Astma en COPD. Aanbevelingen en lijsten geneesmiddelen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Astma en COPD. Aanbevelingen en lijsten geneesmiddelen"

Transcriptie

1 Astma en COPD Aanbevelingen en lijsten geneesmiddelen

2

3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1 e Deel ASTMA 5 I. Astma aanbeveling 6 1. Stel de diagnose 6 2. Kies de chronische behandeling 6 3. Elementen in het medisch dossier te vermelden 11 II. Astma: geneesmiddelen per groep 12 Lijst 1A: Kortwerkende ß 2 -mimetica (SABA) 12 Lijst 2A: Kortwerkende anticholinergica 12 Lijst 3A: Associatie van een kortwerkend ß 2 -mimeticum (SABA) met een kortwerkend anticholinergicum 12 Lijst 4A: Langwerkende ß 2 -mimetica (LABA) 13 Lijst 5A: Niet van toepassing voor astma 13 Lijst 6A: Inhalatiecorticosteroïden (ICS) 13 Lijst 7A: Associatie van een inhalatiecorticosteroïd (ICS) met een langwerkend ß 2 -mimeticum (LABA) 14 Lijst 8A: Xanthinederivaten 14 Lijst 9A: Inhalatiecorticosteroïden (ICS) in vernevelingsvorm 14 Lijst 10A: Inhibitoren van de mediatorenvrijstelling 15 Lijst 11A: Leukotrieenreceptorantagonisten (LTRA) 15 2 e Deel COPD 17 I. COPD aanbeveling Stel de diagnose Kies de chronische behandeling Elementen in het medisch dossier te vermelden 20 II. COPD: geneesmiddelen per groep 21 Lijst 1B: Kortwerkende ß 2 -mimetica (SABA) 21 Lijst 2B: Kortwerkende anticholinergica 21 Lijst 3B: Associatie van een kortwerkend ß 2 -mimeticum (SABA) met een kortwerkend anticholinergicum 21 Lijst 4B: Langwerkende ß 2 -mimetica (LABA) 22 Lijst 5B: Langwerkende anticholinergica 22 Lijst 6B: Inhalatiecorticosteroïden (ICS) 22 Lijst 7B: Associatie van een inhalatiecorticosteroïd (ICS) met een langwerkend ß 2 -mimeticum (LABA) 23 Lijst 8B: Xanthinederivaten 23 Lijst 9B: Inhalatiecorticosteroïden (ICS) in vernevelingsvorm 23 Aanvullende informatie 24

4

5 Inleiding Inleiding 3 Vanaf 1 november is het voorschrijven van geneesmiddelen voor de behandeling van astma en COPD gebaseerd op de naleving van aanbevelingen. De aanbevelingen, opgesteld door de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen van het RIZIV en hernomen in deze brochure, zijn gebaseerd op internationale wetenschappelijke richtlijnen. Het stellen van de diagnose, kiezen van een behandeling, en opvolgen van patiënten volgens de aanbevelingen bevordert de kwaliteit van het medisch handelen en garandeert een behandeling conform met de wetenschappelijke richtlijnen. Alle geneesmiddelen voor astma en COPD komen in hoofdstuk II terecht (a posteriori controle) 2. Hierdoor ontstaat voor deze geneesmiddelen één enkel coherent en uniform terugbetalingssysteem. De vermelding derdebetalersregeling van toepassing of de tussenkomst van de adviserend geneesheer vallen weg. De verantwoordelijkheid voor het voorschrijven van deze geneesmiddelen ligt volledig bij de behandelende arts. Het naleven van aanbevelingen maakt deel uit van deze verantwoordelijkheid. U vindt in deze brochure de aanbevelingen en lijsten geneesmiddelen voor de behandeling van astma en COPD. 1. Ministerieel besluit van (Belgisch Staatsblad van ) 2. Uitzondering: Xolair (Omalizumab) blijft in hoofdstuk IV

6

7 1 e Deel Astma

8 6 I. Astma I. Astma aanbeveling Vanaf 1 november 2008 is het voorschrijven van de geneesmiddelen voor astma gebaseerd op deze aanbeveling. De behandeling van exacerbaties (acute opstoten) maakt geen deel uit van deze aanbeveling. 1. Stel de diagnose De diagnose omvat tegelijkertijd: symptomen van kortademigheid, piepende ademhaling, benauwdheid of hoest EN een meting van de snel wisselende luchtwegenobstructie, met een piekstroommeter of spirometer: PEF (Peak Expiratory Flow) toename met 15% en minimaal 60 L/min na inhalatie van een kortwerkend ß 2 -agonist (minimaal 2 puffs) OF spontane PEF variatie van minstens 20% tussen de 2 maximale en de 2 minimale waarden binnen een interval van twee weken OF stijging van de FEV1 (Forced Expiratory Volume in 1 seconde) met minstens 10% van de verwachte waarde na inhalatie van een kortwerkend ß 2 -mimeticum OF een positieve bronchiale provocatietest (histamine, methacholine of inspanningstest). 2. Kies de chronische behandeling Volgens al dan niet gecontroleerd astma vaststelling van de stap in de behandeling leeftijd van de patiënt

9 I. Astma 7 a. Bepaling van al dan niet gecontroleerd astma Bepaling van al dan niet gecontroleerd astma Eigenschappen Symptomen overdag Beperking van de activiteiten Nachtelijke symptomen / ontwaken Nood voor bronchodilator Longfunctie (PEF of FEV1) Gecontroleerd (alle onderstaande criteria aanwezig) Geen ( 2x/week) Geen Geen Geen ( 2x/week) Normaal Gedeeltelijk gecontroleerd (1 of 2 van de 5 criteria optredend binnen dezelfde week) Niet gecontroleerd > 2x/week Minstens 3 criteria Eender welke beperking Eender welk nachtelijk symptoom > 2x/week < 80% van de voorspelde of de beste persoonlijke waarde (indien gekend) «Gedeeltelijk gecontroleerd» aanwezig in één week b. Bepaling van de stap in de behandeling De behandeling van astma wordt in verschillende opbouwende of dalende stappen vastgelegd naargelang de graad van controle. Gecontroleerd astma: de behandeling op de, voor deze patiënt, laagst mogelijke actieve stap behouden Gedeeltelijk gecontroleerd astma: overwegen naar de hogere stap te gaan om de controle te verbeteren Niet gecontroleerd astma: vooruitgaan in de hogere stappen tot een controle bereikt is.

10 8 I. Astma c. Keuze van de behandeling volgens de leeftijd van de patient Volwassenen en kinderen van minstens 12 jaar Intermittent astma Persisterend astma Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5 Stap 6 SABA (1A) ICS lage dosis ICS lage dosis + LABA (4A) (associatie 7A) ICS middelmatige dosis + LABA (4A) (associatie 7A) ICS hoge dosis + LABA (4A) (associatie 7A) ICS hoge dosis + LABA (4A) (associatie 7A) + oraal corticosteroïd + kortwerkende anticholinergica (2A) Alternatieven: -cromoglicaat (10A) -LTRA (11A) -theofylline (8A) Alternatieven: -ICS middelmatige dosis (6A, 9A*) -ICS lage dosis (6A, 9A*) + LTRA (11A) -ICS lage dosis (6A, 9A*) + theofylline (8A) Alternatieven: -ICS middelmatige dosis (6A, 9A*) + LTRA (11A) -ICS middelmatige dosis (6A, 9A*) + theofylline (8A) EN omalizumab overwegen EN omalizumab overwegen * Specifieke terugbetalingsvoorwaarden voor vernevelingsvormen: zie blz 10 (1A, 2A, 3A ): zie lijsten geneesmiddelen blz 12 SABA: kortwerkende ß 2 -mimetica ICS: inhalatiecorticosteroïd LTRA: leukotrieenreceptorantagonist LABA: langwerkende ß 2 -mimetica

11 Kinderen van 5 tot 11 jaar Intermittent astma Persisterend astma I. Astma 9 Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5 Stap 6 SABA (1A) + kortwerkende anticholinergica (2A) ICS lage dosis Alternatieven: -cromoglicaat (10A) -LTRA (11A) -theofylline (8A) ICS lage dosis + of LABA (4A) (associatie 7A) of LTRA (11A) of theofylline (8A) OF ICS middelmatige dosis ICS middelmatige dosis + LABA (4A) (associatie 7A) Alternatieven: ICS middelmatige dosis + of LTRA (11A) of theofylline (8A) ICS hoge dosis + LABA (4A) (associatie 7A) Alternatieven: ICS hoge dosis + of LTRA (11A) of theofylline (8A) ICS hoge dosis + LABA (4A) (associatie 7A) + oraal corticosteroïd Alternatieven: ICS hoge dosis (6A, 9A*) + of LTRA (11A) of theofylline (8A) + oraal corticosteroïd Kinderen van 0 tot 4 jaar Intermittent astma Persisterend astma Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5 Stap 6 SABA (1A) + kortwerkende anticholinergica (2A) ICS lage dosis Alternatieven: -cromoglicaat (10A) -montelukast ICS middelmatige dosis ICS middelmatige dosis + of LABA (4A) (associatie 7A) of montelukast ICS hoge dosis + of LABA (4A) (associatie 7A) of montelukast ICS hoge dosis + LABA (4A) (associatie 7A) + montelukast + oraal corticosteroïd

12 10 I. Astma Equivalente doses van inhalatiecorticosteroïden Lage dagdosis (μg) Middelmatige dagdosis (μg) Hoge dagdosis (μg) Beclomethasondipropionaat Volwassenen > > Kinderen > > 400 Budesonide Volwassenen > > Kinderen > > 400 Fluticason Volwassenen > > Kinderen > > 500 Deze equivalente doses zijn niet geldig voor aerosolen met HFA als propulsiegas en/of extrafijne partikels. Bijsluiter consulteren voor de dosis van deze geneesmiddelen (QVAR en Inuvair). De vernevelingsvormen worden in de ambulante praktijk enkel voorgeschreven bij rechthebbenden, die wegens een gedocumenteerde mentale of motorische handicap, niet in staat zijn om poederinhalatoren of dosisaërosols correct te gebruiken, zelfs al worden deze laatste gebruikt met een expansiekamer.

