Beperken Voedselverspilling

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Beperken Voedselverspilling"

Transcriptie

1 Beperken Voedselverspilling Ketenbenadering Joost Snels 18 oktober 2011

2 2 Inhoud Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen voorbeelden Conclusies

3 3 Wat is voedselverspilling?

4 Taste the Waste (1) 4

5 Voedselverspilling prioriteit in EL&I beleid 2010 Nota Duurzaam Voedsel (EL&I, VWS en toenmalig VROM) Ambitie: in % minder voedselverspilling Als voedsel niet wordt geconsumeerd is onder meer de milieudruk voor niets geweest en druist het in tegen ons gevoel van waarde en (mede)verantwoordelijkheid.

6 6 Maatschappelijke context voedselverspilling De wereldbevolking groeit, de vraag naar voedsel neemt toe. Kan de wereld iedereen van voedsel blijven voorzien? De toenemende voedselproductie drukt op het milieu Reduceren van voedselverspilling zorgt voor: Voedselzekerheid Wereld voedseldag 2010: Minder afval, minder honger? Verminderde milieudruk

7 7 Inhoud Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen voorbeelden Conclusies

8 8 Definities Voedselverliezen: Het totaal aan geproduceerde voedsel dat onbedoeld in de neven- en/of afvalstroom terecht komt en daarmee waarde verliest voor de consument en ketenpartijen Voedselverspilling: Voedsel dat uiteindelijk niet geconsumeerd wordt en ergens in de keten als afval wordt bestempeld Derving: Om het financiële waardeverlies aan te duiden als producten niet langer meer verkoopbaar zijn

9 Definities en afbakening Voedselverspilling (1) Verspilling is alles wat de consument en ketenpartijen weggooien minus onvermijdbare verliezen (te smalle kijk gericht op alleen verliezen) (2) Beleidsmatige definitie EL&I : Er is sprake van voedselverspilling als voedsel dat bestemd is voor menselijke consumptie uiteindelijk niet voor menselijke consumptie wordt benut Daardoor gaat het om: (a) het verminderen van de hoeveelheid voedsel die wij, consument en keten, daadwerkelijk weggooien; (b) het voorkomen dat door inefficiënties in de keten voedsel via rest- en afvalstromen uiteindelijk niet wordt geconsumeerd, en (c) het terugbrengen van voedsel uit rest- en afvalstromen in de voedselketen (bij voorkeur voor menselijke consumptie)

10 10 Ladder van Moerman voor voedsel reststromen preventie (voorkomen van voedselverliezen) toepassing voor humane voeding (bijv. voedselbanken ) converteerbaar voor humane voeding (be-, ver- en herbewerking van voedsel) toepassing in diervoerder grondstoffen voor de industrie (biobased economy) verwerken tot meststof door vergisting (+ energieopwekking) verwerken tot meststof door composteren toepassing voor duurzame energie (doel is energieopwekking) verbranden als afval (doel is vernietiging, tevens energie opwekking) storten (Bron: EL&I, mei 2010)

11 11 Inhoud Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen voorbeelden Conclusies

12 12 Feiten & Cijfers m.b.t. Voedselverspilling (I) In de voedselketen gaat het om ca. 2 mld. Dat is 30% tot 50% in bepaalde sectoren Daarbij gaat 10% tot 20% verloren bij de productie, 2% tot 10% in de industrie & handel en 3% tot 6% in retail en out-of-home-markt Productie Verwerking en distributie Retail & out-of home Consument % 0-9 % 3-6 % 8-13 % In 75% tot 90% van de gevallen gaat het om verse producten

13 13 Feiten & Cijfers m.b.t. Voedselverspilling (II) We kopen zo n 12 % van ons eten voor de afvalbak; tweederde ervan, dus 8% is vermijdbaar (en dus verspilling) Gemiddeld verspilt één persoon ongeveer 40 kg (tussen 35 en 45 kg) vast voedsel (incl. zuivel en olie) per jaar. Per huishouden is dat bijna 100 kg per jaar. Dit is exclusief het vloeibare voedsel en dranken (koffie, thee, wijn, bier, sap, limonade) die door de gootsteen verdwijnen. Nederlandse consument gooit voor naar schatting tussen de 2 en 2,4 miljard aan eetbaar voedsel per jaar weg. Dat is ruim 300 per huishouden (tussen de 275 en 335 Euro). Per persoon is dat tussen de 120 en 145 Euro per jaar, gemiddeld 135 Euro (Bron: EL&I, december 2010)

14 Voedselverspilling in de keten Treedt op in de gehele productieketen Binnen eigen schakel en processen Over meerdere schakels (mismatch, inefficiëntie) De consument betaalt

15 15 Voedselverliezen in Nederland samenstelling weggegooid voedsel Weggegooid voedsel bij de consument maaltijdresten ongeopende verpakkingen overig (uit geopende verpakking, en bedorven producten) Bron: Milieu Centraal, 2007

16 16 Voedselverliezen in Nederland Voedselverspilling per productgroep Aardappelen 6% Rijst 1% 1% 6% 3% 1% 16% 6% 1% 8% Fruit 8% Groente 9% Gebak, koek 3% Brood 17% Zuivel 29% 29% 17% 3% 9% Vis 1% Vlees en vleesw aren 6% Oliën en vetten 3% Eieren 1% Overig 16% Bron: Milieu Centraal, 2007

17 Studie CREM 2010 bij consumenten Te beschouwen als meest representatieve studie voor Nederland bij consumenten thuis 17

18 Resultaten Europese studie (1) 18 De totale hoeveelheid voedselverspilling in de EU wordt geschat op circa 89 miljoen ton per jaar Bron: Biois, 2010

19 Resultaten Europese studie (2) 19 De verwerkende industrie in de EU heeft een gemiddeld voedselverlies van 5% Berekend m.b.v. EUROSTAT voedselproductie data in aanvulling op de voedselverlies data die naar voren kwam tijdens deze Europese studie Bron: Biois, 2010

20 Resultaten Europese studie (3) 20 Voedselverlies, volgens dit onderzoek, is als volgt verdeeld over de verschillende sectoren De data betreffende de retail en foodservice zijn het meest zwak, maar zijn wel van de juiste ordegrootte. Bron: Biois, 2010

21 Verliezen, conversie en afval in het voedselsysteem (gemiddeld wereldwijd) Eetbaar geoogst product p.p.p.d. 21 (Bron: Smil, 2000, Lundqvist, 2008)

22 22 Inhoud Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen voorbeelden Conclusies

23 23 Waarom gooien we voedsel weg? (discussie) THT datum overschreden (vlees, vis en sauzen) Te weinig om te bewaren (maaltijdresten en soep) Smaakt/ ruikt niet lekker meer (soep, vlees en vis) Niet vers meer (brood en soep) Het is beschimmeld (groente, fruit, aardappelen en brood) Restant na bakken/ braden (olie, vet) Zitten plekjes op/ ziet er niet lekker uit (vlees, vis, GFA) Teveel klaargemaakt (olie, maaltijdresten, soep) 48% heeft liever teveel dan te weinig in huis 23% koopt vaak teveel eten

24 Waarom gooien we voedsel weg? 24

25 Waarom gooien we voedsel weg? 25

26 26 Oorzaken voedselverspilling in de keten (1) Beperkt inzicht en vaak onduidelijkheid waar verantwoordelijkheid ligt voor derving + ontbreken sturingsmechanismen Planning koop/bestelgedrag van consument/afnemer is lastig Focus op houdbaarheden THT Productiefouten (verpakking, slechte ingangskwaliteit product, verkeerd bestellen, logistiek, onderbreken koelketen, etc.)

