HET ECONOMISCH POTENTIEEL VAN CURAÇAO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HET ECONOMISCH POTENTIEEL VAN CURAÇAO"

Transcriptie

1 JAARGANG 11 / NUMMER 3 / 2013 hét vakblad voor managers en professionals op Curaçao JUBILEUM EDITIE Coaching geeft 20 boeken weg Win een pagina in Coaching ter waarde van NAf 2.995,-! HET ECONOMISCH POTENTIEEL VAN CURAÇAO In gesprek met Steven Martina IN DIT NUMMER O.A.: NAf 9,95 PROFESSIONALS OP ZOEK NAAR EEN OPLEIDING DE KRACHT VAN INNOVATIE NIEUW TALENT SHAMIRO ANITA

2 ENNIA REISVERZEKERING BEL: KLIK: HEEFT U NIEUWBOUWPLANNEN? Wilt u zo snel mogelijk weten of de financiering van uw droomhuis in orde komt? Wij weten hoe kostbaar tijd kan zijn en dat u geen tijd te verliezen heeft! Speciale aanbieding t (FFO BGTMVJUQSPWJTJF t 3FOUF UFHFO FFO [FFS BBOUSFLLFMJKL UBSJFG WBOBG t.phfmjklifje UPU Bn PTTJOH UPU EF MFFGUJKE WBO KBBS t 7PVDIFS WBO "/( WPPS VX CPVXWFSHVOOJOH BMT EF[F BLUF VJUFSMJKL PQ TFQUFNCFS XPSEU POEFSUFLFOE t "n PTTJOHTWSJKF QFSJPEF HFEVSFOEF EF CPVX BELANGRIJK! 2.%%- #/.4!#4 /0 -%4 57 6%2:%+%2).'3!$6)3%52 /& %..)! s!25"! s "/.!)2% s #52!!/ s 34 -!!24%. Coaching RENTE VANAF 5,5% Verstuur alle benodigde documenten met uw aanvraag naar of breng deze langs bij het kantoor van CHB. DOWNLOAD UW CHECKLIST O P 4DIPVXCVSHXFH t 8JMMFNTUBE $VSBÎBP t 5 t XXX DIC DX 3 Coaching

3 JAARGANG 11 / NUMMER 3 / 2013 hét vakblad voor or managers ager se en professionals op Curaçao Personal Portfolio Oplossingen voor Professionals Bij RBC Royal Bank begrijpen wij heel goed wat u als professional van uw bank verwacht. Onze Personal Portfolio is toegesneden op uw financiële wensen en behoeften. Zo kunt u bij ons terecht voor een lening voor een nieuwe auto of voor een hypotheek voor uw nieuwe woning. Maar wij financieren ook opleidingen, conferentiebezoeken en zakenreizen. U profiteert van: > speciale leningen zodat u zich professioneel kunt blijven ontwikkelen; > aankoopfinanciering voor een auto tot 100%; > speciale rentetarieven voor persoonlijke leningen en hypotheken; > flexibele betalingsvoorwaarden (die doorlopen bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd); > de voordelen en de hoge kredietlimieten van onze Visa Gold-credit card. Voor meer informatie bel (Curaçao) en (Bonaire) of bezoek Coverfotografie: Marika Ringnalda HET ECONOMISCH POTENTIEEL VAN CURAÇAO In gesprek met Steven Martina NAf 9,95 6 Studiereis naar USA 8 Investeren in je personeel 11 In het kort 12 Nieuw talent Deel 3: Shamiro Anita 15 Kennis delen 16 Customer experience Opvallen tussen de concurrentie 20 In gesprek met... Steven Martina over het recept voor de economische ontwikkeling van Curaçao 24 Enquête JUBILEUM EDITIE Coaching geeft 20 boeken weg Win een pagina in Coaching ter waarde van NAf 2.995,-! IN DIT NUMMER O.A.: PROFESSIONALS OP ZOEK NAAR EEN OPLEIDING DE KRACHT VAN INNOVATIE NIEUW TALENT SHAMIRO 3 ANITA Wat vinden de lezers van Coaching? 26 Familiezaken Portret van de familie Mogen 30 Professionals 2013 Compacte informatie over de producten en diensten van lokale bedrijven 38 Blijf uw concurrent de baas De kracht van innovatie trends in corporate wear 45 Professionele ontwikkeling op Curaçao 50 De werkplek van Kenny Croes documentairemaker 55 Slimmer werken met apps Beste lezer, Live as if you were to die tomorrow and learn as if you were to live forever is een prachtige uitspraak van Mahatma Gandhi, een vernieuwende denker, met wie ik trots mijn Indiase afkomst deel. In zijn leven ontwikkelde Gandhi zich van bescheiden jurist tot een charismatisch leider van wereldformaat. Ontwikkeling is ook hét thema van deze speciale jubileumeditie. In ons coverartikel vertelt Steven Martina, wetenschapper, CEO en voormalig takenminister voor Economische Ontwikkeling, over het ontwikkelingspotentieel van Curaçao en de route die hij wil uitstippelen voor onze economie. Mkb- en innovatiespecialist Wiel Broecks beschrijft hoe innovatie het duurzame succes van ons midden- en kleinbedrijf kan vergroten, Dick Drayer maakte een reportage over de ervaringen van professionals die actief op zoek gingen naar ontwikkelingsmogelijkheden op hun vakgebied. Daarnaast vindt u in deze editie een opiniërend artikel over de rol van bedrijven in de professionele ontwikkeling van hun personeel, een column over zelfreflectie en een portret van professional fitnesstrainer Kenny Croes over het belang van een fit lichaam en een gezonde levensstijl. Ons tienjarig bestaan grijpen wij aan om te kijken naar onze eigen ontwikkeling van vakblad voor leidinggevenden naar allround business magazine aan de hand van ons tweede lezersonderzoek. De 10 komt terug in bijdragen als 10 trends in corporate wear en een top 10 van managementboeken, die wij weggeven aan abonnees. Als verbindende schakel tussen bedrijven en de professionele gemeenschap van Curaçao, introduceren wij in deze editie met veel plezier onze nieuwe rubriek Kennis delen met aankondigingen van interessante workshops, lezingen, publicaties en seminars. Als geen ander geloofde Mahatma Gandhi in de kracht van het woord en in de dialoog om te komen tot een vrij en ontwikkeld volk. Iets waar hij miljoenen mensen mee inspireerde. Zijn boodschap is naar mijn mening in ons tijdsgewricht nog uiterst relevant. Met deze lustrumeditie vieren wij trots ons tienjarig bestaan en dragen wij graag bij aan de ontwikkeling van Curaçao. Ik wens u veel leesplezier. Maya Mathias VOORWOORD 56 Van > naar Registered trademark of Royal Bank of Canada. Used under licence.

4 Colofon STUDIEREIS NAAR USA Studenten verdiepen zich in de financiële markten Studenten van de Universiteit van de Nederlandse Antillen bezochten dit jaar twee van Amerika s grootste financiële centra: Washington D.C. en New York. Het was voor velen een indrukwekkende reis - en zeker niet alleen omdat ze voor het eerst een koude winter meemaakten. De organisatie was in handen van Nicsherdy Cornelia, hoofd van de afdeling Financial Management van de UNA en journalist Elizabeth Francisco. Zij maakte een verslag van de reis. TEKST Elizabeth Francisco Het idee ontstond begin 2012: een reis naar de grote financiële centra van Amerika. Zodra Nicsherdy Cornelia haar studenten over dit idee vertelde, werden er concrete plannen gemaakt. Vlak daarna raakte ik erbij betrokken en werkte mee aan de realisatie van dit project, totdat we met 23 studenten en vier bestuursleden in het vliegtuig stapten. Beter begrip van de financiële industrie Op een koude, maar zonnige dag arriveerden we in Washington D.C. Na aankomst hielden we een korte briefing met de studenten en bespraken nogmaals onze missie: een beter begrip van de financiële industrie en het leren over de verschillende dimensies van de globale financiële markten.op het programma stonden bezoeken aan het IMF (Internationaal Monetair Fonds), de Wereldbank, toezichthouder Securities and Exchange Commission (SEC) en de Inter-American Development Bank. Tijdens deze reis leerden de studenten veel over de regelgeving en de bescherming van beleggers op een beurs. Het was interessant om te zien hoe de internationale ontwikkeling over de wereld is verschoven; landen als China en Brazilië hebben de laatste jaren veel meer de rol van de kredietgever op zich genomen. Deze landen zijn nog volop in ontwikkeling, maar de vooruitgang die zij hebben geboekt, was een inspiratiebron voor allen die in Washington aanwezig waren. The Big Apple Aangekomen in de betonnen jungle van New York, gingen we al snel mee in het snelle ritme van de financiële industrie. Ons verblijf begon met een tour door het Financial District waar we uitgebreid voorlichting kregen over de financiële crisis van De studenten leerden de ware betekenis kennen van de uitdrukking time is money: in een fractie van een seconde kun je tonnen verdienen maar ook verliezen. Traders, makelaars en alle anderen die iets te maken hebben met de financiële industrie, spreken tegenwoordig van een pre-lehman - en post- Lehman -periode 1. Diezelfde week bezochten we onder meer Banque National de Paris (BNP Paribas), New Holland Capital Hedge Fund, de Verenigde Naties en New York University. De studenten kregen de gelegenheid om zich in de financiële markten te verdiepen, leerden hoe een aandeel geanalyseerd wordt en mochten voor aandelenhandelaar spelen. Bij een bezoek aan de New Yorkse aandelenbeurs woonden we het luiden van de beroemde openingsbel bij en liepen we zelfs Duncan Niederauer, de beroemde CEO van NYSE Euronext, tegen het lijf, die zo vriendelijk was om ons even te woord te staan. We sloten het bezoek aan New York af bij de technologiebeurs NASDAQ, waar de handelsdag met de sluitingsbel werd beëindigd. Complimenten Als mentor en docent ben ik in het bijzonder trots op de interesse die deze studenten toonden tijdens de lezingen en op de indruk die zij maakten op de mensen die we hebben gesproken, zoals Michiel van der Voort, kredietmanager bij BNP Paribas, Mickael Moore van het SEC en Tom Dunn, CEO bij New Holland Capital Fund. Onze gastheren complimenteerden de studenten met hun prestaties, hun grondige voorbereiding en hun intellect. Één van de meest opmerkelijke uitspraken kwam van Tom Dunn, wiens Oplage exemplaren Coaching verschijnt 6x per jaar Uitgave en distributie Uitgeverij Loket 1 Werfstraat 6, Curaçao Uitgever Bas Kok Algehele coördinatie Saskia Matthijsse (Uitgeverij Loket 1) Coördinatie fotografie en interviews Ivette van der Velden Redactie/bijdragen Mirjam Boers, Wiel Broecks, Oscar van Dam, Michelle da Costa Gomez, Dick Drayer, Elizabeth Francisco, Margo Groenewoud, Elly Hellings, Jeroen Jansen, Jacomine Lagas, Corinne Leysner, Maya Mathias, Willem Jan Stokhof, Lucas Swennen, Michiel van der Veur Hoofdredactie Maya Mathias Eindredactie Douwe Douwes en Jacomine Lagas Vormgeving en productie Uitgeverij Loket 1 Drukwerk Hi Printing Curaçao Advertentie-aquisitie Annemarie Post ( ) Ivette van der Velden ( ) Marjolijn Verwater ( ) Abonnement Een abonnement op Coaching is gratis voor managers en professionals op Curaçao. Voor het aanvragen van een abonnement gaat u naar Extra exemplaren Tegen betaling kunnen extra exemplaren van Coaching geleverd worden. Hierover kunt u contact opnemen met Uitgeverij Loket 1, via telefoonnummer (op werkdagen tussen 8.00 en uur) of via Reageren op de inhoud Reserveren/informatie advertenties Abonnement/extra exemplaren opvragen Advertentiemateriaal versturen 2013 Uitgeverij Loket 1 Niets uit deze uitgave mag op enige wijze verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden zonder voorafgaande, schriftelijke toestemming van de uitgever. boodschap luidde: You can do anything you set your mind to. Ik studeerde Engelse literatuur, maar had altijd een passie voor cijfers en accounting en besloot door te zetten en hier mijn carrière van te maken. Tot op de dag van vandaag raken de studenten niet uitgepraat over de reis. Allemaal willen ze graag terug naar New York. Ik heb geluk, want ik ben al weer druk bezig met het voorbereiden van een studiereis voor de volgende lichting studenten. 1 Lehman Brothers was een grote Amerikaanse zakenbank wiens faillissement in 2008 een van de eerste verschijnselen was van de naderende grote kredietcrisis. 6 Coaching Coaching

5 HRM INVESTEREN IN JE PERSONEEL TEKST Michiel van der Veur Met medewerking van Jeroen Jansen Welk veranderings - proces Welke toekomstige plannen Welke prioriteiten Formuleren (nieuwe) ondernemingsdoelen Formuleren masterplannen Strategisch Realiseren ondernemingsdoelen Realiseren masterplannen Klopt het beeld dat lokale bedrijven weinig en ongestruc tu reerd investeren in de ontwikkeling van hun personeel? Coachi ng vroeg zich af hoe het staat met de investeringen in de ontwikkeling van personeel op Curaçao en ging op onderzoek uit. Welke functie Welke behoefte Welke functies Welke inhoud Wie Waar Wanneer Hoelang Welke kostprijs Welk aanbod Formuleren beleidsplannen Analyse huidige werksituatie Bepalen opleidingsnoodzaak Ontwikkelen opleidingsprogramma Tactisch Operationeel Uitvoeren opleidingsprogramma Realiseren beleidsplannen Opleidingsrendement en transfer nieuwe werksituatie Evaluatie leerresultaten Evaluatie opleidingsprogramma Niemand zal ontkennen dat de kennis en vaardigheden van het personeel cruciaal zijn voor de bedrijfsvoering in het algemeen en het behalen van de doelen van de organisatie in het bijzonder. Sollicitanten worden gevraagd om hun diploma s en er worden wervings- en selectieprocedures doorlopen om te garanderen dat een nieuwe medewerker over de noodzakelijke en gewenste kennis en vaardigheden beschikt. Het belang van kennis en vaardigheden houdt niet op wanneer de medewerker eenmaal in dienst is. Kennis opgedaan tijdens de studie kan verouderen door nieuwe ontwikkelingen, nieuwe technieken en nieuwe werkwijzen. Vooral in kennisintensieve beroepen (in bijvoorbeeld de gezondheidszorg, advocatuur en accountancy) wordt daarom vaak een systeem van permanente educatie gehanteerd op basis waarvan individuele beoefenaren, nadat zij hun diploma hebben behaald, geaccrediteerd blijven. Zoals uit de figuur op de rechterpagina blijkt, moet op strategisch, tactisch en operationeel niveau binnen de organisatie invulling gegeven worden aan de ontwikkeling van het personeel. De figuur combineert verschillende modellen, waaronder het model voor strategisch opleiden van Bergenhenegouwen e.a. (uit 1992). De linkerkant van de cirkel betreft het voortraject of de ontwikkelingslijn: wat doet de organisatie in het kader van ontwikkeling op de verschillende niveaus. De rechterkant behelst het na-traject of de assessmentlijn: hebben de inspanningen op het gebied van ontwikkeling de gewenste effecten op het niveau van het individu, de afdeling en de organisatie. De cirkel benadrukt dat de uitkomsten van het voortraject van invloed zijn op het na-traject en het na-traject input is voor een hernieuwde invulling van het voortraject. Dit is in lijn met bijvoorbeeld de kwaliteitscirkel van Deming en de actietheorie van Argyris. Uit een rondgang onder organisaties op Curaçao blijkt dat de meesten het belang van investeren in het personeel wel onderschrijven. Ook is vrijwel iedereen van mening dat het een gedeelde verantwoordelijkheid is van werkgever en werknemer. Maar bij veel organisaties lijkt een gebrek aan financiële middelen een structurele en duurzame invulling van een opleidingsprogramma te verhinderen. Op welk niveau in de organisatie aandacht wordt geschonken aan het onderwerp opleiding, blijkt opvallend genoeg sterk te verschillen. Kennisintensieve organisaties hebben de aandacht hiervoor vaak, mede als gevolg van internationale richtlijnen, vastgelegd in hun visie en per medewerker vertaald in een persoonlijk ontwikkelingsplan. Arbeidsintensieve organisaties zijn veel meer op zoek naar een optimale aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarnaast is opleiden op Curaçao relatief duur vanwege het vaak bijkomende reisbudget. Bij traditionele, klassikale opleidingen moet immers of de cursist of de docent reizen. Het mag dan ook geen verbazing wekken dat op Curaçao E-learning steeds populairder wordt. Daarmee bespaart de cursist kosten en tijd, maar online studeren biedt ook flexibiliteit wat betreft tijd en plaats en geeft mogelijkheden voor maatwerk. In kleinere organisaties speelt verder mee dat elke medewerker op een directe manier bijdraagt aan de realisatie van de bedrijfsdoelen. Het volgen van een opleiding of training betekent dat de medewerker niet op kantoor is en de werkzaamheden blijven liggen. Nog los van de kosten die zijn gemoeid met een opleiding, gaat het dus ook om de keuze (op de korte termijn) tussen of de medewerker werkt en inkomsten genereert of studeert en kosten maakt. Het is verder opvallend dat scholing en studiefaciliteiten niet terugkomen in de verslagen van onderhandelingen over (collectieve) arbeidsovereenkomsten in de Curaçaose media. De focus ligt veel meer op de klassieke invulling van de rechtspositie waarbij het loon of salaris en de arbeidsduur (de primaire arbeidsvoorwaarden) en secundaire voorwaarden op het gebied van vakan- Bij veel organisaties lijkt een gebrek aan financiële middelen een structurele invulling van een opleidingsprogramma te verhinderen ele bedrijven is en geen onderdeel uitmaakt van de (collectieve) overeenkomst tussen de werkgever en werknemer. Veel vaker vormen opleiding en scholing een onderdeel van het personeelsreglement of van individuele afspraken die tussen werkgever en werknemer worden gemaakt in het kader van een persoonlijk ontwikkelingsplan en zijn deze geen onderdeel van de onderhandelingen over de (collectieve) arbeidsvoorwaarden. Hierdoor dreigen opleiding en scholing een persoonlijke beloning te worden en vormen ze niet altijd een onderdeel van een integraal beleid om de organisatiedoelen te realiseren. tie, pensioen en (eventueel) bonus centraal staan. Het is eveneens onduidelijk of in de gesprekken tussen de werknemer(svereniging) en de werkgever(svereniging) waarin de arbeidsvoorwaarden voor de werknemer(s) worden besproken en vastgelegd, de overige secundaire arbeidsvoorwaarden wel ter tafel komen. In de praktijk lijkt het dat, als er al iets is geregeld op het gebied van scholing en opleiding, dat op het niveau van individuwww.autoleasecuracao.com 8 Coaching Coaching

