huis met domotica zorgt de elektronica voor de omgevingsbesturing voor de bediening van licht en verwarming, is er mogelijk een alarminstallatie tegen inbraak en brand, zijn er kliklichtjes om s nachts de weg naar huis en in huis te vinden, laat de videofoon zien wie er aanbelt en kan de deur op afstand geopend en gesloten worden. Dit zijn maar enkele voorbeelden van de mogelijkheden van huisautomatisering. Domotica is uiteraard ook meer dan integratie van elektronica voor de bediening van de woning. Het gaat eveneens om dienstverlening van op afstand naar de woning, via het internet. Moderne technologie maakt deel uit van in ons dagelijks leven. Dankzij het wereldwijde web kunnen we zonder ons te verplaatsen zaken bestellen en aan huis laten bezorgen, financiële verrichtingen doen, contacten leggen met de overheid, brieven vervangen door s. Voor het vragen van hulp hebben we tegenwoordig een gsm binnen handbereik. Hulp op afstand Als we nog een stapje verder gaan, zien we dat domotica ook zorg op afstand kan bieden, zonder dat er iemand moet langskomen of permanent aanwezig dient te zijn. Zo bestaan er bijvoorbeeld mogelijkheden waardoor de zorgverlener met behulp van camera- en computerverbindingen via het internet en dus van op afstand je ge- wicht, bloeddruk en hartslag kan meten. Een andere toepassing is een camera in huis die toelaat om in geval van nood bij iemand thuis binnen te kijken zodat men direct ziet wat er gaande is en snel kan ingrijpen indien nodig. Met een personenvolgsysteem, kan men, waar men zich ook bevindt, in geval van nood een zorgverlener of een familielid waarschuwen. Met één druk op de knop wordt de hulpverlener opgebeld en krijgt hij ook informatie over de locatie van de persoon die om hulp vraagt. Dit systeem werkt zowel thuis als op verplaatsing. Het geeft een veilig gevoel, zowel voor de gebruiker als zijn naasten. Mogelijkheden en beperkingen Domotica kan het persoonlijk contact, de noodzakelijke mantelzorg of de dienstverlening niet vervangen, maar het kan wel een goede aanvulling zijn. Vanaf de signalering van de vraag tot de hulpverlening zelf moet alles vlot gaan. Een keten is maar zo sterk als de zwakste schakel. In de eerste plaats moet de technologie en de internetverbinding betrouwbaar zijn zodat storingen, die kunnen optreden omdat er wat hapert aan de installatie, tot een minimum beperkt blijven. Vandaar het belang van een goede installateur en een regelmatig onderhoud. Er moeten eveneens duidelijke afspraken gemaakt worden met de personen die de oproep ontvangen. Bovendien moet de gebruiker vertrouwd zijn met de bedieningsmogelijkheden en dient hij op de hoogte te zijn van die afspraken met de hulpverleners. Om zeker te zijn dat er op iedere oproep een gepaste reactie volgt, sluit men best aan op een meldkamer zoals voor inbraak- en

15 15 brandalarm. Via de paniekknop maakt men de verbinding met de meldkamer die steeds zal reageren. De installatie van domotica vraagt wel aanpassingen in de woning. Het is aan te raden om dit bij de bouw of aanpassing van de woning al te voorzien. Soms kunnen zonder ingrijpende verbouwingen draadloze systemen met beperkte mogelijkheden worden gerealiseerd. Domotica en aansluiting op een meldkamer/hulppost en de internetverbinding hebben een kostprijs. Voor domotica in zijn geheel zijn er geen toelagen, wel voor sommige aspecten ervan. Voor de aansluiting van de inbraak- en brandalarm op een meldkamer kan er via de belastingsaangifte een tussenkomst zijn. En de privacy? Wie hulp en verzorging nodig heeft moet hiervoor dikwijls een deel van zijn privacy inleveren. Dit is ook zo als men kiest voor specifieke domoticatoepassingen, waar bijvoorbeeld personen met wie men minder vertrouwd is, in de woning kunnen kijken of er toegang toe krijgen. Dit vraagt van deze betrokken personen de nodige discretie. Ook hieromtrent maakt men best duidelijke afspraken. Ongetwijfeld zal domotica in de hulpverlening een steeds belangrijkere plaats gaan innemen. Het kan een win-winsituatie zijn voor zowel de hulpvrager als de hulpverlener. Edwin COREMANS

16 16 Sociaal beleid Wonen met een beperking en premies: enkele bomen uit het bos belicht Over wonen en premies die daarmee verband houden is veel te zeggen. Een woning bouwen of verbouwen die aangepast is aan uw noden kost handenvol geld. Het is dus heel belangrijk dat u weet op welke tegemoetkomingen u eventueel aanspraak kan maken. Hieronder vindt u een globaal overzicht van de belangrijkste maatregelen en instanties die een tegemoetkoming kunnen geven in dergelijke kosten. Bij de voor u belangrijkste en dikste boom van het bos sta ik het langst stil. Dit is namelijk het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap. De uitleg bij de andere instanties is beperkter. 1. Vlaamse overheid 1.1 Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) Deze instantie behoort tot het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin van de Vlaamse overheid. Het VAPH wil de participatie, integratie en gelijkheid van kansen van personen met een handicap bevorderen in alle domeinen van het maatschappelijk leven. In dit kader voorzien zij o.a. tegemoetkomingen in de aankoop van hulpmiddelen en/of aanpassingen aan uw woning of wagen. Dit is de eerste instantie waar u moet aan denken om een premie aan te vragen. Om een tegemoetkoming te kunnen bekomen moet u eerst en vooral ingeschreven zijn bij het Vlaams Agentschap. Het is evenwel niet mogelijk alleen de inschrijving te vragen, u moet een concrete vraag hebben op het ogenblik dat u zich laat inschrijven: bijvoorbeeld een tegemoetkoming voor een automatische garagepoortopener, elektrificatie van de rolluiken, een tweede trapleuning Heeft u die concrete vraag, dan moet u zich richten tot een dienst die door het Vlaams Agentschap erkend is om een zorgvraag in te dienen. De provinciale sociale diensten van de MS-Liga zijn niet erkend om dergelijke aanvraag bij het Vlaams Agentschap in te dienen. De meeste ziekenfondsen, MS-klinieken, een aantal revalidatiecentra e.d. zijn dit wel. Contactgegevens van erkende instanties kan u opvragen bij de Sociale Dienst van de MS-Liga. Deze erkende teams zullen samen met u een aanvraag opmaken en motiveren welke hulpmiddelen u nodig heeft. Zij beschikken daarvoor over de nodige documenten. Daarnaast zullen zij u ook adviseren bij de aanpassing of aankoop van de hulpmiddelen. Binnen de drie maanden na uw aanvraag brengt het Vlaams Agentschap u op de hoogte of uw aanvraag al dan niet wordt goedgekeurd en, zo ja, hoe groot het bedrag van de goedgekeurde tegemoetkoming is. Belangrijke noot hierbij is dat u niet ouder dan 65 jaar mag zijn bij uw eerste inschrijving (tenzij u vroeger nog een inschrijvingsnummer bij het Rijksfonds voor sociale reclassering van de mindervaliden hebt gehad en dat verband houdt met dezelfde aandoening). Was u jonger dan 65 jaar bij inschrijving, dan kan u na uw 65ste levensjaar blijven gebruik maken van de dienstverlening van het Vlaams Agentschap. Refertelijst Alle soorten hulpmiddelen/aanpassingen waarvoor u bij het Vlaams Agentschap een tegemoetkoming kan krijgen, zijn samengebracht in de zoge-