27 27 Oorzaken voedselverspilling in de keten (2) Balans out-of-stock vs derving (lege schappen, servicegraad) Overschotten, interventies door (slechte) prijsvorming Verdeling meerkosten, gebrek aan vertrouwen/transparantie Beperkte aandacht voor valorisatie nevenstromen Wetgeving leidt tot beperkingen (nevenstromen, verkoop)

28 28 Inhoud Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen voorbeelden Conclusies

29 29 Afvalketen? Teelt Oogst Opslag Productie Retail Inkoop Consumptie 50% Uitval / afval 10 15% productie 0 9% industrie & handel 3 6% retail 8 13% consument 3 miljoen ton: oplossing? (Bron: Milieu Centraal, mei 2010)

30 30 Voedselverspilling verminderen - Voorbeelden Middels ketenoptimalisatie voedselverspilling reduceren Enkele voorbeelden: Bedoeld ter illustratie en inspiratie

31 Oplossing consumenten 31

32 32 Oplossing dumpster diving? Zaterdag, 02 april 2011

33 ... eten uit de afvalcontainer? 33 Taste the Waste (2)

34 Verspilling wordt niet gewaardeerd. Bestel dus alleen zoveel u kunt eten. Restanten als gevolg van overbestelling worden in rekening gebracht. Sushi's 1,00 per stuk, warme gerechten 3,00 per gerecht.

35 Nevenstromen een tweede leven geven 35

36 36 Voedselbesparing en benutting Leger des Heils Het Leger des Heils heeft de ambitie om reststromen van voedsel in te zetten voor de bereiding van gezonde maaltijden Leger des Heils wil deze nietcommerciële reststromen uit de levensmiddelenindustrie gebruiken voor de maaltijden die zij dagelijks bereidt

37 37 Niet einde v.d. keten, maar aan het begin! Onderzoek bij de industrie: Zijn er voldoende Niet Commerciële Reststromen beschikbaar vanuit de industrie? Is het mogelijk dat de industrie Niet Commerciële Reststromen ter beschikking stelt?

38 38 Aanbod vanuit Industrie ruim beschikbaar! Er is opvallend veel beschikbaar bij de bedrijven Men wil geen gedoe Streven naar een centraal aanspreekpunt voor aanname van Niet Commerciële Reststromen De potentiële hoeveelheden matchen vaak met de behoefte van Leger des Heils Aanbod is onvoorspelbaar in soort en volume, maar toch streven naar maximale aanname en continuïteit in aanname

39 39 De uitdaging voor het Leger des Heils Vaststellen van een basis aannamebeleid door het Leger des Heils Géén alcohol, géén drugs, géén relatie kinderarbeid, Voor het Leger des Heils is een ethische voedselcode uitgewerkt Ontwikkelen van een software tool ( matchingsmodel ) die aanbod koppelt aan menu's Rekening houdend met beschikbare opslag, menucycli, Flexibilisering in het bereidings-/kookproces Productaanbod bepaalt mede de te bereiden menu s

40 Flexibilisering 40

41 41 Flexibilisering Aanlevering Keuken NCR s Opslag grondstof Of componenten dag tot maanden Bereiding maaltijd Opslag bereide maaltijd / Maaltijdcomponenten dag tot weken Assemblage maaltijd Regenereren Consumptie Bewerking: Verlengen houdbaarheid Ontkoppelpunten = nieuwe kooktechniek Uitstellen maaltijdkeuze = kiezen aan tafel

42 Terugdringen voedselverspilling Minder verspilling 1. Opname van Niet Commerciële Reststromen 2. Minder afval door veranderen maaltijdkeuze / uitserveermethode

43 43 Voedselverspilling in de zorg Cijfers m.b.t. de zorgsector ontbreken Betrokkenen / experts geven aan dat verspilling tussen de 40 en 60% ligt (waarde of volume?) Maxima Medisch Centrum: 42% Bereide maaltijden die in de vuilnisbak belanden

44 44 Maaltijdservice Máx à la Carte Máxima Medisch Centrum Patiënten krijgen à la carte maaltijden op de kamer Patiënten bepalen zelf wat en hoeveel zij eten Het maaltijdconcept: Sluit aan bij gezond en duurzaam voedselpatroon Biedt kwalitatief goede maaltijden in fijne ambiance Je ziet patiënten vrolijk worden als de wagen langskomt Foto:

45 45 Houdbaarheidsverlenging Kern: Innovatieve verpakking en/of milde conservering technologie Integrale benadering en optimalisatie op ketenniveau

46 46 Ketentransparantie & kwaliteitsmonitoring Controleren en voorspellen van kwaliteit Monitoring: Temperatuur, RV CO 2 (groenten & fruit) O 2 (vlees, vis) ph & volatiles (vlees)

47 Intelligent voorraadbeheer 47

48 Groen(t)e in het cateringkanaal 48

49 49 Groen(t)e in het cateringkanaal Handvatten om derving te reduceren (vernevelaar, vulstrategie, keten verkorten, hergebruik) Tool om logistiek en kwaliteit geïntegreerd te analyseren

50 50 Inhoud Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen voorbeelden Conclusies

51 51 Conclusies uit jarenlang onderzoek Door voldoende aandacht te besteden aan de problematiek en te experimenteren met oplossingsrichtingen veelal 20-25% verbetering Structurele oplossingen vragen om gedragsverandering die ondersteund wordt door brede verankering in stuurmechanismen en processen Keten brede oplossingen en sluiten van kringlopen leveren grootste verbeterpotentieel Technologie is niet de grootste beperkende factor, de noodzakelijke organisatieverandering is cruciaal Delen van geleerde lessen en bouwen aan netwerk van ambassadeurs (Vb. Europees netwerk: Greencook, No Waste Network,...)