6 TIP ONS NIEUWE PANORAMATERRAS IS PERFECT VOOR UW FEESTJES EN ZAKELIJKE EVENEMENTEN! EL MEXICANO IS VANAF 1 AUGUSTUS OOK GEOPEND VOOR DE LUNCH, elke maandag tot en met zaterdag vanaf 12:00 uur! Geniet van de heerlijkste Mexicaanse (maar ook andere) gerechten. Snel, smakelijk en sfeervol - en zeer betaalbaar dankzij onze buenas tardes lunchspecial (NAf 14,50). Vraag ook naar onze aantrekkelijke stempelkaart. Begin uw middag op z n Mexicaans! Reserveren is een absolute must. Bel FACEBOOK.COM/ELMEXICANOCURACAO GASTCOLUMN Jeroen Jansen Zelfreflectie, ja dat is het helemaal. Of beter nog: een stukje zelfreflectie. Want volledig zelfreflecteren, dat gaat wel heel ver. Maar een beetje naar jezelf kijken, even kritisch doen, boven jezelf gaan hangen : dat is buitengewoon modieus. Het begon ergens in de tijd van de new age geloof ik. Toen was het nog een term waarmee werd bedoeld in je eigen psyche duiken en daar iets ontdekken. Maar het begrip is inmiddels fors opgerekt. Bedrijven doen nu ook aan zelfreflectie. En als er in een land een ramp gebeurt, dan doet een heel volk er zelfs aan. Je verwarring over het onbekende een plekje geven. Het bood gedragswetenschappers de mogelijkheid om op terreinen bezig te zijn waar ze anders nooit kwamen. Plotseling zagen we niet alleen accountants en economen bij bedrijven over de vloer komen. Nee, sinds we reflecteren is een socioloog daar niet meer verdwaald en is een coach gewoon een heel normaal mens. De softe revolutie. Nee, het is mooi, echt. Maar we slaan wel door. Ik moet dan altijd denken aan mijn roemruchte tijd als zanger in een geïmproviseerd studentenbandje. Type u vraagt, wij draaien. Op een gegeven moment kwam er een schuchter meisje aanlopen dat zich aanbood als zangeres, naast mij. Omdat ze zichzelf wilde uitdagen. We hebben het geweten. Na elk nummer kwam ze steevast vragen hoe ze het deed. En of ze er wel goed bij stond. Stil voor de microfoon staan of juist dansen? Want ze wilde leren van ons. Wij niet. Wij wilden gewoon muziek maken als groep. Vond ze maar heel irritant. Trillend als een rietje verdween ze van het podium. Want we hadden niet de juiste feedback gegeven. We zaten haar groeiproces ontzettend in de weg. Dat kwam mooi uit, want zij zat ons óók in de weg. En zo reflecteerde ze zichzelf een andere kant op. Zelfreflectie is mooi, maar zonder goede begeleiding leidt het tot niets. Bedrijven hebben er pas echt wat aan als al die wilde gedachten en ambities op een rij gezet worden door iemand die dat kan. En dat valt nog helemaal niet mee. Want de verleiding is groot om de kant van de opdrachtgever op te reflecteren. Of om een fijne afhankelijkheidsrelatie op te bouwen waar vooral de adviseur baat bij heeft. Kortom: het is nogal een klus om het van een modieus dingetje uit te laten groeien tot een waardevol element in je bedrijfsvoering. De finale reflectie hierover is nog ver weg. Awards Sustainable Innovation Award Innovatie Centrum Curaçao en Bedrijvenplatform Milieu reiken samen jaarlijks The Sustainable Innovation Award uit. Op 26 september 2013 maken zij tijdens een evenement de winnaars bekend in de categorieën duurzame en innovatieve projecten en duurzame en innovatieve bedrijven. Meer informatie vindt bij mevrouw Suhailly Hooi (ICC): of de heer Tim Martina (BPM): Pearls of the Dutch Caribbean Award Op zaterdag 1 juni 2013 vond de tweede editie van Pearls of the Dutch Caribbean plaats in Rotterdam. Hierbij werden de maatschappelijke successen van de Caribisch-Nederlandse gemeenschap gevierd met prijzen in acht categorieën. De business pearl ging dit jaar naar Danitzah Jacobs uit Curaçao, mede-eigenaar van Márshè Breda, een collectief van vrouwen uit zestien verschillende culturen die authentieke gerechten uit diverse werelddelen aanbieden door middel van een proeverij en catering. Vrouwennetwerk Curaçao Award Voor de vijfde en laatste keer in deze vorm reikt Stichting Vrouwennetwerk op 19 september 2013 de SVC Award uit aan het meest vrouwvriendelijke bedrijf van Curaçao. In voorgaande jaren ging het prachtige bronzen beeldje van Hortence Brown naar HB Management, Maduro & Curiel s Bank, Breezes Resort en VanEps Kunneman van Doorne. Meer informatie vindt u op Fatum Best in Business Award Op 31 mei werd de jaarlijkse Pensioen- en bedrijvendag van Fatum georganiseerd in het Santa Barbara Plantation Resort. Tijdens deze dag werd de winnaar van de Fatum Best in Business Award bekend gemaakt. Na the Coffee Factory, IBIS Management, CRS, Chopstix en Stardeco mag dit jaar IT-bedrijf Netsys zich winnaar noemen van de jaarlijkse award. De heer Suares van Netsys ontving de prijs van NAf ,- uit handen van president & ceo van Fatum, Steven Martina. Employer of Choice Award 2013 Deloitte Dutch Caribbean is gestart met een nationaal medewerkertevredenheidsonderzoek waaraan alle organisaties op Curaçao met meer dan tien werknemers kunnen deelnemen. Onderwerpen als arbeidsverhoudingen, communicatie en loyaliteit komen aan de orde. Kosten voor deelname zijn afhankelijk van de grootte van het bedrijf. Deelnemende bedrijven ontvangen na afloop een rapportage op organisatie-, sector- en nationaal niveau. Aan het eind van het jaar wordt de Employer of Choice 2013 award uitgereikt aan de organisaties met de hoogste medewerkertevredenheid. Inschrijving is mogelijk tot 31 augustus Voor meer informatie en aanmelding: Marina Kooijmans, of Maghalie van der Bunt-George, telefoon Eerlijkheid loont op de werkvloer Wat wordt er niet gezegd? Stelt u zich deze situatie voor: de nieuwe directeur van het bedrijf waar u werkt, presenteert enthousiast zijn plannen. U en de andere managers in het team willen hem niet tegenspreken en knikken geestdriftig mee. Goed, gaan we doen, hoort u zichzelf zeggen, terwijl u denkt: Hij is gek, dat kan nooit. Uit aardigheid slikt u alle kritiek in. Deze en andere situaties vormen de basis van het boek Eerste Hulp Bij Ongewenste resultaten, van Loes Wouterson en Pim Bouwman. Ze werken bij adviesbureau Het Consulaat in Amsterdam. Het probleem is dat veel mensen een eerlijke dialoog uit de weg gaan en zichzelf niet kwetsbaar op durven stellen. Veel nuttige informatie blijft uit beleefdheid, om de ander niet voor het hoofd te stoten, onbesproken, zegt Bouwman, die op Curaçao woont. In dit boek wordt een efficiënte methodiek aangereikt om te ontdekken wat u niet zegt en wat u bij de ander, uw collega, niet hoort. Met die kennis gaat u een volgend gesprek heel anders aan. LEZERSAANBIEDING Eerste Hulp Bij Ongewenste resultaten Winkelwaarde NAf 60,- Korting voor Coaching-lezers 40% NAf 36,- (excl. ob) Het boek is verkrijgbaar bij Uitgeverij Loket 1 telefoonnummer Party time Feest bij ENNIA en Banco di Caribe ENNIA en Banco di Caribe zijn Coaching-adverteerders van het eerste uur. Sinds 2003 adverteren zij zeer regelmatig en dragen zij onmiskenbaar bij aan ons succes. Banco di Caribe viert haar veertigjarig jubileum, ENNIA bestaat in 2013 al 65 jaar. Masha pabien! Feest bij Servir Frais Door de vestiging van zijn wijnwinkel in een straat die destijds weinig aanzien had, toonde Arie Pieter Imhof in 2008 lef en ondernemersgeest. Pietermaai is inmiddels een bloeiende uitgaanswijk waar steeds meer ondernemers neerstrijken. Servir Frais bestaat 5 jaar. Daar drinken wij graag op! Feest bij drukkerij Hi Printing Hi Printing bestaat in 2013 twintig jaar. Al sinds jaar en dag verzorgen Hensley Isidora, Milan Fundador en hun collega s nauwgezet het drukwerk van Coaching. Niet één keer ging Coaching te laat op de post. Masha danki en nog vele jaren erbij! IN HET KORT 10 Coaching Coaching

7 NIEUW TALENT Leerervaringen en lessen van startende managers deel 3 Coaching gaat in gesprek met nieuw talent. Startende managers die voor allerlei uitdagingen staan en die hun persoonlijke ervaringen willen delen. In deel drie van deze serie een interview met Shamiro Anita. Een jonge ondernemer met een stevige visie. TEKST Willem Jan Stokhof BEELD Carlo Wallé Shandinella van Haute-Cornelia Onze cultuur leert ons heel hard te studeren om daarna voor iemand anders te werken Ik schud Shamiro Anita de hand. We hebben afgesproken op een terras. Ik heb geen moeite hem te herkennen, want ik heb een paar van zijn filmpjes op YouTube gezien. Shamiro is naast ondernemer en student aan de UNA namelijk ook zanger. Op het visitekaartje dat Shamiro mij overhandigt staat dat hij managing director is van Customize Fire & Safety Solutions N.V. Solutions that can save lives! vermeldt het kaartje verder en dat is een belangrijke toevoeging, benadrukt hij. Het gaat niet alleen om waar je je geld mee kunt verdienen, maar ook om wat je bijdrage aan de samenleving is. Shamiro is pas 23 jaar. Hij heeft zijn bachelor Business Administration in 2012 afgerond en doet nu zijn master in Business Management and Organization Control. Als alles goed gaat is hij klaar in juli, vertelt hij me. Hoe komt het dat je zo jong al ondernemer bent? Het ondernemende in mij vindt zijn oorsprong in Aruba. Mijn vader is van Curaçao en mijn moeder komt uit Aruba. Over het algemeen kent Aruba veel meer een ondernemerscultuur dan Curaçao. Shamiro vertelt dat zijn bedrijf, dat zich richt op het installeren van branddetectie en preventie-installaties en ook trainingen op dat terrein verzorgt, in 2009 is opgezet door zijn oudere zus. Shamiro raakte al snel betrokken bij het bedrijf. Nadat zijn zus in 2012 bij een auto-ongeval overleed, heeft Shamiro de leiding overgenomen. Hoe is het om op jouw leeftijd de algemene leiding over het bedrijf en de andere werknemers te hebben? We hebben nu twee vaste medewerkers en één parttimer. De medewerker die verantwoordelijk is voor de bedrijfsvoering is 45 jaar. De andere twee werknemers zijn echter jonger. Dus het valt wel mee. Als ik praat met klanten, dan voel ik soms wel dat ze me niet serieus nemen vanwege mijn leeftijd. Ik heb er geen probleem mee om anderen aan te sturen, we praten heel veel. Ik ken ze ook persoonlijk en we hebben een goede relatie. We hebben duidelijke afspraken gemaakt en daar houden we ons aan. Dat houdt de professionele relatie goed, zegt Shamiro zelfverzekerd. Het lijkt me een hele klus om te studeren, een bedrijf te leiden en ook een muziekcarrière na te streven. Is dat ook zo? Nee hoor. Dat is een kwestie van time management, antwoordt Shamiro. In mijn masteropleiding aan de UNA wordt ook rekening gehouden met mensen die werken. Ik volg drie avonden per week van zes tot negen colleges. Bovendien werken we in ons bedrijf heel projectmatig. We doen weliswaar dagelijks iets aan marketing, maar we hebben niet elke dag een installatie. Dus dan blijft er tijd over voor andere dingen. Wat het zingen betreft: als ik weet dat ik op zaterdag moet zingen in de kerk dan werk ik doordeweeks dus extra hard. Ik heb verschillende hobby s: ik hou van lezen, niet alleen over business maar ook gewone verhalen hoor. Ik speel tennis, maar niet zoveel meer als vroeger. Een van de voordelen van het ondernemerschap is dat je je eigen tijd kunt indelen, ook voor je hobby s. Waar heb je moeite mee als jonge ondernemer? Met mensen soms. Je huurt bepaalde personen in en ze lijken heel betrouwbaar. Dat blijkt dan niet zo te zijn. Ik heb veel backstabbing ervaren, zegt Shamiro. Ingehuurde mensen die er midden in een project mee ophouden zonder iets te laten weten. In het begin wist ik niet wie ik kon vertrouwen. Shamiro denkt na en zegt vervolgens: Financiën. Dat was ook lastig. Ik heb een andere managementstijl dan mijn zus had. Zij was meer gefocust op grote projecten. Die brengen veel winst in één keer, maar zijn weer niet goed voor de continuïteit. Ik heb daar andere ideeën over: ik ben ook op zoek naar kleinere projecten. De cashflow is hierdoor trouwens heel goed geworden. Shamiro heeft weinig aanmoediging nodig om door te gaan: We hadden aanvankelijk best veel problemen met de inspecteur die de installaties moet goedkeuren. Hij was heel hard in zijn oordeel en strenger voor ons dan voor onze concurrenten, zo leek het. Hoe we dat hebben opgelost? We hebben doorgezet en zijn goede kwaliteit blijven leveren en we hebben de inspecteur laten zien dat we professioneel bezig zijn. Onze relatie is nu goed. En verder? Ik heb Business Administration gestudeerd en ik wist aanvankelijk niets van de systemen die ons bedrijf verkoopt en het vak jargon dat erbij hoort. Ik moest snel veel leren op technisch gebied. Daar is ook wel misbruik van gemaakt door onderaannemers. Ik vertrouwde in het begin te veel op hun oordeel. Nu laat ik me niets meer op de mouw spelden en heb in het bedrijf al veel voordeel gehad van mijn masteropleiding. Ik kan in de Shamiro Anita 12 Coaching Coaching