13 I. Astma Elementen in het medisch dossier te vermelden Elementen in het dossier te vermelden bij elke wijziging in een behandeling van persisterend astma: de diagnostische criteria (symptomen en tekens, gemeten graad van de luchtwegenobstructie) en de datum van de uitgevoerde onderzoeken op welke stap van de behandeling de patiënt zich bevindt op het ogenblik van het voorschrijven van het geneesmiddel of de patiënt, wegens een gedocumenteerde mentale of motorische handicap, niet in staat is om poederinhalatoren of dosisaërosols correct te gebruiken, zelfs al worden deze laatste gebruikt met een expansiekamer. Het noteren van deze elementen maakt deel uit van de aanbeveling. De maximale geldigheidsperiode waarna de elementen hernieuwd moeten worden is onbeperkt. De elementen kunnen echter worden vervolledigd met nieuwe elementen die ontstaan bij het opvolgen van de astma-patiënt (gebruikte medicatie, verloop van de symptomen en longfunctie). De kortwerkende bronchodilatatoren, voor te behouden voor de exacerbaties, vallen niet onder de regelgeving m.b.t. de melding in het medisch dossier. Evaluatie en a posteriori controle Per arts kan geëvalueerd worden of zijn/haar voorschrijfgedrag conform is met de aanbevelingen van de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen. Als bij de evaluatie een manifeste afwijking wordt vastgesteld kan een monitoringfase beginnen. Tijdens deze monitoringfase moet de arts de conformiteit van zijn voorschrijven met de aanbevelingen kunnen staven. Dit gebeurt aan de hand van de elementen in het medisch dossier.

14 12 I. Astma II. Astma: geneesmiddelen per groep De vernevelingsvormen worden enkel voorgeschreven voor patiënten met motorische of mentale belemmeringen waardoor het gebruik van inhalatievormen onmogelijk is (aangeduid door * in de lijst hieronder). Lijst 1A: Kortwerkende ß 2 -mimetica (SABA) AIROMIR [salbutamol aërosol] 200 doses 100 µg/dosis DOCSALBUTA [salbutamol aërosol] 200 doses 100 µg/dosis VENTOLIN [salbutamol verneveloplossing] 1 x 10 ml, 5 mg/ml 5 x 10 ml, 5 mg/ml * VENTOLIN [salbutamol aërosol] 200 doses 100 µg/dosis Lijst 2A: Kortwerkende anticholinergica ATROVENT [ipratropiumbromide verneveloplossing] velo 20 x 0,5 mg/2 ml 20 x 0,25 mg/2 ml 60 x 0,25 mg/2 ml ATROVENT HFA [ipratropiumbromide aërosol] 200 doses 20 µg/dosis Lijst 3A: Associatie van een kortwerkend ß 2 -mimeticum (SABA) met een kortwerkend anticholinergicum COMBIVENT [verneveloplossing] 60 x 2,5 ml (2,5 mg/2,5 ml salbutamol + 5 mg/2,5 ml ipratropiumbromide) * 20 x 2,5 ml (2,5 mg/2,5 ml salbutamol + 5 mg/2,5 ml ipratropiumbromide) * DUOVENT [verneveloplossing] 20 x 4 ml (1,25 mg fenoterolhydrobromide + 0,5 mg/4 ml ipratropiumbromide) * DUOVENT HFA [aërosol] 200 doses (50 µg/dosis fenoterolhydrobromide + 20 µg/dosis ipratropiumbromide) Geneesmiddel zonder supplement bij het remgeld en in de categorie Goedkoop Origineel geneesmiddel zonder supplement bij het remgeld maar niet in de categorie Goedkoop Origineel geneesmiddel met supplement bij het remgeld dus niet in de categorie Goedkoop

15 I. Astma 13 Lijst 4A: Langwerkende ß 2 -mimetica (LABA) FORADIL [formoterolfumaraat dihydraat capsule voor inhalatie] 60 x 12 µg NOVOLIZER FORMOTEROL 12 µg [formoterolfumaraat dihydraat inhalatiepoeder] 60 doses 12 µg/dosis OXIS TURBOHALER R 9 µg/dose [formoterolfumaraat dihydraat inhalatiepoeder] 60 doses 9 µg/dosis SEREVENT [salmeterol inhalatiepoeder] 60 doses x 50 µg/dosis SEREVENT 50 DISKUS [salmeterol inhalatiepoeder] 60 doses x 50 µg/dosis SEREVENT EVOHALER [salmeterol aërosol] 120 doses 25 µg/dosis Lijst 5A: Niet van toepassing voor astma Lijst 6A: Inhalatiecorticosteroïden (ICS) BECLOPHAR [beclometasondipropionaat capsule voor inhalatie] 120 x 75 µg 120 x 150 µg 120 x 300 µg BUDEPHAR CYCLOCAPS [budesonide capsule voor inhalatie] 120 x 200 µg 200 x 200 µg BUDESONIDE EASYHALER [budesonide inhalatiepoeder] 200 doses 200 µg/dosis ECOBEC [aërosoloplossing]: 200 doses 250 µg/dosis FLIXOTIDE [fluticasonpropionaat aërosol] 120 doses 250 µg/dosis 120 doses 50 µg/dosis FLIXOTIDE DISKUS [fluticasonpropionaat inhalatiepoeder] iepo 60 doses 100 µg/dosis 60 doses 250 µg/dosis 60 doses 500 µg/dosis FLIXOTIDE ROTADISK [fluticasonpropionaat inhalatiepoeder] 60 doses 100 µg/dosis 60 doses 250 µg/dosis 60 doses 5000 µg/dosis MIFLONIDE [budesonide capsule voor inhalatie] 120 x 200 µg/dosis NOVOLIZER BUDESONIDE [budesonide inhalatiepoeder] ede 200 doses 200 µg/dosis 100 doses 400 µg/dosis PULMICORT TURBOHALER [budesonide inhalatiepoeder] 100 doses 200 µg/dosis PULMICORT [budesonide aërosol] 100 doses 200 µg/dosis 200 doses 50 µg/dosis QVAR AUTOHALER [beclometasondipropionaat aërosol] 200 doses 50 µg/dosis 200 doses 100 µg/dosis

16 14 I. Astma Lijst 7A: Associatie van een inhalatiecorticosteroïd (ICS) met een langwerkend ß 2 -mimeticum (LABA) INUVAIR [doseeraërosol] 120 doses beclometasondipropionaat 100 µg + formoterolfumaraat dihydraat 6µg/dosis SERETIDE 25/125 [aërosol] 120 doses 125 µg/dosis fluticason + 25 µg/dosis salmeterol SERETIDE 25/250 [aërosol] 120 doses 250 µg/dosis fluticason + 25 µg/dosis salmeterol SERETIDE 25/50 [aërosol] 120 doses 50 µg/dosis fluticason + 25 µg/dosis salmeterol SERETIDE DISKUS [inhalatiepoeder] 60 doses 100 µg fluticason + 50 µg salmeterol 60 doses 250 µg fluticason + 50 µg salmeterol 60 doses 500 µg fluticason + 50 µg salmeterol SYMBICORT FORTE TURBOHALER 320/9 µg/dose [inhalatiepoeder] 60 doses 9 µg/dosis formoterolfumaraat dihydraat µg/dosis budesonide SYMBICORT TURBOHALER 160/4,5 µg/dose [inhalatiepoeder] 120 doses 4,5 µg/dosis formoterolfumaraat dihydraat µg/dosis budesonide Lijst 8A: Xanthinederivaten EUPHYLLIN [theofylline oplossing voor injectie] 5 x 200 mg/10 ml THEOLAIR L.A. [theofylline tabletten met verlengde afgifte] 100 x 250 mg 100 x 350 mg XANTHIUM [theofylline capsules] 60 x 200 mg 60 x 300 mg 60 x 400 mg Lijst 9A: Inhalatiecorticosteroïden (ICS) in vernevelingsvorm FLIXOTIDE NEBULES [fluticasonpropionaat vernevelsuspensie] 10 x 2 mg/2 ml PULMICORT [budesonide vernevelsuspensie] 20 x 500 µg/2 ml 20 x 1 mg/2 ml