17 17 heten refertelijst. Per hulpmiddel wordt aangegeven hoe groot het maximumbedrag van de tegemoetkoming is. Deze lijst wordt regelmatig aangepast. Bovendien kunnen hulpmiddelen worden aangekocht bij buitenlandse leveranciers (binnen Europa). Ook de aankoop van tweedehands materiaal is mogelijk. De refertelijst vindt u op de website van het Vlaams Agentschap (www.vaph.be, onder de rubriek hulpmiddelen) of kan u opvragen bij de sociale dienst van de MS-Liga of uw multidisciplinair team. Heeft u omwille van uw specifieke situatie een hulpmiddel nodig dat niet op de refertelijst staat, dan kan het Vlaams Agentschap dit hulpmiddel eventueel toch terugbetalen. U moet hiervoor via uw MDT een aanvraag doen bij de Bijzondere Bijstandcommissie (BBC) en de noodzaak van het hulpmiddel goed motiveren. De kostprijs van het hulpmiddel moet dan wel hoger liggen dan 300 euro, inclusief btw. Ook zal deze commissie oordelen of er kan worden afgeweken van de maximumbedragen die in de refertelijst zijn opgenomen indien het een zeer uitzonderlijke zorgbehoefte betreft. U moet dan wel uw uitzonderlijke zorgbehoefte extra motiveren. Men zal daarbij rekening houden met uw globale situatie. Eerst aanvragen en dan aankopen Zeer belangrijk om weten bij deze regelgeving is dat u eerst een aanvraag moet indienen, vooraleer over te gaan tot de aankoop van een of ander hulpmiddel of uitvoering van werken. Het Vlaams Agentschap geeft dus in geen geval een tegemoetkoming voor facturen die vóór de datum van aanvraag gedateerd zijn (in principe is de datum van tenlasteneming de eerste dag van de kalendermaand waarin het aanvraagformulier is verstuurd). Deze maatregel geldt niet voor personen die voor de eerste keer hulpmiddelen of aanpassingen aanvragen bij het Vlaams Agentschap. Voor hen wordt de mogelijkheid geboden tot tenlasteneming van hulpmiddelen die 1 jaar voorafgaand aan de aanvraag tot terugbetaling werden aangekocht. Het Vlaams Agentschap betaalt na goedkeuring van de aanvraag en ontvangst van de factuur uw onkosten geheel of gedeeltelijk terug. Meestal wil dat zeggen dat u het bedrag eerst zelf moet betalen en dat het Vlaams Agentschap u later terugbetaalt. Als het over grote bedragen gaat, is dat misschien niet de meest aangewezen weg. U kan ook voor de derdebetalersregeling kiezen. In dat geval betaalt het Vlaams Agentschap rechtstreeks aan de leverancier. U moet dan een afstandsverklaring ondertekenen waarmee u het Vlaams Agentschap de toestemming geeft om rechtstreeks aan de leverancier te betalen en niet aan uzelf. De leverancier moet uiteraard zelf ook akkoord gaan met deze betaalwijze. In elke provincie is een afdeling van het Vlaams Agentschap (Berchem, Brugge, Gent, Hasselt en Leuven). U kan er terecht met uw vragen of documenten. Er is ook een antennepunt voor de inwoners van de Brusselse agglomeratie en voor de inwoners van de provincie Vlaams- Brabant voor wie het gemakkelijker is om zich naar Brussel te begeven dan naar Leuven. Het persoonlijk dossier blijft echter in Leuven, op de hoofdzetel van de provinciale afdeling Vlaams-Brabant van het VAPH. Contactgegevens zijn te bekomen via uw sociale dienst of via tel Vlaamse aanpassingspremie voor ouderen Indien u vóór de leeftijd van 65 jaar geen inschrijvingsnummer hebt bij het VAPH, kan het nuttig zijn om na te gaan of u eventueel in aanmerking komt voor de Vlaamse aanpassingspremie voor ouderen. Dit is een financiële tegemoetkoming voor 65-plussers die hun woning willen aanpassen aan de fysieke noden van het ouder worden. Het plaatsen van technische hulpmiddelen en verbouwingen die de toegankelijkheid verhogen komen hiervoor in aanmerking. Voorwaarden Het netto belastbaar inkomen en het inkomen van uw eventuele partner mag drie jaar voor de aanvraag niet meer bedragen dan euro. Per persoon ten laste mag u daar euro bijtellen (inkomensgrenzen vanaf 1/1/2012). Het niet-geïndexeerde kadastraal inkomen van de woning, die tevens uw hoofdverblijfplaats is, is maximaal euro. De kostprijs moet minstens euro bedragen. De premie bedraagt 50 % van de kostprijs van de werken, met een maximale tegemoetkoming van euro. U dient uw aanvraag in bij de dienst van Wonen-Vlaanderen in uw provincie. Ook hier is er een afdeling in Antwerpen, Brugge, Gent, Hasselt en Leuven. Contactgegevens via of via de Vlaamse Infolijn tel

18 Vlaamse verzekering gewaarborgd wonen Dit is een gratis verzekering tegen inkomensverlies ten gevolge van onvrijwillige werkloosheid of arbeidsongeschiktheid en loopt over een periode van 10 jaar. Als u tijdens deze verzekeringsperiode onvrijwillig werkloos of arbeidsongeschikt wordt, kan u na een wachttijd van drie maanden gedurende maximaal drie jaar een tegemoetkoming ontvangen in de aflossing van uw hypothecaire lening. De maximale maandelijkse tegemoetkoming bedraagt 500 euro (uitzonderlijk 600 euro). Er worden voorwaarden gesteld wat de lening, inkomen en beroepsactiviteit betreft. Meer info vindt u via of via de Vlaamse Infolijn tel Vlaamse huursubsidie en installatiepremie De Vlaamse huursubsidie wil mensen met een laag inkomen ondersteunen die verhuizen van een slechte, onaangepaste woning naar een goede, aangepaste woning. Bejaarde en gehandicapte huurders komen in aanmerking. Aan de hand van een onderzoek ter plaatse zal worden nagegaan of de nieuwe huurwoning en desgevallend de woning die verlaten wordt, voldoen aan de voorwaarden. Deze voorwaarden hebben betrekking op de kwaliteit, de ligging (Vlaamse Gewest) en de huurprijs van de woning. Het belastbaar gezinsinkomen van 3 jaar voor de aanvraag mag niet meer dan euro bedragen (verhoogd met euro per persoon ten laste). De Vlaamse installatiepremie maakt deel uit van de Vlaamse tegemoetkoming in de huurprijs en is een éénmalige steun voor huurders met een bescheiden inkomen die verhuizen van een slechte, onaangepaste naar een goede, aangepaste huurwoning. Deze varieert tussen de 319,50 en 639 euro. De aanvraag voor deze premies dient u in bij de dienst van Wonen-Vlaanderen in uw provincie. Contactgegevens via of via de Vlaamse Infolijn tel Vermindering onroerende voorheffing Indien u via het Riziv een erkenning heeft van 66 % invaliditeit of via de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid (FODSZ) over een attest beschikt met vermelding van een vermindering van verdienvermogen tot één derde of minder, of een vermindering van zelfredzaamheid van minimum 9 punten, dan kan u aanspraak maken op een vermindering van de onroerende voorheffing (gewestelijke belasting op onroerende goederen). Ook een bescheiden woning of minimum twee kinderbijslagtrekkende kinderen ten laste hebben geeft recht op deze maatregel. Eigenaars hoeven zelf niets te doen. De bevoegde administratie zoekt via de kruispuntbank e.d. op wie het benodigde invaliditeitspercentage of aantal punten heeft om aanspraak te kunnen maken op deze vermindering. Huurders daarentegen moeten wel zelf een aanvraag indienen. U vraagt een meldingsformulier voor huurders aan bij de belastingsdienst voor Vlaanderen en vult dit samen met de eigenaar in. Als huurder zal u dan een brief ontvangen waarin vermeld staat hoe groot de vermindering is. De eigenaar krijgt de vermindering maar moet deze aan u doorstorten. Dit geldt ook als de partner 66 % handicap heeft. Indien u ongehuwd samenwoont, wordt er met de handicap rekening gehouden indien u en uw partner op hetzelfde adres gedomicilieerd zijn. Woont u in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en u bent eigenaar of huurder dan moet u de aanvraag tot vermindering zelf doen. U doet dit door binnen de 6 maanden na ontvangst van het aanslagbiljet een bezwaarschrift te richten aan de Gewestelijk Directeur van de Directe belastingen van wie het adres voorkomt op het aanslagbiljet dat u heeft ontvangen. Een model van het bezwaarschrift kan u opvragen in uw ontvangkantoor Directe belastingen. Voeg een attest van uw handicap toe. De dienst houdt rekening met de toestand op 1 januari van het aanslagjaar en de handicap moet vastgesteld zijn vóór de leeftijd van 65 jaar. Het aanvraagformulier voor huurders en meer info kan u vinden via belastingen.vlaanderen.be of contacteer de Vlaamse Infolijn tel Brussel hoofdstedelijk Gewest Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest voorziet een verhuisen installatietoelage en een bijdrage in het huurgeld (VIBH) indien u o.a. een onaangepaste woning (voor zestigplussers of personen met een handicap van minstens 66 %) verlaat. De aanvraag moet u indienen binnen de