8 NIEUW TALENT praktijk toepassen wat ik daar leer. Ik kreeg veel coaching van mijn vader en ook van een business coach. Een neef van mij op Aruba heeft een groot bedrijf in de toeristische industrie. Ook hij heeft mij veel advies gegeven. Dat is superbelangrijk. Elk bedrijf heeft een coach nodig. Vind je jezelf een geboren ondernemer? Mijn ouders waren altijd al ondernemers. Zij hebben een videotheek gehad en hebben nu een bedrijf dat appartementen verhuurt. Ik ben mijn ouders dankbaar, want ze hebben me in de levensstijl van het ondernemerschap opgevoed. Ik heb veel van mijn ouders geleerd. Mijn ouders financieren mijn opleiding, als ik klaar ben houdt dat op. Maar ik kan zeker al van mijn bedrijf leven. Hij vervolgt: Er zijn weinig jonge ondernemers. Dat vind ik wel jammer. Ik voel me soms wel alleen daarin. Onze cultuur leert je dat je heel hard moet studeren om daarna voor iemand anders te werken. De school leert je niet om ondernemer te worden. ALS JE START MOET JE BESEFFEN DAT JE ZEKER IN HET BEGIN SUPERHARD MOET WERKEN Vertel eens wat meer over je visie op je bedrijf. Ik wil met mijn bedrijf op de beurs van Curaçao komen en aandelen in mijn bedrijf verkopen. Shamiro zegt dat hij veel ideeën heeft. Ik heb een grote visie voor dit bedrijf. Ik wil op mijn dertigste het grootste bedrijf in de Dutch Caribbean, en zelfs in Nederland, hebben op het terrein van fire and security. Er zijn in deze branche veel bedrijven die maar uit één persoon bestaan, die dus alles zelf doet. Die bedrijven wil ik allemaal onder één dak krijgen door acquisitie en merging. Heb je nog tips voor andere startende ondernemers? Je moet voordat je start, goed marktonderzoek doen en een goed business plan hebben. Eigenlijk had ik dat zelf niet. Vraag jezelf af hoe je moet omgaan met de concurrentie. Wat moet je doen om je bedrijf in de schijnwerpers te zetten? Wat is je unique selling point? Dat was ook mijn grootste uitdaging. In het begin deed ik hetzelfde als iedereen. Dan moet je dus op prijs concurreren met elkaar. Ik heb mezelf toen afgevraagd wat ik anders zou kunnen doen. Ons bedrijf biedt de klanten een totaalpakket aan, waarbij alles voor de klant wordt verzorgd vanaf het aanvragen van vergunningen tot en met de trainingen aan het einde van het traject. Je moet ook iemand hebben die kritisch naar je business plan kijkt. Ik wilde te veel. Mijn vader vroeg: Hoe ga je dat financieren? Wat willen je klanten?. Als je start moet je beseffen dat je zeker in het begin superhard moet werken. Maar daarna, als je het goed doet, krijg je als bonus die flexibele tijd weer terug. Mijn droom is een fireproof Curaçao. Ik weet hoe we dat kunnen realiseren. Het veilig maken van onze samenleving en daarmee levens redden, dat is ook belangrijk voor mij. Kan uw verzekeringsmaatschappij uw woonhuis-en autoverzekering bundelen waardoor u tot 20% korting op uw premie kunt ontvangen? We ve Got You Covered! nagico.com Verantwoord proefschrift Op vrijdag 17 mei 2013 promoveerde Ralf Wieriks aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam tot doctor. Zijn proefschrift The landscape of sustainability assurance. toont aan dat er nog een behoorlijke weg te gaan is in de ontwikkeling van de effectieve controleaanpak door accountants met betrekking tot de verslaglegging van Maatschappelijk Ondernemen. Wieriks leidt het vaktechnisch bureau van de Assurance-afdeling bij PwC Dutch Caribbean en geeft daarnaast les aan de UNA en de Inter-Continental University of the Caribbean. Zijn proefschrift is te bestellen via Intensieve bootcamp GR8-Skills organiseert in de week van 26 tot en met 30 augustus een bootcamp projectmanagement PRINCE2. Centraal staan niet alleen de twee examens voor Foundation en Practitioner, maar ook een interactief simulatiespel waarbij u projecten leert managen op de PRINCE2-manier. Meer informatie vindt u bij trainer Willem Jan Stokhof, telefoon of via kantoor, telefoon Persoonlijk traject Dit najaar start NACSI Curaçao in samenwerking met ITIP Nederland een programma voor professionals, die actief aan de slag willen met hun professionele en persoonlijke ontwikkeling. In groepen van maximaal zestien personen worden deelnemers professioneel begeleid met behulp van moderne en inspirerende werkvormen zoals gesprekken, visualisaties en meditaties. Het inschrijfgeld bedraagt NAf 2.670,- excl. ob per persoon. Het eerste blok vindt plaats van 25 tot 27 oktober, het tweede blok van 13 tot 15 december. U kunt eind augustus/september 2013 een gratis kennismakingsgesprek aanvragen, via en meer informatie vindt u op en Cross media monitor DELEN KENNIS Wilt u interessante evenementen, seminars, work shops, lezingen of publicaties onder de aandacht brengen van managers en professionals op Curaçao? Laat het ons weten. Mail uw informatie naar coaching-magazine.net of neem direct contact met ons op via telefoonnummer Stimul-IT presenteerde in mei 2013 de voorlopige resultaten van de Cross media monitor 2013 aan minister Martina van Economische Ontwikkeling. Het onderzoek werd uitgevoerd door TNO en immovator, in samenwerking met Verburg Consultants en is onderdeel van een breder cross media programma, dat tot doel heeft om Curaçao te ontwikkelen tot hub voor cross media. Het rapport biedt feiten en cijfers met betrekking tot de IT-branche en de creatieve sector op Curaçao en is op te vragen bij Stimul-IT via telefoonnummer Gecertificeerde assessortraining Kenniscentrum Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (KBB) biedt een praktische en nuttige training aan voor mensen die gecertificeerd assessor willen worden. Als assessor kunnen zij de competenties van (aankomend) personeel binnen hun bedrijf erkennen. Geïnteresseerden dienen te beschikken over aantoonbare communicatieve vaardigheden en vakbekwaam te zijn op minimaal SBO-niveau 3 om zich te kunnen inschrijven. Heeft u de ambitie om u verder te ontwikkelen en wilt u zich certificeren als assessor? Meldt u aan via www. kbbcuracao.com of neem contact op met Diane Garmers van het KBB. Trainingskosten bedragen NAf 450,- per persoon, excl. ob en inclusief materiaal en begeleiding. Impuls voor uw bedrijf Van 21 tot en met 26 november wordt door Esther Jacobs de meerdaagse workshop Boost your business georganiseerd. Nieuwe ideeën voor uw bedrijf, kennismaking met inspirerende mensen, handige tips voor slimmer werken en meer. Opgezet voor ondernemers in Nederland die een week naar Curaçao komen om inspiratie op te doen voor hun bedrijf, maar lokale ondernemers zijn ook erg welkom. Bij gebleken belangstelling hanteert Esther een speciale prijs voor deelnemers van Curaçao. Kijk voor meer informatie op Mkb-goeroe Brad Sugars unplugged Laat u inspireren door Brad Sugars, de Australische business coach en mkb-goeroe die eind september Curaçao bezoekt. Sugars is oprichter en voorzitter van ActionCOACH, een wereldwijde franchise van business en executive coaches. Ook op Curaçao is ActionCOACH actief en worden regelmatig workshops voor ondernemers georganiseerd. Maandag 30 september spreekt Sugars voor een groot publiek over succesvol ondernemen, op dinsdag 1 oktober zal hij in een exclusieve dagsessie een groep van maximaal 25 ondernemers en executives coachen. Meer informatie vindt u op ArthurRosaria/promo/bib of via telefoon Coaching Coaching

9 CUSTOMER EXPERIENCE 16 Coaching Customer experience Opvallen tussen de concurrentie Ook op Curaçao merken we het: de producten en diensten die organisaties bieden, lijken veel op elkaar. Wilt u als organisatie voorop blijven lopen, dan is customer experience de manier. Lucas Swennen, auteur van het boek Next Experience Please! en eigenaar van het blog CustomerExperienceNederland.com, legt aan de hand van vijf stellingen uit wat customer experience is en hoe het werkt. TEKST Lucas Swennen Customer experience maakt tegenwoordig het echte onderscheid tussen organisaties Is een lopende rekening van MCB echt nu zo heel anders dan een van de Postspaarbank, is een autoverzekering van Nagico inhoudelijk heel anders dan een van RBC? Het is dus belangrijk om u als organisatie te onderscheiden. Customer experience is het vakgebied dat daarover gaat. Customer experience bekeken vanuit drie kanten: Vanuit de klant De klant heeft te maken met alles wat een organisatie doet: de producten en diensten, maar ook de gebouwen, de billboards en de (verschrikkelijke) toespraak van de CEO op een klantendag. Mooi opgeschreven: (De som van) alle aspecten van interactie/contact van de klant met de organisatie, haar diensten en producten. Vanuit de organisatie De organisatie moet de juiste producten en diensten in huis hebben, er moet meerwaarde in zitten voor de klanten en de organisatie moet in staat zijn om iedere dag opnieuw het beste uit zichzelf te halen. Een goede experience mag niet afhankelijk zijn van toeval of een medewerker met een goed humeur. Anders gezegd, het moet voldoen aan de drie D s: Designing the right propositions, Delivering value to the customer en Developing capabilities to do it again and again. Dit vraagt goed inzicht in de klant en een enorme focus op de eigen organisatie. Vanuit de plek waar klant en organisatie samenkomen Het gaat om constant feedback. Customer experience verandert, dus het is essentieel om goed contact met de klanten te onderhouden. Als u niet weet welke ervaring u wilt bieden, dan moddert u maar wat aan In drie stappen aan de slag De eerste stap is het goed omschrijven van de customer experience die u als organisatie wilt bieden aan de klanten. Wat wilt u nu echt dat klanten ervaren als ze met uw diensten, communicatie en medewerkers in aanraking komen? Neem de tijd, test en herschrijf Awareness Consideration Purchase Use Loyality Beoordeling customer journey door klanten o.b.v. NPS-scores formuleringen, kijk of de waarden, emoties die voor uw organisatie van belang zijn, er echt in zitten. Is het kernachtig genoeg omschreven, zodat iedereen in de organisatie het kan begrijpen? Is er in de organisatie goed nagedacht over welke ervaring u de klanten wilt bieden, welke emoties u bewust bij de klanten wilt oproepen? Dag in dag uit worden bij klanten emoties opgeroepen door communicatie-uitingen, door gedrag van medewerkers. Het is belangrijk om de emoties die u wilt oproepen, bewust te sturen, want 50% van de customer experience is gebaseerd op emoties. Hoe beter u weet wat de klanten willen, hoe meer uw organisatie zich kan onderscheiden U weet nu welke ervaring u wilt dat uw klanten beleven als ze met uw organisatie te maken hebben. Vervolgens is het van belang om input te krijgen van de klanten: hoe kijken zij tegen de organisatie aan, wat vinden ze lastig, waarom willen ze bij u kopen, wat drijft hen, welke vragen en wensen hebben ze? Met deze informatie kunt u aan de slag om de geboden experience nog beter te maken. Dat doet u in stap 2. De tweede stap is het omschrijven van de customer journey en de verdieping daarvan. Een customer journey is de route die een klant aflegt als hij of zij met uw organisatie te maken krijgt. Een veel gebruikte is Awareness - Consideration - Purchase - Use - Loyalty. Een voorbeeld: Je besluit als Nederlander om naar Curaçao te gaan en je daar voor enkele jaren te vestigen. Je komt er dan al snel achter dat het handig is om een mobiele telefoon te hebben van een lokale provider ( Awareness ). Je besluit je te oriënteren en na gesprekken met mensen op het eiland kies je voor, bijvoorbeeld, Digicel ( Consideration ). Je gaat naar de winkel en besluit om een prepaid abonnement te nemen ( Purchase ). Je loopt de winkel uit en vanaf dat moment begin je met bellen ( Use ). De diensten van Digicel bevallen je en je besluit meer diensten af te nemen en anderen over de goede service te vertellen ( Loyalty ). Voor u, als organisatie, is het van belang om bij iedere Veel organisaties werken al jaren op een bepaalde manier en kunnen niet zomaar alles in één keer veranderen fase goed inzicht te krijgen in wat de klant denkt, wil, verwacht, belangrijk en lastig vindt. Dit verdiepen wordt mapping genoemd. Een voorbeeld: een toerist gaat naar Parera om te tanken ( Purchase ). Dan wil deze toerist dingen weten als: - Moet ik zelf tanken of word ik geholpen? - Moet ik eerst betalen of kan ik direct beginnen met tanken? - Aan welke kant zit de tankdop van mijn huurauto? - Kan ik pinnen of moet ik cash betalen? U heeft nu naar de vragen, wensen en behoeften gekeken van een klant tijdens de fase Purchase. Zo kunt u voor dezelfde en de andere fasen ook bekijken hoe belangrijk in deze fasen zaken voor een klant zijn, hoeveel stress het hem of haar oplevert, welke emoties het bij klanten oproept. Vervolgens besluit u of en hoe u op deze vragen, wensen, behoeften en dergelijke antwoord wilt geven. Dat laatste doet u via touch points. Touch points zijn die middelen die u als organisatie gebruikt om contact te maken met de klant: advertenties, websites, mededelingenborden, kantoor, callcenters, medewerkers. Stuur op de emoties die u wilt oproepen Als u bij stap 1 (customer experience statement) helder hebt omschreven welke ervaring u altijd wilt oproepen bij klanten, dan moet u ervoor zorgen dat alle touch points dit kunnen uitstralen. Let hier dus op bij het opleiden van nieuwe medewerkers, bij communicatieuitingen, bij facturen en bij presentaties. De afdeling Human Resources moet daarom een belangrijke rol krijgen bij de ontwikkeling van de customer experience, net als de afdeling (interne) communicatie. Coaching

10 Fatum Pensioen- en Bedrijvendag 2013 Visies op een gezond Curaçao en een zorgeloos pensioen Er worden geen doekjes om gewonden tijdens de achtste Fatum Pensioen- en alarmerende hoogten, de criminaliteit is in vier jaar tijd verdubbeld en ondertussen De enige oplossing is veranderen. Maar wat moeten we veranderen? En hoe? Actief Uiteindelijk moet de verandering uit alle hoeken komen. De overheid, werkgevers, werknemers en investeerders moeten samen de economie tot nieuwe hoogten brengen. De sleutelrol ligt echter bij de overheid. Allereerst als actieve investeerder. Minister van Economische Zaken Dr. Steven Martina schetst een Dhr. I.S. Martina in het voor economische gezondheid vereiste scenario ( catch up ) 484 miljoen van de benodigde 500 miljoen gulden investeert. De overige 16 miljoen moet door private investeerders worden aangedragen. Doet de overheid haar werk nog beter, dan kan zelfs een katalysatoreffect ontstaan waardoor nog meer groei wordt gerealiseerd ( take off ). Maar zonder good governance zal dit plan niet slagen. Productiviteit Vice President Corporate Banking Steven Coutinho van RBC Financial Caribbean ziet voor de overheid een rol waarin de productiviteit van de beroepsbevolking wordt gestimuleerd. Er is een scheefgroei in de sectoren als gekeken wordt naar de verhouding tussen de lonen binnen de sector en de bijdrage van diezelfde sector aan het BNP. Bovendien lopen verschillende verdragen en contracten af in De overheid heeft als taak om hierin de balans te herstellen. De aanpak verschilt per sector. Sommige sectoren hebben baat bij intensieve bemoeienis, andere sectoren kunnen beter functioneren als de overheid slechts de regelgeving bepaalt. Individu Naast het collectief, moet ook het individu onder de loep worden genomen. De opvoeding en manier van scholing bepalen voor een groot deel de productiviteit. Ook hierbij geldt dat de overheid het succes moet sturen en alles eromheen moet faciliteren. Dhr. V.A.M. Sinot Dhr. F. Cheong Dhr. J. Nisbet AOV De overheid heeft eerder al bewezen in te kunnen grijpen en rigoureuze maatregelen te kunnen nemen. Zo is het AOVstelsel onlangs ingrijpend gewijzigd. In plaats van op je 60e, zul je tot je 65e moeten wachten om te stoppen met werken. Deze veranderingen hebben hun impact op de beroepsbevolking. De ouderen werken immers vijf jaar langer door, terwijl er nog steeds 1500 jongeren per jaar op de arbeidsmarkt komen. Daarin liggen uitdagingen voor een actieve overheid, zo stelt Senior Manager Jason Nisbet van KPMG Meijburg Caribbean. Pensioengat Wat betekent de verhoging van de AOV-leeftijd voor de beroepsbevolking? Fong-Mang Cheong, Tax Director bij KPMG Meijburg Caribbean, laat twee scenario s zien: of je werkt langer door, of je krijgt de eerste vijf jaar geen AOV naast je aanvullend pensioen. Wil je op je 60e stoppen, dan moet je extra sparen om het pensioengat op te vullen. Kies je ervoor om langer door te werken, dan krijg je een hogere uitkering door vijf jaar langer sparen. Verplicht Het aanvullende pensioen wordt overigens verplicht, zo vertelt Valery Sinot, Manager Marketing & Sales bij Fatum. Een Concept Landsverordening Basispensioen ligt daarvoor te wachten op goedkeuring. En dat is maar goed ook, want op alleen een AOV, eventueel met een zelf gespaard pensioen, redt de gemiddelde pensionado het niet. Het advies blijft: begin zo snel mogelijk met pensioen opbouwen. Het liefst vandaag nog. Meer weten? Fatum publiceert op de geheel vernieuwde website Fatum.com de verslagen van alle presentaties die tijdens de Fatum Pensioen- en Bedrijvendag langskwamen. Wilt u meer informatie over pensioen, neem dan contact op met de pensioendesk van Fatum CUSTOMER EXPERIENCE Over de auteur Lucas Swennen is senior consultant bij The Accelaration Group en eigenaar van Swepper, een bedrijf dat gespecialiseerd is in brand building en customer experience. Swennen woont in Nederland, maar woonde en werkte jaren op Curaçao. Hij was mede-eigenaar van Stradius Strategic Brand Builders. Aan human resources de taak om, samen met de afdelingen, te komen tot een juiste set van kennis, kunde en vaardigheden en vooral houding en gedrag per medewerker, evenals adequate training en de juiste beoordelingssystematiek. Als een bepaalde ervaring zo belangrijk is voor een organisatie, dan moet daar natuurlijk op worden getraind en gestuurd. Ook een rijdende trein is te veranderen Veel organisaties op Curaçao werken al jaren op een bepaalde manier en kunnen niet zomaar alles in één keer veranderen ten behoeve van een betere customer experience. Als u de noodzaak van een goede customer experience ziet, kunt u te werk gaan volgens onderstaande tweetrapsraket: - Laat klanten een oordeel uitspreken in de verschillende fasen van de customer journey. - Pak die fasen als eerste aan die het laagste scoren en het meeste impact hebben op de loyaliteit van klanten. Onderzoek onder klanten kan met de NPS-methode, waarbij u vraagt in hoeverre de klant uw organisatie zou aanbevelen aan anderen, gebaseerd op de laatste ervaring. Dit zou het plaatje kunnen opleveren zoals op de vorige pagina afgebeeld. Op basis van de uitkomsten van het (continue) onderzoek in dit voorbeeld, blijkt dat de fasen van Use en Loyalty niet hoog scoren. U kunt hier dus bekijken wat u zou kunnen doen om de customer experience te verbeteren. Zijn we er dan? Nee, er valt nog veel meer over customer experience te vertellen. Denk aan het toepassen van trends in je organisatie, het gebruik van sociale media, een meer coachende stijl van leidinggeven, het ontwikkelen van een nieuw concept van dienstverlening, het empoweren van medewerkers met klantcontact of de introductie van klantenpanels. Als u inziet dat uw organisatie nu ook al een (ongestructureerde, onbepaalde) ervaring biedt aan klanten, dan is het raadzaam snel stappen te zetten om daadwerkelijk uw customer experience te ontwikkelen. Meer informatie? boeken Customer Experience Coaching geeft tien boeken Customer Experience van Lucas Swennen weg aan haar lezers. Kijk op hoe u hiervoor in aanmerking kunt komen! 18 Coaching Coaching