17 I. Astma 15 Lijst 10A: Inhibitoren van de mediatorenvrijstelling DOCCROMOGLY 5 [natrium-cromoglicaat aërosol] 112 doses 5 mg/dosis LOMUDAL [natrium-cromoglicaat verneveloplossing] 48 x 20 mg/2 ml LOMUDAL [natrium-cromoglicaat aërosol] 112 doses x 5 mg/dosis NA-CROMOGLYCAAT [natrium-cromoglicaat verneveloplossing] 48 ml x 20 mg/2 ml Lijst 11A: Leukotrieenreceptorantagonisten (LTRA) ACCOLATE [zafirlukast tabletten] 56 x 20 mg RESMA [zafirlukast tabletten] 56 x 20 mg SINGULAIR [montelukast tabletten] 28 x 10 mg 28 x 5 mg 28 x 4 mg Uitzondering: Xolair (Omalizumab) blijft in hoofdstuk IV (a priori controle)

18

19 2 e Deel COPD

20 18 II. COPD I. COPD aanbeveling Vanaf 1 november 2008 is het voorschrijven van de geneesmiddelen voor COPD gebaseerd op deze aanbeveling. De behandeling van exacerbaties (acute opstoten) maakt geen deel uit van deze aanbeveling. 1. Stel de diagnose De diagnose van COPD omvat 3 elementen: symptomen van kortademigheid, sputumproductie of hoest de voorgeschiedenis van roken (minstens 10 pakjaren 1 ) of gedocumenteerde blootstelling aan toxische partikels of gassen FEV1/VC < 0,7 (Tiffeneau Index) of FEV1/FVC < 0,7 (Forced Expiratory Volume in 1 second/ (Forced) Vital Capacity) 2. Kies de chronische behandeling a. Bepaal de graad van ernst De keuze van de behandeling berust op de bepaling van de graad van ernst en het stadium van COPD. Deze worden bepaald op basis van de volgende criteria: Ernst en stadium COPD - Criteria STADIUM I licht STADIUM II matig STADIUM III ernstig STADIUM IV zeer ernstig FEV1/FVC<0,70 FEV1 80% FEV1/FVC <0,70 50% FEV1<80% FEV1/FVC <0,70 30% FEV1<50% FEV1/FVC <0,70 FEV1<30% of FEV1<50% EN chronische respiratoire insufficiëntie 1. Pakjaar= aantal sigaretten per dag/20 x aantal jaren roken

21 II. COPD 19 b. Keuze van de behandeling volgens het stadium Behandeling volgens het stadium STADIUM I licht STADIUM II matig STADIUM III ernstig Actieve vermindering van de risicofactoren; vaccin tegen influenza Kortwerkende bronchodilatoren toevoegen (volgens noodzaak) (Lijst 1B, lijst 2B, lijst 3B) STADIUM IV zeer ernstig Toevoeging van een regelmatige behandeling met één of meerdere langwerkende bronchodilatoren (lijst 4B, lijst 5B, lijst 8B) Toevoeging van een programma van respiratoire revalidatie Toevoeging van een inhalatiecorticosteroïd bij herhaalde exacerbaties (lijst 6B, lijst 7B, lijst 9B) Toevoeging van zuurstof op lange termijn indien chronische respiratoire insufficiëntie Heelkundige behandelingen in overweging nemen De vernevelingsvormen worden in de ambulante praktijk enkel voorgeschreven bij rechthebbenden, die, wegens een gedocumenteerde mentale of motorische handicap, niet in staat zijn om poederinhalatoren of dosisaërosols correct te gebruiken, zelfs al worden deze laatste gebruikt met een expansiekamer.

22 20 II. COPD 3. Elementen in het medisch dossier te vermelden Elementen in het medisch dossier te vermelden bij elke aanpassing van een chronische behandeling: de diagnostische criteria (symptomen en tekens, voorgeschiedenis van roken of gedocumenteerde blootstelling aan toxische partikels of gassen, gemeten graad van de luchtwegenobstructie, graad van de ernst) alsook de datum van de uitgevoerde onderzoeken in welk stadium van de COPD de patiënt zich bevindt op het ogenblik dat het geneesmiddel wordt voorgeschreven of de patiënt, wegens een gedocumenteerde mentale of motorische handicap, niet in staat is om poederinhalatoren of dosisaërosols correct te gebruiken, zelfs al worden deze laatste gebruikt met een expansiekamer. Het noteren van deze elementen maakt deel uit van de aanbeveling. De maximale geldigheidsperiode waarna de elementen hernieuwd moeten worden is onbeperkt. De elementen kunnen echter worden vervolledigd met nieuwe elementen die ontstaan bij het opvolgen van de COPD-patiënt (gebruikte medicatie, verloop van de symptomen en longfunctie). De kortwerkende bronchodilatatoren, voor te behouden voor de exacerbaties, vallen niet onder de regelgeving m.b.t. de melding in het medisch dossier. Evaluatie en a posteriori controle Per arts kan geëvalueerd worden of zijn/haar voorschrijfgedrag conform is met de aanbevelingen van de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen. Als bij de evaluatie een manifeste afwijking wordt vastgesteld kan een monitoringfase beginnen. Tijdens deze monitoringfase moet de arts de conformiteit van zijn voorschrijven met de aanbevelingen kunnen staven. Dit gebeurt aan de hand van de elementen in het medisch dossier.

23 II. COPD 21 II. COPD: geneesmiddelen per groep De vernevelingsvormen worden enkel voorgeschreven voor patiënten met motorische of mentale belemmeringen waardoor het gebruik van inhalatievormen onmogelijk is. (aangeduid door * in de lijst hieronder) Lijst 1B: Kortwerkende ß 2 -mimetica (SABA) AIROMIR [salbutamol aërosol] 200 doses 100 µg/dosis DOCSALBUTA [salbutamol aërosol] 200 doses 100 µg/dosis VENTOLIN [salbutamol amo verneveloplossing] 1 x 10 ml, 5 mg/ml 5 x 10 ml, 5 mg/ml * VENTOLIN [salbutamol aërosol] 200 doses 100 µg/dosis Lijst 2B: Kortwerkende anticholinergica ATROVENT [ipratropiumbromide verneveloplossing] velo 20 x 0,5 mg/2 ml 20 x 0,25 mg/2 ml 60 x 0,25 mg/2ml ATROVENT HFA [ipratropiumbromide rop aërosol] 200 doses 20 µg/dosis Lijst 3B: Associatie van een kortwerkend ß 2 -mimeticum (SABA) met een kortwerkend anticholinergicum COMBIVENT [verneveloplossing] 60 x 2,5 ml (2,5 mg/2,5 ml salbutamol + 5 mg/2,5 ml ipratropiumbromide) * 20 x 2,5 ml (2,5 mg/2,5 ml salbutamol + 5 mg/2,5 ml ipratropiumbromide) * DUOVENT [verneveloplossing) 20 x 4 ml (1,25 mg fenoterolhydrobromide + 0,5 mg/4 ml ipratropiumbromide) * DUOVENT HFA [aërosol] 200 doses (50 µg/dosis s fenoterolhydrobromide + 20 µg/dosis ipratropiumbromide) Geneesmiddel zonder supplement bij het remgeld en in de categorie Goedkoop Origineel geneesmiddel zonder supplement bij het remgeld maar niet in de categorie Goedkoop Origineel geneesmiddel met supplement bij het remgeld dus niet in de categorie Goedkoop

24 22 II. COPD Lijst 4B: Langwerkende ß 2 -mimetica (LABA) FORADIL [formoterolfumaraat dihydraat capsule voor inhalatie] 60 x 12 µg OXIS TURBOHALER 9 μg/dose [formoterolfumaraat dihydraat inhalatiepoeder] 60 doses 9µg/dosis SEREVENT [salmeterol inhalatiepoeder] 60 doses x 50 µg/dosis SEREVENT 50 DISKUS [salmeterol inhalatiepoeder] 60 doses x 50 µg/dosis SEREVENT EVOHALER [salmeterol aërosol] 120 doses 25 µg/dosis Lijst 5B: Langwerkende anticholinergica SPIRIVA [tiotropium capsule voor inhalatie] 30 x 18 µg Lijst 6B: Inhalatiecorticosteroïden (ICS) BECLOPHAR [beclometasondipropionaat capsule voor inhalatie] 120 x 75 µg 120 x 150 µg 120 x 300 µg BUDESONIDE EASYHALER [budesonide inhalatiepoeder] 200 doses 200 µg/dosis FLIXOTIDE [fluticasonpropionaat aërosol] 120 doses 250 µg/dosis 120 doses 50 µg/dosis FLIXOTIDE DISKUS [fluticasonpropionaat inhalatiepoeder] atie 60 doses 100 µg/dosis 60 doses 250 µg/dosis 60 doses 500 µg/dosis FLIXOTIDE ROTADISK [fluticasonpropionaat inhalatiepoeder] 60 doses 100 µg/dosis 60 doses 250 µg/dosis 60 doses 500 µg/dosis MIFLONIDE [budesonide capsule voor inhalatie] 120 x 200 µg/dosis PULMICORT TURBOHALER [budesonide inhalatiepoeder] 100 doses 200 µg/dosis PULMICORT [budesonide aërosol] 100 doses 200 µg/dosis 200 doses 50 µg/dosis QVAR AUTOHALER [beclometasondipropionaat aërosol] 200 doses 50 µg/dosis 200 doses 100 µg/dosis