19 19 zes maanden vanaf de begindatum van het nieuwe huurcontract. Uw belastbaar inkomen mag niet meer bedragen dan een vastgesteld plafond. Voor meer informatie verwijs ik u door naar Het WoonInformatieCentrum (WIC) van het Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest op het nummer of via 3. Provincie Ook een aantal provincies geven premies voor aangepast bouwen. Zo geeft de provincie Limburg een premie voor het aangepast verbouwen van de woning voor ouderen en personen met een handicap. Bij de provincie Vlaams Brabant is dit de aanpassingspremie voor woningen van ouderen en personen met een handicap. En in Oost- Vlaanderen is er een provinciale subsidie voor het oprichten, het aankopen of het verwerven van woningen in functie van personen met een fysieke handicap. De provincies Antwerpen en West-Vlaanderen spitsen zich eerder toe op financiële ondersteuning van de advisering voor toegankelijk wonen. Meer info voor: Antwerpen: of via tel Limburg: of via tel Oost-Vlaanderen: of via tel Vlaams-Brabant: of via tel West-Vlaanderen: - welzijn - woonloket of via tel Lokale overheden Er zijn eventueel ook lokale besturen die in dit kader premies of tegemoetkomingen geven. Via of kan u opsporen of uw gemeente op dit vlak iets te bieden heeft. Uiteraard kan u dit ook rechtstreeks bij de gemeentediensten bevragen. 5. MS-liga Vlaanderen De MS-Liga voorziet onder bepaalde voorwaarden een goedkope lening voor o.a. aanpassingen en verbouwingen aan uw woning. Om aanspraak te kunnen maken op een tegemoetkoming in 2012: dient u lid te zijn van de MS-Liga Vlaanderen mag het gezamenlijk netto belastbaar inkomen van het gezin niet hoger zijn dan het maximumbedrag dat vastgelegd werd door de Raad van Bestuur en jaarlijks herbekeken wordt i.f.v. de gezondheidsindex. Dit maximumbedrag bedraagt dit jaar euro (aanslagjaar 2011, inkomsten van het jaar 2010). Meer info vindt u in de bijlage bij deze MS-Link Financiële tegemoetkomingen MS-Liga Vlaanderen. Stiene CATTEEUW Interessante websites U merkt het: over wonen en premies kan veel worden geschreven. Veel meer nog dan hier aan bod komt. Als u informatie zoekt via de online zoekmachines, komt u terecht in een oerwoud van informatie. Ik heb getracht om de meest belangrijke voor u op te sommen. Ik ben mij er wel terdege van bewust dat in deze gedigitaliseerde wereld in brochures of artikels dikwijls enkel verwezen wordt naar websites voor meer informatie. Ook in dit artikel daaraan geen gebrek. Niet iedereen heeft echter toegang tot internet of vindt er gemakkelijk zijn weg. Als u vragen heeft, aarzel niet u te richten tot uw sociale dienst. Wij zullen misschien ook niet direct het antwoord weten, want ook wij staan soms versteld van al die bomen in dat bos, of liever jungle, maar wij hebben een kompas dat ons kan helpen om al wat vlotter te navigeren en de weg te vinden zodat we u op de juiste bestemming kunnen krijgen.

20

AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE VERBETERINGS & AA NPASSINGSPREMIE. De gemeentelijke verbeterings- en aanpassingspremie bestaat uit twee luiken:

AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE VERBETERINGS & AA NPASSINGSPREMIE. De gemeentelijke verbeterings- en aanpassingspremie bestaat uit twee luiken: AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE VERBETERINGS & AA NPASSINGSPREMIE voorwaarden De gemeentelijke verbeterings- en aanpassingspremie bestaat uit twee luiken: - een gemeentelijke aanvullende premie op de verbeterings-

Nadere informatie

Toegankelijkheid van communicatie: over begrijpen en begrepen worden

Toegankelijkheid van communicatie: over begrijpen en begrepen worden Toegankelijkheid van communicatie: over begrijpen en begrepen worden Toegankelijkheid We gaan er vaak van uit dat de toegankelijkheid van de fysieke omgeving een voldoende voorwaarde is om iedereen te

Nadere informatie

Aanvraag van een tegemoetkoming in de huurprijs van een woning

Aanvraag van een tegemoetkoming in de huurprijs van een woning Aanvraag van een tegemoetkoming in de huurprijs van een woning Wonen Antwerpen Lange Kievitstraat 111-113 bus 54, 2018 ANTWERPEN AANVRAAGFORM HUUR ANT 20121207 Bezoektijd: alleen na telefonische afspraak

Nadere informatie

Overleg mdt en ouders Timing

Overleg mdt en ouders Timing Mariska Waldukat Sociaal werker Patiëntenbegeleiding Overleg mdt en ouders Timing Wat nu? Aanvraagprocedure Rechten? Indienen van de aanvraag Medisch onderzoek Beslissing 1 Contact kinderbijslagfonds Bedienden

Nadere informatie

Vereenvoudigde aanvraag van hulpmiddelen en aanpassingen

Vereenvoudigde aanvraag van hulpmiddelen en aanpassingen Vereenvoudigde aanvraag van hulpmiddelen en aanpassingen Waarvoor dient dit formulier? Als u in het verleden al een goedkeuring hebt gekregen voor een tegemoetkoming in de kosten van hulpmiddelen en aanpassingen,

Nadere informatie

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN?