11 ECONOMISCHE GROEI IS EEN THEMA DAT PARTIJPOLITIEK OVERSTIJGT In gesprek met demissionair minister van Economische Ontwikkeling Steven Martina TEKST Oscar van Dam BEELD Marika Ringnalda IN GESPREK MET... Steven Martina, president & CEO van verzekeraar Fatum, werd op 31 december 2012 benoemd tot minister van Economische Ontwikkeling. Ik ben altijd bezig geweest met de ontwik keling van het eiland in het algemeen en met de economische ontwikkeling in het bijzonder. Ik heb steeds mijn visie gegeven en geprobeerd een bijdrage te leveren. In de rol van minister heb ik dat verder uitgewerkt. Ik ben geïnteres seerd in het recept voor de economische ontwikkeling van Curaçao. Vier en een halve maand is Steven Martina minister van Economische Ontwikkeling als we hem spreken op zijn werkkamer aan het Molenplein in Otrobanda. Die periode was genoeg om hem te doen inzien welke kant het op moet met de economische ontwikkeling van Curaçao: een nauwe samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven biedt in zijn ogen de meeste kansen voor onze kleine economie. Zijn periode als minister noemt Martina heel interessant en leerzaam. Als minister kun je veel doen, maar dat betekent ook dat je veel kapot kunt maken. Martina noemt zich dankbaar dat hij de rol van minister mag vervullen. Ik heb de kans gekregen om langs deze weg een bijdrage te leveren en daarbij heb ik inzicht opgedaan in de economische keuken van Curaçao. Op basis daarvan heb ik een route bepaald voor onze economie. Maar wat kunt u als minister nu precies doen? Er ligt toch al heel veel vast voor onze economie? Ik ben ervan overtuigd dat de ontwikkeling van ons eiland begint met het gevoel dat we onze zaakjes op orde hebben. Daarmee bedoel ik dat de public finance op orde is, dat er een gevoel is dat de overheid betrouwbaar is en dat de checks and balances op orde zijn. De aanwijzing van de Koninkrijksregering was natuurlijk een doorn in het oog voor de overheid en een waarschuwing voor investeerders. Niemand wil zijn geld steken in een land dat zijn eigen financiële zaken niet op orde heeft. Tegelijkertijd: doordat we als takenkabinet direct lieten zien dat wij onze verantwoordelijkheid namen en daarbij lef toonden, gaf dat wel een positief signaal dat er met dit kabinet een nieuwe richting is ingeslagen. Door onze aanpak waren na amper vier maanden de randvoorwaarden voor het opheffen van vier van de zes punten van de aanwijzing ingevuld. Wat kunt u verder in de economische keuken van Curaçao uitvoeren? Kort geformuleerd heb ik de gedachte ontwikkeld hoe we het economisch potentieel werkelijk kunnen benutten. We need to think anew and act anew to be new. Wat bedoelt u daarmee? Laat ik beginnen dat het geen rocket science is en ook al eerder in andere landen is toegepast, maar dat ik er wel een eigentijdse Curaçaose tint aan heb toegevoegd. Ik heb een bottom-up and inside-out aanpak gehanteerd waarbij ik verschillende sectoren en organisaties deze kernvragen heb gesteld: What is your current state? What is your future state? What are the imperatives to transition from the current state into the future state? Which initiatives are envisioned? What projects are on the way? And how can we make all of this work? Voordat ik deze kernvragen heb uitgewerkt en gepresenteerd, had ik al veel literatuur bestudeerd, over de vraag hoe landen met name ontwikkelingslanden economisch succesvol zijn geworden. Op basis hiervan ben ik van mening dat we vooral ook de Public Private Partnership-gedachte verder moeten ontwikkelen op Curaçao. Dat wordt toch al lang geroepen? Laat ik eerst uitleggen hoe ik hierop ben gekomen. Bijna elk bedrijf op Curaçao krijgt met steeds terugkerende problemen te maken; de kleinschaligheid van de economie, de cost of doing business ofwel de totale bedrijfskosten, heftige concurrentie en niet de vergeten de red tape. Om dat te doorbreken denk ik dat er een grote rol is weggelegd voor de overheid om stimulerend op te treden. De overheid moet volgens mij inventief participeren met specifieke projecten in een aantal sectoren. Maar wel onder een aantal strikte voorwaarden. De overheid moet in de projecten altijd een minderheidsaandeelhouder zijn met tussen de 25 en 33,3 procent van de aandelen. De resterende aandelen moeten in handen zijn van het bedrijfsleven. Martina vertelt dat de overheid voor het jaar 2013 bijna driehonderd miljoen gulden heeft begroot voor investeringen. Maar liefst circa 170 miljoen is vrijgevallen door de beslissing om de bouw van het nieuwe ziekenhuis niet ten laste van de landsbegroting te laten komen, maar door de particuliere sector te laten financieren. Volgens Martina kan dat budget het best worden besteed door strategische productieve projecten te 20 Coaching Coaching

12 IN GESPREK MET... initiëren. Want ook voor de komende jaren zijn er veel projecten begroot, in totaal voor bijna een miljard gulden. Martina legt uit dat het verstandig is om als overheid in bepaalde projecten te investeren in samenwerking met de private sector. Door 1/3 inbreng van het kapitaal door de overheid en 2/3 door de private sector, verdrievoudigt de totale investering. Een van de projecten die Martina voor ogen heeft, is een maritiem centrum. Er is een structuring document waarin wordt uitgewerkt hoe we het huidige CDM (Curaçaose Droogdok Maatschappij) kunnen uitbouwen met scheepsbouw en scheepssloop. Daarbij is het plan dat er ook een school komt. Daarmee geven we een signaal dat we de sector willen uitbouwen. Dat kan tussen de 500 en 2000 extra banen opleveren. De overheid stimuleert en participeert. De private sector brengt het merendeel van het kapitaal in en is verantwoordelijk voor de operatie en het realiseren van de gestelde doelen. Dat is ook de kern van echt ondernemerschap. Waarom privatiseert de overheid het dok niet helemaal, dus zonder overheidsbemoeienis? Daar zitten te veel haken en ogen aan. De assets, in dit geval onder meer terreinen, gebouwen, kade en kranen, zijn van de overheid. Moeten we dan gaan steggelen hoeveel dat waard is en over hoe en aan wie we het verkopen? Nee, die kant moeten we niet opgaan. De overheid moet stimuleren. Die ontwikkeling zie je wereldwijd. De overheid moet haar rol begrijpen en geen leidende rol spelen, maar faciliteren. De assets blijven van Curaçao maar de operatie komt in handen van succesvolle private partijen in de markt. Zo wordt gebruikgemaakt van ieders kracht. Dat is volgens mij dé oplossing om in dit geval de economie van Curaçao en de maritieme sector in het bijzonder te stimuleren. Wat zijn de andere beoogde projecten? Een tweede voorbeeld is een plan om de bestaande woningnood op Curaçao aan te pakken. Daar wordt nu over gesteggeld. Ik zeg: laat duizend woningen bloeien. De overheid faciliteert en participeert en bedrijven gaan daadwerkelijk bouwen. De overheid creëert de structuur, er wordt gezamenlijk geïnvesteerd, een belangrijk deel van de woningnood wordt opgelost en de economie wordt gestimuleerd. Het kan eigenlijk niet falen. Een derde project is het stimuleren van onze logistieke sector. De overheid draagt zorg voor fiscale incentives en infrastructuur. De private sector, met name internationale bedrijven die Curaçao kunnen gebruiken als distributiepunt, biedt met behulp daarvan producten en diensten aan op de Latijns-Amerikaanse en Caribische markt alsook, door tussenkomst van Curacao, op de Europese en Noord-Amerikaanse markt. Daarmee wordt werk en inkomen voor Curaçao gecreëerd. We hebben het over het positioneren van Curaçao als logistiek centrum. Het komt neer op het gebruikmaken van onze geografische ligging, beschikbare terreinen, de haven, de, luchthaven, de Freezone en E-zone en de internationale financiële dienstverlening. Waarom houdt de overheid het in dit voorbeeld niet allemaal zelf in de hand? Waarom samenwerken met de private sector? De overheid is een slechte ondernemer en moet leren van de fouten die er in het verleden zijn gemaakt. Daarom zeg ik, we moeten ons als overheid beperken tot het creëren van de noodzakelijke randvoorwaarden om nieuwe investeringen te bevorderen. Het daadwerkelijk ondernemen moeten we aan ondernemers en dus de private sector overlaten. Om welke projecten gaat het nog meer? In onze marina s zit een behoorlijke business case. Dat hebben we nog lang niet uitontwikkeld. Volgens mij kunnen wij als overheid daarbij een rol spelen door ervoor te zorgen dat de kaders voor investeringen worden gecreëerd. De overheid moet zorgdragen voor de basisinfrastructuur. De additionele, meer klantgerichte infrastructuur kan dan gerealiseerd worden door mensen met een echte ondernemersgeest. Ook de visserijsector heeft potentie om verder ontwikkeld te worden. We hebben veel vis in onze wateren en met een kleine investering kunnen we deze sector effectiever maken zodat we beter gebruik maken van de vis in onze wateren. Daarmee creëren we een exportproduct, zorgen voor arbeidsplaatsen en investeren in een duurzame economie. ER IS EEN GROTE ROL WEGGELEGD VOOR DE OVERHEID OM STIMULEREND OP TE TREDEN Curriculum Vitae Ivan Steve (Steven) Martina Steven Martina (1961) was de eerste vijf maanden van 2013 minister van Economische Ontwikkeling en vicepremier van de regering van het Land Curaçao. Voor het aanvaarden van dit ambt was hij vanaf 2006 president & CEO van Fatum, chief administration officer en lid van de raad van bestuur van Guardian Holdings, de moedermaatschappij van Fatum. Van 1999 tot 2006 was hij president en CEO van Aqualectra. In de periode van 1990 tot 1999 bekleedde hij verschillende functies als manager, general manager en management consultant en was in die hoedanigheid betrokken bij verschillende projecten in onder meer Brazilië, Argentinië, Colombia en de overige eilanden van de Dutch Caribbean. Hij was actief in het bestuur van verschillende stichtingen alsook lid van de raad van commissarissen van verschillende bedrijven. Hij bekleedde het docentschap voor de Public Utility Research Center van de University of Florida, was gastdocent aan de University of the Dutch Caribbean (UDC), de Universiteit van de Nederlandse Antillen (UNA) en de Inter- Continental University of the Caribbean (ICUC). Martina is getrouwd en heeft een zoon en een dochter. Hij is sportief en actief als volleyballer, fietser en zwemmer. Daarnaast is hij muziekliefhebber en speelt af en toe als bassist en/of gitarist. Hij draagt de titels ing./bsc. Industrial Engineering van de Hogere Technische School Tilburg, drs./msc. Information Management van de Universiteit van Tilburg en dr./phd. Applied Economics van de Technische Universiteit Delft. Hoe ziet u de uitvoering van de verschillende plannen voor zich? Als overheid praat je met verschillende stakeholders. Je werkt aan een masterplan, een businessplan en een bankable document. Als de plannen goed zijn uitgewerkt, krijg je rond de 70 procent vreemd kapitaal. Als het geen goed project blijkt te zijn, waarmee ik bedoel dat er geen investeerders op afkomen, dan gaat het niet door. We forceren niet. Een andere mogelijkheid is de ontwikkeling van het Rifgebied in Otrobanda. Een tweede megapier, cruise village, winkelcentrum, appartementen en een hotelcomplex behoren tot de reële mogelijkheden. Ook de ontwikkeling van een locatie voor privévliegtuigen bij de luchthaven, een zogenoemde Fixed Base Operator, is een kans bij uitstek, gelet op de vraag die er heerst. Dat is echt een niche en past goed in combinatie met de marina s: eigenaars van boten en vliegtuigen hebben een veilige thuishaven op Curaçao. Wat Martina betreft zijn er nog veel meer mogelijkheden. Hij noemt onder meer transnational education, het potentieel om de toeristische sector verder te ontwikkelen en het innovatieve plan voor een koudwaterpijp voor airconditioning dat toegepast kan worden bij de ontwikkeling van Airport City. En, last but not least, de mogelijkheden van commerciële reizen in de ruimte, het SXC-project (Space Expedition Curaçao) tezamen met een Space Port. Voor hem is ook een verdere stimulans van de internationale financiële dienstverlening op Curaçao een kans bij uitstek om het economisch potentieel te realiseren. Met een investering van niet meer dan drie miljoen kunnen we een wetgevingskader opstellen op een zodanige manier, dat de internationale financiële dienstverlening op Curaçao innovatieve producten kan aanbieden en daardoor beter kan concurreren met andere landen. Dat is een relatief kleine investering, waarmee de overheid kan bijdragen aan de wederopbloei van de sector. Het type banen dat deze sector oplevert is goed voor Curaçao. Het zijn banen die een hoge toegevoegde waarde kennen en hoogopgeleide mensen aantrekken. Tijdens het gesprek blikt Martina vaak terug op zijn tijd als directeur van Aqualectra, toen hij geregeld te maken had met publiek-private samenwerking. In die functie zag hij ooit de noodzaak om buitenlands kapitaal aan te trekken om het eigen vermogen te versterken. We zijn een partnership aangegaan omdat het noodzakelijk was. De volledige Eilandsraad heeft toen ingestemd met het partnership van Mirant (een Amerikaanse energieproducent - red.) en Aqualectra, omdat dat cruciaal was voor het realiseren van de toekomstvisie. Dat partnership heeft ertoe geleid dat de onderneming dermate solvabel was dat in de periode van 2002 tot 2006 maar liefst 500 miljoen is geïnvesteerd in vernieuwing en van de infrastructuur. Maar hoe realistisch is het? U kunt plannen maken, maar de politiek speelt ook een rol. Het economisch potentieel van Curaçao en hoe dit optimaal te benutten, is besproken met veel stakeholders, in de partij PAIS en binnen de regering. Er is in de Staten over gesproken met coalitie en oppositie. Er was veel enthousiasme voor. Iedereen is nu eenmaal gebaat bij economische groei. Ik zie het als een thema dat partijpolitiek overstijgt. Werkgevers, werknemers, financiers, investeerders, overheid, allen vragen zich af wat er gaat gebeuren met de economie. Dit is als het aan mij ligt het antwoord. Dit geeft de richting. Dit is de basis voor een collective mindset. Als je als CEO van een bedrijf beslist in welke richting je wil, dan weet je zeker dat het bedrijf ook die kant op gaat... In de politiek is dat minder zeker, ja. Het is wispelturiger. Processen zijn stroperiger, maar in de fundamenten is het niet anders. Bepaal de koers, verkrijg de nodige 22 Coaching Coaching