52 52 Informatie Project Optimale voedselbenutting door het Leger des Heils Minder eten in de vuilnisbak (Artikel in Kennis Online van Wageningen UR - pdf) Uitgebreide informatie over voedselverspilling (Met bewaarwijzer, filmpje, fotos' van het Voedingscentrum) Nota Duurzaam Voedsel van het ministerie van LNV (Publiekssamenvatting) Tips (Kopen en koken op maat - tips van Milieu Centraal) Algemene info om verspilling van voedsel tegen te gaan (Milieu Centraal) Anti-verspillingstips (van het Voedingscentrum) bafc-e6cb1aea1637.pdf

53 Informatie 53 /GFL_web.pdf

54 Bedankt voor de aandacht!

55

56 Stellingen

57 57 Stelling 1 (in groepen) Ten minste houdbaar tot (THT) data veroorzaakt veel voedselverspilling. Afschaffing van de THT datum verminderd voedselverspilling.

58 58 Stelling 2 (in groepen) Voedselverspilling komt door de drang van consumenten naar het perfecte eten in vorm, veiligheid, kwaliteit, houdbaarheid en beschikbaarheid

59 59 Stelling 3 (in groepen) Bedrijven moeten verplicht gesteld worden om voedselderving in jaarverslag te verantwoorden (volgens de Ladder van Moerman)

60 Groepsopdracht

61 Groepsopdracht Doel: Ketens optimaliseren en hierdoor minder / geen voedsel verspillen Groepjes vormen Idee verzinnen + bijbehorende actie (30 min) Bijvoorbeeld: GS1 databar Powerpoint presentatie van max. 5 min Creativiteit wordt op prijs gesteld!

Voedselverspilling LEI Wageningen UR. Anima Ruissen

Voedselverspilling LEI Wageningen UR. Anima Ruissen Voedselverspilling LEI Wageningen UR Anima Ruissen Inhoud - Deel I Introductie Maatschappelijke context Consumenten Omgeving, gedrag, eigen verantwoordelijkheid? De marktplaats Waar ketenpartijen en consumenten

Nadere informatie

Beperken Voedselverspilling

Beperken Voedselverspilling Beperken Voedselverspilling Ketenbenadering Mieke Eppink 7 November 2011 2 Inhoud Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen voorbeelden

Nadere informatie

Beperken Voedselverspilling

Beperken Voedselverspilling Beperken Voedselverspilling Ketenbenadering Joost Snels 19 Maart 2012 2 Inhoud Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen voorbeelden Conclusies

Nadere informatie

Beperken Voedselverspilling

Beperken Voedselverspilling Beperken Voedselverspilling 1 Docent Events Ketens & Agrologistiek 02 april 2012, Joost Snels Inhoud 2 Introductie Definitie Voedselverspilling Hoeveelheid voedselverspilling en waar? Oorzaken Hoe te voorkomen

Nadere informatie

Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling

Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling Innovatie en ondernemerschap bij verminderen voedselverspilling Toine Timmermans, Programma manager duurzame voedselketens Bart Groesz, PLUS Klaassen supermarkt Overzicht workshop Innovatie & ondernemerschap

Nadere informatie

De voedselketenles LES 1 VRAAG: Waarom denk jij dat het erg is dat er soms eten weggegooid wordt?

De voedselketenles LES 1 VRAAG: Waarom denk jij dat het erg is dat er soms eten weggegooid wordt? VRAAG: Waarom denk jij dat het erg is dat er soms eten weggegooid wordt? 1 Hoe denk je dat de aardbeienjam op jouw boterham terecht is gekomen? Wat is er allemaal nodig om die aardbeienjam op jouw boterham

Nadere informatie

Agriculture Voedselverspilling

Agriculture Voedselverspilling Agriculture Voedselverspilling Supermarkt van de toekomst Voedselverspilling? Wat is dat? Wanneer vind jij dat er (meer) sprake is van voedselverspilling 1. Het brood uit de supermarkt dat niet meer vers

Nadere informatie

Hoeveel gooit de consument weg, uitgedrukt in euro s?

Hoeveel gooit de consument weg, uitgedrukt in euro s? Feiten en cijfers over verspillen van voedsel door consumenten in 2010 beknopte versie oktober 2012 Afzender van de informatie: Milieu Centraal en het Voedingscentrum, in samenwerking met het PBL Definitie

Nadere informatie

Waste food. Thema maaltijd. Lilian Kamphof Marlon Lammertink Marjon Sluis PVB Maart pg. 1

Waste food. Thema maaltijd. Lilian Kamphof Marlon Lammertink Marjon Sluis PVB Maart pg. 1 Waste food Thema maaltijd Lilian Kamphof Marlon Lammertink Marjon Sluis PVB Maart 2012 pg. 1 Voorwoord Als PVB bij de CAH Dronten organiseren wij, Lilian Kamphof, Marlon Lamertink en Marjon Sluis verschillende

Nadere informatie

TEGEN VOEDSELVERLIES! EEN ACTUELE UITDAGING VOOR DE GROOTKEUKENSECTOR

TEGEN VOEDSELVERLIES! EEN ACTUELE UITDAGING VOOR DE GROOTKEUKENSECTOR SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES! EEN ACTUELE UITDAGING VOOR DE GROOTKEUKENSECTOR Kris Roels - Interdepartementale Werkgroep Voedselverlies @ Grootkeukencolloquium 2015 WAT IS VOEDSELVERLIES? Voedselverlies

Nadere informatie

Factsheet voedselverspilling bij de consument

Factsheet voedselverspilling bij de consument Factsheet voedselverspilling bij de consument VERSIE: MAART 2014 1. Waarvoor dient dit document? De factsheet is een initiatief van de interdepartementale werkgroep voedselverlies van de Vlaamse overheid

Nadere informatie

Verminderen van voedselverspilling

Verminderen van voedselverspilling Verminderen van voedselverspilling Hilke Bos-Brouwers Velt studiedag (Brussel,B) 23 November 2013 Onze missie: Wetenschap met impact Verkennen van de mogelijkheden van de natuur,... Het verbeteren van

Nadere informatie

Voedselverlies in ketenperspectief. Willy Sarlee OVAM Dienst beleidsinnovatie 15/10/2012

Voedselverlies in ketenperspectief. Willy Sarlee OVAM Dienst beleidsinnovatie 15/10/2012 Voedselverlies in ketenperspectief OVAM Dienst beleidsinnovatie Onderzoek Voedselverlies in ketenperspectief (1/20) gestart in april 2011 tot begin juli 2012 Uitgevoerd door Tritel Eerste deel = keten

Nadere informatie

SBIR Verduurzamen voedselproductie

SBIR Verduurzamen voedselproductie SBIR Verduurzamen voedselproductie Informatiebijeenkomst 16 juli 2014 Alexia Michel, Ministerie EZ Topsector Agri&Food en Tuinbouw&Uitgangmaterialen Achtergrond Initiatief: topsector Agri&Food en ministerie