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? INHOUD Wil je je inschrijven bij het VAPH? In deze brochure lees je hoe het multidisciplinair team (MDT) je hiermee kan helpen. De VAPH-experten

Nadere informatie

Hulpmiddelen en aanpassingen

Hulpmiddelen en aanpassingen Hulpmiddelen en aanpassingen INFORMATIE VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP VLAAMS AGENTSCHAP VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP 01 wat vindt u in deze BROCHURE? 01 Wat verstaan we onder hulpmiddelen en aanpassingen?

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: VAPH Spreker: Luc Dewilde (VAPH) VLAAMS AGENTSCHAP VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP WWW.VAPH.BE 1 1. Belgisch zorgaanbod voor personen met een handicap 2. VAPH-algemeen Overzicht

Nadere informatie

INFORMATIE lenen en verzekeren 2013

INFORMATIE lenen en verzekeren 2013 INFORMATIE lenen en verzekeren 2013 Premies lenen en verzekeren Vooraf U vindt in deze brochure informatie rond lenen en verzekeren. Onze woonwinkelaars maken u graag wegwijs in deze brochure en zoeken

Nadere informatie

Voorstelling Onafhankelijk leven

Voorstelling Onafhankelijk leven Voorstelling Onafhankelijk leven Inhoudsopgave 1. Wat is Onafhankelijk leven?... 3 2. Waarom is Onafhankelijk Leven belangrijk?... 4 3.1. Met een persoonlijk assistentie budget (PAB) kan je onafhankelijk

Nadere informatie

Aanpassingspremies van woningen van ouderen en personen met een handicap TOE TE VOEGEN DOCUMENTEN

Aanpassingspremies van woningen van ouderen en personen met een handicap TOE TE VOEGEN DOCUMENTEN Aanpassinspremies van woningen Aanpassingspremies van woningen van ouderen en personen met een handicap TOE TE VOEGEN DOCUMENTEN Het hierbijgevoegde formulier model B1, in te vullen door de Ontvanger der

Nadere informatie

Hulpmiddelen Meer comfort, beter leven

Hulpmiddelen Meer comfort, beter leven Hulpmiddelen Meer comfort, beter leven Deze brochure is een uitgave van de Onafhankelijke Ziekenfondsen. Opmaak: Leen Verstraete Cover: Fotosearch Niets uit deze uitgave mag worden gereproduceerd en/of

Nadere informatie

Hoe een aanvraag indienen BIJ het VAPH? INFORMATIE VOOR VLAAMS AGENTSCHAP VOOR

Hoe een aanvraag indienen BIJ het VAPH? INFORMATIE VOOR VLAAMS AGENTSCHAP VOOR Hoe een aanvraag indienen BIJ het VAPH? INFORMATIE VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP VLAAMS AGENTSCHAP VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP 01 wat vindt u in deze BROCHURE? 01 Waarom een aanvraag indienen bij het

Nadere informatie

Hoe inschrijven BIJ het VAPh? INFORMAtIe VOOR. VLAAMS AGeNtSChAP VOOR PeRSONeN Met een handicap

Hoe inschrijven BIJ het VAPh? INFORMAtIe VOOR. VLAAMS AGeNtSChAP VOOR PeRSONeN Met een handicap Hoe inschrijven BIJ het VAPh? INFORMAtIe VOOR PeRSONeN Met een handicap VLAAMS AGeNtSChAP VOOR PeRSONeN Met een handicap Wat VINDt u IN Deze BROChuRe? 01 Waarom u INSChRIJVeN BIJ het VAPh? 03 AAN welke

Nadere informatie

ONTHAALBROCHURE GERIATRIE

ONTHAALBROCHURE GERIATRIE ONTHAALBROCHURE GERIATRIE AFDELING A2 C2 - Patiëntinformatie - INHOUDSOPGAVE Inleiding. 1 1. Voorstelling afdeling geriatrie. 2 1.1 Doelstelling van uw verblijf. 2 1.2 Multidisciplinair team. 2 2. Werking

Nadere informatie

Herziening PAB. Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg

Herziening PAB. Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg Herziening PAB Hoe de budgethoogte van het Persoonlijke Assistentiebudget herzien? Onafhankelijk Leven vzw Onafhankelijk Leven vzw Groot Begijnhof 14 A 9040 Sint Amandsberg www.onafhankelijkleven.be donderdag

Nadere informatie

Thuis Blijven Wonen. Inge Claessens, Ergotherapeute, Thuiszorgpunt

Thuis Blijven Wonen. Inge Claessens, Ergotherapeute, Thuiszorgpunt Thuis Blijven Wonen Inge Claessens, Ergotherapeute, Thuiszorgpunt Thuis Blijven Wonen Wandeling doorheen de woning met valkuilen, oplossingen en tips Premies 65+ Voorstelling dienst Wandeling doorheen

Nadere informatie

Project Koekhoven Dijkbeemd 20 bus 201 2310 RIJKEVORSEL DE ARK VERKOOPT

Project Koekhoven Dijkbeemd 20 bus 201 2310 RIJKEVORSEL DE ARK VERKOOPT Project Koekhoven Dijkbeemd 20 bus 201 2310 RIJKEVORSEL DE ARK VERKOOPT LIGGING Binnen het project Koekhoven, fase I wordt 1 appartement opnieuw verkocht. Het gebouw is zeer rustig gelegen. Het terras

Nadere informatie

MDT TER KOUTER- CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Ter Kouter

MDT TER KOUTER- CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Ter Kouter MDT TER KOUTER- CAR Revalidatiecentrum, v.z.w. Aaltersesteenweg 2 9800 Deinze Tel. 09/386.38.90 - Fax : 09/386.82.72 E-mail : info@terkouter.be HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair

Nadere informatie

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen?

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen? Het multidisciplinair team VAPH van VCLB Leuven Infobrochure voor leerlingen en hun ouders Wat betekent het CLB voor u? Het centrum voor leerlingenbegeleiding biedt informatie, advies, diagnostiek en korte

Nadere informatie

Assistentiewoningen van De Zilvertorens

Assistentiewoningen van De Zilvertorens Assistentiewoningen van De Zilvertorens in Poperinge Kom langs op de Dag van de Zorg, op zondag 16 maart (10-17 uur)! Thuis in kwalitatief wonen Zorg op mensenmaat De assistentiewoningen van De Zilvertorens

Nadere informatie

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Ganspoel Ganspoel is een gespecialiseerd Centrum voor de begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele (meervoudige)

Nadere informatie

Aanpasbaar bouwen, kostprijs?

Aanpasbaar bouwen, kostprijs? Aanpasbaar bouwen, kostprijs? Hannelore Knevels, sectorarchitect vmsw Aanpasbaar bouwen, kostprijs? Inhoud presentatie 1. Situering VMSW 2. C2008 3. Kostprijs aanpasbaar bouwen 4. Voorbeeldprojecten 5.

Nadere informatie

Betreft: Hulpmiddelen voor studenten met behoefte aan extra ondersteuning in het hoger onderwijs.