13 IN GESPREK MET... consensus en draag zorg voor een succesvolle implementatie. We zijn als vakminister aangesteld. Niet om politiek te bedrijven. We moeten werken in het belang van Curaçao, dat is gebaat bij een CEO-aanpak. Hoe vindt u de politiek? Minister-president Daniel Hodge zei na enkele maanden dat het hem verbaasde hoeveel negatieve energie en wantrouwen er in de politiek heerst. Ik kom uit een politieke familie, met mijn vader (oud-man-leider Don Martina - red.) die lange tijd actief is geweest, ook als minister-president. Ik ben gewend geraakt aan de politiek en politieke spelletjes. Ook als directeur van Aqualectra heb ik veel meegemaakt. Wat nu gebeurt is niet agressiever. Heeft het feit dat u uit een politieke familie komt meegespeeld bij de overstap naar de politiek? Ik ben altijd politiek geëngageerd geweest, vandaar dat het niet zo n grote stap is geweest om als vak minister aan te treden. Daarbij komt dat ik het als een eer beschouw om mijn land te dienen. To serve is something noble. Hoe gaat het bij Fatum sinds u weg bent? Een goede CEO maakt zich misbaar. Zes maanden is te overzien dus ik neem aan dat het goed gaat. Martina lacht en zegt: Misschien wel beter zonder mij. Is het werk van een vakminister zwaarder dan dat van een CEO? Het neemt meer tijd in beslag. Als CEO lukte het me vaak om s middags thuis te eten. Als minister lukt dat alleen nog maar op vrijdagmiddag, omdat ik dat heilig heb verklaard. Het is een veeleisende baan. Ik heb bijna geen tijd voor andere zaken, alleen af en toe s ochtends hardlopen. Ik werk alle dagen van de week en ben voor iedereen toegankelijk. Vindt u het werk ook leuk? Hij denkt en lacht: Ja. Dat ook. Ik ben in Nederland gaan studeren en heb er in totaal tien jaar gewoond. Maar bij elke verkiezing op Curaçao in die tijd ging ik terug en was ik de persoonlijke chauffeur van mijn vader, die natuurlijk campagne moest voeren en politiek bedrijven. Ik zat er met mijn neus bovenop en heb toen het beste college Curaçaose politiek gekregen dat je maar kunt bedenken. Aan de politieke realiteit hoef ik dus niet te wennen. Ik kan al mijn tijd en energie besteden aan het stimuleren van de Curaçaose economie. Door na te denken over de koers, te beraadslagen met stakeholders, beleid te initiëren, plannen uit te werken en deze te vertalen in concrete acties. Kortom, door de route te bepalen voor het realiseren van wat ik noem: Het Curaçaos economisch potentieel. Wat vindt u van ons? Wat vinden lezers van ons tijdschrift? Heeft Coaching na tien jaar nog bestaansrecht? Spreken een aantal recente vernieuwingen aan? Zijn er onderwerpen die meer aandacht verdienen? Met deze vragen in het achterhoofd voerde onderzoeksadviesbureau IndigoBlue Consult, op verzoek van de uitgeverij, een digitale lezers enquête uit. Samen met hoofd redacteur Maya Mathias werpt redacteur Elly Hellings een blik op de resultaten. TEKST Elly Hellings en Maya Mathias Hoe het allemaal begon Een tienjarig jubileum is een feestje, maar ook een mooi moment om terug te kijken en vooruit te blikken op een nieuw decennium. Een lezersenquête is daarbij een goed hulpmiddel. Ik ben er trots op dat we al tien jaar bestaan in een markt waarin tijdschriften in een rap tempo komen en gaan, vertelt Mathias, die dit jaar hoofdredacteur van Coaching werd. Dat is zonder meer de verdienste van mijn voorgangers die Coaching uitbouwden tot wat het nu is. De allereerste Coaching kwam in september 2003 uit als initiatief van drie zelfstandige ondernemers: Henk Dieperink, Bas Kok en Stella van Rijn. Het werd door vier personen gemaakt, telde twintig pagina s en alleen het omslag was full color. Tien jaar later heeft Coaching een redactie van vijftien journalisten, een bereik van 2500 abonnees, telt het gemiddeld 52 pagina s en wordt het volledig in full color gedrukt. Mathias: De oprichters van Coaching hadden een vakblad voor ogen dat informeerde en inspireerde en dat lokale managers hielp om bij te blijven op hun vakgebied. Een gat in de markt, als je ziet hoe Coaching zich ontwikkeld heeft. Wie ons leest Maar wie leest Coaching nu precies? Coaching heeft de afgelopen tijd bewust haar lezersprofiel verruimd door zich niet meer uitsluitend te richten op managers, maar op alle professionals die serieus bezig zijn met hun werk. Mathias: We willen graag schrijven voor jonge én ervaren professionals en managers en laten zien dat onze professionele gemeenschap, naast gevierde managers, ook uit veelbelovende jonge mensen bestaat. Vandaar bijvoorbeeld de rubrieken Nieuw talent en Uitblinkers, over jonge managers en getalenteerde erde studenten. De uitkomsten van de lezersenquête laten zien dat de verbreding aanslaat. In totaal hebben 229 respondenten, circa 10% van het totale lezerspubliek, de enquête ingevuld. Qua sekse hebben de vrouwelijke responden-enten de overhand (62,9%) en qua leeftijd eftijd zijn de 40-plussers (77,7%) 7%) in de derheid. De meeste respondenten zijn meer- hoogopgeleid met een hbo- of universitaire opleiding, maar de mbo ers zijn met 13,5% redelijk aanwezig. Hoewel steeds meer medewerkers binnen de overheid en de non-profit sector Coaching weten te vinden, is tweederde van degenen die de enquête invulden (66,8%) nog altijd werkzaam in het bedrijfsleven en dan meestal (70,8%) als eigenaar, directeur of in een andere leidinggevende positie. Daarnaast hebben respondenten ook een ondersteunde functie zoals beleids-, staf- of HR-functionaris of adviseur. Mathias: Binnen de (semi)overheid en de non-profit sector zijn ook boeiende ontwikkelingen gaande. Die brengen we graag in beeld. Wat zij vinden De meest lezers van Coaching (74,6%) hebben een abonnement. Slechts een enkeling koopt Coaching bij Bruna of Mensing s Caminada. Ongeveer 1 op de 5 lezers (19,2%) leest een exemplaar dat op het werk circuleert. Leerzame informatie, op de hoogte blijven van wat zich in het lokale bedrijfsleven afspeelt en het krijgen van interessante inzichten in hoe andere professionals te werk gaan, worden het meest genoemd als motief om het magazine te lezen. Ongeveer tweederde van alle respondenten weet dat Coaching ook een eigen website heeft. De Facebookpagina is minder bekend en lang niet alle lezers weten dat alle artikelen uit Coaching op de website of als PDF te lezen zijn via com. Mathias: Het fysieke tijdschrift is ons kernproduct, maar we doen steeds meer online. Onze abonnees lezen graag over inspirerende lokale professionals, over nieuwe initiatieven en business ontwikkelingen op Curaçao. Onze vaste rubrieken zoals Voorwoord, Het rondetafelgesprek, De werkplek van... en Nieuw talent worden goed beoordeeld met gemiddeld een 7, maar ons cover-interview In gesprek met... scoort met een 7.6 duidelijk het hoogst. Hoe wij verder gaan Begin 2013 is Coaching een nieuwe weg ingeslagen. Het schrijversteam is uitgebreid met mensen met verschillende achtergronden en de thema s in het tijdschrift zijn verbreed. Ook is er gekozen voor meer korte artikelen, persoonlijke portretten en kort nieuws: veranderingen die het magazine toegankelijker moeten maken, omdat veel lezers Coaching nogal zwaar op de hand vonden. Deze recente vernieuwing is door een groot gedeelte van de lezers (79,0%) opgemerkt en door 66,4% als positief ervaren. Mathias: Ik vond het verrassend en waardevol hoeveel suggesties er in deze enquête zijn gedaan. Naast aandacht voor regionale ontwikkelingen en specifieke sectoren waaronder onderwijs en horeca, vragen lezers om meer concrete tips en handvatten voor bijvoorbeeld conflicthantering binnen teams en nieuwe technologieën. Ook zouden veel lezers graag zien dat Coaching verschillende beroepen in de schijnwerpers zet en dat het over kleine marktonderzoeken, goede doelen en innovatieve ideeën van kleine ondernemers publiceert. Mathias: De komende edities gaan we bekijken hoe we concreet met deze suggesties aan de slag kunnen. Onze ambitie is duidelijk: we willen het beste allround business magazine zijn van Curaçao; een kritisch en constructief platform om kennis te delen, ideeën te genereren en aankondigingen te doen. Ik ben alle respondenten van onze enquête dankbaar voor hun feedback. Het sterkt mij in het gevoel dat we op de goede weg zijn met ons magazine. Teamwork Toen ik in 2001 met een opdrachtgever rond de tafel zat om de briefing voor een nieuwe opdracht door te nemen, had ik nog niet kunnen vermoeden tot wat die zou uitgroeien. De opdrachtgever was Henk Dieperink van Interamo, en de opdracht was het vormgeven en drukken van een nieuwsbrief voor zijn klanten. De nieuwsbrief heette Coaching en bestond uit vier pagina s, bedrukt in twee kleuren. De nieuwsbrief werd goed ontvangen door de klanten van Interamo, en nadat er een aantal edities verschenen was, ontstond het idee het groter aan te pakken. Er werd een kleine redactie samengesteld van mensen die inhoudelijk graag wilden bijdragen aan de professionalisering van het management op Curaçao en er werd enthousiast gewerkt aan de eerste editie van een magazine. Redactieleden van het eerste uur waren Henk Dieperink, Stella van Rijn, Molly Steward en Linda Taminiau. In september 2003 was de eerste editie van Coaching magazine een feit. Inmiddels zijn we tien jaar verder en is Coaching uitgegroeid tot een begrip op Curaçao. Tien jaar waarin we als team gegroeid zijn, als uitgeverij, maar vooral ook groei terug zien in het magazine. Tijdschriften moeten op ons eiland hard knokken voor hun voortbestaan en daarom geeft het des te meer voldoening dit jubileum te kunnen vieren. En dat was zeker niet gelukt zonder het fantastische team achter Coaching, dat voor elke nieuwe editie weer vol enthousiasme te werk gaat alsof het om de eerste editie gaat. Uiteindelijk maken we het magazine voor u, als werkende professional op Curaçao. En dat doen we nog steeds met heel veel plezier! Bas Kok Uitgever 24 Coaching Coaching

14 FAMILIE MOGEN Authentiek ti krioyo eten bij Landhuis Dokterstuin, t vriendelijke service en vooral consistentie van kwaliteit. Dat is waar Komedor Krioyo voor staat. In de huidige vorm bestaat het bedrijf pas vanaf 1997, maar Komedor Krioyo biedt werkgelegen heid aan maar liefst drie generaties van de familie Mogen evenals aan talloze mensen uit de buurt die in de bediening en de keuken werken. Zelfs de kleine Gurshen (5), lid van inmiddels de vierde generatie, helpt soms al mee door de gasten naar hun plaatsen te begeleiden. Mater familias Bebi Mogen overleed in februari van dit jaar. Maar, haar ondernemerschap leeft voort in haar kinderen en kleinkinderen. TEKST T Corinne n el Leysner er BEELD EL Ton Verkuylen e Ziitend van links naar rechts: Win, Daisy, Ruben, Gurshen Staand van links naar rechts: Clayten, Kevin, Edsel, Mite, Shailon Komedor Krioyo TEKST Corinne Leysner BEELD Ton Verkuijlen Daisy Mogen (50), dochter van Bebi, is nu de manager van de onderneming. Ze was tot vorig jaar werkzaam als IT er bij de overheid, maar werkte in haar vrije tijd altijd al mee. Toen mijn moeder ziek werd, vroeg ze me om haar werk fulltime over te nemen. Elke dag kijk ik naar de schommelstoel waarin mijn moeder altijd zat en voel haar steun en goede raad. Die stoel doen we dus ook niet weg. Mijn vader zegt altijd dat mijn moeder zelfs een huis van plaats kon laten veranderen als ze daar haar zinnen op zette. Waar komt die ondernemerslust in jullie familie vandaan? Ik weet niet beter dan dat mijn ouders, en vooral mijn moeder, altijd ondernemend waren. Mama organiseerde bazaars, feesten, bingo en bon kuné. Ze kookte altijd al en haar eten verkocht ook goed tijdens de georganiseerde evenementen. Door een gesprek dat mama, mijn zus en ik een keer voerden, kwamen we op het idee om een restaurant op te zetten. Dat werd eerst het restaurant bij Kas di pal i maishi en daarna Landhuis Dokterstuin. Wat maakte Ma Bebi tot zo n goede ondernemer? Het landhuis pachten we van de overheid. Om dat te kunnen bereiken moest mijn moeder letterlijk de deur platlopen bij het toenmalige bestuurscollege. En waar iedereen het zou hebben opgegeven, hield zij vol. Dat is wat haar zo succesvol maakte: heel veel lef, een sterk geloof en de overtuiging dat eerlijk zaken doen het belangrijkste was. Ze had helemaal geen managers opleiding, maar gaf aan bekende ondernemers vaak heel bruikbare tips als ze haar erom vroegen. Hoe denkt de jongere generatie over het familiebedrijf? Daisy s zoon Clayten (21) is vol lof over zijn pas overleden oma. Hij heeft, naast zijn externe baan in de accountancy, binnen het restaurant de leiding over het bedienende personeel. Zijn broer Kevin (24) zwaait de scepter in de keuken. In die keuken werken nog een broer en zus van Daisy. Een andere broer helpt mee met schoonmaken en klusjes. Ook vader Ruben is nog dagelijks in het restaurant te vinden en helpt mee. De wijze waarop oma Bebi haar kinderen en kleinkinderen heeft opgevoed, is volgens Clayten de kracht achter het bedrijf. We zijn er altijd voor elkaar en dankzij haar hebben we de visie dat we het bedrijf groter willen maken en weten we waarvoor we werken. Anderen doen dat misschien alleen maar om geld te verdienen. Bij ons is de eenheid die we als familie hebben juist onze kracht. En dat we altijd vanuit een plan werken. Zijn jullie het dan altijd met elkaar eens? Daisy zegt dat in hun familie geen discussies voorkomen. Niet dat we het altijd eens zijn met elkaar, maar we maken er geen ruzie om. We geven wel eerlijk aan dat iets beter had gekund. En dan zijn we er ook meteen klaar mee. Zand erover en verder gaan. Dat is veel belangrijker. Zo heeft mijn moeder ons allemaal opgevoed. Maar, voegt ze er met een lach aan toe, hoewel ik altijd luister naar de opmerkingen die een ander heeft en ze ook gelijk geef, laat ik ze daarna toch wel weten dat desondanks de regel voorschrijft dat het op mijn manier moet. Wat kan eventueel anders in de toekomst? De jongere generatie Mogen denkt wel dat er in de toekomst meer geautomatiseerd zal worden binnen het bedrijf. Clayten: Je moet wel met de tijd meegaan natuurlijk. Maar toch zal bijvoorbeeld de manier waarop het eten bereid wordt, altijd volgens de regels en recepten van mijn grootmoeder gebeuren. Daisy voegt eraan toe: Daarom ben ik ook elke dag in de keuken en heb ik van mijn moeder geleerd om alles volgens haar recepten te koken. We hebben personeel in de keuken, maar we willen absoluut niet dat ze de recepten aanpassen. Wij accepteren geen bakiou die wordt gemaakt met tomatenpasta terwijl mijn moeder altijd het authentieke ruku gebruikte voor de kleur en smaak. Dat is belangrijk als je een bedrijf hebt. Je kunt wel dingen leren van je personeel, maar je moet niet volledig afhankelijk van ze zijn. Dat het bedrijf voort blijft bestaan en zelfs nog zal groeien, staat vast voor de familie Mogen. Broers Clayten en Kevin hebben grote, maar voorlopig nog geheime uitbreidingsplannen die ze over een jaar of drie tot uitvoering willen brengen. Wat ze volgens hen daarbij in ieder geval nodig hebben, is lef, geloof en de sterke band tussen de kinderen en kleinkinderen van Bebi Mogen. FAMILIEZAKEN 26 Coaching Coaching