Nadere informatie

OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES

OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES OVERHEID EN KETEN O SAMEN TEGEN VOEDSELVERLIES Kris Roels Interdepartementale Werkgroep Voedselverlies Flanders FOOD, Kick-off Platform Duurzaamheid, sessie voedselverlies 19/06/2014, De Montil, Affligem

Nadere informatie

Docentendag Biobased Economie Ketens & Agrologistiek. Voedselverspilling in de keten 21 januari 2016

Docentendag Biobased Economie Ketens & Agrologistiek. Voedselverspilling in de keten 21 januari 2016 Agri, Food & Life Sciences Docentendag Biobased Economie Ketens & Agrologistiek Voedselverspilling in de keten 21 januari 2016 Delft Gerry Kouwenhoven Datum 21-01-2016 1 Voedselverspilling is een internationaal

Nadere informatie

College voedselverspilling voor HBO

College voedselverspilling voor HBO College voedselverspilling voor HBO De Consument Handleiding voor docenten op basis van de powerpoint presentatie Gastcollege beperken voedselverspilling (de consument) najaar 2011 Inleiding De opzet van

Nadere informatie

Voedselverspilling: kans of uitdaging voor agrifoodtech?

Voedselverspilling: kans of uitdaging voor agrifoodtech? Voedselverspilling: kans of uitdaging voor agrifoodtech? AgriFoodTech Platform Congres Toine Timmermans, 14 December 2016 Voedselverspilling: probleem of indicator? We moeten in de toekomst meer mensen

Nadere informatie

Voedselverspilling in huis

Voedselverspilling in huis Voedselverspilling in huis 13 november 2014 Karin Bemelmans Missie Het Voedingscentrum informeert consumenten over en stimuleert hen tot een gezonde en meer duurzame voedselkeuze 1942 2014 Rapport Gezondheidsraad,

Nadere informatie

Factsheet voedselverspilling bij de consument

Factsheet voedselverspilling bij de consument Factsheet voedselverspilling bij de consument VERSIE: SEPTEMBER 2015 1. Waarvoor dient dit document? De factsheet is een initiatief van de interdepartementale werkgroep voedselverlies van de Vlaamse overheid

Nadere informatie

Verspilling: De houdbaarheidsdatum nabij

Verspilling: De houdbaarheidsdatum nabij School: Bedrijf: Titel project: 1. De opdracht Opdrachtgever Agrarische Jongeren Friesland is een organisatie die zich ten doel stelt de bedrijfsvoering van boerenbedrijven zo efficient mogelijk te maken.

Nadere informatie

Hoe economie, ecologie en ethisch verantwoord werken hand in hand gaan

Hoe economie, ecologie en ethisch verantwoord werken hand in hand gaan Hoe economie, ecologie en ethisch verantwoord werken hand in hand gaan 4 de Vlaamse afval en materialencongres Brugge, 6 april 2011 Xavier Gellynck & Ray Jacobsen Universiteit Gent pag. 1 Overzicht 1.

Nadere informatie

VOEDSELVERSPILLING FENOMEEN, IMPACT EN BELEID

VOEDSELVERSPILLING FENOMEEN, IMPACT EN BELEID VOEDSELVERSPILLING FENOMEEN, IMPACT EN BELEID Kris Roels Interdepartementale Werkgroep Voedselverlies Velt studiedag Te gebruiken vanaf, Vlaams Parlement, 23/11/2013 Inhoud Wat is voedselverlies en verspilling?

Nadere informatie

2020 dan in 2013 (Alliantie Verduurzaming Voedsel, 2013). In de werkgroep Optimalisatie Reststromen en Voedselverspilling van de Alliantie werken

2020 dan in 2013 (Alliantie Verduurzaming Voedsel, 2013). In de werkgroep Optimalisatie Reststromen en Voedselverspilling van de Alliantie werken Voedselverspilling Wereldwijd gaat een geschat aandeel van ruim 30% van al het voedsel dat geproduceerd wordt voor menselijke consumptie verloren, wat neerkomt op ongeveer 1,3 miljard ton per jaar (Gustavsson

Nadere informatie

Krachten bundelen. Verspilling in Nederland

Krachten bundelen. Verspilling in Nederland Voedselverspilling Wereldwijd wordt zeker een derde van al het voedsel verspild. Daarmee worden ook de grondstoffen, het water en de energie verspild die nodig zijn om dat voedsel te produceren, te vervoeren

Nadere informatie

Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken

Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken Studienamiddag: Duurzaamheid in de Grootkeuken Impact consumptiegedrag Hefbomen naar verandering Aankoopbeleid van voedingssector verduurzamen Actieve gedragsverandering van BE consument Verduurzamen

Nadere informatie

Nieuwsgierig over voedselverspilling en wat je er zelf aan kan doen?

Nieuwsgierig over voedselverspilling en wat je er zelf aan kan doen? De Wegg oitest HBO Welkom, Leuk dat je meedoet aan deze weggooitest! Met deze weggooitest willen we je meer inzicht geven in wat jij aan voedsel weggooit. De resultaten zullen in de les besproken worden.

Nadere informatie

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*?

Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? Samenvatting van de bevindingen van de Nationale DenkTank 2012 boer Consument Wat stelt De Nationale DenkTank 2012 voor om de voedselketen te verduurzamen*? verwerker *De voorstellen van de denktank voor

Nadere informatie

Duurzaamheidk. Consument zoekt manieren om minder voedsel te verspillen Duurzaamheidkompas meting #13 December 2014

Duurzaamheidk. Consument zoekt manieren om minder voedsel te verspillen Duurzaamheidkompas meting #13 December 2014 Duurzaamheidk mpas Consument zoekt manieren om minder voedsel te verspillen Duurzaamheidkompas meting #13 December 2014 Het Duurzaamheidkompas Antwoord op duurzaamheidvragen In deze tijd van een milieu-,

Nadere informatie

Factsheet Voedselverspilling

Factsheet Voedselverspilling Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Factsheet Voedselverspilling Mei 2010 Voedsel is van grote waarde en heeft een grote invloed. Voor ons persoonlijk (gezondheid, lifestyle, beleving).

Nadere informatie

Voedselverspilling; eerst preventie en van reststroom naar grondstof

Voedselverspilling; eerst preventie en van reststroom naar grondstof Voedselverspilling; eerst preventie en van reststroom naar grondstof Toine Timmermans NVRD Jaarcongres, 26 mei 2016 Voedselverspilling (nieuwe cijfers EU-28) Productie Verwerking Consumenten Food service

Nadere informatie

Voedselverspilling in cateringsector

Voedselverspilling in cateringsector Voedselverspilling in cateringsector VENECA No Waste Dinner 7 november 2011 Achtergrond Ministerie EL&I wil 20% reductie in voedselverspilling tussen 2009 2015 Veneca is de paraplu waaronder een unieke

Nadere informatie

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL

AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL SAMEN WERKEN AAN EEN DUURZAME VOEDSELKETEN IN 2020 AGENDA VERDUURZAMING VOEDSEL Voorop lopen met duurzaam voedsel Nederland is wereldspeler op het gebied van voedselproductie, innovatie en agrifood-export.