Betreft: Hulpmiddelen voor studenten met behoefte aan extra ondersteuning in het hoger onderwijs. Steunpunt Inclusief hoger Onderwijs Sint-Jorisstraat 71 8000 Brugge Betreft: Hulpmiddelen voor studenten met behoefte aan extra ondersteuning in het hoger onderwijs. Het Steunpunt Inclusief Hoger Onderwijs

Nadere informatie

Aanpassingspremies van woningen van ouderen en personen met een handicap TOE TE VOEGEN DOCUMENTEN

Aanpassingspremies van woningen van ouderen en personen met een handicap TOE TE VOEGEN DOCUMENTEN Aanpassinspremies van woningen Aanpassingspremies van woningen van ouderen en personen met een handicap TOE TE VOEGEN DOCUMENTEN Het hierbijgevoegde formulier model B1, in te vullen door de Ontvanger der

Nadere informatie

Service Residentie Vogelzang

Service Residentie Vogelzang SERVICE RESIDENTIE VOGELZANG TERVUURSESTEENWEG 290. 3001 HEVERLEE TELEFOON (016)27.97.11. FAX (016)27.97.55 WWW.HOMEVOGELZANG.BE Voor info kan u zich wenden tot de Sociale Dienst 016/27.97.13 016/27.97.55

Nadere informatie

MEEGROEIWONEN en zo wisselen de bewoners steeds opnieuw! Meegroeiwonen Een dynamische visie op mens en ruimte of vroeger nadenken over het wonen van morgen! MEEGROEIWONEN is duurzame, lange termijnvisie

Nadere informatie

Een sociaal verhuurkantoor in de buurt, UW WONING ZORGELOOS VERHUURD!

Een sociaal verhuurkantoor in de buurt, UW WONING ZORGELOOS VERHUURD! Een sociaal verhuurkantoor in de buurt, UW WONING ZORGELOOS VERHUURD! Brochure voor eigenaars en verhuurders Het sociaal verhuurkantoor (SVK), ook uw partner? ZORGELOOS VERHUREN Als eigenaar of verhuurder

Nadere informatie

Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP)

Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP) Handleiding aanvraag Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP) Dossier steunpunt handicap & arbeid: Aanvraag Vlaamse OndersteuningsPremie (VOP) INHOUD 1 VOP in het kort 2 De aanvraagprocedure 3 Verlenging/verhoging

Nadere informatie

Dit vak is voorbehouden voor De Mandel cv en het SVK vzw, gelieve hier niets in te vullen.

Dit vak is voorbehouden voor De Mandel cv en het SVK vzw, gelieve hier niets in te vullen. INSCHRIJVINGSFORMULIER SOCIALE HUURWONING DE MANDEL CV EN SOCIAAL VERHUURKANTOOR REGIO ROESELARE VZW (Roeselare, Moorslede, Staden, Hooglede, Lichtervelde, Ardooie) Dit vak is voorbehouden voor De Mandel

Nadere informatie

Persoonlijke gegevens. In te vullen door de behandelende afdeling

Persoonlijke gegevens. In te vullen door de behandelende afdeling In te vullen door de behandelende afdeling Wie komt in aanmerking voor een tegemoetkoming? U kunt in aanmerking komen voor een tegemoetkoming als u en uw eventuele partner meerderjarig zijn en voor eigen

Nadere informatie

AROMATHERAPY COMPOSITIES VAN 100% ZUIVERE, NATUURLIJKE ESSENTIËLE OLIËN. voor gezonde luchtwegen bij verkoudheidsverschijnselen

AROMATHERAPY COMPOSITIES VAN 100% ZUIVERE, NATUURLIJKE ESSENTIËLE OLIËN. voor gezonde luchtwegen bij verkoudheidsverschijnselen AROMATHERAPY voor gezonde luchtwegen bij verkoudheidsverschijnselen voor een doelmatige ademhaling zuiverend en slijmoplossend voor frisse lucht in huis en auto AROMATHERAPY COMPOSITIES VAN 100% ZUIVERE,

Nadere informatie

Als thuis blijven wonen moeilijk wordt

Als thuis blijven wonen moeilijk wordt Als thuis blijven wonen moeilijk wordt Herent-Winksele-Veltem-Beisem Het is ieders droom om zo lang mogelijk op een zelfstandige manier thuis te blijven wonen. In elk leven komt er echter een moment waarop

Nadere informatie

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg

Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Zorgmogelijkheden in de palliatieve zorg Inleiding Met deze brochure informeren we u graag over de mogelijkheden in de palliatieve zorg. Palliatieve zorg kan verleend worden op verschillende plaatsen:

Nadere informatie

Huren 55+ 55+ wonen? Er is veel mogelijk! Samen vinden wij de woning die bij u past.

Huren 55+ 55+ wonen? Er is veel mogelijk! Samen vinden wij de woning die bij u past. Huren 55+ 55+ wonen? Er is veel mogelijk! Samen vinden wij de woning die bij u past. 55+ Wonen Zuid begrijpt wat goed wonen inhoudt. Een huis waarin je je thuis voelt, dat op de eerste plaats. In een leefbare

Nadere informatie

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Het Veer

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? In deze brochure leest u hoe multidisciplinair team Het Veer MDT - HET VEER - CAR Revalidatiecentrum, v.z.w. Kazernestraat 35 A 9100 Sint-Niklaas Tel. 03/776.63.19 - Fax : 03/760.48.71 E-mail : revalidatiecentrum@hetveer.be Riziv : 9.53.406.07 HOE KAN ONS MDT U

Nadere informatie

Personen met een beperking en hun levenseinde:

Personen met een beperking en hun levenseinde: Personen met een beperking en hun levenseinde: Oranjebloesemstraat 1, bus 213 1150 Brussel Tel. 02 772 18 95 www.anlh.be De ANLH (de Nationale vereniging voor de huisvesting van personen met een handicap),

Nadere informatie

Gewoon Thuis met Hodes. Zelfstandig en in uw eigen, vertrouwde omgeving ouder worden? Dat kan met de woonoplossingen van Hodes! www.hodeswmo-unit.

Gewoon Thuis met Hodes. Zelfstandig en in uw eigen, vertrouwde omgeving ouder worden? Dat kan met de woonoplossingen van Hodes! www.hodeswmo-unit. Gewoon Thuis met Hodes Zelfstandig en in uw eigen, vertrouwde omgeving ouder worden? Dat kan met de woonoplossingen van Hodes! www.hodeswmo-unit.nl 2 Hodes Gewoon Thuis met Hodes 3 Maria kon thuis niet

Nadere informatie

SwingRIZIV. Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen.

SwingRIZIV. Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen. SwingRIZIV Denk eraan om ook voor uzelf te zorgen. U bent geneesheer, tandarts, apotheker of kinesist en u geniet het RIZIV-statuut. Jaarlijks keert het RIZIV dus een bedrag uit voor de opbouw van een

Nadere informatie

Charter collectieve rechten en plichten

Charter collectieve rechten en plichten Charter collectieve rechten en plichten Van Begeleid Wonen Zennestreek vzw het voor Personen met een ( VAPH) (erkenningsnummer 409200333) Ons adres: In dit charter leggen we duidelijk uit hoe we werken

Nadere informatie

Info & Verkoop. Site Peutiebos - Aarschotseweg 50, 1800 Peutie. URBIS GROUP Keizer Karelstraat 103 9000 Gent. Tel.: 09 233 15 30 Fax: 09 233 17 29

Info & Verkoop. Site Peutiebos - Aarschotseweg 50, 1800 Peutie. URBIS GROUP Keizer Karelstraat 103 9000 Gent. Tel.: 09 233 15 30 Fax: 09 233 17 29 Site Peutiebos - Aarschotseweg 50, 1800 Peutie Info & Verkoop URBIS GROUP Keizer Karelstraat 103 9000 Gent Tel.: 09 233 15 30 Fax: 09 233 17 29 info@urbis.be www.urbis.be www.peutiebos.be Voorwoord Geachte