15 ADVERTORIAL Een rood laken, een jongen, een meisje en een smartphone vormen de ingrediënten van een bericht dat recentelijk mijn aandacht trok in het NRC Handelsblad. De krant berichtte uitvoerig over een uitspraak van de politierechter van de Rechtbank te Almelo met betrekking tot een via WhatsApp Filmpjesrecht?! mr Mirto F. Murray Gratis pagina ter waarde van NAf 2.995,- Wat wilde het geval? Op enig moment De uitspraak wil ik u niet onthouden [LJN: heeft een nu eenentwintig jarige man met BZ8542]. een smartphone een filmpje gemaakt terwijl hij en zijn vriendin op een rood laken de Smaadschrift liefde bedreven. Het filmpje werd met haar Het strafbaar feit verspreiden van een instemming gemaakt en beide geliefden smaadschrift veronderstelt het aantasten waren herkenbaar in beeld. De man stuurde van iemands goede naam door hem of haar het filmpje, waarvan de inhoud als privébeelden werden beschouwd, naar zijn met het doel daar ruchtbaarheid aan te te belasten met een bepaalde handeling vriendin waar op zich - als je al voorstander geven door het verspreiden van afbeeldingen. De politierechter spreekt hem vrij van van (het maken van) dergelijke filmpjes bent - niets mis mee was. Maar u voelt het dit feit omdat onder ruchtbaarheid moet al aankomen... de relatie loopt spaak en de worden verstaan ter kennis brengen van man, die vermoedt dat zijn inmiddels het publiek, terwijl met publiek op een bredere kring van betrekkelijk willekeurige ex-vriendin een ander heeft, stuurt het filmpje in een boze bui via WhatsApp door derden gedoeld wordt [LJN: BQ2009 en aan een meisje waarmee hij vroeger een LJN: BC9186]. Het enkele WhatsApp-bericht relatie had. Hij bericht haar nog dat zij het met het filmpje versturen naar één persoon filmpje niet mag verspreiden. Ook dit voelt met ook nog het verzoek dit niet te verspreiden vond de politierechter niet onder u aankomen... zij doet dat toch en uiteindelijk belandt het filmpje op het internet. ruchtbaarheid geven vallen. Het meisje blijft echter buiten schot en de jongeman wordt strafrechtelijk aangepakt. Belediging Hem wordt het verspreiden van een Het strafbare feit belediging behelst het smaadschrift en belediging g ten laste opzettelijk beledigen van iemand in het gelegd en hij moet zich ten overstaan van openbaar, in zijn of haar bijzijn of door toe- de politierechter in Almelo verantwoorden. gezonden of aangeboden geschriften of afbeeldingen. De officier van justitie koos in de tenlastelegging gin van de jongeman voor de variant waarbij de belediging in het openbaar plaatsvond. Ten aanzien van die openbaarheid oordeelde de Hoge Raad in 2010 [LJN: BL9108] dat de uitlatingen in de zin van het beledigingartikel moeten zijn gedaan onder zodanige omstandigheden of op zodanige wijze dat zij in beginsel door anderen dan degene tegenover wie de uitlatingen werden gedaan zouden kunnen worden gehoord. Onder ver- wijzing naar ar die uitspraak oordeelde de rechter r dat er van belediging in het openbaar geen sprake was aangezien het versturen van één WhatsApp-bericht naar één persoon, met het verzoek dat niet verder te sturen, niet kan gelden als in het openbaar gedaan. De jongeman werd dus ook van dit feit vrijgesproken. Corporate & commercial law Construction law Labour law Banking & financial law Administrative law Merkwaardig blijft in de uitspraak van de politierechter in Almelo dat de officier van justitie - voor zover kenbaar uit de uitspraak - niet de variant van het voorwaardelijk opzet uit de kast haalde. Met voorwaardelijk opzet in dit verband wordt geduid op een aanvaarding van het niet ondenkbare risico dat de voormalige vriendin (dus niet het slachtoffer ), ondanks het daartoe strekkende verzoek, het toegezonden filmpje wel door zou sturen. Opmerkelijk is voorts dat degene die uiteindelijk voor doorzending van het filmpje zorgde, de voormalige vriendin dus, - voor zover kenbaar - in het geheel niet vervolgd werd. Nu de jongeman vrijgesproken werd kon de schadevergoedingsvordering van het slachtoffer niet worden toegewezen. De hiervoor aangeduide zaak betreft niet een geïsoleerd geval. Een matroos van de Koninklijke Marine die (onder meer) naaktfoto s van zijn vriendin toonde aan collega s en op Hyves plaatste en daarvoor in 2010 terechtstond, ontsnapte ternauwernood aan veroordeling op grond van een formaliteit [LJN: BM8455]. Nu vaststond dat hij de foto s aan meer dan een persoon toonde en op internet plaatste was, bij het voldaan zijn aan de formaliteit, zijn veroordeling wegens belediging onvermijdbaar. Strafrechtelijk optreden ligt dus op de loer wanneer er toezending naar meerdere personen plaatsvindt of simpelweg op het internet wordt geplaatst. Overigens behoort ook een civielrechtelijke actie, waarbij een verbod op (verdere) verspreiding of schadevergoeding gevorderd wordt, tot de mogelijkheden. Ach, geachte lezer, verzucht ik mij. Het is aan u om te bepalen waarvan u filmpjes maakt, maar dat deze op ongewenste plekken terecht kunnen komen is inmiddels - ook op Curacao - een voorzienbaar en dus vermijdbaar risico geworden. En trouwens, zeg nou zelf, wat heeft een smartphone te zoeken bij het al dan niet op een rood laken bedrijven van de liefde...? COACHING TRAKTEERT! Als je jarig bent, hoort daar ook een traktatie bij, vinden we op de redactie van Coaching. We hebben niet alleen een speciale, mooie editie uitgebracht en geven tientallen boeken cadeau, maar hebben ook nog iets extra s in petto. Iedereen die graag zijn idee, product of dienst wil promoten in Coaching, maakt nu kans op een gratis pagina in een van de volgende edities, ter waarde van NAf 2.995,-! Vertel ons hoe u een pagina in Coaching zou vullen en waarom dit interessant is voor onze lezers. Onze redactie zal alle ideeën bespreken en het idee dat de meeste stemmen krijgt, wordt uitgevoerd. Dat betekent dat u een eigen tekst en beeldmateriaal kunt aanleveren en Coaching de professionele opmaak zal verzorgen. Uw pagina wordt in overleg geplaatst in een van onze volgende edities in Heeft u een idee of product dat onze lezer écht niet mag missen? Mail dan uw idee naar onder vermelding van promotie gratis pagina. Insturen kan tot 20 juli Voorwaarden voor deze actie vindt u op 28 Coaching Coaching

16 COACHING SELECTIE Professionals Coaching Training Werving en selectie Persoonlijke ontwikkeling Opleidingen Bo ke papia papiamentu? Nieuwe collega s uit het buitenland? Moet je collega nou toch wel meer dan bon dia gaan zeggen? Papiamentu leren, de cultuur leren kennen in kleine of grote groepen, 1- op- 1, lessen aan Nederlands-, Engelsen Spaanstaligen... bij jullie op kantoor... lessen die precies passen! door: Hellen Noort- Concession papiamentuopmaat hellen noort hellen.noort Omdat u alleen investeert in trainingen waar u echt wat aan heeft! Management Skills Professional Skills Teambuilding Werkzaam op alle eilanden van de Dutch Caribbean E W T LinkedIn Maya Mathias InnovatieCentrum Curaçao Provide a better customer experience by innovating your value proposition Quality assessments for small and medium enterprises Tel: (5999) Industriepark Brievengat F1 P.O. Box 4267, Curaçao Schroederschool: als u kiest voor kwaliteit Nederlands basisonderwijs voor kinderen van 4 tot 12 jaar Conform de Nederlandse Onderwijswetgeving Cito uitslagen 2013: Gemiddelde Nederland: 534,7 Schroederschool: 539,5 St.Michielsweg 14 B, Curaçao Tel Fax SiRene Educatieve ontwikkeling en begeleiding Studiekeuze-/loopbaanbegeleiding (interesse, capaciteiten, motivatie, persoonlijkheid) Studievaardigheden (o.a. faalangst) Docententrainingen Mentorentrainingen Gerry Lendering & Merel Griffith / Global Resourcing: Werving op niveau! Global Resourcing is toonaangevend op het gebied van werving en selectie, detachering en interim management voor opdrachtgevers op Aruba, Bonaire, Curaçao en Sint Maarten. Wij zijn gespecialiseerd in het bemiddelen van professionals op midden- en hoger kaderniveau. Michael Henriquez Tel.: CREATIVE ENJOYABLE LOCAL COLORFUL AFFORDABLE SERENA S ART FACTORY N.V. Workshops - paint a Chichi together- and Team Building for groups & companies Visit our beautiful location, our website or our FaceBook page and unleash your creativity! Jan Luis 87a, Sta. Catherina, Curaçao Tel , shop Van goed naar GR8 Training, Coaching and Mentoring Trainingen Persoonlijke groei Zakelijke competenties Samenwerking Wij beschikken over Papiamentstalige, Nederlandstalige en Engelstalige trainers Voor meer informatie: Tel Salinja Galleries A-202, Curaçao HOW TO BUILD A BUSINESS THAT WORKS WITHOUT YOU! 1-on-1 coaching Executive coaching Group coaching Group training (Sales, Service, Time, Team etc.) Workshops Profile testing And so much more; especially designed programs for your (business) needs In more than 50 countries Arcturusweg 1 (corner of Neptunusweg) T F MGL RESEARCH AND CONSULTING Marketing research Social research Statistical analyzing and reporting Consulting (based on research) Tel: Making Technology Easy Een combinatie van oude en nieuwe media en innovatieve technologieën creëert vele mogelijkheden voor groei van uw bedrijf. Stimul-IT laat u kennismaken met deze mogelijkheden in diverse workshops, trainingen, seminars en conferenties. Bovendien kunt u in onze FUTURE LAB hands-on de mogelijkheden, zoals 3D printing, uitproberen. Schottegatweg Oost (Baroud Center) P.O. Box 4848, Curaçao Tel: (599 9) Create, Improve, Inspire Training en opleiding Potentieelontwikkeling Coaching Loopbaanbegeleiding Management Drives Snipweg 26, Curaçao T: (+5999) F: (+5999) STAR Hospitality is uw partner op gebied van HR Management voor de gastvrijheidsindustrie Uitzending, Werving en Selectie, Payroll, Detachering, Coaching Cas Coraweg 69 T F

17 COACHING SELECTIE Professionals Coaching Training Werving en selectie Persoonlijke ontwikkeling Opleidingen UNU connects your dreams with reality by facilitation, training, guidance and consultancy As social entrepreneur we work with all kinds of communities and groups, using the methodology of Oasis Game to transform your reality now in something that works for all involved in the process. Connect Business Advisory HRM Advies & Ondersteuning Strategie & Beleid Training Insights Discovery Coaching Kijk voor meer informatie over onze trainingen en andere diensten op onze website ALLIANCE CENTER FOR EDUCATION (ACE) Eerste online SBO-opleiding op Curaçao! Dag- en avondopleidingen Commercieel administratief medewerker, niveau 2 Administrateur, niveau 4 Medewerker Marketing en communicatie, niveau 4 Toerisme, niveau 2, 3 en 4 En veel meer... YOGA CENTRUM CURAÇAO N.V. Helderheid in ons bestaan is iets wat we zelf kunnen scheppen Ayurvedische massage Meditatie en selfhealing-technieken Retraite-verdiepingsdagen Therapeutische yoga, zoals: rug-bekkenklachten, problemen met de adem Yogasessies, voor beginners/gevorderden Workshops Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Yvonne Martin. Hoogstraat 27 (O), Curaçao Tel.: Website: Connect Business Advisory PO Box 4080 Curaçao Dutch Caribbean Tel: Informatie: Tel Website: Facebook: ACE-CURACAO Kaminda Johan M. Statius van Eps 14 Cell Experientia NV Voor het optimaliseren van de effectiviteit van mensen op elk niveau in een organisatie individuele en/of groepsbegeleiding en therapie vaardigheid- en gedragstrainingen advisering en begeleiding van management en organisatie psychologisch onderzoek en werkomgevinganalyse educatie en begeleiding van jongeren en ouders advisering bij opvoedingsvraagstukken Als meer van hetzelfde niet meer werkt Team- en leiderschaps ontwikkeling MIXmarketing Social Media Marketing - Consultancy - Workshops - Personal coaching Marketing consultancy Event consultancy & organization MAAK KENNIS MET VANESSA GOMES COACH, TRAINER & CONSULTANT met persoonlijke, maar doelgerichte aanpak Conflictoplossing Trainingprogramma s - op maat gemaakt Training persoonlijk leiderschap Telefoon Concordiastraat 52A, Curaçao Telefoon/fax: (+5999) T Phone: VANESSAGOMES.NET WANNA IMPROVE THE PERFORMANCE OF YOUR TEAM? We offer: A unique combination of outdoor teambuilding and in-company training Creative concepts Inspiring locations One-stop-shopping (all inclusive packages with F&B and transport) Whatever your training needs are, just let us know! Ellemieke van Beek, Managing Director Caracasbaaiweg 231, Curaçao t: e: w: Where we bring people together for Unity in Diversity Vegetarian Culinary Services, Spiritual Consultancy, Massages, Natural Face Lifting, Lymphatic Detoxing, Pain Relief, Laughter Yoga, Dance Therapy and more St. Rosaweg 23, Curaçao T: / E: FB: ubuntucuracao Tw: ubuntucuracao Inter-Continental University of the Caribbean Delivering high quality part-time academic and professional training programs and the best practices from the European and American continents on the beautiful island of Curaçao for the working professional. Also we have excellent facilities available for seminars, workshops and conferences in the heart of Willemstad. Inter-Continental University of the Caribbean Plaza Brion STAR Caribe is uw partner op gebied van Human Resource Management Uitzending, Werving en Selectie, Payroll, Detachering, Coaching Cas Coraweg 69 T F Coaching Coaching

18 Adverteerders bedankt! Coaching is vanaf dag één voor managers en professionals verkrijgbaar via een gratis abonnement. Dat zou niet mogelijk zijn geweest zonder de bijdrage van onze adverteerders. Onze continuïteit danken we mede aan alle organisaties die adverteren in Coaching. Kleine en grote bedrijven, eenmanszaken, stichtingen en instituten; we bedanken iedereen die, door te adverteren, bijdraagt of heeft bijgedragen aan Coaching. Uw eigen in company business magazine met de hoogwaardige en herkenbare uitstraling van Coaching Coaching op maat Nieuw! jaar Coaching Abel Tasman College Academy Hotel Curaçao ACE College ActionCOACH AD Training & Workshops Adequate Financial Services Afas Business Software Affaire de Femmes American Trading Analytisch Diagnostisch Centrum Anchor Waterfront AON Antillen Aqualectra Arrarat Business Center AS Aruba AS Curaçao ASCEND Motors Atlas Insurance Atradius Auto City Autolease Curaçao Avila Beach Hotel B & B Consultants B-next Balance Consultancy Group Balance Recruitment Banco di Caribe Bay West AJP Trading BBV Legal BCS Dynamic BDO Bearing Point Betonindustrie Brievengat Bistro le Clochard Bite Concept en Strategy Bizz Accounting & Business Support Boolchand s Electronics & Cameras Brakkeput Mei Mei Breathe-IT Breezes Curaçao Bridge Gaps Brigitte Gorsira Coaching Buck Consultants Building Depot Business Advisors Business in Control Business School Nederland C.S.R.D. Capaz Consulting Caresto Caribbean Aluminium Solutions Caribbean Executive Suites Caribbean Factoring Services Caribbean Fasteners Caribbean Filmcom Caribbean Motors Company Caribbean Moving Services Casablanca Beach Club/Jan Thiel Beach Cashcomm Casual Dine Inn Centrale Handelsmaatschappij Centrale Hypotheekbank Chopstix Coach Caribbean Coby van Roest pensioenen Coffee Factory CommUnity Connect Business Advisory Copycenter Copymiri Core Corporate Financial Solutions CPC Crown Automotives Cucin Arte Curaçao Ecocity Projects Curises Curoil Da Vinci Jewelry Datatech Dauvillier Yachting Curaçao De Goudsmid Délifrance Deloitte Design House Directie Onderwijs, Sport & Cultuur Docspro Caribe Dos Mundos Downtown Management Organization DPV Ad Interim Dragonfly Media Drukkerij van Haaren Dynaf E.O.C.G.Wireless Edupro Engraving Designs ENNIA EOM Ernst & Young Eureka! Evelien Sipkes Exact Software Antilles Experienta Fatum FirstCaribbean Bank Floris Suite Hotel Footloose Forensic Services Caribbean Fort Nassau Four Seasons Freeport Jewelers & Gifts Fun Miles Garage Cordia Gartisch Tegelwerk General Catering George Consult Giro Bank ICUC Global E-Trading Global Placement Global Resourcing Gouverneur De Rouville GR8-skills Grafitex Granbeeuw Green Building Technologies Hertz Hi Printing HICC Kantoormeubelen Hotel Kura Hulanda Resort Hyatt Regency Curaçao I AM Consultancy IBIS Management Associates IMD Consultancy Indel Industech Info Capital Infocus Accounting en Consulting Infotrans Caribbean Innotech Innovatiecentrum Curaçao Insel Air Integrated home solutions Inter-Assure Intermedia Uitzendbureau Interpress ISA sales & agencies Island s Best IT-Solutions Janssen de Jong Project Development Jonckheer advertising & Marketing Joy Curaçao Kaat Vermogens Beheer Kadanz Kadushisoft Kamer van Koophandel Kas di Alma Blou Kauri Financial Freedom Stichting KBB Keesen Actuarissen Kleinmoedig & Partners KPMG Meijburg Carribean Landmark Real Estate Landsloterij NA Lero Corporate Communication Linkels & Van Wilgen Lions Dive Beach Resort Maduro & Curiel s Bank Manrique Capriles Mau-Asam Travel Max Mara Mementos Meyer Transport MGL Research & Consultancy Minihouse Mio MIXmarketing Mojo Mollen Consult Mom & Co Mon Art Mosaic Marketing & Coordination MTC Services Multipost Antilles Mundo Mio NA Center for School Improvement Nagico Insurances Natax Group National Car Rental Nemo Restaurant Network Solutions Noort Advies Netpro O Mundo Optique Ana Orco Bank Oris Business Support Pallas Athena Caribbean Parke Commercial Penha & Sons Peter Reijmer Grafisch Vormgever Postspaarbank Princess Beach Resort Project Payrolling Protec Mechnical Contractors Prowin Motors Quick Bind Book Advisors Rao & Co RBC Royal Bank Regimac Renaissance Curaçao Resort & Casino Restaurant Cru Rent-A-Chef RSA Salotti Italian Design Sanders Opslag Sandwiches Curaçao Santa Catharina Resort Scarlet Schroederschool Seguros Brouwer Selikor Sentry Sourcing Service Serena s Art Factory Sero Yerba Servisio na bo Ordu SFT Bank Sirene Smart Works SMS Attorneys at Law Softex Product Sorobon Beach Resort Sound & Vision Spigt Dutch Caribbean Spin Webdesign Spotlite Productions SQL Integrator Consulting Star Caribe Stimul-IT Stitch One Stradius Vida Nova Suarez & Co Suntech Swiss Sense Caribbean T-Sparkx Tastemakers Teldata Network Support Telelease The Curaçao Financial Group The Galan Group The Triangle The Winecellar Thelma & Louise Total Services Curaçao Training & Development Center UTS Tu Tu Tango Tusotra Ubuntu Wellness Center UDC Unibind United Insurance Company UNU UPS Uralco US Media Consulting UTS Van Loon Recruitment Vanessa Gomes Vehicle Options Lease Vermaas WannaGo Outdoors Wasserij Korsow/Palthe Wereldstage Wientjes & Partners Wulfsen & Wulfsen Yoga Centrum Curaçao Zebra Productions Zenitel ZOG Bedrijfstrainingen en Consultancy en alle andere adverteerders... Delivering high quality parttime academic and professional training programs and the best practices from the European and American continents on the beautiful island of Curaçao for the working professional. Also we have excellent facilities available for seminairs, workshops and conferences in the heart of Willemstad. Zoekt u een origineel relatiegeschenk of nieuwe wegen om bedrijfsinformatie op een professionele wijze naar buiten te brengen? Laat u buitenlandse partners of relaties graag zien welke zakelijke ontwikkelingen op Curaçao relevant voor hen zijn? Wilt u nieuwe diensten, samenwerkingspartners of medewerkers in de schijnwerpers zetten? Dan is Coaching op maat zeker iets voor u. Hoe werkt het? Bedrijven, branches, stichtingen en (overheids-) organisaties stellen zelf een Coaching magazine samen. Daarbij kunnen zij een selectie van bestaande Coaching-artikelen, berichten en advertenties maken, die interessant zijn voor hun personeel- of klantenbestand. Maar ook nieuwe artikelen laten schrijven door het Coachingteam behoort tot de mogelijkheden. En die zijn legio; een coverinterview met uw directeur, een werkplekbeschrijving van een gewaardeerde medewerker, een interview met een nieuw talent of een rondetafelgesprek over thema s en ontwikkelingen, die actueel zijn voor uw bedrijf of branche. Wij denken graag met u mee en zetten ervaren schrijvers en journalisten in. Coaching wordt vormgegeven in haar eigen stijl in combinatie met uw logo en huisstijlkleuren. Een eigen in company business magazine, maar wel met de hoogwaardige en herkenbare uitstraling van Coaching. Uw Coaching wordt gedrukt in de oplage die u wenst en/ of digitaal aangeleverd voor verspreiding via of uw website. Wij garanderen een maatwerkproduct van topkwaliteit. Meer weten over Coaching op maat? Neem contact op met Saskia Matthijsse via of telefoonnummer Coaching Coaching