Nadere informatie

Enkele citaten uit de documentaire ('Taste the waste' V. Turn, Bron: www.vilt.be):

Enkele citaten uit de documentaire ('Taste the waste' V. Turn, Bron: www.vilt.be): Voedselverspilling Voedsel verspillen betekent voedsel weggooien. Het gaat zowel om voeding die nog geconsumeerd kan worden als om voedsel dat geconsumeerd had kunnen worden. Er is niet alleen sprake van

Nadere informatie

VOEDSELVERSPILLING 1-METING

VOEDSELVERSPILLING 1-METING VOEDSELVERSPILLING -METING Marcel Temminghoff en Niek Damen November GfK Voedselverspilling -meting November Inhoudsopgave. Achtergrond en doelstelling. Resultaten. Samenvatting en conclusies. Onderzoeksverantwoording.

Nadere informatie

Opdracht van de Nationale DenkTank 2012

Opdracht van de Nationale DenkTank 2012 Opdracht van de Nationale DenkTank 2012 Hoe kan Nederland meer duurzame oplossingen in de voedselketen realiseren die economisch haalbaar zijn en welke partijen moeten daarbij het voortouw nemen? Wat is

Nadere informatie

Bepaling voedselverliezen bij huishoudens en bedrijfscatering in Nederland

Bepaling voedselverliezen bij huishoudens en bedrijfscatering in Nederland Bepaling voedselverliezen bij huishoudens en bedrijfscatering in Nederland Amsterdam, september 2010 Marcel van Westerhoven (uitvoerder) Drs. Frits Steenhuisen (projectleider) CREM BV Spuistraat 104d 1012

Nadere informatie

Voedselverspillingtest. Steunpunt Smaaklessen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Voedselverspillingtest. Steunpunt Smaaklessen. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur Steunpunt Smaaklessen Laatst gewijzigd Licentie Webadres 02 December 2013 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/41929 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Op ieder moment van buitengewone betekenis zijn voor elkaar

Op ieder moment van buitengewone betekenis zijn voor elkaar Hutten Kengetallen (2015) Opgericht in 1929 Aandeelhouder is Bob Hutten. Er werken ruim 1400 samenwerkers ± 11.000 opdrachten per jaar Omzet > 80 miljoen Nettowinst > 2 miljoen Bedrijfscatering op ruim

Nadere informatie

De Wegg oitest (V)MBO

De Wegg oitest (V)MBO De Wegg oitest (V)MBO Welkom, Leuk dat je meedoet aan deze weggooitest! Met deze test kom jij erachter hoeveel eten jij weggooit. De test bestaat uit 2 delen: Deel 1: een vragenlijst die je maar 1 keer

Nadere informatie

WORKSHOP CIRCLE SCAN. Door Wouter-Jan Schouten

WORKSHOP CIRCLE SCAN. Door Wouter-Jan Schouten WORKSHOP CIRCLE SCAN Door Wouter-Jan Schouten WOUTER-JAN SCHOUTEN Doctoraal Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit 21 jaar bij the Boston Consulting Group - Partner & Managing Director - Leider van NL Consumer

Nadere informatie

VERPAKKINGSGROOTTE & VOEDSELVERSPILLING

VERPAKKINGSGROOTTE & VOEDSELVERSPILLING VERPAKKINGSGROOTTE & VOEDSELVERSPILLING Voedingscentrum GfK april 2015 1 Inhoud 1.Samenvatting en conclusies 2.Onderzoeksresultaten 1. Voedselverspilling en verpakkingsgrootte 2. Houdingen ten opzichte

Nadere informatie

Een bestemming voor elke partij

Een bestemming voor elke partij Een bestemming voor elke partij Initiatief tegen voedselverspilling en vóór creatieve afzetmogelijkheden van restpartijen en reststromen. 5 februari 2014, Urk Waar een wil is, is een weg Voedsel wordt

Nadere informatie

CONSUMENT. Bederf je kamp niet! Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

CONSUMENT. Bederf je kamp niet! Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen CONSUMENT Bederf je kamp niet! Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Verantwoordelijke uitgever: Herman Diricks Federaal Agentschap

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten

Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten Hoofdstuk 4 De marktontwikkeling van biologische producten Voor dit hoofdstuk zijn de bestedingen gemeten in alle verkoopkanalen: supermarkten, speciaalzaken, out of home, huisverkoop, boerenmarkt en webwinkels.

Nadere informatie

Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden. Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen BEDERF JE KAMP NIET! Enkele tips om op kamp voedselnarigheden te vermijden Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen BEDERF JE KAMP NIET! HONGER... HONGER... Een vaak gehoord woord wanneer

Nadere informatie

VOEDSELVERSPILLING METING 2015

VOEDSELVERSPILLING METING 2015 VOEDSELVERSPILLING METING 2015 Marcel Temminghoff en Gerben van Helden Oktober 2015 GfK 2015 Rapportage Voedselverspilling 2-meting Oktober 2015 1 Inhoudsopgave 1. Achtergrond, doelstelling en leeswijzer

Nadere informatie

Case 3: ketensamenwerking en voedselverspilling

Case 3: ketensamenwerking en voedselverspilling Case 3: ketensamenwerking en voedselverspilling Inleiding Maatschappelijk verantwoord ondernemen, duurzaamheid en het tegengaan van voedselverspilling zijn nauw met elkaar verbonden. Volgens het Ministerie

Nadere informatie

ik deel daar wordt iedereen beter van eten

ik deel daar wordt iedereen beter van eten daar wordt iedereen beter van eten 1 Achtergrond 2 Onderzoek en Reflectie 3 Acties 4 Activiteiten in het Schooljaar ikdeel.be Een project van Met de steun van De Vlaamse overheid kan niet verantwoordelijk

Nadere informatie

Vlaanderen In Actie PACT Samen. tegen voedselverlies

Vlaanderen In Actie PACT Samen. tegen voedselverlies Vlaanderen In Actie PACT 2020 Samen tegen voedselverlies Inleiding Wereldwijd gaat naar schatting één derde van al het geproduceerde voedsel verloren 1. De problematiek treft zowel landen in ontwikkeling