Nadere informatie

De VDAB ook. voor personen met een arbeidshandicap

De VDAB ook. voor personen met een arbeidshandicap De VDAB ook voor personen met een arbeidshandicap Onze dienstverlening op een rijtje Je bent werkzoekend, werknemer of zelfstandige en je hebt een langdurige beperking van fysieke, verstandelijke, psychische,

Nadere informatie

DE ARK VERKOOPT. 1 appartement. Project Soldatenpad Soldatenpad 5/1 2300 TURNHOUT

DE ARK VERKOOPT. 1 appartement. Project Soldatenpad Soldatenpad 5/1 2300 TURNHOUT DE ARK VERKOOPT 1 appartement Project Soldatenpad Soldatenpad 5/1 2300 TURNHOUT LIGGING In de residentie Soldatenpad, langs de Lokerenstraat in Turnhout wordt 1 appartement terug verkocht. Het appartement

Nadere informatie

Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal

Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier vraagt u een tegemoetkoming in de kosten van absorberend en afschermend incontinentiemateriaal

Nadere informatie

Aanvraag voor ondersteuning

Aanvraag voor ondersteuning Aanvraag voor ondersteuning Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier dient u bij het VAPH een aanvraag voor ondersteuning in. Voor de volgende soorten ondersteuning kunt u op het VAPH een beroep

Nadere informatie

dankzij de Essentiële Oliën van Phytosun

dankzij de Essentiële Oliën van Phytosun relax& dankzij de Essentiële Oliën van Phytosun slaap beter Verzorg je anders dankzij de kracht van de natuur Ben je (het) weer moe? Essentiële Oliën geven je humeur een boost en zorgen voor meer rust

Nadere informatie

Checklist noodsituatie in het kader van persoonsvolgende financiering (PVF)

Checklist noodsituatie in het kader van persoonsvolgende financiering (PVF) Checklist noodsituatie in het kader van persoonsvolgende financiering (PVF) Waarvoor dient deze checklist? Met deze checklist bezorgt u aan het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) de

Nadere informatie

Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal

Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier vraagt u een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal aan. Opgelet!

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE AANPASSINGSPREMIE WONING SENIOREN

AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE AANPASSINGSPREMIE WONING SENIOREN AANVRAAGFORMULIER GEMEENTELIJKE AANPASSINGSPREMIE WONING SENIOREN Je kan deze premie voor de aanpassing van je woning aanvragen als je ouder bent dan 65 jaar. Vul het aanvraagformulier volledig en duidelijk

Nadere informatie

Info-sessie VAC Leuven 28.05.08 Agentschap voor Facilitair Management

Info-sessie VAC Leuven 28.05.08 Agentschap voor Facilitair Management 29-5-2008 1 Agenda 1. Procedure 2. Definitief ontwerp 21.05.08 3. Project VAC functionaliteit en techniciteit 4. Gebruikers 5. Timing VAC Leuven 6. Voorstel principes en financiële voorwaarden 7. Huidige

Nadere informatie

Personen met een handicap. Tegemoetkomingen en andere maatregelen

Personen met een handicap. Tegemoetkomingen en andere maatregelen Personen met een handicap Tegemoetkomingen en andere maatregelen 1 Heb je een handicap? Heeft je kind een handicap? Dan kan je bij ons (de Directiegeneraal Personen met een handicap) terecht voor: De

Nadere informatie

Serviceflats van De Zilvertorens

Serviceflats van De Zilvertorens Serviceflats van De Zilvertorens in Oostrozebeke NU TE HUUR Kwalitatieve huurappartementen met zorg op mensenmaat Veel meer dan een gewone serviceflat Welkom in Serviceresidentie De Zilvertorens in het

Nadere informatie

VERTICALE CIRCULATIE DOELGROEPOMSCHRIJVINGEN KEUZEPROCESSEN TEGEMOETKOMINGEN VAPH

VERTICALE CIRCULATIE DOELGROEPOMSCHRIJVINGEN KEUZEPROCESSEN TEGEMOETKOMINGEN VAPH VERTICALE CIRCULATIE DOELGROEPOMSCHRIJVINGEN KEUZEPROCESSEN TEGEMOETKOMINGEN VAPH AGORIA 2012 Ivo De Raeymaeker OPLOSSINGEN VERTICAAL TRANSPORT TRAP NEMEN Oplossingen die de trap volgen Traplift Hefplatform

Nadere informatie

±m² ±m² ± /m² Totaal ±

±m² ±m² ± /m² Totaal ± 3290 DIEST Nijverheidslaan 1 Adres : 01/03/2005 Ref 281/121 Traject : Diest is een provinciestad op de grens van de provincies Vlaams-Brabant, Limburg en Antwerpen. Via de E314 is er een vlotte verbinding

Nadere informatie

Brutopia wint THE BLUE HOUSE/prijs voor duurzaam en betaalbaar bouwen!

Brutopia wint THE BLUE HOUSE/prijs voor duurzaam en betaalbaar bouwen! PERSBERICHT20/11/2013 Brutopia wint THEBLUEHOUSE/prijs voor duurzaam enbetaalbaarbouwen! Zopas(20novembernvdr)reiktendeStichtingvoorToekomstigeGeneratiesenhaarpartnersvoor het tweede jaar op een rij THE

Nadere informatie

Oncologisch Centrum Sociale dienst. Wegwijs in de voorzieningen voor kankerpatiënten en hun naasten

Oncologisch Centrum Sociale dienst. Wegwijs in de voorzieningen voor kankerpatiënten en hun naasten Oncologisch Centrum Sociale dienst Wegwijs in de voorzieningen voor kankerpatiënten en hun naasten Inhoud 1. De Vlaamse Zorgverzekering (VZ)...5 2. De hospitalisatieverzekering...6 3. Tussenkomst in reisonkosten

Nadere informatie

Hulpmiddelen en aanpassingen

Hulpmiddelen en aanpassingen Hulpmiddelen en aanpassingen INFORMATIE VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP VLAAMS AGENTSCHAP VOOR PERSONEN MET EEN HANDICAP 01 wat vindt u in deze BROCHURE? 01 Wat verstaan we onder hulpmiddelen en aanpassingen?

Nadere informatie

Assistentiewoningen Sint-Jozef

Assistentiewoningen Sint-Jozef Assistentiewoningen Sint-Jozef Wegvoeringstraat 63D - 9230 Wetteren Het project Het woonzorgcentrum Sint-Jozef beschikt over 33 assistentiewoningen. Valide personen met levenspartner of alleenstaanden

Nadere informatie

Onroerende voorheffing

Onroerende voorheffing Onroerende voorheffing Thematische informatiebrochure. Reeks Huisvesting nr. 2 Inhoud/Lay-out : Gemeentelijke informatiedienst, tel. 059/33.91.94, fax 059/33.00.36 e-mail : infodienst@bredene.be Voorwoord

Nadere informatie

Welzijns-en gezondheidsvoorzieningen. Belang van toegankelijkheid. Mieke Broeders Directeur Enter vzw

Welzijns-en gezondheidsvoorzieningen. Belang van toegankelijkheid. Mieke Broeders Directeur Enter vzw Welzijns-en gezondheidsvoorzieningen Belang van toegankelijkheid Mieke Broeders Directeur Enter vzw Inhoud Voorstelling ENTER Wat is integrale toegankelijkheid Belang van toegankelijkheid Ontwerpen voor