19 Medewerkers bedankt! We begonnen in 2003 met een team van vier redactieleden en één vaste fotograaf. Inmiddels is het aantal mensen dat aan Coaching meewerkt fors uitgebreid; gemiddeld dragen per editie zo n tien tot vijftien schrijvers en vier fotografen bij aan de totstandkoming van het magazine. We willen van deze gelegenheid gebruikmaken om iedereen die heeft bijgedragen, te bedanken voor hun enthousiasme, geduld en positieve inbreng. jaar Coaching Michiel van der Veur Michelle da Costa Gomez Elizabeth Francisco Margo Groenewoud Willem Jan Stokhof Elaine Marchena Oscar van Dam Otti Thomas Inga van Uchelen Mirjam Boers Stella van Rijn Henk Dieperink Dick Drayer Ellen Timmer Molly Steward Linda Taminiau-Franken Ivonne Zegveld Ervina Djasman Corinne Leysner René Bergsma Marika Ringnalda Frank Kunneman Jacques Heide Roel in t Veld Douwe Douwes Jacomine Lagas Brede Kristensen Nancy Abendanon Ivette van der Velden Elisa Koek Susanne van Sambeeck Annemarie Post Maya Mathias Ton Verkuijlen Van Haaren Printers Drukkerij Hi Printing Martin van den Blink Rudolf de Wit Carla Vliex Wim de Boer Roald Amanda Xandra Kleine Duart Dongen Alexander Isings Mirto Murray Glenn Rellum Marike Zwartjes Stimul-IT Ron Gomes Casseres Roxanne Martha Luis Santine Monique Rosalina Daphne Vermeulen Melinda Domacassé Gert Jan de Boer Wiel Broecks Igorr Hieroms Dionee Gouvernante Nathalie Beaujon Gonneke van den Kieboom Carlo Wallé Jim de Rooij Kelly van der Kwast Ellen Evenhuis Bo Loefstok Schillemans Claartje Visser Susette Marchena Gionarlo Pietersz Loeki Nicolaas Jeroen Jansen Elly Hellings Marjolijn Verwater Guido M. Rojer Prince Victor Lianne Leonora Madeline Hewitt Lucas Swennen en alle anderen Coaching

20 INNOVATIE TEKST Wiel Broecks BLIJF UW CONCURRENT DE BAAS De kracht van innovatie Wist u dat (MKB-)bedrijven die innoveren krachtiger zijn dan bedrijven die dat niet doen? De groei van hun omzet is duurzamer en ze beschikken over meer veerkracht om te overleven in economisch slechtere tijden. Dit artikel gaat in op wat innovatie is, wat zij u als ondernemer kan brengen, welke vormen er zijn, wat u nodig heeft om te kunnen innoveren en op welke trends u kunt anticiperen. FUNDAMENT: RANDVOORWAARDEN VOOR INNOVATIE Visie/strategie Innovatiecultuur Procesgerichte organisatie Verkrijgen van technologie en kennis Genereren van ideeën Concretiseren van ideeën Vermarkten van nieuwe ideeën Vaardigheden Financiering Exploiteren van nieuwe producten Heeft u een langetermijnvisie, en hoe ziet deze er uit? Voldoet ze nog aan de behoeften en wensen van uw klanten? Hoe onderscheidend bent u ten opzichte van uw concurrenten? Hoe ziet de groei van uw markt(en) er uit? En hoe zien uw markten en de markten van uw klanten er uit? Is de cultuur van uw organisatie gericht op het continu verbeteren van de organisatie? Stimuleert u uw medewerkers tot innovatief gedrag? In welke mate zijn de bedrijfsactiviteiten gericht op het bieden van klantwaarde? Welke activiteiten dragen niet bij aan de klantwaarde en zijn als het ware verspilling? Is uw organisatiestructuur gebaseerd op het proces of op de hiërarchie? Heeft u toegang tot technologie en kennis om te kunnen innoveren? Hoeveel ideeën worden er in uw organisatie gegenereerd? Wat gebeurt hiermee? Heeft u voldoende afmakers in uw organisatie die de gegenereerde ideeën kunnen omzetten in concrete marktrijpe producten en/of diensten? Beschikt u over voldoende mogelijkheden om uw ideeën te vermarkten? Maakt u gebruik van nieuwe marketingmogelijkheden zoals het internet? Beschikt uw bedrijf over voldoende vaardigheden om te kunnen innoveren? Heeft u voldoende toegang tot financiële bronnen om uw ideeën te kunnen vermarkten? Beschikt u over voldoende middelen om uw nieuwe producten te kunnen exploiteren? Wat is innovatie en wat kan het voor u betekenen? Innovatie is het regelmatig vernieuwen van uw organisatie door het concretiseren van ideeën. Het resultaat hiervan is dat u sneller duurzame groei bereikt: meer omzet, meer klantwaarde, meer nettowinst en/of meer export. Er zijn vier pijlers op basis waarvan groei kan worden gerealiseerd (zie figuur 1): Nieuwe producten/diensten; Nieuwe markten/marketing; Nieuwe technologie/ict; Nieuwe organisatie/processen. Het fundament voor succesvolle innovatie Hieronder treft u randvoorwaarden die nodig zijn om het innovatief vermogen van uw bedrijf te vergroten. Per randvoorwaarde ziet u vragen die u zelf kunt beantwoorden. Welk cijfer geeft u zichzelf in de huidige situatie en welk cijfer is voor u belangrijk in de toekomstige situatie? De volgende stap is te bedenken wat u nodig heeft om dit te veranderen. Stel op basis hiervan uw eigen innovatiegroeiplan op waarin staat hoe u dit gaat aanpakken. Beter en sneller dan uw concurrent Uit een onderzoek van Syntens Innovatiecentrum blijkt dat Mkb-bedrijven die over een sterk innovatief vermogen beschikken tot 25% sneller groeien dan bedrijven die niet over dit vermogen beschikken. Toch is de kans groot dat u als ondernemer, gedreven door de waan van de dag, niet bewust bezig bent met vernieuwen. Daardoor ontstaat een reële mogelijkheid dat u marktaandeel gaat verliezen. Dit overkomt overigens niet alleen Mkb-bedrijven maar ook grootbedrijven. Een voorbeeld is voormalig marktleider Nokia dat op het gebied van mobiele telefonie marktaandeel verliest Case Mkb-producent van bouwliften Een ondernemer die een bedrijf overnam dat bouwliften produceerde, ondervond dat hij in versnelde mate marktaandeel verloor aan zijn concurrenten. Hij onderzocht de feiten en kwam tot de volgende oorzaken: de wensen van de klant waren sterk veranderd, de technologie die hij gebruikte was verouderd en de benadering van de klant mocht veel beter. De ondernemer ging gesprekken aan met zijn klanten, de bouwbedrijven. Ook deed hij research op internet. Hij kwam er achter dat de eisen die aan een bouwlift worden gesteld, sterk veranderd zijn. Daarnaast willen klanten dat er heel snel wordt ingegrepen als de lift een storing heeft. Want dat kost het bouwbedrijf immers geld. Samen met diverse mensen ging hij creatief en anders kijken naar de bouwlift, wat leidde tot een onderscheidende visie. Zo kwam hij bijvoorbeeld met nieuwe geleidingssystemen en veranderde hij de gehele constructie van de bouwlift. Door gebruik te maken van internettechnologie kon hij een aantal meetwaarden op afstand monitoren en tijdig ingrijpen. Vaak zelfs voordat zich een storing aankondigde. En zo ontstond ook een nieuwe inkomstenbron voor de ondernemer: service op afstand. Inmiddels is deze ondernemer uitgegroeid tot een internationale marktleider. Noot: De ondernemer innoveerde langs twee groeipijlers: het op de markt zetten van een nieuwe dienst en het gebruikmaken van nieuwe technische materialen en internettechnologie. 38 Coaching Coaching

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Persoonlijke Effectiviteit De cursus Persoonlijke Effectiviteit duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Tekst: Liesbeth Mantel. Foto s: Ken Wong

Tekst: Liesbeth Mantel. Foto s: Ken Wong Vanavond gaan we allereerst plezier hebben. Want dat is belangrijk. Ook beroepsmatig. Want als je geen lol hebt in je bedrijf, dan doe je iets fout. Aan het woord is Brad Sugars, de oprichter en voorzitter

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Controlling & Accounting De cursus Controlling & Accounting duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Business Lounge: uw klant aan de bestuurstafel!

Business Lounge: uw klant aan de bestuurstafel! Gaby Remmers: senior onderzoeker Blauw Research Drijfveer: organisaties helpen inzicht te krijgen in de kansen op een nog klantgerichtere dienstverlening Andre Heeling: onderzoeker Blauw Research Drijfveer:

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Development & Innovatie De Post HBO opleiding Development & Innovatie duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens Bedrijfsprofiel Het succes van een bedrijf wordt gecreëerd door de mensen die er werken. Hun ideeën, motivatie en vaardigheden, hun normen en waarden, maar ook hun persoonlijkheden zijn de belangrijkste

Nadere informatie

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk!

1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips. Haal direct meer uit je netwerk! 1 3 N u t t i g e LinkedIn Tips Haal direct meer uit je netwerk! Inleiding Allereerst wil ik u bedanken voor het downloaden van dit e-book. Na weken van voorbereiding kunnen we dan nu eindelijk dit e-book

Nadere informatie

hr Duurzaam succesvol

hr Duurzaam succesvol hr Duurzaam succesvol Duurzaamheid is een thema binnen veel organisaties. Logisch, iedere organisatie wil graag goed gekwalificeerde, gemotiveerde en gezonde medewerkers. In steeds meer Cao s worden dan

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Opleiding Professional Coaching & Leiderschap Een ontwikkelpad voor leidinggevenden, professionals, (aspirant) coaches en ieder ander die het

Opleiding Professional Coaching & Leiderschap Een ontwikkelpad voor leidinggevenden, professionals, (aspirant) coaches en ieder ander die het Opleiding Professional Coaching & Leiderschap Een ontwikkelpad voor leidinggevenden, professionals, (aspirant) coaches en ieder ander die het verschil wil maken Imagination is more important than knowledge

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

P e r s o n a l C a r e e r P l a n

P e r s o n a l C a r e e r P l a n P e r s o n a l C a r e e r P l a n If you can dream it, you can do it. Walt Disney First comes thought; then organization of that thought, into ideas and plans; then transformation of those plans into

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO IT & Process Management De Post HBO opleiding IT & Process Management duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel

Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel Auteur: Leni Minderhoud info@45plusondernemer.nl Online Training Basis LinkedIn (LI) Profiel Audio 2 Onderscheidend vermogen, specialisatie en toegevoegde waarde Welkom terug bij de tweede audioles van

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Lean- & Proces Management De cursus Lean & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN

AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN AMSTERDAM 2015-16 MASTER IN COACHING JE KAN ANDEREN PAS COACHEN ALS JE JEZELF KAN COACHEN FEMKE DEKKER Voormalig roeister, driemaal actief op de Olympische Spelen Trainer Mentale Kracht bij de Politie

Nadere informatie

Post HBO Branded Content Strategie

Post HBO Branded Content Strategie Post HBO Branded Content Strategie De Post HBO opleiding Branded Content Strategie duurt ongeveer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht. Hierin volgt

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week

Sit and Trade. Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience. Trade Week Sit and Trade Seize Opportunities Learn Do Practice Become Experience Trade Week TRADE WEEK: BEURSPLEIN 5 (AMSTERDAM) Het Beleggingsinstituut nodigt u uit om tijdens een intensieve Trade Week een gedisciplineerde

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes?

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? December 2007 / Januari 2008 Door: Marco Bouman, Impulse, Strategie & Marketing Februari 2008 2008 Marco Bouman, alle rechten voorbehouden Het is niet

Nadere informatie

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT

HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT Exact Online CASE STUDY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY HOE EEN ACCOUNTANT ZIJN DNA VERANDERT En daarna dat van ondernemers Onze branche staat

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Verandermanagement & Leadership De Post HBO opleiding Verandermanagement & leadership duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten in Utrecht.