Nadere informatie

BEPALING VOEDSELVERLIEZEN IN HUISHOUDELIJK AFVAL IN NEDERLAND. Vervolgmeting 2013

BEPALING VOEDSELVERLIEZEN IN HUISHOUDELIJK AFVAL IN NEDERLAND. Vervolgmeting 2013 BEPALING VOEDSELVERLIEZEN IN HUISHOUDELIJK AFVAL IN NEDERLAND Vervolgmeting 2013 BEPALING VOEDSELVERLIEZEN IN HUISHOUDELIJK AFVAL IN NEDERLAND Vervolgmeting 2013 CREM rapport nr. H13 Eindrapport oktober

Nadere informatie

LESBRIEF LES 2 DE THT-LES SAMENVATTING VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN LEGENDA. Het waarom van voedselverspilling

LESBRIEF LES 2 DE THT-LES SAMENVATTING VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN LEGENDA. Het waarom van voedselverspilling Het waarom van voedselverspilling SAMENVATTING In deze les wordt het onderwerp voedselverspilling uitgediept en komen de leerlingen meer te weten over de verschillende redenen van verspilling. Eén reden

Nadere informatie

EINDRAPPORT VOEDSELVERLIEZEN BIJ 4 BRUSSELSE BEDRIJVEN

EINDRAPPORT VOEDSELVERLIEZEN BIJ 4 BRUSSELSE BEDRIJVEN EINDRAPPORT VOEDSELVERLIEZEN BIJ 4 BRUSSELSE BEDRIJVEN Voedselverliezen voedingsbedrijven in 2012 INLEIDING Voedselverspilling heeft een groot aandeel in de totale milieu-impact van voedingsproducten.

Nadere informatie

Monitor Voedselverspilling

Monitor Voedselverspilling Monitor Voedselverspilling Mid-term rapportage Han Soethoudt en Toine Timmermans Rapport 1372 Colofon Titel Monitor Voedselverspilling, mid-term rapportage Auteur(s) Han Soethoudt en Toine Timmermans Nummer

Nadere informatie

Bijdrage (%) van de tussendoortjes aan de consumptie van productgroepen in drie voedselconsumptiepeilingen

Bijdrage (%) van de tussendoortjes aan de consumptie van productgroepen in drie voedselconsumptiepeilingen Tabel 18 Bijdrage (%) van de tussendoortjes aan de consumptie van productgroepen in drie voedselconsumptiepeilingen Bijdrage (%) van tussendoortjes aan de consumptie van groepen voedingsmiddelen bij de

Nadere informatie

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen

Nederland importland. Landgebruik en emissies van grondstofstromen Nederland importland Landgebruik en emissies van grondstofstromen Vraagstelling en invulling Welke materiaalstromen naar en via Nederland veroorzaken wereldwijd de grootste milieudruk? Klimaat, toxische

Nadere informatie

ILVO s onderzoek naar valorisatie van tuinbouwreststromen: van idee tot marktintroductie

ILVO s onderzoek naar valorisatie van tuinbouwreststromen: van idee tot marktintroductie ILVO s onderzoek naar valorisatie van tuinbouwreststromen: van idee tot marktintroductie Nathalie Bernaert ILVO Food Pilot 19/06/2014 Kick off duurzaamheidsplatform FF Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek

Nadere informatie

Presentatie - gezond en duurzaam eten & drinken in de Sint Maartenskliniek - Presentatie - Vers van de boer voor instellingen

Presentatie - gezond en duurzaam eten & drinken in de Sint Maartenskliniek - Presentatie - Vers van de boer voor instellingen Presentatie - gezond en duurzaam eten & drinken in de Sint Maartenskliniek -Jelle Ferwerda Achtergrond Sint Maartenskliniek en het eten & drinken concept Aanpak en waardering van eten in de Sint Maartenskliniek

Nadere informatie

Dienstverlenende werkzaamheden Les 7

Dienstverlenende werkzaamheden Les 7 Dienstverlenende werkzaamheden Les 7 voedingsadvies Julie hebben in les 1 al een voedingsdagboek moeten invullen en in les drie heb je als het goed is geleerd hoe de schijf van vijf werkt. Met deze kennis

Nadere informatie

Verpakken in de circulaire economie. Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017

Verpakken in de circulaire economie. Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017 Verpakken in de circulaire economie Hester Klein Lankhorst Empack, 5 april 2017 2 Copyright 2016 KIDV 8 november 2016 3 Copyright 2017 KIDV 12-4-2017 Verpakkingen In Europa openen we ongeveer 7 verpakkingen

Nadere informatie

Lespakket VOEDSELVERSPILLING TE GEBRUIKEN VOOR GROEP 5 T/M 8 (INCLUSIEF VERDIEPINGS MODULE VOOR GROEP 7 EN 8) DUUR LES: 1,5 2 UUR

Lespakket VOEDSELVERSPILLING TE GEBRUIKEN VOOR GROEP 5 T/M 8 (INCLUSIEF VERDIEPINGS MODULE VOOR GROEP 7 EN 8) DUUR LES: 1,5 2 UUR Lespakket VOEDSELVERSPILLING TE GEBRUIKEN VOOR GROEP 5 T/M 8 (INCLUSIEF VERDIEPINGS MODULE VOOR GROEP 7 EN 8) DUUR LES: 1,5 2 UUR 1 COLOFON Dit materiaal is samengesteld door Food Cabinet in opdracht van

Nadere informatie

VOEDSELVERLIES, EEN PROBLEEM VAN IEDEREEN

VOEDSELVERLIES, EEN PROBLEEM VAN IEDEREEN VOEDSELVERLIES, EEN PROBLEEM VAN IEDEREEN FEVIA - Federatie Voedingsindustrie vzw Kunstlaan 43 1040 Brussel VOEDSELVERLIES, EEN PROBLEEM VAN IEDEREEN We gooien met z n allen teveel voedsel weg. De cijfers

Nadere informatie

Aankoop en consumptie van groenten en fruit door Nederlandse consumenten

Aankoop en consumptie van groenten en fruit door Nederlandse consumenten Aankoop en consumptie van groenten en fruit door Nederlandse consumenten Inzichten vanuit marktonderzoek om de consumptie van groenten en fruit in Nederland te verhogen Augustus 2010/ Arjen Daane, Unitmanager

Nadere informatie

Idealisme en commercie in relatie tot voedselverspilling: conflict of synergie. AgriFoodTech. 14 December 2016 s-hertogenbosch

Idealisme en commercie in relatie tot voedselverspilling: conflict of synergie. AgriFoodTech. 14 December 2016 s-hertogenbosch Idealisme en commercie in relatie tot voedselverspilling: conflict of synergie AgriFoodTech 14 December 2016 s-hertogenbosch Q-Point B.V. Q-Point is een onafhankelijk adviesbureau voor de agro- en foodsector.

Nadere informatie

Voedselverlies en-verspilling in het Zuiden. FRDO Forum Brussel, 25 november 2014 Marc Maes,

Voedselverlies en-verspilling in het Zuiden. FRDO Forum Brussel, 25 november 2014 Marc Maes, Voedselverlies en-verspilling in het Zuiden FRDO Forum Brussel, 25 november 2014 Marc Maes, 11.11.11 1 805 miljoen mensen 1 op 9 hebben honger En toch is er voedsel genoeg 2 Er gaat zelfs massaal veel

Nadere informatie

HOE KAN DUURZAME CATERING DE DUURZAME POLITIEK VAN EEN ONDERNEMING ONDERSTEUNEN?

HOE KAN DUURZAME CATERING DE DUURZAME POLITIEK VAN EEN ONDERNEMING ONDERSTEUNEN? HOE KAN DUURZAME CATERING DE DUURZAME POLITIEK VAN EEN ONDERNEMING ONDERSTEUNEN? Ellen Dessart Sodexo Belgium INHOUD o Wat is een duurzaam voedingsaanbod? o Hoe omschakelen van een gewoon naar een duurzaam

Nadere informatie

Voedselverspilling op school. Anderlecht, 3 februari 2015

Voedselverspilling op school. Anderlecht, 3 februari 2015 Voedselverspilling op school Anderlecht, 3 februari 2015 Agenda Resultaten enquête voedselverspilling in scholen Erfgoed Tetra Pak Educatief initiatief van GoodPlanet Belgium Voedselbeleid in basisschool

Nadere informatie

Zorgen voor een verse keten

Zorgen voor een verse keten Zorgen voor een verse keten 27 maart Van boer tot bed & opgericht 2007 Menrike Menkveld-Beukers Manager Alliantie Voeding Groentecongres, 26 maart 2015 Programma s: Thema s: 1. Transmurale voedingszorg:

Nadere informatie

Verminder verspilling in uw keuken. Kijk hier hoe u eenvoudig bespaart!

Verminder verspilling in uw keuken. Kijk hier hoe u eenvoudig bespaart! Verminder verspilling in uw keuken Kijk hier hoe u eenvoudig bespaart! Waarom afval meten? Weet u eigenlijk hoeveel etensafval u weggooit? En wat dat kost? U kunt veel besparen door uw verspilling te meten

Nadere informatie

Bijdrage (%) van maaltijden aan de consumptie van groepen

Bijdrage (%) van maaltijden aan de consumptie van groepen Tabel 25 Bijdrage (%) van maaltijden aan de consumptie van groepen voedingsmiddelen Project : Basis rapportage VCP (SAS) Weergave: Gewogen, vast aantal van 2 dagen, naar gebruik van consumptietypering

Nadere informatie

Voedingscentrum. Voedselverspilling in Nederland op basis van zelfrapportage. Manuel Kaal, Sabine Hooijmans & Iris Houtepen 14 februari 2017 H3148

Voedingscentrum. Voedselverspilling in Nederland op basis van zelfrapportage. Manuel Kaal, Sabine Hooijmans & Iris Houtepen 14 februari 2017 H3148 Voedingscentrum Voedselverspilling in Nederland op basis van zelfrapportage Manuel Kaal, Sabine Hooijmans & Iris Houtepen 14 februari 2017 H3148 Inleiding De ministeries van Infrastructuur en Milieu en

Nadere informatie

Flitspeiling Voedselverspilling

Flitspeiling Voedselverspilling bezoekadres Marnixkade 109 1015 ZL Amsterdam postadres Postbus 15262 1001 MG Amsterdam E moti@motivaction.nl T +31 (0)20 589 83 83 W www.motivaction.nl Flitspeiling Voedselverspilling Beknopt rapport Natuur

Nadere informatie

Over Smaak. Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop.

Over Smaak. Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop. Over Smaak Willen we datgene veranderen wat we willen veranderen, dan moet het hele systeem van producent tot consument op de schop. Frank van Oirschot Oprichter online supermarkt Smaak Wat is het? Smaak

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Lieve Busschots Directeur Communicatie FAVV 23/11/2013 1 VEILIG VOEDSEL UW ZORG ONZE

Nadere informatie

STICKER OF CODERINGS REGELS HACCP REGELS WAT? HOE?

STICKER OF CODERINGS REGELS HACCP REGELS WAT? HOE? STICKER OF CODERINGS REGELS HACCP REGELS WAT? HOE? STICKEREN Wat moet nu wel en wat hoeft niet gestickerd te worden? Een vraag die zeer actueel is en waar verschillend op gereageerd wordt. De een zegt

Nadere informatie

Handel & onverkochte voedingswaren : realiteit op het terrein, belemmeringen, uitdagingen, initiatieven en verbintenissen

Handel & onverkochte voedingswaren : realiteit op het terrein, belemmeringen, uitdagingen, initiatieven en verbintenissen Handel & onverkochte voedingswaren : realiteit op het terrein, belemmeringen, uitdagingen, initiatieven en verbintenissen Géraldine Verwilghen Comeos Preventie, de rol van de handelaar Optimaliseren van

Nadere informatie

Voedselverspilling. Uitleg over houdbaarheidsdatum voor bedrijven

Voedselverspilling. Uitleg over houdbaarheidsdatum voor bedrijven Voedselverspilling Uitleg over houdbaarheidsdatum voor bedrijven Voedselverspilling is geen ver-van-mijnbed-show. In de dagelijkse praktijk kunt u zelf de dingen anders doen. Ook in uw bedrijf. Door slim

Nadere informatie

INSPIRATIEDAG GASTVRIJHEID IN DE ZORG

INSPIRATIEDAG GASTVRIJHEID IN DE ZORG INSPIRATIEDAG GASTVRIJHEID IN DE ZORG Waste Management Een workshop over verantwoord ondernemen en de huidige maatschappelijke discussie over verduurzaming en verspilling. Welke handvatten kunnen wij bieden

Nadere informatie

D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n

D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n D e f i n i n g s u s t a i n a b l e n u t r i t i o n Hoe komen we tot gezonde en duurzame voedingspatronen? Gerard Kramer Manager Sustainable Nutrition Blonk Consultants Slotdebat It s the food, my

Nadere informatie

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief

Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Verduurzaming van de veehouderij: urgentie vanuit mondiaal perspectief Conferentie Keuzes voor landbouw en veehouderij Huidige mondiale impact van veehouderij Biodiversiteit, aandeel 30% in mondiaal verlies

Nadere informatie

Het programma. De boodschappenkar. Even voorstellen: Door de bomen het bos niet meer zien? Feiten en fabels

Het programma. De boodschappenkar. Even voorstellen: Door de bomen het bos niet meer zien? Feiten en fabels De boodschappenkar Door: Anne Mesman-de Winter, Diëtist Het programma over goede voeding Informatie over de Richtlijnen goede voeding Hoe ziet volgens u een gezond boodschappenmandje eruit? Toelichting