Nadere informatie

Bouwen met focus op toegankelijkheid en welzijnszorg

Bouwen met focus op toegankelijkheid en welzijnszorg Bouwen met focus op toegankelijkheid en welzijnszorg Universal Design in welzijns- en gezondheidsinfrastructuur, hoe kan het gebouw een bijdrage leveren? Fien Van den Abeele, architect Enter vzw, Vlaams

Nadere informatie

middelengebruik en verstandelijke beperking Een folder voor hulpverleners uit de verslavingszorg

middelengebruik en verstandelijke beperking Een folder voor hulpverleners uit de verslavingszorg middelengebruik en verstandelijke beperking Een folder voor hulpverleners uit de verslavingszorg Eric komt in begeleiding om zich te laten behandelen voor alcohol- en cannabisgebruik. Hij doet vlot zijn

Nadere informatie

Nieuwe aanvraagprocedure 2016. FAQ voor de burger

Nieuwe aanvraagprocedure 2016. FAQ voor de burger Nieuwe aanvraagprocedure 2016 FAQ voor de burger 1 Screening Kom ik in aanmerking... 5 Wat is de bedoeling van de screening?... 5 Kan ik niet meteen de vragenlijst invullen?... 5 Zijn de resultaten van

Nadere informatie

Thuis blijven wonen. Woonadvies en ergobegeleiding

Thuis blijven wonen. Woonadvies en ergobegeleiding Thuis blijven wonen Woonadvies en ergobegeleiding Je vertrouwde omgeving: thuis! Zorgen een ziekte, een handicap, ongeval of je leeftijd ervoor dat je dagelijkse activiteiten in huis moeilijk worden? Enkele

Nadere informatie

Zorgmogelijkheden na NAH: Waar vinden we hulp? Katrijn Van Den Driesche - maandag 3 oktober 2011

Zorgmogelijkheden na NAH: Waar vinden we hulp? Katrijn Van Den Driesche - maandag 3 oktober 2011 Deze activiteiten worden aangeboden in samenwerking met dynahmiek www.dynahmiek.be info@dynahmiek.be Gespreksavonden over NAH Praten met lotgenoten over de gevolgen van een niet-aangeboren hersenletsel

Nadere informatie

PERSTEKST: Het Keizershof biedt ouderen aangenaam wonen in parkomgeving

PERSTEKST: Het Keizershof biedt ouderen aangenaam wonen in parkomgeving PERSBERICHTEN 20 februari 2015 PERSTEKST: Het Keizershof biedt ouderen aangenaam wonen in parkomgeving SIJSELE - WZC Morgenster vzw bouwde 32 assistentiewoningen (serviceflats) naast het bestaande woonzorgcentrum

Nadere informatie

INFORMATIE lenen en verzekeren 2014

INFORMATIE lenen en verzekeren 2014 INFORMATIE lenen en verzekeren 2014 Vooraf U vindt in deze brochure informatie rond lenen en verzekeren. Onze woonwinkelaars maken u graag wegwijs in deze brochure. 2 De woonwinkel Parkstraat 10, 9100

Nadere informatie

Fantastisch gelegen appartement

Fantastisch gelegen appartement MEDIATORE TE KOOP HEVERLEE Fantastisch gelegen appartement VASTGOED IMMOBILIER PROJECTONTWIKKELING DEVELOPPEMENT DE PROJETS Technische fiche Type: appartement Bewoonbare oppervlakte: 11 m 2 Kadastraal

Nadere informatie

www.woningaanpassing.be

www.woningaanpassing.be 02 240 80 81 www.woningaanpassing.be Online U kunt deze publicatie online raadplegen op www.woningaanpassing.be Verantwoordelijke uitgever: KENNISCENTRUM WOONZORG BRUSSEL vzw Herwig Teugels Lakensestraat

Nadere informatie

Wij ontnemen u uw zorgen. Kortverblijf

Wij ontnemen u uw zorgen. Kortverblijf Wij ontnemen u uw zorgen Kortverblijf Woon- en zorgcentra De Foyer vzw De vzw WZC De Foyer is opgericht in 1924 en staat al bijna 90 jaar voor de zorg voor ouderen. Vandaag staan we met honderd medewerkers

Nadere informatie

palliatieve eenheid ten oever

palliatieve eenheid ten oever palliatieve eenheid ten oever Korte voorstelling Een palliatieve eenheid richt zich tot patiënten die ongeneeslijk ziek zijn, hiervoor geen behandeling meer krijgen en die een korte levensverwachting hebben.

Nadere informatie

Formulier om u in te schrijven als KANDIDAAT voor een SOCIALE KOOPWONING

Formulier om u in te schrijven als KANDIDAAT voor een SOCIALE KOOPWONING CVBA Lierse Maatschappij voor de Huisvesting Abtsherbergstraat 10 bus 19 2500 Lier tel 03 / 490 30 50 fax 03 / 490 30 59 e-mail info@lmhlier.be Formulier om u in te schrijven als KANDIDAAT voor een SOCIALE

Nadere informatie

Wat is domotica? Domotica maakt u het leven gemakkelijker en veiliger en doet uw energiefactuur dalen. Bij deze enkele voorbeelden:

Wat is domotica? Domotica maakt u het leven gemakkelijker en veiliger en doet uw energiefactuur dalen. Bij deze enkele voorbeelden: Waarom domotica? Als ik bij mensen op bezoek ga of mensen komen naar mij voor het maken van een prijsofferte, stel ik hen steeds de vraag waarom geen domotica te plaatsen? Ik stel dan vast dat lang nog

Nadere informatie

LEVENSLOOPGESCHIKT BOUWEN: PRAKTISCHE OVERWEGINGEN

LEVENSLOOPGESCHIKT BOUWEN: PRAKTISCHE OVERWEGINGEN LEVENSLOOPGESCHIKT BOUWEN: PRAKTISCHE OVERWEGINGEN 'Ons streven is 6.000 nultredenwoningen in de gemeente in 2020'. En: 'Alle nieuwbouw realiseren wij levensloopgeschikt'. Dit zijn voorbeelden van ambities

Nadere informatie

Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Ministerie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Bestuur Ruimtelijke Ordening en Huisvesting Directie Huisvesting Vooruitgangstraat, 80 bus 1 1035 Brussel Verhuis-, Installatie- en Huurtoelage Besluit

Nadere informatie

FLATS VOOR BEJAARDEN EN PERSONEN MET EEN HANDICAP

FLATS VOOR BEJAARDEN EN PERSONEN MET EEN HANDICAP ocmw Sint-Katelijne-Waver FLATS VOOR BEJAARDEN EN PERSONEN MET EEN HANDICAP DEN HAES 8A 2860 SINT-KATELIJNE-WAVER Kennismakingsbrochure 2 / 13 12/03/2008 VOORWOORD Begin maart 2005 besliste de toenmalige

Nadere informatie

Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school?

Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school? Thuiszorgcentrum CM Midden-Vlaanderen Vormingsaanbod voor verenigingen, organisaties, scholen Bent u op zoek naar een boeiende vorming voor uw vereniging, organisatie, school? Het CM Thuiszorgcentrum in

Nadere informatie

* alleenstaande moeder of vader+inwonende kinderen. * gehuwd of samenwonend. * 16-25 jaar. * meer dan 50 jaar. * 26-50 jaar

* alleenstaande moeder of vader+inwonende kinderen. * gehuwd of samenwonend. * 16-25 jaar. * meer dan 50 jaar. * 26-50 jaar ANDERS-WACHTEBEKE RESULTATEN WONEN-ENQUETE 2008 1) Gezinssituatie * gehuwd of samenwonend 80,51% * alleenstaand 15,25% * alleenstaande moeder of vader+inwonende kinderen 4,24% * alleenstaande moeder of

Nadere informatie

Pension Invest Plan - RIZIV

Pension Invest Plan - RIZIV Pension Invest Plan - RIZIV Arts, tandarts, apotheker en kinesitherapeut Kent u de sterkste aanzet voor een mooi aanvullend pensioen? De sterkste aanzet voor een mooi aanvullend pensioen Als geconventioneerde

Nadere informatie

DE ARK VERKOOPT. Project Witgoor Alfons Smetsstraat 54 2480 DESSEL

DE ARK VERKOOPT. Project Witgoor Alfons Smetsstraat 54 2480 DESSEL DE ARK VERKOOPT Project Witgoor Alfons Smetsstraat 54 2480 DESSEL LIGGING In Witgoor, in de Alfons Smetsstraat wordt een gezellige instapklare woning opnieuw verkocht. De woning is gelegen in een rustige

Nadere informatie

±m² ±m² ± /m² Totaal ± inkomhall 30/06/2005 Kantoor 30/06/2005 Polyvalent 30/06/2005 Refter 30/06/2005 Archief 30/06/2005. Totaal prijs ± : 520 000

±m² ±m² ± /m² Totaal ± inkomhall 30/06/2005 Kantoor 30/06/2005 Polyvalent 30/06/2005 Refter 30/06/2005 Archief 30/06/2005. Totaal prijs ± : 520 000 3290 DIEST Nijverheidslaan 1 Adres : 01/03/2005 Ref 281/98 Traject : Diest is een provinciestad op de grens van de provincies Vlaams-Brabant, Limburg en Antwerpen. Via de E314 is er een vlotte verbinding

Nadere informatie

Handleiding budgetmeter aardgas

Handleiding budgetmeter aardgas Handleiding budgetmeter aardgas Inhoud Hoe ziet je budgetmeter voor aardgas eruit?... 2 Wat is de budgetmeter voor aardgas?... 3 Hoe zet je krediet over naar je budgetmeter?... 4 Welke informatie staat

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid 1 Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling Sociale Zekerheid SCSZ/14/048 BERAADSLAGING NR 12/039 VAN 5 JUNI 2012, GEWIJZIGD OP 1 APRIL 2014, MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING

Nadere informatie

Er wordt in het project gebruik gemaakt van hoogwaardige materialen, zowel voor de binnen als buitenafwerking.

Er wordt in het project gebruik gemaakt van hoogwaardige materialen, zowel voor de binnen als buitenafwerking. ALGEMENE INFO 1. CENTRALE RESIDENTIËLE LIGGING Het project residentie LONGAEVITAS situeert zich in de Bankstraat de belangrijkste hoofdweg van Hombeek op loopafstand van het dorp, vlakbij de parochiezaal

Nadere informatie

Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal

Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal Aanvraag van een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal Waarvoor dient dit formulier? Met dit formulier vraagt u een tegemoetkoming in de kosten van incontinentiemateriaal aan. Opgelet!

Nadere informatie

Nieuwbouwproject WZC Bloesemhof

Nieuwbouwproject WZC Bloesemhof Nieuwbouwproject WZC Bloesemhof Bovenaanzicht OCMW-site vanuit hoek Graethempoort met Kogelstraat. Bovenaanzicht OCMW-site vanuit het zuidwesten (Kogelstraat). Inplanting nieuwbouw Het nieuwe woonzorgcentrum

Nadere informatie

ALS Dienstverlening & Aangepaste Nursing. Projectvoorstelling

ALS Dienstverlening & Aangepaste Nursing. Projectvoorstelling ALS Dienstverlening & Aangepaste Nursing Projectvoorstelling Voorstelling ALS DAN SDA? Waarom het project? Het zorgcentrum Het bouwproject Financiering Eigen middelen contact Overzicht Voorstelling ALS

Nadere informatie

WONINGFONDS. van het BRUSSELS HOOFSTEDELIJK GEWEST. C.v.b.a. AANVRAAG tot het BEKOMEN. van een HUURWONING

WONINGFONDS. van het BRUSSELS HOOFSTEDELIJK GEWEST. C.v.b.a. AANVRAAG tot het BEKOMEN. van een HUURWONING / / ( ) S.K. WONINGFONDS van het BRUSSELS HOOFSTEDELIJK GEWEST C.v.b.a. AANVRAAG tot het BEKOMEN van een HUURWONING Gelieve bij iedere aanvraag het aanslagbiljet van de personenbelasting met betrekking

Nadere informatie

Aanvraagformulier premie fotovoltaïsche cellen

Aanvraagformulier premie fotovoltaïsche cellen Aanvraagformulier premie fotovoltaïsche cellen Gegevens Naam van de aanvrager:. Adres van de aanvrager: Telefoon thuis: Telefoon overdag: GSM: Rekeningnummer: Bent u eigenaar of huurder van het gebouw

Nadere informatie

RENT Life RENT Fix RENT Flex

RENT Life RENT Fix RENT Flex > > Ethias, verzekeren is ons vak Ethias Verzekering is een groepering van vier onderlinge verzekeringsverenigingen. Dankzij deze juridische structuur moeten wij geen aandeelhouders vergoeden. Ook al sluit

Nadere informatie

Waar vind ik de verplichte bijlagen? Achtergrondinfo bij deze bijlagen!

Waar vind ik de verplichte bijlagen? Achtergrondinfo bij deze bijlagen! Waar vind ik de verplichte bijlagen? Achtergrondinfo bij deze bijlagen! A) PERSOONSGEGEVENS: 1. Kopie identiteitskaart 2. Bewijs van burgerlijke staat Dit bewijs kan worden geleverd met het gemeentelijk

Nadere informatie

Het is afscheid nemen van moeke die zich op het tempo van de dementie uit onze leefwereld terugtrekt

Het is afscheid nemen van moeke die zich op het tempo van de dementie uit onze leefwereld terugtrekt Begrijpen doe ik niet, dus ik probeer Proberen om moeke te accepteren zoals ze vandaag is Proberen niet druk te doen over hoe en wat ze zegt en doet Proberen om haar leven hier bij ons zo comfortabel mogelijk

Nadere informatie

De installatiepremie

De installatiepremie De installatiepremie Versie nr: 1 Laatste wijziging: 22-09-2008 1) Waartoe dient deze fiche? 2) Wat is een installatiepremie? 3) Wie heeft recht op een installatiepremie? 4) Aan welke voorwaarden moet

Nadere informatie

Woon zo lang mogelijk comfortabel én veilig in je eigen huis

Woon zo lang mogelijk comfortabel én veilig in je eigen huis Woon zo lang mogelijk comfortabel én veilig in je eigen huis Inleiding: pas nu je woning aan voor later Tips die voor elke ruimte gelden. Online U kunt deze publicatie online raadplegen op www.woonzorgbrussel.be

Nadere informatie

Presentatie ZA 23 februari 2015. Onesto?

Presentatie ZA 23 februari 2015. Onesto? Presentatie ZA 23 februari 2015 Onesto? De grootste erkende kredietmaatschappij (groep) voor sociaal woonkrediet in Vlaanderen Opgericht in 1894 Eigen vermogen 30 mio portefeuille 250 mio Kantoren in Beringen,

Nadere informatie