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Merkstrategie & Reputatie De cursus Merkstrategie & Reputatie Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Docent als innovator. Symposium: Innovaties in het onderwijs? Help, mijn team wil wel! 13 november 2012, Breda PSW Danny Willems senior adviseur

Docent als innovator. Symposium: Innovaties in het onderwijs? Help, mijn team wil wel! 13 november 2012, Breda PSW Danny Willems senior adviseur Docent als innovator Symposium: Innovaties in het onderwijs? Help, mijn team wil wel! 13 november 2012, Breda PSW Danny Willems senior adviseur Een korte introductie PSW Een expertisecentrum op het terrein

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Agile & Scrum Projectmanagement De cursus Agile & Scrum Projectmanagement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Human Resource Analytics De cursus Human Resource Analytics duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

www.brazucacoffee.nl

www.brazucacoffee.nl www.brazucacoffee.nl Brazuca Coffee verkoopt niet zomaar koffie, maar koffie die speciaal uit Brazilië wordt geïmporteerd. De bonen worden vervolgens op ambachtelijke wijze in Amsterdam gebrand. Deze bijzondere

Nadere informatie

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent

Optimaal benutten, ontwikkelen en binden van aanwezig talent Management Development is een effectieve manier om managementpotentieel optimaal te benutten en te ontwikkelen in een stimulerende en lerende omgeving. De manager van vandaag moet immers adequaat kunnen

Nadere informatie

. Winstgevendheid door wenbaarheid. Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst. 24 april 2012

. Winstgevendheid door wenbaarheid. Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst. 24 april 2012 . Winstgevendheid door wenbaarheid Wendbare organisaties bieden zekerheid voor de toekomst 24 april 2012 wie zijn wij Optines Consultancy is als HRM business partner gespecialiseerd in verandermanagement,

Nadere informatie

TOELATINGSEISEN STUDIEBELASTING EXAMEN EN CERTIFICERING FISCAAL VOORDEEL KOSTEN

TOELATINGSEISEN STUDIEBELASTING EXAMEN EN CERTIFICERING FISCAAL VOORDEEL KOSTEN TOELATINGSEISEN Sales Leadership maakt deel uit van het programma Leadership in Marketing & Sales. Deelname aan het programma is aan een aantal voorwaarden verbonden. U kunt de opleiding Accountmanager

Nadere informatie

Joost Verberk, Business Consultant en oud-trainee

Joost Verberk, Business Consultant en oud-trainee verbind jezelf aan Cofely sprak me aan omdat ze behalve technisch ook qua duurzaamheid vooroploopt. En haar ambities omzet in concrete producten voor klanten. Zo heb ik tijdens mijn traineeship een Energie

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

Persoonlijke aandacht voor de reis van de medewerker. Bart Beek Employer Branding Experience 2014

Persoonlijke aandacht voor de reis van de medewerker. Bart Beek Employer Branding Experience 2014 Persoonlijke aandacht voor de reis van de medewerker Bart Beek Employer Branding Experience 2014 Hoe de reis begon Manager Binding en Behoud Centraal Wervingsburo : waarom is/was zo n functie nodig? verschil

Nadere informatie

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals

Executive Academy. Permanente Educatie voor Professionals. Permanente Educatie voor Professionals Executive Academy Permanente Educatie voor Professionals Permanente Educatie voor Professionals Wat is de Executive Academy? De Executive Academy is een samenwerking tussen de Amsterdam Business School

Nadere informatie

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht Inleiding Tijdens de SLB les van 10 december 2012 hebben wij de opdracht gekregen om een vijftal vacatures te zoeken die in ons vakgebied kan liggen. Wij moesten beargumenteren waarom wij hier graag zouden

Nadere informatie

Meet the global leader with the personal touch

Meet the global leader with the personal touch Meet the global leader with the personal touch Wereldwijd toonaangevend op het gebied van werving & selectie Sinds Michael Page in 1976 in Londen werd opgericht, heeft zij zich ontwikkeld tot een toonaangevende

Nadere informatie

Seminar Y-recruiter in een dag

Seminar Y-recruiter in een dag Datum: donderdag 5 april 2012 Tijd: Locatie: Kosten: Inschrijven: 11.00 21.00 uur Olympisch Stadion Amsterdam 895,- excl. BTW www.arbeidsmarktcommunicatie.eu/inschrijven Leer in 10 uur alles op het gebied

Nadere informatie

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl

VRAGENLIJST JOnG. Mail het formulier met jouw antwoorden naar Dionne Neven (Regioadviseur MKB Limburg): Neven@mkblimburg.nl VRAGENLIJST JOnG JOnG is een initiatief van en voor jonge ondernemers. Tot de doelgroep behoren Ondernemers in de eerste 5 jaar van hun ondernemerschap. JOnG stelt zich tot doel de individuele ondernemers

Nadere informatie

Preview Performance Customer Interactions 2011

Preview Performance Customer Interactions 2011 Katja van Wel Senior consultant Katjavanwel@tote-m.com Preview Performance Customer Interactions 2011 12 Januari 2011, CRM Inspiration over Onderzoeken Agenda Introductie TOTE-M Customer Experience Preview

Nadere informatie

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Werken aan een gezonde toekomst Kom in beweging! 2 Wat gaan we doen? Kennismaking: Wie zijn wij? Actieve kennismaking Ik ga

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus IT & Process Management De cursus IT & Process Management duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht De cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Opleidingsmonitor 2014-2015. Door: NIDAP, in samenwerking met Springest

Opleidingsmonitor 2014-2015. Door: NIDAP, in samenwerking met Springest Opleidingsmonitor 2014-2015 Door: NIDAP, in samenwerking met Springest Introductie Dit is de tweede editie van het NIDAP B2C onderzoek gebaseerd op meer dan 3000 interviews met professionals [18+] die

Nadere informatie

Online Life Coaching Opleiding

Online Life Coaching Opleiding Online Life Coaching Opleiding De Life Coaching Opleiding laat je in 2 maanden ongelooflijk veel groeien en alle kennis verzamelen die je nodig hebt als Life Coach om jezelf en anderen succesvol te begeleiden

Nadere informatie

27 & 28 OKTOBER 2008 UTRECHT

27 & 28 OKTOBER 2008 UTRECHT PRESENTEERT Keynote speakers: LEAN MANAGEMENT SUMMIT - Daniel Jones - Gilberto Kosaka - Dave Brunt - Victor Conde 27 & 28 OKTOBER 2008 UTRECHT C A R LT O N P R E S I D E N T H O T E L LUSTRUM 5 JAAR a

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc

Leer ze omgaan met onzekerheid. Nils de Witte - StudentsInc Leer ze omgaan met onzekerheid Nils de Witte - StudentsInc Programma en introductie Leer ze omgaan met onzekerheid verkennende discussie en ideeën nils de witte wat bedoel ik met onzekerheid waarom is

Nadere informatie

Rapportage Droombaan. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 19.06.2015. Email:

Rapportage Droombaan. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 19.06.2015. Email: Rapportage Droombaan Naam: Bea Voorbeeld Datum: 19.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 19.06.2015 / Rapportage droombaan QBN 2 Met de Q1000 Droombaan krijg je snel en duidelijk inzicht in

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Customer Relationship Management De cursus Customer Relationship Management (CRM) duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

EEN SUCCESVOL SOLLICITATIEGESPREK

EEN SUCCESVOL SOLLICITATIEGESPREK EEN SUCCESVOL SOLLICITATIEGESPREK INHOUD Over ons 1 Finance 2 Business support 3 Voorbereiding 4 De juiste indruk achterlaten 5 Het sollicitatiegesprek 7 Sollicitatievragen beantwoorden 8 OVER ONS Walters

Nadere informatie

17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie

17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie Beste lezer, Fijn dat je de moeite hebt genomen om dit e-book te downloaden, met daarin 17 valkuilen die je moet vermijden bij telefonische acquisitie. Veel ondernemers worstelen met het maken van kwaliteitsafspraken

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

bedankt Piko-Piko, Nu ik nog, MCR Maximaal Coaching Roermond en Baat accountants & adviseurs

bedankt Piko-Piko, Nu ik nog, MCR Maximaal Coaching Roermond en Baat accountants & adviseurs bedankt Piko-Piko, Nu ik nog, MCR Maximaal Coaching Roermond en Baat accountants & adviseurs De tafel van één is een initiatief van WOMEN Inc. dat is bedoeld voor vrouwen die een grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

HBO Talentenprijs editie marketing

HBO Talentenprijs editie marketing HBO Talentenprijs editie marketing Nieuwsbrief - maart Donderdag 31 mei 2012 Hanzehogeschool Groningen We zijn aan het eind van de maand maart en dat betekent dat het unieke HBO Talentenprijs event over

Nadere informatie

Agenda Najaar 2015. De agenda voor het najaar 2015: Inloopspreekuur

Agenda Najaar 2015. De agenda voor het najaar 2015: Inloopspreekuur Agenda Najaar 2015 De agenda voor het najaar 2015: - Inloopspreekuur (wekelijks vanaf 28 augustus a.s.) - Coach- en counseling trajecten (op maat, doorlopend) - Familie- en organisatieopstellingen (maandelijks

Nadere informatie

REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING

REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING REALTIME LEIDERSCHAP ONTWIKKELING ERNST JAN REITSMA 27 NOVEMBER 2014 REALTIME LEADERSHIP DEVELOPMENT 1. Iets over theorieën 2. Belang van Live Event 3. Ervaringen 4. Feedback organiseren 5. Voorbeelden

Nadere informatie

het starters lab het Starters Lab starters4communities werkt met jong talent aan maatschappelijke innovatie.

het starters lab het Starters Lab starters4communities werkt met jong talent aan maatschappelijke innovatie. het starters lab In het Starters Lab bouwen jonge talenten in teams sociale ondernemingen. Samen sterker! Jij bent: starters4communities werkt met jong talent aan starters4communities presenteert het Starters

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Post HBO Contentstrategie & Inbound Marketing De Post HBO opleiding Contentstrategie & Inbound Marketing duurt onge veer 5 maanden en omvat 10 colleges van 3 uur. U volgt de opleiding met 10-15 studenten

Nadere informatie

We know it takes a teamplayer to win. Tijdelijke professionals duurzame resultaten

We know it takes a teamplayer to win. Tijdelijke professionals duurzame resultaten We know it takes a teamplayer to win Tijdelijke professionals duurzame resultaten RSM WMV Interim services 2/3 RSM WMV / Interim Services In de professionele interim-markt is er nadrukkelijk behoefte aan

Nadere informatie

CENSES YOUNG TOP CLASS TALENT VERBINDEN

CENSES YOUNG TOP CLASS TALENT VERBINDEN CENSES YOUNG TOP CLASS TALENT VERBINDEN ALLES DRAAIT OM TALENT Eigenlijk draait alles bij Censes om talent. Menselijk talent dat bedrijven in staat stelt hun prestaties en klantrelaties op een excellent

Nadere informatie

Workshop. Complexe Onderhandelingen

Workshop. Complexe Onderhandelingen Workshop Complexe Onderhandelingen Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de eigenaar worden overgenomen, vermenigvuldigd, gekopieerd, opgeslagen of

Nadere informatie

Bij U-Boss word ik altijd warm ontvangen en doen ze echt hun best voor je. Pieter de Haan Uitzendkracht

Bij U-Boss word ik altijd warm ontvangen en doen ze echt hun best voor je. Pieter de Haan Uitzendkracht mijn hart ligt bij een kleinschalige organisatie met een hoogwaardige dienstverlening. Waar mensen hun klanten kennen en waar ze hart voor de zaak hebben Ed Bos Directeur U-Boss Uitzendbureau is de kleinschalige

Nadere informatie

SUCCES 6.000 AMBITIEUZE ONDERNEMERS EN DGA S, 1.000.000 ZAKELIJKE LEZERS 313.000 DECISION MAKERS. ONTMOET BEREIK 2 7, 2 8 E N 2 9 M A A R T 2 0 0 7

SUCCES 6.000 AMBITIEUZE ONDERNEMERS EN DGA S, 1.000.000 ZAKELIJKE LEZERS 313.000 DECISION MAKERS. ONTMOET BEREIK 2 7, 2 8 E N 2 9 M A A R T 2 0 0 7 W E E K VA N D E O N D E R N E M E R 2 0 0 7 2 7, 2 8 E N 2 9 M A A R T 2 0 0 7 JAARBEURS UTRECHT SUCCES ONTMOET 6.0 6. 6.000 AMBITIEUZE ONDERNEMERS EN DGA S, BEREIK 00 1.000.000 ZAKELIJKE LEZERS EN 313

Nadere informatie

The. Brown Paper Network. Accelerate your Business

The. Brown Paper Network. Accelerate your Business The Brown Paper Network 2015 Accelerate your Business Waarom jij bij The Brown Paper Network? Ben je zelfstandige of een kleine organisatie en: Wil je omzet verhogen? Zoek je maximale persoonlijke ontwikkeling?

Nadere informatie

geen dag zonder een goed CV Pitchvideo

geen dag zonder een goed CV Pitchvideo Pitchvideo Een pitchvideo is een korte kernachtige videoboodschap waarin je je van je beste kant laat zien en aantoont wat jouw toegevoegde waarde is voor een toekomstige werkgever of klant Voor wie is

Nadere informatie

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN

GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN NVZD najaarscongres 25 november 2015, Nyenrode Business Universiteit, Breukelen GOED BESTUUR VANUIT DRIE PERSPECTIEVEN Naar permanente leiderschapsontwikkeling Ambitie De NVZD wil met dit congres onderstrepen

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent

Menukaart Loopbaanevents. Investeer in jouw talent Menukaart Loopbaanevents Investeer in jouw talent Inhoud 1. LOOPBAANEVENTS OP LOCATIE... 3 Inleiding... 3 Praktisch... 3 2. TALENT ONTWIKKELEN ( TALENTMANAGEMENT)... 4 (her)ken je Talent/ Kernkwaliteiten...

Nadere informatie

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële

Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële Adinda Keizer - Copyright 2013 Niets uit deze uitgave mag zonder toestemming van Vindjeklant.nl worden gekopieerd of gebruikt in commerciële uitingen. Als startend ondernemer is alles nieuw. De boekhouding,

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE

FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE FULL-TIME MASTER MASTER IN HUMAN RESOURCE MANAGEMENT WORD EEN HR PROFESSIONAL DIE STRATEGISCH EN DUURZAAM KAN MEEDENKEN MET DE ORGANISATIE CURRICULUM CREDITS HRM: introductie 3 E-Uitdagingen voor HRM 3

Nadere informatie

Women Entrepreneurship and Professionals. Capacity building and Leadership development. Tegen alle verwachtingen in?

Women Entrepreneurship and Professionals. Capacity building and Leadership development. Tegen alle verwachtingen in? Women Entrepreneurship and Professionals GreenDreamCompany organiseert de inspirerende expeditie Women Entrepreneurship and Professionals speciaal voor vrouwelijke professionals en ondernemende Nederlandse

Nadere informatie

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting

Student Recruitment 2.0. Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Student Recruitment 2.0 Op zoek naar de beste studenten Samenvatting Inleiding Inhoudsopgave Ben jij op zoek naar jong talent? Zorg dan dat je up-to-date bent en vind de beste afstudeerders van top-universiteiten.

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een

4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL. Dez e t r a i n i n g i s e c h t een 4 - daagse podiumtraining BUSINESS AS UNUSUAL Dez e t r a i n i n g i s e c h t een a a n r a d er o m t e l ere n m e n s e n e c h t t e b e t re k k e n e n t e r a k e n m e t j o u w v er h a a l.

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Weddingplanning Bootcamp Weekend

Weddingplanning Bootcamp Weekend Weddingplanning Bootcamp Weekend 2012 is het jaar van ontwikkelen. Een jaar waarin Personal branding, imago en performance centraal staan. In het Weddingplanning Bootcamp Weekend komen deze eigenschappen

Nadere informatie

Van dromen... Finext. 72 Het Nieuwe Werken

Van dromen... Finext. 72 Het Nieuwe Werken Finext Finext is een club van hondertachtig mensen die diensten verlenen aan financiële afdelingen binnen profit en non-profit organisaties. Eén van de echte kenmerken van Finext is dat er geen regels

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Verandermanagement & Leadership De cursus Verandermanagement & Leadership duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Aan de slag met het Business Model Canvas

Aan de slag met het Business Model Canvas 1 Aan de slag met het Business Model Canvas De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink November 2014 2 Inhoud Deel 1: Het Business Model Canvas Het Business Model Canvas Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Inkoopmanagement & Procurement De cursus Inkoopmanagement & Procurement duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een van onze opleidingslocaties

Nadere informatie

Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel

Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel Unieke serie Workshops Succesvol innoveren met het Co-Creatie-Wiel Met de ontwerper van het Wiel dr. Corry Ehlen en trainer/coach Mirjam van Zweeden Succesvol innoveren! Een hele uitdaging! In de praktijk

Nadere informatie

Ordina ICT Talent Development. Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst?

Ordina ICT Talent Development. Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst? Ordina ICT Talent Development Zijn uw ICT medewerkers klaar voor de toekomst? Waarom het thema ICT Talent Development? 2 Onze klanten hebben een structurele behoefte aan gekwalificeerde ICT professionals

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap

Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Van de macht van management naar de kracht van leiderschap Inez Sales Juni 2011 INHOUDSOPGAVE Leiderschap... 3 1. Leiderschap en management... 4 2. Leiderschapstijl ten behoeve van de klant... 5 3. Leiderschapstijl

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Succesvol zaken doen in China: wat zijn mijn kansen en hoe benut ik deze?

Succesvol zaken doen in China: wat zijn mijn kansen en hoe benut ik deze? Succesvol zaken doen in China: wat zijn mijn kansen en hoe benut ik deze? Tijdens een workshop van een halve dag nemen de trainers van Kerling Consulting u mee in verschillende aspecten rondom het succesvol

Nadere informatie

Gevoel voor ondernemerschap zaterdag, 24 november 2012 00:00

Gevoel voor ondernemerschap zaterdag, 24 november 2012 00:00 Op Curaçao zijn er duizenden kleine ondernemers met slechts een paar werknemers. Veel kleine ondernemers werken volledig zelfstandig en ze hebben diverse rollen die ze dagelijks moeten spelen om hun onderneming

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie