delta Zomer > Ontwerp je eigen strand > Toerisme in China > Techniek van vlindertuin > Luieren in het

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "delta Zomer > Ontwerp je eigen strand > Toerisme in China > Techniek van vlindertuin > Luieren in het"

Transcriptie

1 delta Inspiratiebron voor tuin- en landschapsinrichters 4711 > Ontwerp je eigen strand > Toerisme in China > Techniek van vlindertuin > Luieren in het Wertheimpark > Gloednieuwe golfbaan > Van varkenshouderij naar recreatieboerderij Zomer Relaxen in het Wertheimpark, Amsterdam

2 Stap in jouw toekomst! Hogeschool Van Hall Larenstein heeft een brede expertise in de architectuur van de buitenruimte. Binnen de opleidingen Tuin- en landschapsinrichting, Land en watermanagement en Bos en natuurbeheer zijn verschillende majors te volgen. Deze zijn in voltijd te volgen en in deeltijd. Heeft u een hbo opleiding en bent u klaar voor een nieuwe stap in uw carrière? Dan zijn de cursussen en maat werktrainingen van Training & Consultancy iets voor u. Denk hierbij aan: - Adviseur Openbaar Groen - Opleiding Landelijk Vastgoed - Grondwaterhydrologie en bronbemaling - Master Project- en procesmanagement (op het gebied van land en water in deeltijd) Kijkt u voor meer informatie over de master, één van de majors of de cursussen op

3 delta47 11 Juli 2011 Zomer Met een rood koffertje naar China De tuin van René Lemenschot en Frans-Jan Visser Zomer in het Wertheimpark Column: Zomeren Van boerderij naar recreatiehoeve Berichten Afstudeeropdrachten In de lente voelde het al aan als zomer. Als het mooie weer aanhoudt, kunnen we ons zelfs met geheel nieuwe en ongekende activiteiten bezig gaan houden zoals GPS-wandelen door de bedding van de IJssel, de Geffense plas omtoveren tot een motorcrossterrein en op de Posbank zonnecollectoren plaatsen om lekker in de schaduw bijvoorbeeld de film Hard Rain te bekijken. Economisch zal het ook voor de wind gaan. Schepen krijgen passende rupsbanden aangemeten en eindelijk kunnen we op de Wadden gaan bouwen. Maar gelukkig... zo ver is het nog niet. In deze Delta komen niet zulke extreme projecten aan bod, maar wel projecten waar bepaalde gebieden of plekken worden omgetoverd voor zomerse activiteiten. Het akkerland van de Stippelberg is omgeploegd tot een golfbaan, passend in het natuurlijke landschap. De varkenshouderij op Haarzuilens wordt een recreatiehoeve. In het Amsterdamse Wertheimpark is het niet het zomerse klimaat dat de functies gaat bepalen, maar het financiële klimaat... Mocht je geen zin hebben in een activiteit, dan kun je ook een zomerse passiviteit aannemen. Gewoon genieten onder de Hollandse wolken, liggend in een grazige weide. Of onder een parasolletje in alle rust deze Delta lezen... Veel leesplezier en zomerse groeten, Loes Leentjes en Hans Jacobse Evelyn Derksen ontwerpt haar eigen strand Vlinders vanuit een technisch perspectief Michiel van der Vaart maakt van akkerland een golfbaan 20 Uitgelicht: Studenten bedenken plannen voor uitloopgebied Oss Colofon Promotieblad voor de tuin- en landschapsingenieur, een gezamenlijke uitgave van de Alumnivereniging VVA Larenstein en de opleiding Tuin- en Landschaps inrichting van Hoge school Van Hall Larenstein te Velp Redactieadres VVA Larenstein, t.a.v. redactie Delta Postbus 350, 6880 AJ Velp tel Advertenties Annette Slotboom VVA-bureau, postbus 350, 6880 AJ Velp tel Redactie Hans Jacobse en Loes Leentjes (hoofdredactie), Pim de Bokx, Freddy van Dijken, Remco van Eijndhoven, Leonie Heutinck, Melanie Koning, Mieke Latijnhouwers, Sjanet Niemantsverdriet, Niels Peters, Marloes Pikkemaat, Liesbeth van Rijnsbergen, Eline van Straaten, Tamara van Tricht, Marianne van Lidth de Jeude, Marleen Malais, Marianne Verheij Eindredactie Ria Dubbeldam GAW ontwerp en communicatie, Aan dit nummer werkten mee Evelyn Derksen, Jorg Kirchner, René Lemenschot, Judith van der Poel, Marco Quist, Niek Roozen, Jaap Spoelstra, Michel van der Vaart, Frans-Jan Visser Grafische vormgeving Michel Backus en Harry Harsema (GAW ontwerp en communicatie) Foto omslag Liesbeth van Rijnsbergen Drukwerk Kerckebosch Grafische Communicatie, Zeist. Delta wordt gedrukt op chloorvrij papier Oplage 3100 exemplaren Delta 47, juli 2011 ISSN delta 47 3

4 Evelyn Derksen studeert in 2007 als deeltijdstudent Tuin- en Landschapsinrichting af bij Van Hall Larenstein, richting ontwerp. Daarvoor heeft ze een lerarenopleiding gedaan, gevolgd door de opleiding kunst, cultuur en educatie. Sinds haar afstuderen is ze als senior-landschapsontwerper in dienst bij Maris l&t. Ook houdt ze zich bezig met landschapskunstprojecten. Ontwerp je eigen strand Een recreatiegebied, waar je zelf regelmatig gebruik van maakt, mogen ontwerpen. Dat klinkt als een droomopdracht. Voor Evelyn Derksen werd deze droom realiteit. Nog maar net klaar met haar opleiding, kon ze aan de slag met een ontwerp voor het Woldstrand in Zeewolde, op nog geen 100 meter van haar eigen woning. Zeewolde groeit en daarmee ook de druk op het strand bij het dorp aan het Wolderwijd. De gemeente wil daarom het strand en de bijbehorende parkeergelegenheid uitbreiden. De bewoners van Zeewolde, de belangrijkste toekomstige gebruikers, werden uitgedaagd daarvoor ideeën en gedachten op papier te zetten. Denk en teken mee voor een fantastisch strand voor jong en oud stond er in februari 2006 in de plaatselijke krant. Tijdens een drukbezochte algemene bewonersavond in een tent op het strand presenteerde de gemeente de inzendingen. De toegestroomde bewoners konden hun favoriete thema s en de voor hen belangrijkste uitgangspunten kiezen. De wensen die de meeste bijval kregen, zijn opgeschreven. Dit vormde de leidraad voor de visie die Wide van der Kooij van Maris landschapsontwerp en techniek kon gaan opstellen. Prachtig plan Voor het uitwerken van die visie tot een ontwerp, kwam naast Wide de net afgestudeerde Evelyn in beeld. Plannen strand goed ontvangen, Verrassend mooi plan voor Zeewolder Strand en Prachtig plan kopten de kranten, na de presentatie 4 delta 47

5 van het ontwerp aan een zaal vol bewoners. De meeste ideeën en suggesties waren blijkbaar naar wens in het plan verwerkt. Niemand in de zaal miste iets. Wel waren er nog enkele punten van zorg over het aantal parkeerplaatsen, overlast en mogelijk verminderd uitzicht, maar verder waren de reacties erg positief. Om de zorgen weg te nemen is er wat aan het plan geschaafd en zijn er afspraken gemaakt met betrokkenen. Inmiddels zijn we bijna vier jaar verder. Op wat helaas een van de weinige bewolkte dagen tot nog toe blijkt te zijn, gaan we met Evelyn kijken naar haar strand, een 2 kilometer lange strook aan de rand van het dorp tot aan de campings in het zuiden. Ondanks de wind en de bewolking ziet het geheel er al goed uit. Een enthousiaste maar iets gestreste eigenaar richt nog snel zijn strandpaviljoen in voor de opening, er wandelen en joggen mensen en het strand ligt er schoon en aantrekkelijk bij. Fasen De realisatie van het project gebeurt in fasen. Telkens wanneer er weer geld beschikbaar is, voornamelijk uit Europese subsidie, wordt er weer een deel uitgevoerd. Veel onderdelen zijn al klaar. Wat zeer goed in de smaak valt bij het publiek is de segmentatie van het recreatiegebied. Zongenieters, ouders met kleine kinderen, zwemmers, jongeren en surfers hebben allemaal hun eigen stuk en bezorgen elkaar daardoor weinig overlast. De kapstok waar alles aan opgehangen is, is de dijk. Omdat daar zowel fietsers, skaters, wandelaars als strandgangers samenkomen, is het er op mooie dagen veel te druk. Daarom is op het strand een parallelle strook, een boardwalk, aangelegd voor de strandgangers en wandelaars. Dit slenterpad vormt een functionele verbinding tussen de verschillende stranddelen en is de ruggengraat van de parkeerplaatsen, de haakse voetpaden, het strandpaviljoen en de speelvelden. Deze boardwalk van betonplaten bleek exact 1 kilometer lang te zijn en is op een creatieve manier opgedeeld in stukken van 50 meter. Een uitdaging voor de hardloopclub, die er, zodra de boardwalk er lag, kwam trainen. Multifunctionele uitzichtpunten Er komen nog drie uitzichtpunten op of aan de dijk, die alle een meervoudige functie zullen krijgen. Het moeten behalve uitzichtpunten ook ontmoetingsplekken, rustpunten en/of verkeersknooppunten zijn. Op het gloednieuwe strandpaviljoen zat Zeewolde echt te wachten, blijkt wel uit de reserveringen voor feesten en partijen die al voor de definitieve opening binnenkwamen. Het terras van het paviljoen kijkt uit op een unieke (speel)zwemsteiger die ongeveer 50 meter lang is en naar het toekomstige zwembad voert. Dat zwembad komt zo ver vanaf de oever te liggen, omdat het water over een lang stuk slechts een meter diep is. Zwemmen is er nauwelijks mogelijk. Voor het zwembad is een stuk van circa 45 x 30 meter gereserveerd. Na het zomerseizoen begint de aanleg. Het zwembad zal worden gevormd door het halfronde uiteinde van de steiger, samen met het halfronde rif aan de andere zijde. Onder water zal de diepte gemaakt worden met een damwand. Op het breedste deel van de steiger komen een duikplank en startblokken. Nog een sportveldje en dan is het project klaar. Wat het ontwerp afmaakt zijn de degelijke, vaak natuurlijke materialen in neutrale kleuren. Dit zorgt voor eenheid en rust. Mevrouw de ontwerper Bureau Maris l&t maakt niet het bestek, maar Evelyn is in de rol van vormcoördinator nog steeds rechtstreeks betrokken bij het project. Er vindt geregeld overleg plaats met de gemeente, de uitvoerder en de bestekmaker. Ze heeft een goede band met de mannen van de uitvoering, die inmiddels gewend zijn aan het commentaar van mevrouw de ontwerper, zoals ze haar noemen. Verzuchten ze bij de uitvoering soms: wie heeft dit nou weer verzonnen, naderhand zeggen ze vaak: joh, wat ziet dat er mooi uit. Omdat Evelyn bijna dagelijks even kan komen kijken, omdat ze er heel dichtbij woont, zit ze overal met haar neus bovenop. Zo kan worden voorkomen dat kleine elementen, zoals een toiletgebouw of een fietsenrek, door een verkeerde plaatsing of een vreemd type, het ontwerp verpesten. Ja, zucht Evelyn tevreden, het wordt nog mooier hier en daar gaan heel veel mensen van genieten. Marleen Malais en Sjanet Niemantsverdriet delta 47 5