25 II. COPD 23 Lijst 7B: Associatie van een inhalatiecorticosteroïd (ICS) met een langwerkend ß 2 -mimeticum (LABA) SERETIDE DISKUS [inhalatiepoeder] 60 doses 100 µg fluticason + 50 µg salmeterol 60 doses 250 µg fluticason + 50 µg salmeterol 60 doses 500 µg fluticason + 50 µg salmeterol SYMBICORT FORTE TURBOHALER 320/9 µg/dose [inhalatiepoeder] 60 doses 9 µg/dosis formoterolfumaraat dihydraat µg/dosis budesonide SYMBICORT TURBOHALER 160/4,5 µg/dose [inhalatiepoeder] 120 dosess 4,5 µg/dosis formoterolfumaraat dihydraat µg/dosis budesonide Lijst 8B: Xanthinederivaten EUPHYLLIN [theofylline oplossing voor injectie] 5 x 200 mg/10 ml THEOLAIR L.A. [theofylline tabletten met verlengde afgifte] 100 x 250 mg 100 x 350 mg XANTHIUM [theofylline capsules] 60 x 200 mg 60 x 300 mg 60 x 400 mg Lijst 9B: Inhalatiecorticosteroïden (ICS) in vernevelingsvorm FLIXOTIDE NEBULES [fluticasonpropionaat vernevelsuspensie]: 10 x 2mg/2 ml * PULMICORT 0,25 mg/ml [budesonide e vernevelsuspensie] * 20 x 500 µg/2 ml 20 x 1 mg/2 ml

26 24 Aanvullende informatie Aanvullende informatie adres RIZIV Website RIZIV: rubriek Geneesmiddelen > Groepsgewijze herziening > astma en COPD Andere websites BCFI (Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie): Website GINA (Global Initiative for Asthma): Website GOLD (Global initiative for chronic Obstructive Lung Disease):

27

28 Verantwoordelijke uitgever: J. De Cock, Tervurenlaan 211, 1150 Brussel Realisatie: Dienst voor geneeskundige verzorging van het RIZIV in samenwerking met de Communicatiecel Grafisch design en foto s: Communicatiecel van het RIZIV Druk: Enschedé / Van Muysewinkel Publicatiedatum: Oktober 2008 Wettelijke depot: D/2008/ 0401/3

HERZIENE AANBEVELINGEN VAN GINA VOOR ASTMA, EN VAN GOLD VOOR COPD

HERZIENE AANBEVELINGEN VAN GINA VOOR ASTMA, EN VAN GOLD VOOR COPD HERZIENE AANBEVELINGEN VAN GINA VOOR ASTMA, EN VAN GOLD VOOR COPD In november 2006 verschenen de herziene aanbevelingen van GINA (Global Initiative for Asthma) voor astma, en van GOLD (Global Initiative

Nadere informatie

Begeleiding Nieuwe Medicatie

Begeleiding Nieuwe Medicatie Begeleiding Nieuwe Medicatie Doelstellingen: De gezondheid van de patiënt verbeteren De therapietrouw verbeteren De efficiëntie van de behandelingen verbeteren Arts en apotheker versterken elkaars informatie

Nadere informatie

FARMACOTHERAPIE BIJ CHRONISCH OBSTRUCTIEF LONGLIJDEN: EEN UPDATE

FARMACOTHERAPIE BIJ CHRONISCH OBSTRUCTIEF LONGLIJDEN: EEN UPDATE FARMACOTHERAPIE BIJ CHRONISCH OBSTRUCTIEF LONGLIJDEN: EEN UPDATE In de Folia van september 2000 verscheen een overzichtsartikel over farmacotherapie bij chronisch obstructief longlijden (chronic obstructive

Nadere informatie

Histamine provocatietest Pneumologie. Patiënteninformatie

Histamine provocatietest Pneumologie. Patiënteninformatie Histamine provocatietest Pneumologie Patiënteninformatie Afspraak histamine provocatietest : Heilig Hart Ziekenhuis Leuven Brochure histamine, pneumologie 2 Inhoudstafel 1. Inleiding... 3 1.1. Wat is een

Nadere informatie

OBSTRUCTIEVE LONGAANDOENINGEN: Door de bomen het bos opnieuw zien. Diensten Longziekten AZ Maria Middelares Gent AZ Sint-Vincentius - Deinze

OBSTRUCTIEVE LONGAANDOENINGEN: Door de bomen het bos opnieuw zien. Diensten Longziekten AZ Maria Middelares Gent AZ Sint-Vincentius - Deinze OBSTRUCTIEVE LONGAANDOENINGEN: Door de bomen het bos opnieuw zien Diensten Longziekten AZ Maria Middelares Gent AZ Sint-Vincentius - Deinze COPD: welke bos kiezen? Dr Paul Germonpré- Pneumologie AZ Maria

Nadere informatie

Casusschetsen astma/copd

Casusschetsen astma/copd Casusschetsen astma/copd 7 augustus 2000 Casusschets 1 Mevr. N, is een 26 jarige adipeuze Surinaamse vrouw die sinds 1994 in Nederland woonachtig is. Sinds haar komst naar Nederland heeft zij in wisselende

Nadere informatie

FARMACOTHERAPIE BIJ CHRONISCH ASTMA

FARMACOTHERAPIE BIJ CHRONISCH ASTMA FARMACOTHERAPIE BIJ CHRONISCH ASTMA In dit artikel wordt aandacht besteed aan de medicamenteuze behandeling van chronisch astma. Daarbij wordt vooral gesteund op de GINA ( Global Initiative for Asthma

Nadere informatie

Uitgebreide Longfunctietest

Uitgebreide Longfunctietest Uitgebreide Longfunctietest Longziekten Beter voor elkaar Inleiding Binnenkort wordt u in ons ziekenhuis verwacht voor een longfuntieonderzoek. Met dit onderzoek wordt de werking van de longen vastgesteld.

Nadere informatie

Workshop: Reversibiliteitstest

Workshop: Reversibiliteitstest Workshop: Reversibiliteitstest Kevin De Soomer Longfunctie UZA VVLR, Colloquium 2016 Bronnen: Standaardisatie rapport ATS/ERS 2005 GINA richtlijnen GOLD richtlijnen Stellingen: JUIST / FOUT 1. Om de reversibiliteit

Nadere informatie

Longfunctieonderzoek bij kinderen (aankruisen wat van toepassing is) Flowvolume onderzoek/spirogram. Histamineprovocatietest

Longfunctieonderzoek bij kinderen (aankruisen wat van toepassing is) Flowvolume onderzoek/spirogram. Histamineprovocatietest Informatie Longfunctieonderzoek bij kinderen Longfunctieonderzoek bij kinderen (aankruisen wat van toepassing is) Flowvolume onderzoek/spirogram Reversibiliteit Bodybox Inspanningstest Histamineprovocatietest

Nadere informatie

INHALATIE Hanneke van Dijk kinderlongverpleegkundige

INHALATIE Hanneke van Dijk kinderlongverpleegkundige INHALATIE 30-06-2015 Hanneke van Dijk kinderlongverpleegkundige Doelstelling Aan het eind van deze workshop is de groep bekend met wat voor mogelijkheden er zijn om inhalatie medicatie toe te dienen en

Nadere informatie

Voor persoonlijk gebruik, niet ter distributie

Voor persoonlijk gebruik, niet ter distributie Voor persoonlijk gebruik, niet ter distributie ASTMA en COPD: de juiste combinatietherapie voor de juiste patiënt Guy BRUSSELLE Dienst Longziekten UZ Gent 10/02/2015 Astma en COPD: overzicht Astma versus

Nadere informatie

Praktische implementatie van astma- en COPD-richtlijnen

Praktische implementatie van astma- en COPD-richtlijnen Praktische implementatie van astma- en COPD-richtlijnen LOK-programma Domus Medica 2008 Programma Voorstelling en doelstellingen programma Warming-up Casuïstiek Overlopen GINA- en GOLDaanbevelingen Conclusies