Nadere informatie

CHECKLIST. Download de checklist ook op. www.nofoodtowaste.be

CHECKLIST. Download de checklist ook op. www.nofoodtowaste.be Download de checklist ook op www.nofoodtowaste.be TIPS & TRICKS OM VOEDSELVERLIES TE BEPERKEN In deze checklist draaien we deze volgorde om en beginnen we met de supertip : Besef dat elk product dat u

Nadere informatie

BEPERKEN VAN DERVING. Wat vers is, moet vers blijven

BEPERKEN VAN DERVING. Wat vers is, moet vers blijven BEPERKEN VAN DERVING Wat vers is, moet vers blijven INHOUD Toelichting AKK Wetenswaardigheden Uitdagingen Projectresultaten Support Thema s: Duurzaamheid Biologische afzetketens Voedselkwaliteit en voedselveiligheid

Nadere informatie

Nulmeting van voedselverspilling bij Vlaamse gezinnen via sorteeranalyse van het restafval

Nulmeting van voedselverspilling bij Vlaamse gezinnen via sorteeranalyse van het restafval Nulmeting van voedselverspilling bij Vlaamse gezinnen via sorteeranalyse van het restafval Nulmeting van voedselverspilling bij Vlaamse gezinnen via sorteeranalyse van het restafval Documentbeschrijving

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

Oplegnotitie. Voedselverspilling. bij huishoudens in Nederland in 2016

Oplegnotitie. Voedselverspilling. bij huishoudens in Nederland in 2016 Oplegnotitie Voedselverspilling bij huishoudens in Nederland in 2016 1 Oplegnotitie Voedselverspilling bij huishoudens in Nederland in 2016 Inhoudsopgave Samenvatting Samenvatting... 3.. 1. Inleiding 1.1

Nadere informatie

Hoofdstuk. Gezonde voeding.

Hoofdstuk. Gezonde voeding. Hoofdstuk 6 Gezonde voeding 1 Vijf reden opsommen waarom we voedsel nodig hebben 2 Vijf fouten in onze voedingsgewoonten opsommen 3 Een voorbeeld geven om het gebruik van groenten en fruit te bevorderen

Nadere informatie

Bewegen x vakleerkracht = toekomst 2

Bewegen x vakleerkracht = toekomst 2 Bewegen x vakleerkracht = toekomst 2 Workshop voeding Vincent Verdoorn Fontys Sporthogeschool (Bewegen + voeding) x vakleerkracht = toekomst 2 Workshop voeding Vincent Verdoorn Fontys Sporthogeschool Inhoud

Nadere informatie

Publiekssamenvatting nota Duurzaam voedsel, 25 september 2009, ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Publiekssamenvatting nota Duurzaam voedsel, 25 september 2009, ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Publiekssamenvatting nota Duurzaam voedsel 25 september 2009 Populaire versie van de nota Duurzaam voedsel van het ministerie van LNV. Het verduurzamen van consumptie en productie van voedsel lukt alleen

Nadere informatie

Duurzame wereldvoedselvoorziening. hoe ziet dit vraagstuk eruit en in welke richting liggen de oplossingen?

Duurzame wereldvoedselvoorziening. hoe ziet dit vraagstuk eruit en in welke richting liggen de oplossingen? Duurzame wereldvoedselvoorziening hoe ziet dit vraagstuk eruit en in welke richting liggen de oplossingen? Even voorstellen: Ruben Bringsken Ondernemer in Food en ICT (focus op duurzame oplossingen) Eigenaar/participatie

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

VOEDINGSDRIEHOEK: Gezond en duurzaam eten met de voedingsdriehoek

VOEDINGSDRIEHOEK: Gezond en duurzaam eten met de voedingsdriehoek VOEDINGSDRIEHOEK: Gezond en duurzaam eten met de voedingsdriehoek Gezond eten: wat is dat nu precies? In de media verschijnen zoveel tegenstrijdige berichten dat je op den duur het bos door de bomen niet

Nadere informatie

Voedselverspilling. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Voedselverspilling. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Saskia Kamps ; 28 August 2014 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52795 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Klimaat op je bord. Hans Blonk Blonk Consultants

Klimaat op je bord. Hans Blonk Blonk Consultants Klimaat op je bord Hans Blonk Blonk Consultants Inhoud 1. De klimaat-impact van voedingsmiddelen 2. Klimaatvriendelijker eten Productiekant Consumptiekant 3. Het aardappelklimaat 2 1. 1 De klimaatimpact

Nadere informatie

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011

Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 Voorproefje Cosun MVO-verslag 2011 1 Dit is een voorproefje in druk van het digitale Cosun MVO-verslag over 2011. Wilt u meer gegevens raadplegen over wat wij zoal ondernemen met het oog op onze maatschappelijke

Nadere informatie

LESBRIEF LES 2 DE THT-LES SAMENVATTING LES 2 BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN WERKVORMEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD VOORBEREIDING

LESBRIEF LES 2 DE THT-LES SAMENVATTING LES 2 BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN WERKVORMEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD VOORBEREIDING SAMENVATTING In deze les wordt het onderwerp uitgediept en komen de leerlingen meer te weten over de verschillende redenen van verspilling. Eén reden van wordt uitgediept, namelijk de manier waarop de

Nadere informatie

Duurzaam en gezond aan tafel. Mr. Jacques C. Dekker Diverzio

Duurzaam en gezond aan tafel. Mr. Jacques C. Dekker Diverzio Duurzaam en gezond aan tafel Mr. Jacques C. Dekker Diverzio Masterclass Friesland - 5 maart 2015 Jacques Dekker Adviseur Introductie 3 Verbinding Agri - Voeding Gezondheid 4 Verbinding Agri - Voeding

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel

Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011. Visie op voedsel Transition Town Castricum filmavond 19 mei 2011 Visie op voedsel WAT KAN IK IK DOEN? Cursus Permacultuur organiseren in Castricum en zelf meedoen Seizoenbewuster kopen Zinvolle planten in de tuin en beter

Nadere informatie

Voorbeelden circulaire economie - Projectresultaten in de praktijk

Voorbeelden circulaire economie - Projectresultaten in de praktijk Voorbeelden circulaire economie - Projectresultaten in de praktijk Wageningen Food & Biobased Research WU-Operations Research & Logistics 01-02-2017, Jim Groot Drie voorbeelden PPS Eindeloos Groenten -

Nadere informatie

Zelfmanagement. Project. Filmpje IZP 24-2-2014

Zelfmanagement. Project. Filmpje IZP 24-2-2014 Zelfmanagement Agenda: - Ervaring van 1 vd kartrekkers in het project, door Annelies - Filmpje IZP - Casus en zelfmanagement tools, door Ruth Project Ervaringen van Annelies Filmpje IZP Wat gaat goed,

Nadere informatie