6 Met een rood koffertje naar China De eerste Chinese Floriade in Shenyang, Noord-China. Het was een een hele toer om de bollen op tijd in bloei te krijgen. Er zijn maar weinig landschapsarchitecten die ondernemen in een land met zo n andere cultuur. Niek Roozen doet het! In 1998 stapt hij met een rood koffertje het vliegtuig in, op weg naar China. Hij weet Chinezen te overtuigen. Diverse opdrachten volgen. Door het goede contact met Nederlandse sierteeltpromotiebureaus komt Niek in contact met Chinese opdrachtgevers. De eerste jaren werkt hij in opdracht van deze bureaus aan de inrichting van verschillende expo s, waaronder de Expo 1999 in Kunming. In 2006 wordt Niek adviseur voor de eerste Chinese Floriade in Noord- China met een oppervlakte van ruim 200 hectare. In opdracht van de burgemeester van Shenyang organiseert en ontwerpt Niek deze tentoonstelling in het bos, ook wel The First Expo in the Forest genoemd. De Chinezen willen graag onze Nederlandse Keukenhof nabootsen, maar volgens hem is dat onmogelijk. Je kunt de Keukenhof wél overtreffen met zeven miljoen en één bloembollen, houdt Niek voor. Shenyang is enorm enthousiast! Het bizarre gevolg is dat in dat jaar 10 procent van de Nederlandse bloembollenexport naar de Expo in China gaat. Voor het beplantingsplan schakelt Roozen Jacqueline van der Kloet in vanwege haar expertise op het gebied van bloembollen en het combineren van vaste planten en bloembollen. Vierhonderd Chinezen doen het plantwerk. Indrukwekkend om te zien. Bollenexpertise De bollen moeten tijdens de opening op 1 mei bij de entree in bloei staan. Daar stond de burgemeester op, benadrukt Niek. Maar laat het die winter nou de koud- ste winter sinds dertig jaar zijn! Om ervoor te zorgen dat de bollen toch op tijd bloeien, wordt een trucje van een Nederlandse bloembollenkwekerij uit de kast gehaald. Secuur worden tunneltjes van plastic gemaakt, die met bamboestokken over de tulpen worden geplaatst. Dit geeft hetzelfde effect als een broeikas. Bij te veel zon worden de tunnels handmatig opengezet en als het nodig is wordt er beregend. Zo staat er op de dag van de opening toch maar mooi 55 procent van de bollen in bloei. Fantastisch, want het was wel even spannend of het zou gaan lukken, geeft Niek achteraf toe. Bij Niek groeit onder meer door dit project het inzicht dat er voor Nederland, als een 6 delta 47

7 Rechtsboven: Chinese floriade in Shenyang. Rechtsonder: park voor de Expo in Shanghai Niek Roozen groeit op in de bollenstreek. In 1974 studeert hij af bij de Rijks Hogere School voor Tuin- en Landschapsinrichting in Boskoop, richting ontwerp. Met een aantal studievrienden richt Niek een bureau op: Groep A5 en in 1986 begint hij zijn eigen bureau: Niek Roozen bv landschapsarchitecten. Binnenkort viert het bedrijf zijn 25-jarig bestaan. Judith van der Poel studeert in 2001 af bij Hogeschool Larenstein in Tuin- en Landschapsinrichting, richting ontwerp. Judith begint in 2002 bij Niek Roozen bv. Hier werkt zij nog steeds. echte bloembollennatie, in dit land erg veel mogelijkheden liggen. We hebben heel veel kennis van sierteelt en hiervan wordt het buitenland enthousiast. We moeten die kennis verpakken in ontwerpen. Duurzame, groene technologieën Een prijsvraag voor de ontwikkeling van een centraal park voor de Expo in Shanghai volgt in 2010, als groene hart van de tentoonstelling. Het gaat om een gebied van 35 hectare dat vraagt naar nieuwe technologieën van groen en duurzaamheid. Roozen pakt dit project op samen met NITA, een groep jonge Chinese ontwerpers een aantal Nederlandse bureaus. Doordat de Expo in 2006 heel goed verlopen is, komen nu extreem veel opdrachten onze kant op, vertelt Judith van der Poel, die sinds 2002 bij Roozen werkt. Wij kijken naar de bestaande kwaliteiten van een gebied en dat is de reden waarom ze onze werkwijze waarderen en ons telkens weer vragen. Waar Nederlanders goed in zijn, is het ontwikkelen van een visie. Het uitwerken van de details en het doorrekenen van constructies is iets wat de Chinezen het beste zelf kunnen doen. Zij kennen de Chinese regelgeving en zijn veel goedkoper, bevestigt Niek. Zo verliep ook de samenwerking bij het project Clean air Factory in Shanghai, voor meer bomen als schone fabriekjes in de stad. Zie het als een natuurlijke airconditioning, zegt Judith. Bomen fi lteren de lucht, waardoor er minder fi jnstof is, wat in drukke steden in China van groot belang is. Nederland is goed in het onderzoeken naar de effecten van fi jnstof, CO 2 et cetera. Van die Nederlandse kennis maakt China graag gebruik. Niek: Groen is de economische drager van de Chinese plannen. Eerst wordt groen aangeplant en daarna begint het bouwen. Een verbazingwekkend slimme werkwijze. Er moet veel voorgefi nancierd worden, maar het plan is al terugbetaald vóór de eerste bewoner komt! Krab eten Bureau Roozen ontwerpt veel in samenwerking met de lokale bevolking. Zo ook bij het visserseiland Lotus Island (Lianhua). Het eiland wil weer zelfvoorzienend worden door vooral het toerisme jaarrond aantrekkelijk te maken. Het pittoreske en toeristische visserseiland, qua grootte vergelijkbaar met Marken, omvat vijf kleine nederzettingen, die je alleen per boot kunt bereiken. De honderd jaar oude traditie is om in novem- ber gezamenlijk krab te eten, wanneer deze op z n lekkerst is. Dan komen er dagelijks zo n vijfduizend mensen bij de vissers thuis op de binnenplaatsen eten. Maar het eiland wil ook buiten het krabseizoen toeristen trekken. Roozen krijgt de vraag om het eiland zo aantrekkelijk te maken, dat toeristen het hele jaar door er willen komen. Niek vat het plan op om de opdrachtgever uit te nodigen voor een excursie naar de vissersdorpen langs het IJsselmeer. Deze dorpen zijn de inspiratie voor de opdracht. Hij adviseert de opdrachtgever het toerisme te concentreren in één dorp, zodat de cultuur in de andere dorpen zoveel mogelijk behouden blijft. Voor de maanden buiten het hoofdseizoen is bij de haven, waar de boten met toeristen aankomen, een museum gebouwd. Dat vertelt de geschiedenis van het werk in de krabvisserij. Eveneens zijn er nu een aantal restaurants op het water, waar het hele jaar gegeten kan worden. Judith is ook bij het project betrokken. We adviseren om met kleine ingrepen veel te bereiken. Bijvoorbeeld het delta 47 7

8 Links: Lotuseiland. Bureau Roozen ontwierp samen met de lokale bevolking een plan om meer zelfvoorzienend te zijn. De inwoners verbouwen hun eigen groenten, die zij verkopen aan lokale restaurants. Rechts: het ontwerp van de Expo in Sjanghai. dorp interessant te maken met inheemse beplanting, zoals streekeigen Chinese rozen en bomen langs de kanaaltjes. Zo ontstaat een meer authentieke sfeer bij de witte huisjes langs het kanaal. Het aantal toeristen buiten het hoogseizoen is aanmerkelijk gestegen. De welvaart stijgt. Je ziet dit bijvoorbeeld aan de vervangen daken van woningen, geeft ze aan. De lokale bewoners kunnen met de extra toeristen het hele jaar door een inkomen verdienen. De kinderen krijgen weer een toekomst op het eiland in plaats van in de stad. Voor de nieuwe restaurants langs het water verbouwen de inwoners hun eigen groenten, die zij verkopen aan deze restaurants. De plannen zijn niet heel ingrijpend, maar zetten wel een verandering in gang, aldus Niek. Elkaar vertrouwen Het geheim van Niek voor het succes in China: Het is allemaal een kwestie van elkaar vertrouwen, afspraken nakomen, meegaan in de cultuur en betrokken blijven tot het eind van het proces. Mensen meenemen in het proces, middels vele ontwerpen en referentiebeelden. De kracht van de ontwerpen van Niek zit m in het zien van de bestaande kwaliteiten van een gebied, de mogelijkheden die de kwaliteiten bieden en hoe je deze kunt benutten in een ontwerp. Op deze manier maakt hij plannen die passen bij de plek. Wat ook belangrijk is: Wij maken niet alleen het ontwerp, maar helpen ook bij de realisatie ervan en gaan dáár naar de lokale markt om de beplanting in te kopen. Ook sta ik soms zelf te graven en te spitten. Op deze manier krijg ik veel betrokkenheid en makkelijk contact met de Chinese bevolking, vertelt Niek. Ik wil mezelf niet vergelijken met Christo (de kunstenaar bekend van het inpakken van gebouwen); een plan maken is leuk, maar zorgen dat het ook gerealiseerd kan worden is nog veel leuker, lacht hij. Werken in China Omdat de Chinese en de Nederlandse cultuur ver uit elkaar liggen, zoekt Niek constant de beste manier om Chinezen te benaderen. Als opdrachtnemer kost het tijd om mee te gaan in de Chinese cultuur, je moet die leren en willen begrijpen. Als je de cultuur eenmaal een beetje door hebt en je geaccepteerd bent, dan is het heel aangenaam, lacht Niek. Chinezen ontvangen liever geen kritiek op hun werk, maar waarderen inmiddels wel sterk mijn mening. Nieks werkwijze bij directies is om eerst tien foto s te laten zien van mooie uitwerkingen van het ontwerp en dan volgen vele beelden van details die beter kunnen. China is een land van thema s en verhalen. Judith en Niek vinden het essentieel om oude verhalen van een plek terug te laten komen op die plek. Chinezen denken daar soms anders over. De gedachte overheerst: opruimen en wat nieuws neerzetten. Dat is snel en goedkoop. Die gedachte is logisch als je bedenkt dat een gebouw van vijftig jaar niet oud is in een cultuur die al duizenden jaren bestaat. Judith en Jacqueline gaan regelmatig mee naar China, waardoor ook zij de cultuur leren begrijpen. In de Chinese cultuur is het een belediging om te zeggen dat je iemand niet begrijpt, vertelt Judith. Ze zeggen je te begrijpen, achteraf blijkt soms van niet. Je moet dus veel tijd investeren in afspraken, veel overleggen en zaken goed vastleggen. Maar in China geven ze je ook snel een heel warm en welkom gevoel, dat maakt het werken bijzonder en erg leuk! Eline van Straaten en Melanie Koning 8 delta 47