Nadere informatie

Begeleidingsgesprek Nieuwe Medicatie. Inhalatie Corticosteroïden

Begeleidingsgesprek Nieuwe Medicatie. Inhalatie Corticosteroïden Begeleidingsgesprek Nieuwe Medicatie Inhalatie Corticosteroïden De algemene context Past : Added value: quality, conformity, logistics, distribution linked to products Future : Added value: counseling,

Nadere informatie

P olik lin isch m an agem en t can patiën ten m et Ch ron isch Obstru ctief Lon glijden : bek n opte h an dleidin g

P olik lin isch m an agem en t can patiën ten m et Ch ron isch Obstru ctief Lon glijden : bek n opte h an dleidin g P olik lin isch m an agem en t can patiën ten m et Ch ron isch Obstru ctief Lon glijden : bek n opte h an dleidin g BASED ON THE GLOBAL STR ATEGY FOR DIAGNOSIS, MANAGMENT AND P REVENTION OF COPD GLOBAL

Nadere informatie

Afbakening. Casus A Wim van Wanten. Medicamenteuze therapie bij Astma. Leerdoel. Medicamenteuze therapie

Afbakening. Casus A Wim van Wanten. Medicamenteuze therapie bij Astma. Leerdoel. Medicamenteuze therapie DISCLOSURE BELANGEN SPREKERS: Medicamenteuze therapie bij Astma GEEN BELANGENVERSTRENGELING Jos Dirven, huisarts Renswoude, kaderhuisarts astma-copd Riccardo Fornaro, huisarts Hoensbroek, kaderhuisarts

Nadere informatie

Nieuwe medicatie voor astma / COPD

Nieuwe medicatie voor astma / COPD Nieuwe medicatie voor astma / COPD Waarom nieuwe middelen? Betere werkzaamheid Mindere bijwerkingen Minder frequente toedieningen Nieuw inhalatie-apparaat Goedkoper Met de tijd meegaan; wil niet achter

Nadere informatie

klacht afkorting voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease, een

klacht afkorting voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease, een : factoren verergeren en 3 klacht afkorting voor Chronic Obstructive Pulmonary Disease, een, zoals ingen voornaamste de doen om te verbeteren. Daarom hebben we deze serie werkboeken voor zelfmanagement

Nadere informatie

Inspanningsonderzoek

Inspanningsonderzoek Inspanningsonderzoek op de loopband U krijgt op de afdeling Longfunctie een onderzoek van uw longen: het Inspanningsonderzoek op de loopband. Met dit onderzoek wordt gekeken of er bij u sprake is van inspanningsastma.

Nadere informatie

Histamineprovocatietest

Histamineprovocatietest Histamineprovocatietest Longziekten Beter voor elkaar 2 Histamineprovocatietest Binnenkort wordt u in ons ziekenhuis verwacht voor een histamineprovocatietest. Deze test geeft belangrijke informatie over

Nadere informatie

Duikkeuring. inspanningsonderzoek op de loopband

Duikkeuring. inspanningsonderzoek op de loopband Duikkeuring inspanningsonderzoek op de loopband U krijgt op de afdeling Longfunctie een onderzoek van uw longen omdat u wilt gaan duiken. Dit onderzoek is een inspanningsonderzoek op een loopband. Met

Nadere informatie

PIEKSTROOMMETING GEBRUIK VAN DOSEERAËROSOLS. Eric Derom. 1e Proef Geneeskunde. Piekstroommeting

PIEKSTROOMMETING GEBRUIK VAN DOSEERAËROSOLS. Eric Derom. 1e Proef Geneeskunde. Piekstroommeting PIEKSTROOMMETING GEBRUIK VAN DOSEERAËROSOLS Eric Derom 1e Proef Geneeskunde Piekstroommeting 1 Maximale expiratoire volume-tijd curve 2 Maximale expiratoire flow-volumecurve EXPIRATOIRE PIEKSTROOM MEF

Nadere informatie

Diagnose en behandeling van astma

Diagnose en behandeling van astma Diagnose en behandeling van astma VVLR 27/04/2013 A-M Vints Diagnostiek van astma 1. Anamnese (symptomen van astma) Dyspnoe / piepen / hoesten (zo ja karakteristieken vd hoest) / beklemming op borst Nachtelijke

Nadere informatie

RECENTE INFORMATIE. WIJZIGINGEN AAN HET GECOMMENTARIEERD GENEESMIDDELENREPERTORIUM (oktober - november 2008)

RECENTE INFORMATIE. WIJZIGINGEN AAN HET GECOMMENTARIEERD GENEESMIDDELENREPERTORIUM (oktober - november 2008) RECENTE INFORMATIE WIJZIGINGEN AAN HET GECOMMENTARIEERD GENEESMIDDELENREPERTORIUM (oktober - november 2008) De uitleg over het symbool staat op bladzijde 7 van het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium

Nadere informatie

Longfunctieonderzoeken

Longfunctieonderzoeken Longfunctieonderzoeken In deze folder geeft het Spijkenisse Medisch Centrum u algemene informatie over longfunctieonderzoeken die op de longpolikliniek (route 77) worden uitgevoerd. Leest u deze informatie

Nadere informatie

Histamineprovocatietest

Histamineprovocatietest Histamineprovocatietest Wat is een histamine-provocatietest? Sommige mensen, bijvoorbeeld astmapatiënten, hebben last van overgevoelige luchtwegen die sterk reageren op bepaalde prikkels van buitenaf.

Nadere informatie

Inhalatietherapie. Geert Celis. Hvpk fm pneumologie

Inhalatietherapie. Geert Celis. Hvpk fm pneumologie Inhalatietherapie Geert Celis Hvpk fm pneumologie Therapie(on)trouw 50-70% van de chronische patiënten die geneesmiddelen gebruiken, breekt voortijdig zijn behandeling af, zelfs al kort na aanvang van

Nadere informatie

I - Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam, inschrijving bij de V.I.):

I - Identificatie van de rechthebbende (naam, voornaam, inschrijving bij de V.I.): Bijlage A: Model van formulier voor een eerste aanvraag Formulier voor eerste aanvraag tot terugbetaling van de specialiteit XOLAIR ( 3790000 hoofdstuk IV van het KB van 21 december 2001) II - Elementen

Nadere informatie

Astma bij Kinderen. Adembenemend 2015 Hans Berg, Regien Kievits

Astma bij Kinderen. Adembenemend 2015 Hans Berg, Regien Kievits Astma bij Kinderen Adembenemend 2015 Hans Berg, Regien Kievits Wat wil je weten? Astma is meest voorkomende chronische ziekte bij kinderen Prevalentie: 8 10 % van alle kinderen Standaarden: NHG- en Zorgstandaard

Nadere informatie

Astmamedicijnwijzer & behandelplan voor kinderen

Astmamedicijnwijzer & behandelplan voor kinderen Astmamedicijnwijzer & behandelplan voor kinderen Deze astmamedicijnwijzer en behandelplan is van: Naam: Geboortedatum: Behandelend kinderarts: 0 R. Dekkers 0 G.J.M. Janssen 0 M.J. Koenen-Jacobs 0 P.W.T.

Nadere informatie

COPD PROTOCOL. CELLO Leiden. Auteur: Mw. M. v. Mierlo, praktijkondersteuner

COPD PROTOCOL. CELLO Leiden. Auteur: Mw. M. v. Mierlo, praktijkondersteuner COPD PROTOCOL CELLO Leiden Auteur: Mw. M. v. Mierlo, praktijkondersteuner September 2010 1 Inleiding CELLO, Coöperatie Eerste Lijn Leiden en Omstreken, is een organisatie van solistisch werkende huisartsen,

Nadere informatie

Hoestpoli. Uw bezoek aan de hoestpoli. Afspraakbevestiging. Welke voorbereidingen zijn nodig?

Hoestpoli. Uw bezoek aan de hoestpoli. Afspraakbevestiging. Welke voorbereidingen zijn nodig? Hoestpoli De hoestpoli is voor mensen met chronische hoest. U heeft een chronische hoest als u langer dan drie weken hoest. Chronische hoest kan uitputtend zijn en er voor zorgen dat u niet normaal kunt

Nadere informatie

Medicijngebruik bij kinderen met astma

Medicijngebruik bij kinderen met astma Medicijngebruik bij kinderen met astma Afdeling kindergeneeskunde Vooraf Bijna alle kinderen met astma gebruiken medicijnen, meestal inhalatiemiddelen. In de praktijk blijken veel kinderen hun medicijnen

Nadere informatie

Inhalatietherapie 24-4-2014

Inhalatietherapie 24-4-2014 Inhalatietherapie Geert Celis Hvpk FM Pneumo Inhoud Waarom inhalatietherapie? Inhalatiemedicatie: soorten, werking, toedieningsvorm Soorten inhalatoren Inhalatie en tracheo(s)tomie Lokale nevenwerkingen:

Nadere informatie

Vijf gedragsthema s lopen als een rode draad door de begeleiding van de patiënt met astma/copd:

Vijf gedragsthema s lopen als een rode draad door de begeleiding van de patiënt met astma/copd: Praktijkondersteuning bij COPD en astma Doel van praktijkondersteuning is het ophogen en/of verdieping van kennis bij de patiënt en het daaraan verbonden zelfmanagement 1. De begeleiding richt zich in

Nadere informatie

Onderzoek op de afdeling longfunctie

Onderzoek op de afdeling longfunctie Onderzoek op de afdeling longfunctie Histaminedrempel, huidallergie, hyperventilatietest U krijgt op de afdeling longfunctie een onderzoek. Hiervoor zijn verschillende onderzoeken mogelijk. Bij u wordt

Nadere informatie

Longfunctieonderzoek bij kinderen 1

Longfunctieonderzoek bij kinderen 1 Longfunctie Longfunctieonderzoek bij kinderen 1 Spirometrie,Flow/Volume Histamine provocatietest Loopbandonderzoek 1 In deze folder vindt u informatie over enkele onderzoeken. De voorop aangekruiste onderzoeken

Nadere informatie

Histamineprovocatietest. Polikliniek longziekten

Histamineprovocatietest. Polikliniek longziekten Histamineprovocatietest Polikliniek longziekten Over Alrijne Zorggroep Het Diaconessenhuis Leiden en Rijnland Zorggroep (Rijnland Ziekenhuis en de verpleeghuizen Leythenrode en Oudshoorn) zijn sinds 1

Nadere informatie

MEDICATIE BIJ ASTMA EN COPD: DE BOMEN EN HET BOS...

MEDICATIE BIJ ASTMA EN COPD: DE BOMEN EN HET BOS... MEDICATIE BIJ ASTMA EN COPD: DE BOMEN EN HET BOS... Marionne van Hardeveld M ANP longziekten 16 november 2015 Astma en COPD en ACOS Richtlijnen : GINA en GOLD De bomen en het bos Medicatie Casuïstiek (

Nadere informatie

Piepjes en Pufjes. 8 september 2014

Piepjes en Pufjes. 8 september 2014 Piepjes en Pufjes 8 september 2014 NHG standaard: Astma bij kinderen Patrick Bindels Huisarts Praktijk Buitenhof Hoofd afdeling Huisartsgeneeskunde Erasmus MC Rotterdam Nieuwe ontwikkelingen bij astma

Nadere informatie

Astma medicatie voor kinderen

Astma medicatie voor kinderen Astma medicatie voor kinderen Kindergeneeskunde mca.nl Inhoudsopgave De volgende inhalatiemedicatie wordt gebruikt bij kinderen met astma 3 Inhalatietechniek 5 Afbouwschema Ventolin/Salbutamol/Airomir

Nadere informatie

Inhalatietherapie. Hvpk fm pneumologie

Inhalatietherapie. Hvpk fm pneumologie Inhalatietherapie Geert.celis@uzleuven.be Hvpk fm pneumologie Therapie(on)trouw 50-70% van de chronische patiënten die geneesmiddelen gebruiken breekt voortijdig zijn behandeling af, zelfs al kort na

Nadere informatie

Dubbeldiagnose. Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts

Dubbeldiagnose. Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts Dubbeldiagnose Paul Bresser, longarts Anaïs van Essen-Rubingh, huisarts Quiz 1 COPD is een aandoening van Jonge mensen Oudere mensen Beiden Quiz 2 Astma is een aandoening van Jonge mensen Oudere mensen

Nadere informatie

LONGFUNCTIEONDERZOEKEN

LONGFUNCTIEONDERZOEKEN PATIËNTENINFORMATIE SPIJKENISSE Medisch Centrum LONGFUNCTIEONDERZOEKEN In deze folder geeft het Spijkenisse Medisch Centrum u algemene informatie over longfunctieonderzoeken die op de longpolikliniek (route

Nadere informatie

44 Het COPD Formularium

44 Het COPD Formularium Gebruikte literatuur Adams R, Chavannes NH, Jones K, Stubbe Østergaard M, Price D. Exacerbations of chronic obstructive pulmonary disease A patients perspective. Prim Care Resp J. 2006;15(2):102-9. Bourbeau

Nadere informatie

Dubbelblinde voedselprovocatietest bij uw kind; informatie voor ouders

Dubbelblinde voedselprovocatietest bij uw kind; informatie voor ouders Dubbelblinde voedselprovocatietest bij uw kind; informatie voor ouders Deze folder geeft u informatie over de dubbelblinde placebo gecontroleerde voedselprovocatie test bij uw kind. Uw kind heeft mogelijk

Nadere informatie

Astma medicatie voor kinderen

Astma medicatie voor kinderen Astma medicatie voor kinderen Kindergeneeskunde mca.nl Inhoudsopgave De volgende medicatie wordt gebruikt bij kinderen met astma 3 Combinatiemedicijnen 4 Inhalatietechniek 4 Afbouwschema Ventolin/Salbutamol/Airomir

Nadere informatie

Medicatiestaking bij longfunctietest

Medicatiestaking bij longfunctietest Medicatiestaking bij longfunctietest In overleg met uw arts heeft u besloten om binnenkort een longfunctietest te ondergaan. Om deze longfunctietest goed te kunnen uitvoeren, kan het zijn dat u voorafgaand

Nadere informatie

Histamine-provocatie test

Histamine-provocatie test Histamine-provocatie test Test die de prikkelbaarheid van de luchtwegen meet Let op: voor deze test mag bepaalde longmedicatie niet gebruikt worden, zie folder. Binnenkort komt u voor een longfunctieonderzoek

Nadere informatie

Inspanningsonderzoek bij astma

Inspanningsonderzoek bij astma Inspanningsonderzoek bij astma Informatie voor patiënten Belangrijk: 3 dagen voor het onderzoek moet u stoppen met de medicijnen voor uw longen. Lees deze folder daarom bijtijds en goed door. F0714-1071

Nadere informatie

Gert verpooten. COPD versus Astma RIZIV RIZIV

Gert verpooten. COPD versus Astma RIZIV RIZIV Gert verpooten Consensusrichtlijnen COPD versus Astma De onderzoeksgroep van GV ontvangt steun van Fresenius, Amgen, Roche, Novartis, Baxter en Teva. GV is Belgisch hoofdonderzoeker voor de ALTITUDE studie

Nadere informatie

Jolet, 2 jaar oud, heeft bij verkoudheden last van hoesten, slijm opgeven en benauwdheid. Vooral s nachts zit zij vol, maar ze piept niet.

Jolet, 2 jaar oud, heeft bij verkoudheden last van hoesten, slijm opgeven en benauwdheid. Vooral s nachts zit zij vol, maar ze piept niet. Astma bij kinderen Casusschetsen Mrt 00 Casusschets 1 Jolet, 2 jaar oud, heeft bij verkoudheden last van hoesten, slijm opgeven en benauwdheid. Vooral s nachts zit zij vol, maar ze piept niet. Vraag 1:

Nadere informatie

Patiëntgerichtheid bij adolescenten met chronisch longlijden

Patiëntgerichtheid bij adolescenten met chronisch longlijden Patiëntgerichtheid bij adolescenten met chronisch longlijden DR. CHARLOTTE DEPUYDT Casus MD Jongen met inspanningsgebonden en allergisch astma Allergie voor huisstofmijt, hond en graspollen Partieel albinisme

Nadere informatie

Onderzoek op de afdeling longfunctie

Onderzoek op de afdeling longfunctie Onderzoek op de afdeling longfunctie Histaminedrempel, huidallergie, hyperventilatietest U krijgt op de afdeling Longfunctie een onderzoek. Hiervoor zijn verschillende onderzoeken mogelijk. Bij u wordt

Nadere informatie

Palliatieve noden bij personen met COPD

Palliatieve noden bij personen met COPD Palliatieve noden bij personen met COPD Nausikaä Nuyttens Kwaliteitscoördinator Wit-Gele Kruis Vlaams Brabant Charlotte Scheerens Doctoral Researcher End-of-life Care Research Group VUB - UGent Overzicht

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen COPD: Inhalatiemiddelen bij COPD kritisch bekeken 1. Toelichting In dit onderwijsmateriaal, gebaseerd op de herziene NHG-Standaard COPD (juli 2007), de CBO-richtlijn medicamenteuze therapie van COPD (2007)

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE VAN ASTMA EN COPD GEEN BELANGENVERSTRENGELING

IMPLEMENTATIE VAN ASTMA EN COPD GEEN BELANGENVERSTRENGELING IMPLEMENTATIE VAN ASTMA EN COPD DISCLOSURE IN DE BELANGEN HUISARTSENPRAKTIJK SPREKERS: GEEN BELANGENVERSTRENGELING 29 januari + 30 januari 2015 KADERHUISARTS SCHAKEL TUSSEN WETENSCHAP EN PRAKTIJK IMPLEMENTATIE

Nadere informatie

INHALATIETHERAPIE G E E R T C E L I S H V P K F M P N E U M O L O G I E U Z L E U V E N. www.vvlr.be

INHALATIETHERAPIE G E E R T C E L I S H V P K F M P N E U M O L O G I E U Z L E U V E N. www.vvlr.be INHALATIETHERAPIE G E E R T C E L I S H V P K F M P N E U M O L O G I E U Z L E U V E N www.vvlr.be WAAROM INHALATIETHERAPIE? Snel effect Weinig systemische nevenwerkingen Veel lagere dosissen nodig Eénvoudig

Nadere informatie

ASTMA PROTOCOL CELLO. Leiden

ASTMA PROTOCOL CELLO. Leiden ASTMA PROTOCOL CELLO Leiden Mei 2011 1 Inleiding Dit protocol omvat uitleg ziektebeeld, diagnose, doelstellingen, niet medicamenteuze therapie, medicamenteuze therapie en schema dosering inhalatiemiddelen.

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen Behandeling van COPD anno 2007

Workshop voor apothekers en huisartsen Behandeling van COPD anno 2007 Workshop voor apothekers en huisartsen Behandeling van COPD anno 2007 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l en inleiding idi Presentatie van regionale voorschrijfcijfers

Nadere informatie

Bijlage II. Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging van de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen

Bijlage II. Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging van de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen Bijlage II Wetenschappelijke conclusies en redenen voor de wijziging van de voorwaarden van de vergunningen voor het in de handel brengen 5 Wetenschappelijke conclusies Algehele samenvatting van de wetenschappelijke

Nadere informatie

Longfunctieonderzoek bij kinderen

Longfunctieonderzoek bij kinderen Longfunctieonderzoek bij kinderen Binnenkort komt uw kind voor de in deze folder beschreven longfunctieonderzoeken. De onderzoeken helpen de kinderarts een beter beeld te krijgen van het functioneren van

Nadere informatie

Verrichtingen longziekten

Verrichtingen longziekten Verrichtingen longziekten Wat voor onderzoeken kunnen er gedaan worden als u last heeft van uw longen De longarts kan verschillende onderzoeken bij u laten doen. In deze folder leest u welke onderzoeken

Nadere informatie

Longfunctieonderzoek Medicijnen stoppen

Longfunctieonderzoek Medicijnen stoppen Longfunctieonderzoek Medicijnen stoppen Belangrijk: Drie dagen voor het onderzoek moet u stoppen met de medicijnen voor uw longen en/of de medicijnen voor allergie. Lees deze folder daarom bijtijds en

Nadere informatie

Het Pufff... boekje. Máxima Medisch Centrum www.mmc.nl

Het Pufff... boekje. Máxima Medisch Centrum www.mmc.nl Het Pufff... boekje Máxima Medisch Centrum www.mmc.nl Locatie Eindhoven: Locatie Veldhoven: Ds. Th. Fliednerstraat 1 de Run 4600 Postbus 90 052 Postbus 7777 5600 PD Eindhoven 5500 MB Veldhoven Deze informatie

Nadere informatie

ASTMA BIJ HET KIND. Definitie van astma: klinisch. Definitie van astma: fysiopathologisch-immunologisch

ASTMA BIJ HET KIND. Definitie van astma: klinisch. Definitie van astma: fysiopathologisch-immunologisch ASTMA BIJ HET KIND Prof. Dr. A. Malfroot Kinderlongziekten UZ Brussel -VUB Definitie van astma: klinisch ziekte onderste luchtwegen, periodiek optreden van ademnood, vooral in expirium. Ademnood is gevolg

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker Adembenemend 2016

Disclosure belangen spreker Adembenemend 2016 Disclosure belangen spreker Adembenemend 2016 (potentiële) belangenverstrengeling Geen / Zie hieronder Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

Mild persisterend astma: Is reguliere inhalatietherapie met corticosteroïden in combinatie met een kort werkende β2-agonist voldoende?

Mild persisterend astma: Is reguliere inhalatietherapie met corticosteroïden in combinatie met een kort werkende β2-agonist voldoende? PERSBERICHT Mild persisterend astma: Is reguliere inhalatietherapie met corticosteroïden in combinatie met een kort werkende β2-agonist voldoende? De meeste astmapatiënten lijden aan een milde vorm van

Nadere informatie

Benauwdheidsklachten bij kinderen

Benauwdheidsklachten bij kinderen Benauwdheidsklachten bij kinderen Informatie voor ouders en/of verzorgers In deze folder staat meer informatie over hoe u benauwdheidsklachten bij uw kind herkent en wat kunt u daar aan kunt doen. Neem

Nadere informatie

Astma & COPD Uitgangspunten LTA en locale werkafspraak: Controle-eis LTA: Diagnostiek astma/copd (door huisarts) Controle bij astma en COPD

Astma & COPD Uitgangspunten LTA en locale werkafspraak: Controle-eis LTA: Diagnostiek astma/copd (door huisarts) Controle bij astma en COPD Astma & COPD Uitgaande van de Landelijke Transmurale Afspraak (LTA) Astma & COPD van 2002 (coproductie NHG: Nederlands Huisartsen Genootschap en NVALT: Nederlandse Vereniging voor Artsen voor Longziekten

Nadere informatie

INNOVATIES IN DE BEHANDELING VAN ASTMA EN COPD. Prof. Dr. W. De Backer UA

INNOVATIES IN DE BEHANDELING VAN ASTMA EN COPD. Prof. Dr. W. De Backer UA INNOVATIES IN DE BEHANDELING VAN ASTMA EN COPD Prof. Dr. W. De Backer UA Nieuwe inzichten/mogelijkheden voor inhalatie Talrijke nieuwe producten of devices - Bestaande producten in nieuwe/andere devices

Nadere informatie

Astma behandelplan. Kindergeneeskunde. mca.nl

Astma behandelplan. Kindergeneeskunde. mca.nl Astma behandelplan Kindergeneeskunde mca.nl Inhoudsopgave Telefonisch spreekuur 2 Hoe werken de medicijnen? 3 Tips 3 Groene zone 4 Oranje zone 5 Rode zone 6 Afbouwschema Ventolin/Salbutamol/Airomir 100

Nadere informatie

patiëntenwijzer Dienst Pneumologie Inhalatietherapie

patiëntenwijzer Dienst Pneumologie Inhalatietherapie patiëntenwijzer Dienst Pneumologie Inhalatietherapie Inhoud Inleiding p. 1 Uw medicatieschema p. 2 De inhalatietoestellen Dosisaërosol p. 3 Dosisaërosol met voorzetkamer p. 4 Autohaler p. 6 Diskus p. 8

Nadere informatie

Instructie geeft lucht

Instructie geeft lucht Instructie geeft lucht Spiegelbijeenkomst 15 april 2015 Miriam Stoks, apotheker Brenda Spanbroek, longverpleegkundige Robbert Behr, kaderhuisarts astma-copd Inleiding Workshop: - Therapietrouw bij astma

Nadere informatie

Longfunctieonderzoek. voor uw eerste bezoek aan het spreekuurcentrum

Longfunctieonderzoek. voor uw eerste bezoek aan het spreekuurcentrum Longfunctieonderzoek voor uw eerste bezoek aan het spreekuurcentrum Algemeen Uw huisarts heeft u doorverwezen naar de longarts. Voorafgaande aan dit bezoek zal er meestal nog een longfoto gemaakt worden

Nadere informatie

Inhaleren; eenvoudig toch? E. Boot, verpleegkundig specialist

Inhaleren; eenvoudig toch? E. Boot, verpleegkundig specialist Inhaleren; eenvoudig toch? E. Boot, verpleegkundig specialist Inhaleren is makkelijk en even te doen. Inhoud Inhalatiemedicatie Werking van de verschillende inhalatiemedicatie Inhalatie technologie Diverse

Nadere informatie

Longfunctieonderzoek

Longfunctieonderzoek Longfunctieonderzoek Medicijnen stoppen Informatie voor patiënten Belangrijk: 3 dagen voor het onderzoek moet u stoppen met de medicijnen voor uw longen en/of de medicijnen voor allergie. Lees deze folder

Nadere informatie

Goed gebruik van puffers en aërosolen

Goed gebruik van puffers en aërosolen Goed gebruik van puffers en aërosolen Verschillende mogelijkheden vloeistof 1. Aërosoltherapie Gas 2. Dosisaërosol (met en zonder voorzetkamer) 3. Autohaler Poeder 4. Turbohaler 5. Diskus 6. Diskhaler/rotadisk

Nadere informatie

Astma Controle en ziektelast Paul de Vries

Astma Controle en ziektelast Paul de Vries Astma Controle en ziektelast Paul de Vries S&B 20-2 en 21-3-2017 Belangenverstrengeling Cohaesie Haringvliet Cahag Doel Inzicht in relatie astmacontrole en ziektelast Wat te doen bij onvoldoende controle?

Nadere informatie

Longziekten en respiratoire revalidatie. Prof Dr W. Janssens

Longziekten en respiratoire revalidatie. Prof Dr W. Janssens Longziekten en respiratoire revalidatie Prof Dr W. Janssens Definitie Respiratoire revalidatie is gericht op patienten met chronische longaandoeningen met klachten en gereduceerde activiteiten van het

Nadere informatie

Longfunctieonderzoek. Functieafdeling

Longfunctieonderzoek. Functieafdeling Longfunctieonderzoek Functieafdeling Longfunctieonderzoek Inleiding Uw behandelend arts heeft u voor nader onderzoek naar de longfunctie afdeling verwezen. In deze folder vindt u informatie over de onderzoeken

Nadere informatie

Wat is astma? Wat is astma? Basis Cursus Astma bij Kinderen. Dilemma s bij behandeling van kinderen met astma

Wat is astma? Wat is astma? Basis Cursus Astma bij Kinderen. Dilemma s bij behandeling van kinderen met astma Basis Cursus Astma bij Kinderen Wat is astma? Anneke Landstra Mariëlle Pijnenburg Maarten Kuethe Wim van Aalderen Wat is Normale luchtweg Matig/ernstig astma gezond fataal astma Dilemma s bij behandeling

Nadere informatie

Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten

Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten Astma; moeilijk of ernstig?! Marianne van Nieuwamerongen Physician Assistant longziekten Astma Chronische ontstekingsreactie van de luchtwegen die samengaat met de neiging van het luchtwegsysteem om sneller

Nadere informatie

Disclosures. (niet) Inhoud. astma Astma en allergische rhinitis een neus voor astma. Astma Allergische rhinitis. Vragen

Disclosures. (niet) Inhoud. astma Astma en allergische rhinitis een neus voor astma. Astma Allergische rhinitis. Vragen Disclosures Astma en allergische rhinitis een neus voor astma Martien Vrolijk, praktijkverpleegkundige, Huisartsenpraktijk Hoge Hond, Deventer Dr. J.M. Vermeulen, huisarts en kaderarts astma/copd, Huisartsenpraktijk

Nadere informatie

Longfunctieonderzoeken

Longfunctieonderzoeken Longfunctieonderzoeken Bij kinderen Albert Schweitzer ziekenhuis maart 2013 pavo 0977 Inleiding De kinderarts heeft je al verteld dat je binnenkort een longfunctieonderzoek krijgt. In deze folder vertellen

Nadere informatie

Regionaal formularium astma / COPD

Regionaal formularium astma / COPD Regionaal formularium astma / COPD Dr. V. van der Meer, huisarts / kaderarts astma COPD Drs. R. Roelofsen, huisarts / kaderarts i.o. astma COPD Welk middel en device kiest u? Mw. A, 40 jaar Astma, nieuw

Nadere informatie

Inspanningsonderzoek bij astma op de longfunctieafdeling

Inspanningsonderzoek bij astma op de longfunctieafdeling Inspanningsonderzoek bij astma op de longfunctieafdeling Belangrijk: Lees deze folder bijtijds en goed door. Met sommige longmedicijnen moet u tijdelijk stoppen. Om vast te stellen of u inspanningsastma

Nadere informatie

Longfunctie-onderzoek. Longgeneeskunde

Longfunctie-onderzoek. Longgeneeskunde Longfunctie-onderzoek Longgeneeskunde Algemeen Uw longarts heeft u naar het longfunctielaboratorium verwezen om te onderzoeken hoe het met uw luchtwegen en/of longen gesteld is. In deze folder leest u

Nadere informatie

Longfunctieonderzoeken bij kinderen

Longfunctieonderzoeken bij kinderen Wilhelmina Ziekenhuis Assen Vertrouwd en dichtbij Informatie voor patiënten Longfunctieonderzoeken bij kinderen z 1e afspraak Uw kind wordt verwacht op de longfunctieafdeling (nr. 19) voor één of meer

Nadere informatie

Longfunctieonderzoeken. Bij kinderen

Longfunctieonderzoeken. Bij kinderen Longfunctieonderzoeken Bij kinderen Naar het ziekenhuis? Lees eerst de informatie op www.asz.nl/brmo. Inleiding De kinderarts heeft je al verteld dat je binnenkort een longfunctieonderzoek krijgt. In deze

Nadere informatie

Interline januari 2010. Astma/COPD versie 2009 casusschetsen

Interline januari 2010. Astma/COPD versie 2009 casusschetsen Interline januari 2010 Astma/COPD versie 2009 casusschetsen INTERLINE ASTMA + COPD 2009 Januari 2010 CASUSSCHETSEN Casusschets 1 Vrouw 28 jaar; Voorgeschiedenis: nu 3 jaar gestopt met roken, als kind geen

Nadere informatie

Handboek Inhalatie medicatie VU medisch centrum

Handboek Inhalatie medicatie VU medisch centrum Handboek Inhalatie medicatie VU medisch centrum Handboek Inhalatie medicatie VUmc geprint op 3 mei 2013 pagina 1 Handboek Inhalatie medicatie VUmc geprint op 3 mei 2013 pagina 2 Inleiding Handboek Inhalatie

Nadere informatie

Datum afspraak: LONGFUNCTIE- ONDERZOEK Inspanningstesten. Tijd en onderzoeksduur: Stoppen met uw longmedicatie. Ja (zie blz. 1) Nee.

Datum afspraak: LONGFUNCTIE- ONDERZOEK Inspanningstesten. Tijd en onderzoeksduur: Stoppen met uw longmedicatie. Ja (zie blz. 1) Nee. LONGFUNCTIE- ONDERZOEK Inspanningstesten 17952 Datum afspraak: Tijd en onderzoeksduur: Stoppen met uw longmedicatie Ja (zie blz. 1) Nee nvt Uw afspraak voor het longfunctieonderzoek Voor het onderzoek

Nadere informatie

N.B. De aanwezigen merken op dat de verpleegkundigen in een aantal gevallen geen raad weten met de toepassing van Pulmicord e.d.

N.B. De aanwezigen merken op dat de verpleegkundigen in een aantal gevallen geen raad weten met de toepassing van Pulmicord e.d. Pagina 1 van 2 Longmedicatie: Werking, bijwerkingen en wisselwerkingen 10 september 2015 Longpunt Haarlem door M. M. A. Blondel-Neefjes, Apotheker Schalkwijk Apotheek en Apotheek Molenwijk Er is een aantal

Nadere informatie

HET GAAT OM EEN KLEINE GROEP PATIËNTEN DIE VEEL AANDACHT VRAAGT EN NODIG HEEFT

HET GAAT OM EEN KLEINE GROEP PATIËNTEN DIE VEEL AANDACHT VRAAGT EN NODIG HEEFT A S T M A E N C O P D I N T E R V I E W HET GAAT OM EEN KLEINE GROEP PATIËNTEN DIE VEEL AANDACHT VRAAGT EN NODIG HEEFT Longarts Els Weersink: Therapietrouw ondergeschoven kindje Ernstig astma: behandeling

Nadere informatie

Workshop RTA astma bij kinderen

Workshop RTA astma bij kinderen Workshop RTA astma bij kinderen Kindercarroussel Klankbordgroep kindergeneeskunde 7 maart 2017 Nicolien de Bie en Marianne Faber Quiz via Kahoot Pak je smartphone Ga naar kahoot.it Enter pin: Geef een

Nadere informatie

Inhalatietherapie: Specifieke toepassingen in de pediatrie.

Inhalatietherapie: Specifieke toepassingen in de pediatrie. Inhalatietherapie: Specifieke toepassingen in de pediatrie. E. De Wachter, I. De Schutter, Prof A. Malfroot UZ Brussel, Kinderlongziekten, Mucoviscidose Referentiecentrum en Infectieziekten BVPV: 27 april

Nadere informatie

B. MAGISTRAAL In het hoodfstuk van de medische hulpmiddelen wordt volgend product opgenomen onder de vergoedbare steriele

B. MAGISTRAAL In het hoodfstuk van de medische hulpmiddelen wordt volgend product opgenomen onder de vergoedbare steriele 10/2013 1 Wijzigingen terugbetalingen vanaf 01/10/13 A. SPECIALITEITEN Nieuw vergoedbare specialiteiten: een volledig overzicht vindt u in bijlage. Geschrapt van terugbetaling: zie bijlage. Prijsdalingen

Nadere informatie

Goedkoop voorschrijven

Goedkoop voorschrijven Goedkoop voorschrijven Focus op zo goedkoop mogelijk Brochure voor de artsen en tandartsen Inhoud 1 Inhoud In een oogopslag...2 Nieuwe definitie goedkoop voorschrijven...2 Inleiding...4 I. Goedkoop voorschrijven:

Nadere informatie

Longfunctieonderzoeken. Sophia Kinderziekenhuis

Longfunctieonderzoeken. Sophia Kinderziekenhuis Longfunctieonderzoeken Sophia Kinderziekenhuis Uw kind komt binnenkort om één of meer van de in deze folder beschreven longfunctieonderzoeken uit te voeren. De onderzoeken helpen de arts een beter beeld

Nadere informatie