9 De tuin van... René Lemenschot en Frans-Jan Visser René Lemenschot studeert af in 1989 aan de opleiding Tuin- en Landschapsinrichting, richting cultuurtechniek en beheer in Boskoop. Sinds 2001 werkt hij bij Waterschap De Dommel als projectmanager. Hij houdt zich voornamelijk bezig met herinrichting van watersystemen. Frans-Jan Visser studeert in 1989 af in de richting civiele techniek en beheer. Frans-Jan werkt bij Grontmij in Eindhoven/Roermond als senior projectleider. Momenteel is hij voornamelijk bezig met beekherstelprojecten voor waterschappen en met de ontwikkeling van vrije woningbouw kavels in geheel Brabant voor ontwikkelings maatschappij Ruimte voor Ruimte. We hebben in 2001 een ruim tweehonderd jaar oude boerderij in Frankrijk gekocht. Het ligt in de prachtige en rustige streek Bourgogne en toch relatief dicht bij de tweede stad van Frankrijk: Lyon. Na onze studie hebben we eerst zelf een huis gebouwd in Vught en wilden toen graag een tweede huis in deze idyllische streek: de eerste buren op een paar honderd meter afstand, geen verkeer, een mooie omgeving en prachtige vergezichten. De afgelopen tien jaar hebben we hier vrijwel elke vakantie doorgebracht om deze boerderij, die al sinds 1938 onbewoond en daardoor nog geheel in de oorspronkelijke staat was, tot een comfortabel huis te verbouwen. Dit doen we met respect voor het historische karakter. Met uitzondering van het stuc-, metsel- en voegwerk, doen we zo veel mogelijk alles zelf. Niet alleen de boerderij hebben we verbouwd, maar ook een dependance (een voormalige cuisine d été). Dat is een gastenverblijf geworden. De bestaande, grotendeels verzakte tuinmuur hebben we in de oorspronkelijke staat hersteld met gebruikmaking van de oude stapeltechniek. De muur biedt weer een woonplaats aan hagedissen, insecten en planten. We kunnen de court volledig afsluiten met het zelf ontworpen stalen hek. Bijzonder is dat de burgemeester tevens de smid is van het dorp en voor ons dit hek heeft gemaakt en geplaatst, waar hij dan ook erg trots op is. Elk klein dorp heeft hier zijn eigen burgemeester en die moet je beslist te vriend houden om vergunningen voor verbouwingen te krijgen. Rondom het huis ligt 5 hectare grond, grotendeels weilanden omzoomd door gemengde landelijke hagen. Een gedeelte is een oud eikenbos. Het grootste deel van het land hebben we verpacht. Hier lopen schapen of koeien of het wordt gebruikt als hooiland. Onze eigen tuin houden we eenvoudig en dus onderhoudsvriendelijk, aangezien we er ook lange periodes niet zijn. De grove structuur van bomen, heesters en gras is gereed; de rest komt later. Telkens als we in het voorjaar naar Frankrijk gaan, moeten we eerst een paar dagen met de gras- en bosmaaier aan de slag. De strook direct rondom het huis houden we kort, zodat je op blote voeten kunt lopen zonder door een adder te worden gebeten. We hebben wel enkele mooie klimmers langs onze muur, die fraai bloeien en er staan veel wilde bloemen. In de tuin, maar ook in de omliggende weilanden staan diverse fruitbomen. Helaas zijn we niet altijd op het juiste moment in Frankrijk om te kunnen oogsten voor zelfgemaakte jam. Onze droom is om uiteindelijk in Frankrijk te gaan wonen. We volgden al meerdere jaren een cursus Frans en hebben leuke contacten in de omgeving, zowel met autochtonen als met buitenlanders. Immers, in de omgeving van ons huis wonen verschillende nationaliteiten. René Lemenschot en Frans-Jan Visser delta 47 9

10 Bij vlinders denk je niet in eerste instantie aan een technisch staaltje vernuft voor de inrichting van een grote kas. Toch was dit nodig om het vlinderpaviljoen in Artis tot een succes te maken. Marco Quist van Rod or Advies begeleidde de technische uitwerking. De Duitse architect Helmut Sprenger maakte het bouwkundige ontwerp; het inrichtingsontwerp is van Studio Landlab in nauw overleg met de architect en Artis. En Marco nam de technische uitwerking van de binneninrichting voor zijn rekening. Aan de hand van slechts een beeldbestand met een impressie ging hij aan de slag. Hij maakte een globale kostenraming, werkte de inrichting technisch uit, zorgde voor de aanbesteding en begeleidde de technische uitvoering. Flinke uitdagingen Technisch was het plan een echte uitdaging, legt Marco uit. De looproute in de kas verloopt van maaiveldniveau tot vier meter hoogte, waar het restaurant zich bevindt. Op zich is zo n looproute niet zo ingewikkeld om te maken, maar Amsterdam ligt op een slappe ondergrond: veengrond. Dat betekent dat je rekening moet houden met een grondbalans, waarbij het gewicht gelijk moet blijven. Door de relatief zware aarde uit de ondergrond af te graven en deze te vervangen door een lichter materiaal met een vele malen groter volume, kan het maaiveld worden verhoogd tot het gewenst niveau. Om goede berekeningen te maken, werkte hij samen met een bouwkundig adviseur. De materiaalkeuze viel op EPS (expanded polystyrene), een soort piepschuim, dat in hoogtelijnen is gemodelleerd. Hierop is het beton voor het looppad gestort en daarin zijn flagstones in een mozaïekpatroon aangebracht. Niet alleen waren er technische eisen aan de looproute, bovenal moest er rekening worden gehouden met de toegankelijkheid. Naast een avontuurlijk slingerpad van flagstones is er ook een speciale route gekomen, die geschikt is voor rolstoelgebruikers en de onderhoudswagen. Handige buizenstructuur Onder de vloer liggen mantelbuizen met kabels en leidingen voor de wateraanvoer Vlinders vanuit een technisch perspectief 10 delta 47

11 Links: Slingerende looproute met flagstones van maaiveldniveau tot aan het restaurant op 4 meter hoogte. Rechts: De spreng kruist het wandelpad: het water stroomt tussen de flagstones door. en -afvoer, beregening, stroomvoorziening en drainage. De kabels en leidingen moeten fl exibel te gebruiken zijn. Als er aanpassingen nodig zijn in de kas moet de vloer niet worden opengebroken. Ook moeten de leidingen goed bereikbaar zijn voor onderhoud, zoals vervanging en inspectie. Daarom is er gekozen voor een grid van mantelbuizen, waarbij de knooppunten in het midden van de plantvakken liggen. Op het hoogste punt van de kas ontspringt aan de ene kant een bron en aan de andere kant een waterval. Op verschillende plekken wordt de waterspreng bijgevoed om de werking van een echte bron zo goed mogelijk na te bootsen. De spreng begint klein en neemt net zoals in de natuur in volume toe. De waterval is een eyecatcher, maar mag niet met te veel geweld naar beneden storten. De luchtstroom en het opspattende water die dat opleveren, zijn niet gunstig voor de vlinders. Als ondergrond voor de waterlopen is een folie gebruikt. Deze is afgedekt met een leemlaag. Zo blijven de waterlopen goed waterdicht, legt Marco uit. Zo heeft het folie minder kans op beschadigingen en hebben de waterlopen een natuurlijke uitstraling. Hoge tijdsdruk Door de geplande openingsdatum had Marco te maken met een hoge tijdsdruk. Hij stond voor een onmogelijke opgave. We hadden een zeer strakke tijdsplanning van vier weken; het geheel moest uitgevoerd zijn voor de bouwvak. We hebben dit wat op kunnen rekken naar vijf weken door wat ruimte te vinden in de aanbestedingsprocedure. Ondertussen werd besloten, dat de aannemer dezelfde zou zijn als die ook al de kas bouwde. Dit vanwege de zeer intensieve raakvlakken met de afbouw van de kas. Zij hebben in heel korte termijn gecalculeerd, terwijl wij ook calculeerden. Dit leverde tijdwinst op. Tenslotte is de uitvoering gestart, maar de gestelde openingsdag bleek met name vanuit de bouw toch niet haalbaar. De uiteindelijke openingsdatum is daardoor doorgeschoven naar 4 oktober De technische uitwerking van het interieur en de bouw liepen gelijk op. Dat maakte het spanningsveld nog groter. Er moesten beslissingen genomen worden over mantelbuizen, bouwkundige sparingen (scheiding tussen het beton en een doorbreking) en ruimtereserveringen bijvoorbeeld, terwijl er nog heel veel niet zeker of bekend was over het interieur of de bijbehorende techniek. We moesten dus zekerheden inbouwen en accepteren dat er wellicht dingen teveel zouden gebeuren of net even anders dan eigenlijk de bedoeling was. Denk aan achteraf onnodige sparingen of mantelbuizen die toch niet zijn aangesloten, licht Marco toe. Slimme oplossing De waterspreng kruist op een bepaald punt het wandelpad. Artis was aanvankelijk huiverig voor de natte fl agstones. Zouden die niet te glad worden? Marco moest dus een slimme oplossing bedenken. Hij gebruikte een grote kabelkoker voorzien van een deksel met grote openingen, die vlak onder de waterlijn ligt en daardoor onzichtbaar is voor de bezoekers. Daarop werden de fl agstones van tien centimeter dik gelegd. Het water stroomt nu tussen de fl agstones door zonder dat ze nat en glad worden. Alle sterke staaltjes techniek hebben er uiteindelijk voor gezorgd, dat het ontwerp gerealiseerd kon worden en dat de bezoekers en vlinders prima hun weg vinden in het paviljoen. Niels Peters en Tamara van Tricht Marco Quist studeert in 1997 af bij de Internationale Agrarische Hogeschool Larenstein in de opleiding Tuin- en Landschapsinrichting, richting techniek. In datzelfde jaar gaat hij als cad-tekenaar aan de slag bij Rod or Advies, toen een klein bedrijf in Utrecht. Het bedrijf op een zolderkamer groeit uit tot een onderneming met drie vestigingen verspreid door het land. Marco groeit mee en werkt achtereenvolgens als werkvoorbereider, projectleider en vestigingsmanager van Rod or Advies in Arnhem. delta 47 11

12 Zomer in het Wertheimpark Waar ga je heen als het zomer is in Amsterdam? Naar het Wertheimpark bijvoorbeeld, het oudste en enige park in het centrum. Kunnen stads-bewoners er straks ook nog ongestoord genieten van de zon? Dat hangt af van keuzen in en rondom het park, beschrijft Liesbeth van Rijnsbergen van R.I.E.T. Auschwitzmonument van Jan Wolkers. Al in de 17 e eeuw wisten Amsterdammers het park te vinden. Toen lag het nog net buiten de stad in het tuinengebied De Plantage; een populaire plek voor de gegoede burgerij. In de 18 e eeuw begon de bouw van de Plantagebuurt, maar het park bleef bestaan als concerttuin met een schouwburg. In 1898 werd het park vernoemd naar A.C. Wertheim, een Joodse fi lantroop die later ook de fontein schonk die nog steeds in het park staat. Veel mensen kennen het Wertheimpark van de jaarlijkse herdenking bij het Auschwitzmonument. Het park ligt aan de Plantage Middenlaan, ingeklemd tussen de Hortus Botanicus en het sportpark Park Schouwburg. Rondom het park zijn ontwikkelingen die het gebruik en de sfeerbeleving zullen gaan beïnvloeden, positief of negatief. De drukke Plantage Middenlaan wordt naar verwachting afgesloten voor doorgaand verkeer, de Hortus wil uitbreiden met een kindertuin en het sportpark 12 delta 47

13 Zonnebadende bezoekers liggen graag aan het water van de gracht. Het sportpark wil uitbreiden. wil vernieuwen en uitbreiden. Om deze ontwikkelingen in goede banen te leiden, vroeg stadsdeel Centrum aan adviesburo R.I.E.T. uitgangspunten vast te leggen voor de toekomst van het Wertheimpark en zijn omgeving. In het rapport Uitgangspunten en Programma worden scenario s geschetst voor integrale ontwikkeling van het gebied. Het plan is geen ontwerp, maar een kapstok om kansen en problemen aan te pakken. Unieke ligging benutten Eén van de problemen is de slechte toegankelijkheid. Het park ligt zeer centraal voor zowel buurtbewoners als toeristen. Nemo, Artis, de Hermitage en het Joods Historisch Museum zijn op loopafstand, maar er staat een hek rondom het park, omdat het s avonds wordt afgesloten. Er is maar één ingang, er zijn geen doorgaande wandelroutes en de zichtlijnen zijn dichtgebouwd of dichtgegroeid. R.I.E.T. geeft aan waar zichtlijnen gemaakt of hersteld kunnen worden en waar wandelverbindingen en nieuwe entrees mogelijk zijn, zodat het park veel beter kan functioneren als rustpunt in de drukke stad. De voorgestelde wandelroute verbindt de attracties in de buurt en loopt langs het water. De vraag is of de route direct langs de gracht moet komen en daarmee de zonnebadende bezoekers van het water scheidt, of op enige afstand van de gracht, zodat bezoekers heerlijk aan het water kunnen zitten. Sportpark: kans of bedreiging? Een bedreiging is de herontwikkeling van het sportpark. De plannen zijn zo omvangrijk dat het sportpark moet uitbreiden. Het sportpark wil plaats gaan bieden aan korfbal, tennis, een Cruijff Court, jeu-deboulesbanen en een accommodatie met horeca. Het is de vraag hoe dit opgelost kan worden. Neemt het sportpark een hap uit het park? Is er multifunctioneel ruimtegebruik mogelijk? Of kan een deel van het programma in het Wertheimpark worden gerealiseerd? Horeca of jeu-de-boulesbanen bijvoorbeeld passen prima in een stadspark en zijn zeker s zomers een goede aanvulling. Hoe dan ook, de ruimtelijke hoofdstructuur van het Wertheimpark mag niet aangetast worden, vinden de opstellers van het rapport. Maar een creatief dubbel ruimtegebruik en een zorgvuldige inpassing van bijbehorende functies in het Wertheimpark is zeker mogelijk. Het kan zelfs het park een meerwaarde geven! Verkeersruimte of parkruimte? Een kans is het autovrij maken van de Plantage Middenlaan. De laan is ruim opgezet met twee rijbanen, een trambaan en fiets- en voetpaden aan beide zijden. Als de laan autovrij wordt, komt er veel ruimte vrij en verdwijnt de barrière tussen de Hortus en het park. Maar wat ga je met de ruimte doen? Betrek je die bij het park of zet je de historische lijn aan met extra rijen bomen? Wat doe je met de fiets- en voetpaden? Leg je die evenwijdig aan de trambaan of informeel en slingerend door het park? Wat ga je doen met de trambaan zelf: leg je de rails in het asfalt, zodat het ook een calamiteitenroute wordt? Of wordt het een groene tramlijn door een park? Het rapport stelt vier principes voor. De keuze hangt af van de beslissing of het park afsluitbaar moet blijven of niet. Als de hekken verdwijnen, kan het park uitgebreid worden, zelfs tot aan de Hortus. Als de hekken blijven heeft dat geen zin. Uitbreiding Hortus De uitbreiding van de Hortus met een kindertuin bestaat uit een binnengedeelte en een tuin. Voor deze kindertuin is het oog gevallen op het Hortusplantsoen, een groenstrook die nu nog openbaar is. Op zich heeft de tuin geen directe gevolgen voor het Wertheimpark, maar als het Hortusplantsoen niet langer openbaar toegankelijk is, beperkt dit de mogelijkheden voor routes van en naar het park. Ook de komst van een hek om de kindertuin zal de beleving van het Hortusplantsoen veranderen. Het rapport geeft niet alleen een overzicht van de keuzen die gemaakt moeten worden, maar ook van de verbanden tussen die keuzen. Dit samen resulteert in een integrale benadering van de ontwikkelingen delta 47 13

14 Liesbeth van Rijnsbergen studeert in 1990 af aan de Rijks Hogere School voor Tuin- en Landschapsinrichting in Boskoop, richting ontwerpen. Ze werkt twee jaar als ontwerper bij Hollandschap en daarna negen jaar bij Oranjewoud in Capelle aan den IJssel. Sinds 2001 werkt ze bij adviesburo R.I.E.T. in Bunnik als ontwerper en teamleider. Vanaf 1991 is ze redactielid van Delta. Kinderen spelend in de fontein, die A.C. Wertheim ooit eens aan het park schonk. rond het Wertheimpark. Uit onze analyse blijkt dat twee keuzen leidend zijn: sluit je de Plantage Middenlaan af voor doorgaand verkeer of niet? En blijft het park in de toekomst afsluitbaar of niet? In een stroomschema is samengevat waar de keuzen toe leiden. Maak je de Plantage Middenlaan autovrij, dan kunnen Hortus, Wertheimpark en Sportpark op elkaar worden aangesloten. Blijven de auto s, dan is het belangrijk een goede wandelverbinding aan te leggen die de gebieden aan beide zijden van de laan aan elkaar knoopt. Hoe verder? Het is aan de bestuurders om keuzen te maken. Dat zal zeker lastig zijn. Nu het financiële klimaat niet meezit, neigt men naar de goedkoopste oplossingen. Als de keuzen eenmaal helder zijn, kunnen de plannenmakers aan de gang met de eisen en wensen uit het rapport. Zij kunnen het Wertheimpark behouden voor zonnebadende stadsbewoners en voor de passerende toerist een aangename rustplek creëren. Liesbeth van Rijnsbergen en Remco van Eijndhoven Advertentie 14 delta 47

15 Column Zomeren In het Nederlands Dagblad van 14 mei 2011 las ik een verhaal met als titel Irritant, zo n smartphone. Het gaat over bereikbaarheid en besmette tijd. Besmette tijd is dat je luistert en tegelijk belt, sms t of mailt. Of dat je luiert aan het Woldstrand en tegelijk mailt, sms t of belt. Het mag ook in een andere volgorde. Worden lummelen, soezen en dagdromen begrippen uit de oude doos, die niet meer in de sociale mediabox passen? Proef het woord zomeren. Daar zit de zon en vitamine D in. Vitamine D3 kan het menselijk lichaam produceren onder invloed van ultraviolet licht van de zon, zoals Wikipedia vermeldt (opgezocht terwijl ik zit te schrijven). Zie je hoe besmettelijk besmette tijd is? Zomeren. Dat is voor een ander de Python in de Efteling, waar je bijna misselijk en met hartkloppingen jezelf terug vindt. Dat is in de hitte van de stad een boom proberen op te zoeken, terwijl je het ijsje in recordtijd moet opeten, om het niet in witte regen te laten wegsijpelen. Regen, hè, dat is waar ik naar verlang in de zomer na die hitte. Mooie regen, van die dikke druppels, die het stof wegspoelt, zodat je weer fris kunt ademhalen. Geen strakblauwe luchten, maar luchten met wolkengevaarten die drijven en draaien en steeds andere vormen en kleuren aannemen. Een hemels fresco. Dan hoef ik niet naar de Veluwe met al die bomen waar je geen luchten kunt zien. Maar dan lig ik op mijn rug, languit, op het strand of in het gras. En kijk ik naar boven naar dat wisselend theater van lucht, wolken en zon, en af en toe regen, waardoor ik besef: niet ik maak de zomer. Vlindertuinen vind ik prachtig, hoewel ik vlinders liever in het vrije veld tegenkom, omdat ze dan een uitzondering zijn, en ik uitroep: zo zeg! Dat kun je niet duizend keer zeggen in een vlindertuin. Het blijft ongewoon wonderlijk dat uit een pop zo n prachtig diertje te voorschijn komt, met een tekening zo symmetrisch alsof Gods glimlach er op ligt. Zulke kleuren, harmonisch geschikt, en patronen van lijnen en stippen, dat zie je niet als je in de Python naar beneden raast. Het zal duidelijk zijn waar mijn voorkeur naar uitgaat. Nog een keer zomeren. De Eilandspolder bij de Rijp, Noord- Holland, in mei. Een laagveengebied, en altijd water. De hitte heeft weinig invloed op de waterstand, want het veen houdt het water stevig vast. Je ziet boterbloemen, zuring, kieviten, scholeksters en grutto-grutto. En vooral stilte, alleen het geluid van de weidevogels. Je snuift de geur op na een bui. Je proeft de geurigheid van de bloemen en ziet de dampen die uit de grond trekken. Er loopt een kerkenpad dwars door de polder. Dan pas ervaar je, ver weg van alle sociale media, de binding met alles wat leeft, en met de frisse kleuren, en met het water dat je zompig betreedt. Dat is pas echt zomeren. Jaap Spoelstra delta 47 15

16 Golfspelers trekken hun trolleys onder een strakblauwe hemel over de heuvels en door de dalen van de gloednieuwe golfbaan. Waar tot voor kort vlak maïsland was, is nu een geaccidenteerd terrein te midden van grote plassen. De inspiratie voor de vormgeving komt dan ook niet uit de voormalige maïsvelden maar uit het historische landschap. Een eeuw geleden lagen hier nog duintjes, stippelbergjes, van een stuivend deel van de Peel. Ontginning maakte er bossen en akkers van en nu wordt de geschiedenis teruggedraaid: een ware renaissance van het landschap. Bij het ontwerpen van een nieuwe golfbaan haal ik mijn inspiratie altijd uit het lokale landschap, zegt Michiel, en hoe ik dat kan inzetten en versterken om de golfbaan een eigen identiteit te geven. Bij De Stippelberg grijp ik terug op het voormalige geaccidenteerde landschap. Bij de golfbaan in het Bentwoud bij Zoetermeer in de polder gebruik ik heel andere karakteristieken. Renaissance van De Stippelberg Ten zuiden van het Brabantse natuurgebied De Stippelberg is op 95 hectare voormalig akkerland een uitdagende 27-holes golfbaan gerealiseerd. Michiel van der Vaart vertelt over zijn jongste creatie. Lokaal enthousiasme In 2008 gaf de gemeente Gemert-Bakel het bureau Landschapspartners de opdracht een integraal gebiedsplan te maken, waarbij zandwinbedrijf De Peelhorst voldoende zandwinconcessies zou krijgen. De randvoorwaarden die de gemeente daarbij stelde, waren natuurcompensatie en recreatief medegebruik. Natuurterreinbeheerders bezaten reeds de bossen, de rest was landbouwgrond. Het idee om een golfterrein aan te leggen werd lokaal enthousiast ontvangen. Vanaf het eerste moment was het duidelijk dat de golfbaan zich moet onderscheiden van andere golfbanen in de streek. Michiel: De concurrentie is groot. We werden uitgedaagd een bijzondere golfbaan te maken, in landschappelijke en golftechnische zin. Golfspelers moeten hier iets bijzonders beleven. Ik ontwierp een baan, waarbij het golfspel tevens een narratieve wandeling is, vol avontuur en verleiding. Ik ensceneer het spel voor de speler in het veld en voor de toeschouwer vanuit het clubhuis. In het verhaal van het golfspel wordt naar een dramatisch slot bij het eindpunt, het clubhuis, toegewerkt. Boetseren Dit uitgangspunt was een grote uitdaging voor de ontwerper. Zijn materiaal is de grond. Daarmee moet hij boetseren. Het is de kunst een parcours te ontwerpen dat uitdagend is voor zowel de gevorderde als minder gevorderde golfer. Elke lengte, breedte, hindernis, afslag-tee, bunker en hole is 16 delta 47

17 Masterplan van de golfbaan Stippelberg. minutieus ontworpen. Ik heb er plezier in om het parcours on the edge te ontwerpen, ofwel met een onverwachte moeilijkheidsgraad. Michiel haalt zijn inspiratie voor dit soort dingen bij drie golfontwerpers: de Amerikanen Kyle Philips en Ben Crenshaw en de Engelsman Alister MacKenzie. De kwaliteit van een golfcourse leer je het best kennen door hem zelf te bespelen en dat probeer ik zoveel mogelijk te doen. Heel bijzonder blijft the home of golf, de golfcourse van St. Andrews in Schotland. Het verhaal gaat dat golf daar is uitgevonden, door herders die weinig te doen hadden en die in het golvende heidelandschap van de Schotse kust een balletje voor zich uit sloegen. Ook voor de golfleek is er veel te beleven op De Stippelberg. Een eerste blik op het golfterrein zet je op het verkeerde been. Waar je een glad groen tapijt verwacht, zijn er zandvlakten en waterplassen. Aan de rand van een grote plas bij het clubhuis slaan golfers hun ballen naar wuivende vlaggetjes op kleine vierkante witte eilandjes midden in het water. Op deze zonnige dag zijn de lucht en het water fel blauw gekleurd, het zandige landschap eromheen is stralend blond. Aan de overkant van de plas verrijst het clubhuis met een groot rieten dak, dat meedoet met de tint van het landschap. Het is een golfterrein om geïmponeerd door te raken. Verankering Het bijzondere zit m ook in de landschappelijke verankering. Alle elementen van de omgeving zijn gebruikt: de waterplassen van de zandwinning, de bestaande lanen met Amerikaanse eiken, de boerderijen en hun erven en de bossen rondom. Bovendien speelt de kerktoren van Bakel mee als oriëntatiepunt in het spel. Aandacht is ook besteed aan de emotionele verankering van de golfbaan in het gebied. Met de boeren rondom zijn keukentafelgesprekken gevoerd over de aansluiting van hun erven op de golfbaan. Daaruit bleek dat ze graag uitzicht hebben op de golfbaan. Daarom zijn doorzichten vanaf de boerderijen op het golfbaanlandschap gemaakt. Nog een emotionele verankering is dat ook nietgolfers via de lanen toegang hebben tot het terrein. Inheemse beplanting De natuurcompensatie is ingevuld door alle ruimte buiten de intensief bespeelde delen (ongeveer een derde van het terrein) een natuurlijke uitstraling te geven. De beplanting is inheems: grove den, berk, lijsterbes, eik en brem. Op grote oppervlakten komt heide. Open zand is overvloedig aanwezig in de grote bunkers (de voor het golfspel traditionele zandholtes). Bovendien zijn de intensief bespeelde delen nog altijd milieuvriendelijker dan de voormalige maïsakkers. Het beregeningssysteem voor de intensief bespeelde fairways, greens en tees staat niet in contact met de zandwinplassen en de twee natuurlijke beekjes die over het terrein stromen, maar wordt gevoed vanuit eigen waterbassins. Ten opzichte van het watergebruik en de bemestingsdruk van de landbouw eist het golfterrein heel wat minder. Michiel vindt zijn vak bijzonder. Hij mag mensen plezier bezorgen. Als ik hier in cognito op het terras zit en om mij heen spelers commentaar hoor leveren op individuele holes en specifieke kenmerken per hole, dan geniet ik. Tegelijkertijd vind ik het belangrijk dat die individuele hole onderdeel is van het landschap en dat de golfer gast is in dat landschap. Marianne van Lidth de Jeude en Marianne Verheij Michiel van der Vaart rondt in 2000 zijn studie Tuin- en Landschapsinrichting bij Hogeschool Larenstein af. Na zijn studie werkt hij een aantal jaren als technisch ontwerper bij MTD Landschapsarchitecten. In 2003 maakt hij de overstap naar Jol Golf Design. Hij volgt in 2007 de opleiding tot golfbaanarchitect aan het European Institute of Golf Course Architects. Tegenwoordig is hij samen met Philip Spogård eigenaar van Jol Golf Design. Zij richten in 2009 Spogård en Van Der Vaart op om de de buitenlandse markt op te gaan. delta 47 17

18 Bij de oude boerderij Wielreveld met rood-witte luiken belt Jorg Kirchner aan. Misschien kan hij even binnen kijken. Helaas, er is niemand thuis. Over een paar jaar zal het er hier anders uitzien, vertelt Jorg. Deze boerderij op landgoed Haarzuilens is er dan nog wel, maar het erf is omgetoverd tot onder meer een recreatiehoeve waar mensen terecht kunnen voor informatie en een kop koffie. Van boerderij naar recreatiehoeve Zittend in de zon vertelt Jorg over deze boerderij en de nieuwe functie die ze moet krijgen. Hij heeft er samen met zijn collega s een ontwikkelingsperspectief voor opgesteld. Vroeger was hier een varkenshouderij. De stallen zijn al gesloopt, maar de karakteristieke langhuisboerderij staat er nog. Natuurmonumenten wil op deze locatie een recreatiehoeve vestigen. Het moet een pleisterplaats worden voor recreanten, maar er is ook ruimte gereserveerd voor een kantoor en werkplaats van Natuurmonumenten. Bewoners van de Utrechtse wijk Leidsche Rijn gaan veel naar landgoed Haarzuilens met het kasteel De Haar om te wandelen. Boerderij Wielreveld ligt op de rand van het landgoed en vormt straks de poort naar het kasteel. Er is heel bewust gekozen voor deze locatie om een recreatiehoeve te realiseren. Zo ligt de boerderij tegenover een manege: een strategische positie. De manege trekt al heel veel bezoekers en de recreatiehoeve kan hier straks hopelijk van meeprofiteren. Samen moeten ze een brede groep recreanten aantrekken. Ook wat betreft verkeersstromen ligt de boerderij gunstig. Wielreveld ligt aan de Thematerweg, een verbindingsweg tussen het dorp Vleuten en kasteel De Haar. Precies bij de boerderij kruist een fietspad. De binnenplaats op het achtererf van de boerderij sluit aan op dit fietspad. Traditioneel boerenerf Achter de boerderij liggen grote, lege velden. Daar zal het kantoorgebouw van Natuurmonumenten wel komen. Jorg pakt het ontwerp erbij: We zijn uitgegaan van de karakteristieke indeling van het boerenerf. Dat betekent aan de voorkant het woonhuis en een boomgaard en op het achtererf bedrijvigheid. De boerderij behoudt haar functie als woonhuis en wellicht komt er nog een vergaderruimte in. Rondom de binnenplaats komt de nieuwe ontwikkeling: activiteitsgebouwen en de kantoorschuur voor medewerkers van Natuurmonumenten en vrijwilligers. Voor- en achtererf vormen samen één boerenerf dat wordt ontsloten via de oorspronkelijke toegangsweg. Direct achter de boerderij komt een bescheiden parkeergelegenheid voor de medewerkers. De grote bezoekersparkeerplaats krijgt een plek bij de manege aan de overkant van de 18 delta 47

19 Bovenaanzicht van het toekomstige erf van de recreatiehoeve. weg. De binnenplaats van de recreatiehoeve blijft daardoor vrij van auto s. Toekomstige bezoekers worden vanaf de bezoekerparkeerplaats om de boerderij heen geleid en komen via een voetpad vanaf het achtererf op de binnenplaats. Lange zichtlijnen Het erf ontwikkelen in de lijn van de oorspronkelijke karakteristieke bebouwing; dat was een uitdrukkelijke wens van Natuurmonumenten. Jorg laat referentiebeelden en schetsen zien en vertelt verder. Bij het inrichtingsplan hebben we rekening gehouden met de bouwrichting van de andere erven aan de Thematerweg. Typerend hier is dat de gebouwen in de lengterichting op het erf staan. Vanaf de toegangsweg ontstaat er dan een lange zichtlijn naar de achterliggende velden. Ook qua stijl zoeken we aansluiting bij de omliggende gebouwen. We hebben in ons ontwerp gebruik gemaakt van een rode steen en een rieten kap. De zijden van de gebouwen die gericht zijn op het centrale achtererf, worden van glas. Binnen en buiten staan zo in verbinding met elkaar. Dit zijn natuurlijk maar ideeën. Hoe het er werkelijk uit gaat zien bepaalt de architect, die Natuurmonumenten hiervoor gevraagd heeft. Ik hoop natuurlijk wel dat er iets overeind blijft van onze ideeën, glimlacht Jorg. Jorg kreeg vooral technische randvoorwaarden mee, waar hij in het ontwerp rekening mee moest houden, zoals de bouwvolumes, de functies van de gebouwen en het aantal parkeerplaatsen. Randvoorwaarden voor de exploitatie mocht hij zelf opstellen. Natuurmonumenten wil een recreatiehoeve met een horecagelegenheid. Maar dit is vaak niet voldoende winstgevend, zegt Jorg. Wielreveld is ideaal gelegen aan een knooppunt van recreatieve routes. Het is een mooie start- en rustplek voor fietsers, wandelaars, ruiters, kanovaarders en skaters. Ons advies is daarom: kijk ook naar mogelijkheden voor fiets- of kanoverhuur. Er is hier een mooie aanlegplaats voor kano s te maken. Het erf ligt aan een waterplas, die nu al verbonden is met een kanoroute. Om ook door de week mensen te trekken, zou je bijvoorbeeld een dierenweide kunnen inrichten. De weides achter het boerenerf kunnen gebruikt worden voor evenementen. Naast deze recreatieve activiteiten zal er in de recreatiehoeve ook van alles over het landgoed Haarzuilens en zijn directe omgeving worden verteld. Samenwerking De recreatiehoeve maakt deel uit van een groter plan, verduidelijkt Jorg. In het Definitieve Landinrichtingsplan 2007 van Dienst Landelijk Gebied is opgenomen dat boerderij Wielreveld als pleisterplaats een nieuwe functie zal gaan vervullen tussen drie andere grote trekpleisters: de manege, Kasteel De Haar en het dorpje Haarzuilens. Om dit tot stand te brengen werkt Natuurmonumenten nauw samen met Dienst Landelijk Gebied, provincie en gemeente Utrecht. Dienst Landelijk Gebied heeft het landinrichtingplan opgesteld, waarbinnen het plan voor de recreatiehoeve moest passen. De gemeente is betrokken, omdat het bestemmingsplan zal worden aangepast. Voor Natuurmonumenten is de recreatiehoeve een manier om in contact te komen Jorg Kirchner studeert in 2001 af aan de Internationale Agrarische Hogeschool Larenstein, bij de opleiding Tuin- en Landschapsinrichting, richting ontwerp. Tijdens zijn studie heeft hij bij Marcelis Wolak Landschapsarchitectuur stage gelopen en komt er na het afstuderen in dienst als landschapsontwerper. Hij houdt zich er ook bezig met de technische uitwerking van plannen en beheervraagstukken. met hun doelgroep. En bezoekers kunnen in een authentieke boerderijsfeer met hun kinderen of kleinkinderen vertoeven. Helaas gaat dat vandaag nog niet lukken. Het is nog wel even wachten voordat er een lekker kopje koffie is te drinken op het boerenerf. Marloes Pikkemaat en Leonie Heutinck delta 47 19

20 Uitgelicht Inspirerende plannen voor uitloopgebied Oss Het plangebied van de Integrale Opdracht voor tweedejaars T&L-studenten bevond zich dit jaar aan de zuidzijde van de gemeente Oss: een stedelijk uitloopgebied voor recreatie, natuurbeleving, rust en ontspanning. Vooral de Geffense Plas, een gevarieerd bosgebied met een centrale grote waterplas (zandwinning) en ligweiden, is belangrijk. De gemeente wil van het gebied nog meer een recreatieve trekpleister maken. De belangrijkste aandachtspunten zijn: opwaardering van de horeca, verbreding van de activiteiten, het organiseren van evenementen en verbetering van de natuurwaarden. In groepjes maakten de studenten masterplannen en presenteerden deze met posters en een maquette. De opleiding licht de drie meest inspirerende plannen toe. Oss west, thuis best Rosanne Schrijver, Ellen te Boekhorst, Jasper Nillessen en Edwin van der Burg zijn begonnen met een bezoek en een analyse van het gebied: wat zou je uit het huidige gebied kunnen gebruiken? Een opvallend aspect bleek een kruispunt ten noordoosten van het recreatiegebied dat een perfecte zichtlijn richting de plas kan vormen. Op deze manier komen drie zichtlijnen bij elkaar. Het projectgebied hebben ze opgedeeld in een cultuurlijke en natuurlijke zone. Door de cultuurlijke zone in te richten voor intensieve recreatie, wordt de natuurlijke zone gespaard ten behoeve van de flora en fauna. Een route zorgt ervoor dat mensen in dit gebied de meest interessante aspecten tegenkomen: de heide, het stuifzand, een kwekerij, het bos, de belangrijkste zichtlijnen en de bloemenweide. Om meer historische waarde in het gebied te brengen is gebruikgemaakt van de oude Aan het eind van het tweede studiejaar werken T&L-studenten een half jaar aan een Integrale Opdracht. Het vormt de afsluiting van het algemene deel van de opleiding. De eerste tien weken maken de studenten in groepjes van vier een masterplan voor een gebied van ongeveer 40 hectare. In de daarop volgende tien weken werken ze het masterplan in detail uit. Door deze opdracht leren de studenten samenhang aan te brengen tussen het ontwerp, de techniek, de beplanting en het beheer van de buitenruimte. Floating islands: beplantingsbakken in het water die meedrijven met de waterstand. 20 delta 47

Heerlijk wonen, werken, leven en recreëren? In Luchen, waar anders.

Heerlijk wonen, werken, leven en recreëren? In Luchen, waar anders. Heerlijk wonen, werken, leven en recreëren? In Luchen, waar anders. www.luchenwaaranders.nl Lekker leven. Het kan, gewoon hier! Als u straks door Luchen fietst, ziet u een mooie, groene wijk. Ruim opgezet.

Nadere informatie

Geldrop-Mierlo bouwt aan een groene wijk

Geldrop-Mierlo bouwt aan een groene wijk Geldrop-Mierlo bouwt aan een groene wijk Heerlijk wonen, werken, leven en recreëren? In Luchen, waar anders! Als u straks door Luchen fietst, ziet u een mooie, groene wijk. Ruim opgezet. Een wijk die past

Nadere informatie

Kazerne Thomas a Kempislaan te Arnhem. terreinindeling voormalige marechaussee kazerne aan de Thomas a kempislaan 102 te Arnhem

Kazerne Thomas a Kempislaan te Arnhem. terreinindeling voormalige marechaussee kazerne aan de Thomas a kempislaan 102 te Arnhem Kazerne Thomas a Kempislaan te Arnhem Dit document verbindt de terreinindeling van de voormalige Marechaussee Kazerne aan de Thomas a Kempislaan met gemeentelijke kaders die er zijn voor deze Kazerne.

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Zichtbare resultaten Kavelruil Heukelom 6 Kavelruil belangrijk voor realisatie doelstellingen Toekomstige plannen Deelname aan de Nationale Natuurwerkdag Procesmanager Nellie Raedts

Nadere informatie

Frij hof Nijmegen. Integraal ontwerp leidt tot idyllische woonbuurt met stadstuin

Frij hof Nijmegen. Integraal ontwerp leidt tot idyllische woonbuurt met stadstuin Frij hof Nijmegen Integraal ontwerp leidt tot idyllische woonbuurt met stadstuin Frij hof Integraal ontwerp leidt tot idyllische woonbuurt met stadstuin Waar ooit middelmatige architectuur uit de wederopbouwperiode

Nadere informatie

Ben jij klaar voor Sprokkelenburg?

Ben jij klaar voor Sprokkelenburg? Ben jij klaar voor Sprokkelenburg? 1 Inhoud 3 Waarom bouwen op Sprokkelenburg? 4 Ligging van Sprokkelenburg 6 Het plan Sprokkelenburg 8 Kies uw kavel 8 Zelf bouwen op Sprokkelenburg 9 Stappenplan 11 Kavelpaspoort

Nadere informatie

Drie aardkundige monumenten

Drie aardkundige monumenten 10 Drie aardkundige monumenten Aardkundige monumenten geven iets weer van de ontstaansgeschiedenis van ons landschap. Een geschiedenis die ons honderden, duizenden of zelfs miljoenen jaren terugvoert in

Nadere informatie

Driehuizen. Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus 2005. concept en inhoud: la4sale - Amsterdam

Driehuizen. Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus 2005. concept en inhoud: la4sale - Amsterdam Driehuizen Beeldkwaliteitsplan Schermer 26 augustus 2005 concept en inhoud: la4sale - Amsterdam romantische hollandse parel Driehuizerweg prachtig kappenspel achter de Schermerringvaart bebouwing dicht

Nadere informatie

Park Vliegbasis Soesterberg

Park Vliegbasis Soesterberg Plannen voor Vliegbasis Soesterberg (2009-2012) Aan de ruimtelijke planvorming voor de Vliegbasis Soesterberg is de afgelopen jaren hard gewerkt door de betrokken overheden en verschillende gebiedspartijen.

Nadere informatie

Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen

Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen Aanleg Maas en Waalweg (N322) langs Puiflijk en Leeuwen Het Land van Maas en Waal is echt rivierenlandschap. Het is open, vlak en kent een rationele verkavelingsstructuur. Het is ook een waardevol weidevogelgebied.

Nadere informatie

Cuijk - De Valuwe. Openbare ruimte De Valuwe

Cuijk - De Valuwe. Openbare ruimte De Valuwe Openbare ruimte De Valuwe Openbare ruimte De Valuwe is de eerste naoorlogse uitbreidingswijk van Cuijk, een dorp aan de Maas. De wijk vormt de noordoostzijde van het huidige dorp, op de grens met het buitengebied.

Nadere informatie

Routing Delft - Delftse Hout Delft

Routing Delft - Delftse Hout Delft Routing Delft - Delftse Hout Delft Drie routes verbinden centrum en buitengebied A13 stedelijke as 1:10.000 natuuras Delftse Hout educatieve as Werkboek Buro Lubbers 1304 Delftse Hout Drie assen tussen

Nadere informatie

Toeristen in Nederland

Toeristen in Nederland Toeristen in Nederland Het is bijna zomer. Veel Nederlanders gaan lekker op vakantie naar het buitenland. Maar er komen ook heel veel buitenlandse toeristen naar Nederland. Hoeveel zijn dat er eigenlijk?

Nadere informatie

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij?

Naam: Waar woon jij? Vraag 1b. Waarom wonen veel mensen in Kenia in een hut? Vraag 1a. In wat voor soort huis woon jij? Naam: Waar woon jij? Wonen over de hele wereld Heb jij wel eens in een tent gewoond? Waarschijnlijk niet. In de vakantie is het leuk. Maar voor altijd? Toch zijn er mensen op de wereld die altijd in een

Nadere informatie

PLAATSNAAM. Duurzaam landschappelijk raamwerk leidt tot zeer groen Slogan profiel

PLAATSNAAM. Duurzaam landschappelijk raamwerk leidt tot zeer groen Slogan profiel gaardenhage, PROJECTTITEL de maten PLAATSNAAM arnhem Duurzaam landschappelijk raamwerk leidt tot zeer groen Slogan profiel Gaarden en...... Hagen Gaardenhage, De Maten Duurzaam landschappelijk raamwerk

Nadere informatie

Wieringenrandmeer - wieringen. Ontwerp voor het masterplan en het beeldkwaliteitsplan voor een nieuw woonlandschap in de kop van Noord-Holland.

Wieringenrandmeer - wieringen. Ontwerp voor het masterplan en het beeldkwaliteitsplan voor een nieuw woonlandschap in de kop van Noord-Holland. Wieringenrandmeer - wieringen Ontwerp voor het masterplan en het beeldkwaliteitsplan voor een nieuw woonlandschap in de kop van Noord-Holland. Ontwerp voor het masterplan en het beeldkwaliteitsplan voor

Nadere informatie

Exclusief Vrachelsedijk in Oosterhout

Exclusief Vrachelsedijk in Oosterhout Exclusief Vrachelsedijk in Oosterhout 1 Realiseer uw eigen droomhuis Op één van de mooiste locaties in Oosterhout, op het kleine wooneiland Vrachelen, zijn drie zeer exclusieve en riante bouwkavels te

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Landschappelijke inpassing nieuwbouw MTS Vroege te Dalen

Landschappelijke inpassing nieuwbouw MTS Vroege te Dalen Landschappelijke inpassing nieuwbouw MTS Vroege te Dalen Landschappelijke inpassing nieuwbouw mts Vroege te Dalen INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding 2 Doel en intenties 3 Landschap 4 Huidige erf en zijn rol 5 De

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden

Het sprookje van. Wonen. op het mooiste plekje van. Uden Het sprookje van Wonen op het mooiste plekje van Uden park maashorst parkmaashorst.nl P ark M aashorst 1 Uden Noord, grenzend aan Maashorst, is het ideale gebied voor een bijzondere ontwikkeling. Op de

Nadere informatie

Tuintrip: +!717973!911562! kktkt. Kleurenparadijs: Tuinfestival aan de Loire. Nazomeren Pompoenseizoen Dahlia. Tuintrend Wilgentenen Buitenhaard

Tuintrip: +!717973!911562! kktkt. Kleurenparadijs: Tuinfestival aan de Loire. Nazomeren Pompoenseizoen Dahlia. Tuintrend Wilgentenen Buitenhaard WWW.GARDENZINE.NL SEPTEMBER 2009 3,95 H E T T I J D S C H R I F T V O O R D E T U I N, S E R R E E N H E T T E R R A S +!717973!911562! kktkt Tuintrip: Kleurenparadijs: Tuinfestival aan de Loire Nazomeren

Nadere informatie

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR

VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR VERSLAG VAN EESTERENGESPREK #16 TUINEN VAN WEST BRENGT STAD EN LAND DICHTER BIJ ELKAAR In 2012 stond het eerste drieluik Van Eesterengesprekken, met bijbehorende excursies, in het teken van openbaar groen,

Nadere informatie

Nieuwbouwplan MBB Ontwikkeling. De locatie

Nieuwbouwplan MBB Ontwikkeling. De locatie Nieuwbouwplan MBB Ontwikkeling De locatie D Nieuwbouwplan MBB Ontwikkeling Inleiding MBB Ontwikkeling is verheugd haar plan voor De Slinger West Houten aan u te mogen presenteren. Dit boekje bevat een

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

DE RIETVELDEN - DE VUTTER S-HERTOGENBOSCH

DE RIETVELDEN - DE VUTTER S-HERTOGENBOSCH DE RIETVELDEN - DE VUTTER S-HERTOGENBOSCH De Rietvelden - De Vutter Huidige situatie Rietveldenweg De Rietvelden-De Vutter is het grootste bedrijventerrein van s-hertogenbosch zowel in oppervlakte als

Nadere informatie

Beeldkwaliteitsplan. Molehiem in Jirnsum. definitief

Beeldkwaliteitsplan. Molehiem in Jirnsum. definitief definitief Beeldkwaliteitsplan Molehiem in Jirnsum ------------ Buro Appelman ------------------------------------------------------------------------------------------------- tuin- & landschapsarchitectuur

Nadere informatie

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast

Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Het Rechthuis: van herberg tot gastvrij Bed & Breakfast Donderdag 8 juli 2011 door Gemma van Winden-Tetteroo Jakob en Marja voor hun prachtig verbouwde Rechthuis. Schipluiden De zon kruipt bijna weg achter

Nadere informatie

PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit

PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit PV-velden: kwantiteit met oog voor ruimtelijke kwaliteit Erik Mol Duurzaamheidscoördinator gemeente Bronckhorst Solarpark De Kwekerij te Hengelo Gld. 18 november 2015 Solarpark De Kwekerij Aanleiding/randvoorwaarden:

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven

Nieuwsbrief. Deltaplan voor het Landschap, Moerenburg-Heukelom-Koningshoeven Moerenburg- Inhoud: Grondeigenaren die bijdragen aan een mooi landschap Een bedrijfslandschapsplan in de praktijk Nieuw wandelpad vormt ingang Duurzaamheidsvallei, Moerenburg- Opening Duurzaamheidsvallei

Nadere informatie

eemhaven amersfoort Eén haven, twee kades: herinrichting zet Eemhaven op de kaart

eemhaven amersfoort Eén haven, twee kades: herinrichting zet Eemhaven op de kaart eemhaven amersfoort Eén haven, twee kades: herinrichting zet Eemhaven op de kaart 300 meter passantensteiger: 60 boten dubbelliggen 30 meter sloepensteiger: 10 sloepen pagina 61 Sloof Steiger Boom Fietspad

Nadere informatie

Zwembad De Vijf Heuvels Potdijk 5 te Markelo BEELDKWALITEITPLAN

Zwembad De Vijf Heuvels Potdijk 5 te Markelo BEELDKWALITEITPLAN Zwembad De Vijf Heuvels Potdijk 5 te Markelo BEELDKWALITEITPLAN colofon SAB Arnhem bezoekadres: Frombergdwarsstraat 54 6814 DZ Arnhem correspondentieadres: postbus 479 6800 AL Arnhem T (026) 3576911 F

Nadere informatie

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI

H.A.N.G. PLEKKEN. Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI H.A.N.G. PLEKKEN Heel Aardig? Niet Geweldig! > OP BEZOEK BIJ HET NAI Binnenkort ga je met je klas op bezoek bij het Nederlands Architectuur instituut (NAi). Daar zal je het programma H.A.N.G. plekken volgen.

Nadere informatie

Keizerpoort terug op de kaart

Keizerpoort terug op de kaart Keizerpoort terug op de kaart Toegangspoort tot de Gentse stadskern Tussen Brusselsesteenweg en De Keizerpoort of Brusselsepoort is de verdwenen stadspoort die de zuidoostelijke toegang tot de stadskern

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

BLATENPLAN EWIJK BEELDKWALITEIT 10 oktober 2011 projectnummer 100468

BLATENPLAN EWIJK BEELDKWALITEIT 10 oktober 2011 projectnummer 100468 BLATENPLAN EWIJK BEELDKWALITEIT 10 oktober 2011 projectnummer 100468 colofon SAB Arnhem B.V. Contactpersoon: Arjan van der Laan bezoekadres: Frombergdwarsstraat 54 6814 DZ Arnhem correspondentieadres:

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

5. Typologieën voor bebouwing

5. Typologieën voor bebouwing 5. Typologieën voor bebouwing Met de eerder genoemde landschappelijke nrichting als basis is tijdens workshops gediscussieerd over geschikte vormen van bebouwing in het gebied. Belangrijke conclusie daarin

Nadere informatie

Beeldvisie Bergharen. Juli 2011

Beeldvisie Bergharen. Juli 2011 Beeldvisie Bergharen Juli 2011 Leefbaarheidsgroep Bergharen t.a.v. dhr K. Schwillens Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Bergharen Arnhem, 7-7-2011 Onderwerp Uw referentie Onze referentie Beeldvisie Bergharen

Nadere informatie

Meerstad. Meer water, meer natuur, meer vrijheid.

Meerstad. Meer water, meer natuur, meer vrijheid. Meerstad. Meer water, meer natuur, meer vrijheid. Natuur, wonen & meer Meerstad staat voor de opvatting over hoe mensen vandaag de dag willen wonen, leven én recreëren: vrij en ongebonden in de ruimtelijkheid

Nadere informatie

nieuwsbrief Waarom deze

nieuwsbrief Waarom deze N wonen en werken in stedelijk groen nieuwsbrief Meedenken? Kom naar de bijeenkomst op dinsdag 7 oktober Het Lucentterrein ondergaat de komende jaren een ware metamorfose. Dit 3,5 hectare grote kantoorterrein

Nadere informatie

Royaal vrijstaand woonhuis 5 slaapkamers

Royaal vrijstaand woonhuis 5 slaapkamers Huizen vanhendriks Lierderdrift 13, 7361 GN Beekbergen Royaal vrijstaand woonhuis Groot perceel van 2250 m2 Ruime dubbele garage 5 slaapkamers Twee badkamers H48 H48 Kenmerken Soort Type Kamers Woonoppervlakte

Nadere informatie

Park De Veldpost Badhoevedorp

Park De Veldpost Badhoevedorp Park De Veldpost Badhoevedorp Beeldverslag inbreng herkend-avond 1 april 2015 Introductie Dit beeldverslag doet verslag van de 2 e participatie avond die op 1 april 2015 is georganiseerd voor het toekomstige

Nadere informatie

Masterplan. Landschapspark aan de Hoofddijk - De Uithof

Masterplan. Landschapspark aan de Hoofddijk - De Uithof Masterplan Landschapspark aan de Hoofddijk - De Uithof Masterplan Landschapspark aan de Hoofddijk Opdrachtgever Universiteit Utrecht Directie Vastgoed en Campus Auteur Overtoom 197 1054 ht Amsterdam telefoon

Nadere informatie

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL

DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL DE BANEN NAAR EEN HOGER PEIL Bekijk op https://www.youtube.com/watch?v=pgyczqy-krm voor het herinirichtingplan Sarsven en De Banen. Begin vorige eeuw kwamen plantenliefhebbers uit het hele land al naar

Nadere informatie

CAMPUS-park Delft TU Noord

CAMPUS-park Delft TU Noord TU Noord klimaatadaptatie & gebiedsontwikkeling - Kanaalweg 2 SCHIE DUWO Botanische Tuin OPGAVE KLIMAATADAPTATIE In het kader van het project Klimaatadaptatie Delft is een studie verricht naar de gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Herontwikkeling Nieuwe Driemanspolder

Herontwikkeling Nieuwe Driemanspolder Herontwikkeling Nieuwe Driemanspolder Droge voeten, schoon water 247-028-00224 Projectgebied De Nieuwe Driemanspolder wordt aan noordzijde begrensd door de Wilsveen, aan de oostzijde door de Voorweg, de

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

Erik Overdiep. Landschapsontwerp

Erik Overdiep. Landschapsontwerp Erik Overdiep Landschapsontwerp Heerenveen, 17 september 2015 Documentatie ten behoeve van Stadspark te Hoofddorp Centraal 2 Erik Overdiep Landschapsontwerp Erik Overdiep geeft advies op het gebied van

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

OMDAT UW WONING DE AANKOOP VAN UW LEVEN IS. ESDOORN 5 ÉÉNGEZINSWONINGEN DE KWEKERIJ TE HENGELO (GLD)

OMDAT UW WONING DE AANKOOP VAN UW LEVEN IS. ESDOORN 5 ÉÉNGEZINSWONINGEN DE KWEKERIJ TE HENGELO (GLD) RT OMDAT UW WONING DE AANKOOP VAN UW LEVEN IS. ESDOORN 5 ÉÉNGEZINSWONINGEN DE KWEKERIJ TE HENGELO (GLD) Hengelo (Gld) In het hart van de Gemeente Bronckhorst ligt Hengelo. Een heerlijk dorp om te wonen,

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

Informatie verkoop woon - werk kavels Bloemenzoom Swifterbant

Informatie verkoop woon - werk kavels Bloemenzoom Swifterbant Informatie verkoop woon - werk kavels Bloemenzoom Swifterbant 2 Welkom in Bloemenzoom te Swifterbant. Over de gemeente. De gemeente Dronten, met bijna 40.000 inwoners, biedt u de mogelijkheid te wonen

Nadere informatie

De boerderij wordt gerenoveerd en is daarmee weer een lust voor het oog. Voor zowel voorbijgangers als buurtbewoners.

De boerderij wordt gerenoveerd en is daarmee weer een lust voor het oog. Voor zowel voorbijgangers als buurtbewoners. Erve Oostermaet. Niet voor niets een gemeentelijk monument. Jarenlang al bepaalt de boerderij het beeld van deze prachtige omgeving. Drie partijen gaan Erve Oostermaet in ere herstellen. Maar wel met een

Nadere informatie

rhenen schets-museumkwartier deel 1

rhenen schets-museumkwartier deel 1 rhenen schets-museumkwartier deel 1 Opdrachtgever: Gemeente Rhenen Stedenbouwkundig ontwerp: Aad Trompert, Amersfoort Architectuur: Van Leeuwen Architecten, Veenendaal 2 mei 2011 rhenen museumkwartier

Nadere informatie

ILPENDAM - locatie Ilpenhof. concept mei 2012

ILPENDAM - locatie Ilpenhof. concept mei 2012 ILPENDAM - locatie Ilpenhof concept mei 2012 Inhoud 1 Inleiding 2 De locatie 3 Historische & landschappelijke ontwikkeling 4 Schatkaart 5 Ontwikkelingsmodel 1 Inleiding Aanleiding Eerdere plannen om een

Nadere informatie

Analyse en stedenbouw. Borgvliet, Bergen op Zoom

Analyse en stedenbouw. Borgvliet, Bergen op Zoom 5 De gemeente Bergen op Zoom is voorstander van het herstructureren van wijken in nauw overleg met marktpartijen. Zij heeft een wijkontwikkelingsplan opgesteld op grond waarvan ontwikkelaars in concurrentie

Nadere informatie

Ruime woning, veel daglicht Zonnige tuin op westen

Ruime woning, veel daglicht Zonnige tuin op westen Huizen vanhendriks Mahatma Gandhiweg 6, 6836 LH Arnhem Ruime woning, veel daglicht Rustige groene omgeving Vijf (slaap)kamers Zonnige tuin op westen Garage aanwezig H49 H49 Kenmerken Soort Type Kamers

Nadere informatie

Verkoopdocumentatie. buiten wonen op top niveau

Verkoopdocumentatie. buiten wonen op top niveau Verkoopdocumentatie buiten wonen op top niveau Welkom op Erve Wolfkotte ij heten u van harte welkom op Erve Wolfkotte en danken u Wbij voorbaat voor uw belangstelling in ons prachtig Twents recreatielandgoed.

Nadere informatie

Uw tweede (t)huis in Brabant. voor 4, 6, 8, 10 of 12 personen

Uw tweede (t)huis in Brabant. voor 4, 6, 8, 10 of 12 personen Uw tweede (t)huis in Brabant voor 4, 6, 8, 10 of 12 personen Het genieten kan beginnen! Vakantiepark Duinlust start met de verkoop van villapark De Loonse Hoeve. Een luxe uitbreiding van ons park met 43

Nadere informatie

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN

TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN TASTBARE TIJD, LEIDSCHE RIJN WERKBLAD Tijdlaag tot 1000 Thema: verdwenen rivieren en de Limes 1. Ligt landgoed De Haar binnen het projectgebied? o ja o nee 2. Wat is zavel? 3. Zet de woorden zand, zavel

Nadere informatie

Boventallig? Pech. Of toch niet?

Boventallig? Pech. Of toch niet? Boventallig? Pech. Of toch niet? Op pad met onze Wandelcoach Tineke Franssen Harriët (37, foto) werkt drie jaar bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Eerst als projectleider ICT. Maar de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Analyse en ontwerp Wallhouse

Analyse en ontwerp Wallhouse Analyse en ontwerp Wallhouse Groningen Het Wallhouse#2 is een woning naar ontwerp van de Amerikaanse architect John Hejduk. Hij was een groot bewonderaar van Le Corbusier en liet zich dan ook door hem

Nadere informatie

Buitenplaats Faunatuurlijk Bovennieuwlandsweg 1 Vlagtwedde ruimtelijke onderbouwing. Bovennieuwlandsweg 1 9541SZ Vlagtwedde 10-01-2015

Buitenplaats Faunatuurlijk Bovennieuwlandsweg 1 Vlagtwedde ruimtelijke onderbouwing. Bovennieuwlandsweg 1 9541SZ Vlagtwedde 10-01-2015 Buitenplaats Faunatuurlijk Bovennieuwlandsweg 1 Vlagtwedde ruimtelijke onderbouwing Bovennieuwlandsweg 1 9541SZ Vlagtwedde 10-01-2015 Initiatiefnemers opdrachtgever Willem en Saskia Veldhuis-Krijgsman

Nadere informatie

STAD IN ZICHT 0-99. in de buurt van geluk

STAD IN ZICHT 0-99. in de buurt van geluk in de buurt van geluk wie zijn wij? STAD Jeroen van der Zant Johan Vlug Menno Vergunst Henk Schuitemaker Narda Beunders Lidewij Lenders communicatie-adviseur, bewoner IJburg landschapsarchitect VLUGP,

Nadere informatie

walpark utrecht Geluidswal omgetoverd tot park voor vinexwijk

walpark utrecht Geluidswal omgetoverd tot park voor vinexwijk walpark utrecht Geluidswal omgetoverd tot park voor vinexwijk Walpark Geluidswal omgetoverd tot park voor vinexwijk Denkend aan Holland zien we overvolle snelwegen en vinexwijken aan ons voorbij trekken.

Nadere informatie

Het clubhuis van de Amsterdamsche Golflinks, tegenwoordig Amsterdam Old Course geheten

Het clubhuis van de Amsterdamsche Golflinks, tegenwoordig Amsterdam Old Course geheten Het clubhuis van de Amsterdamsche Golflinks, tegenwoordig Amsterdam Old Course geheten In de Duivendrechtse polder ligt sinds 1935 een van Nederlands oudste golfbanen (9 holes, A- status) met een historisch

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

Mijn tuin. Janni Meedendorp. Meditaties voor kinderen. 2013 Uitgeverij ACT on Virtues

Mijn tuin. Janni Meedendorp. Meditaties voor kinderen. 2013 Uitgeverij ACT on Virtues Mijn tuin Meditaties voor kinderen Janni Meedendorp 2013 Uitgeverij ACT on Virtues Na een intensieve yogales vindt Noah het heerlijk om op zijn matje te liggen. De spieren in zijn lichaam ontspannen zich,

Nadere informatie

Waterdunen. Waterdunen is een groot recreatienatuurproject

Waterdunen. Waterdunen is een groot recreatienatuurproject De aanleg Waterdunen Waterdunen is een groot recreatienatuurproject in West Zeeuws- Vlaanderen. Het geeft de regio de kans om de leefbaarheid op de lange termijn te waarborgen. Dit gebeurt door te investeren

Nadere informatie

STEDENBAAN Station Moerwijk

STEDENBAAN Station Moerwijk STEDENBAAN Station Moerwijk 400 meter 800 meter Bron: Gemeente Den Haag / 2005 Dauvellier Planadvies in opdracht van de Zuid-Hollandse Milieufederatie. Den Haag / januari 2006 Ideeschetsen voor verbetering

Nadere informatie

RUIMTELIJKE ANALYSE. Historische route

RUIMTELIJKE ANALYSE. Historische route RUIMTELIJKE ANALYSE 1868 2007 Historische route Over het eiland loopt een deel van een eeuwenoude route tussen Oosterhout (centrum) en Den Hout. Eén van de belangrijkste structuurbepalende elementen op

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Spiekestraat 9, Zegge

Spiekestraat 9, Zegge U wilt landelijk wonen en toch nabij een gezellig dorp met alle gemakken van dien? Op een schitterende en unieke locatie, in het buitengebied gelegen, bieden wij u deze royale vrijstaande semibungalow

Nadere informatie

INRICHTINGSVOORSTEL BEELDKWALITEITSPLAN AKKERWEG 6 TE RIEL

INRICHTINGSVOORSTEL BEELDKWALITEITSPLAN AKKERWEG 6 TE RIEL INRICHTINGSVOORSTEL BEELDKWALITEITSPLAN AKKERWEG 6 TE RIEL INLEIDING Dit inrichtingsvoorstel - beeldkwaliteitsplan heeft betrekking op de locatie aan de Akkerweg 6 te Riel. Deze locatie is gelegen ten

Nadere informatie

Bouw uw eigen droomhuis

Bouw uw eigen droomhuis Bouw uw eigen droomhuis Bouwkavel Platteweg 40 in Reeuwijk Verkoopinformatie: Kavelstudie: Kavel wonen aan de Platteweg Altijd al op zoek geweest naar de ideale locatie om uw droomhuis te bouwen? Aan de

Nadere informatie

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer

Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer Van Grensmaas naar Rivierpark Maasvallei 6 Gemeenten, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer POL Grensmaas 2005 + uitvoering Grensmaasproject Van Beheerakkoord Grensmaas naar Samenwerkingsovereenkomst Grensmaas

Nadere informatie

Opgesteld door ing. A.M. Rodenbach, Recreatie Noord-Holland NV, d.d. 21 januari 2013

Opgesteld door ing. A.M. Rodenbach, Recreatie Noord-Holland NV, d.d. 21 januari 2013 RUIMTELIJKE ONDERBOUWING, BEHOREND BIJ DE AANGEVRAAGDE VERGUNNING OMG-12-181 Voor de inrichting en het gebruik van een evenemententerrein in deelgebied De Druppels, tegenover Wagenweg 22/24 te Oudkarspel

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

TUIN INSPIRATIE. De tuin van Rian Mol en Mark Klompmaker Buitenleven Tuin van het jaar Beeldentuinen Drenthe

TUIN INSPIRATIE. De tuin van Rian Mol en Mark Klompmaker Buitenleven Tuin van het jaar Beeldentuinen Drenthe TUIN INSPIRATIE De tuin van Rian Mol en Mark Klompmaker Buitenleven Tuin van het jaar Beeldentuinen Drenthe Inhouds opgave, aparte pdf Melle Wierper, GROENPARTNERS Melle Wierper is eigenaar van Groenpartners

Nadere informatie

Het Brielse Meer zoekt ondernemers met sprankelende ideeën. Ga jij de uitdaging aan?

Het Brielse Meer zoekt ondernemers met sprankelende ideeën. Ga jij de uitdaging aan? Het Brielse Meer zoekt ondernemers met sprankelende ideeën Ga jij de uitdaging aan? Nieuw elan voor het Brielse Meer Het Brielse Meer is een rustig recreatiegebied op het eiland Voorne-Putten. Met schoon,

Nadere informatie

Huizen. Heerlijke achtertuin. Op 6 min van centrum Nijmegen. Royale woonkamer met veel daglicht. Veilige, rustige autoluwe straat

Huizen. Heerlijke achtertuin. Op 6 min van centrum Nijmegen. Royale woonkamer met veel daglicht. Veilige, rustige autoluwe straat Huizen vanhendriks Wethouder Verrietstraat 37, 6576 DA Ooij Op 6 min van centrum Nijmegen Veilige, rustige autoluwe straat Royale woonkamer met veel daglicht Heerlijke achtertuin Maar liefst 4 slaapkamers

Nadere informatie

1april 2010. Boerderijtuin. Nieuwsbrief. In dit nummer. Ideeën en wensen van Wijkergouw. Samenwerking met Landschap Noord-Holland. Voorlopige planning

1april 2010. Boerderijtuin. Nieuwsbrief. In dit nummer. Ideeën en wensen van Wijkergouw. Samenwerking met Landschap Noord-Holland. Voorlopige planning Nieuwsbrief Boerderijtuin In dit nummer Ideeën en wensen van Wijkergouw Samenwerking met Landschap Noord-Holland Voorlopige planning Colofon 1april 2010 Lijstje voor de ontwerper Ideeën en wensen van 8

Nadere informatie

Wandelroutes, fietsroutes, themaroutes, educatieve routes en Outdoor games

Wandelroutes, fietsroutes, themaroutes, educatieve routes en Outdoor games Nieuw recreatief concept RouteApp. Meer zien, meer beleven Titel: RouteApps: de toekomst is begonnen Wandelroutes, fietsroutes, themaroutes, educatieve routes en Outdoor games Buro Kloeg RouteApp. Meer

Nadere informatie

De Rietvelden 1.1 VLEUTERWEIDE (VLEUTEN)

De Rietvelden 1.1 VLEUTERWEIDE (VLEUTEN) De Rietvelden 1.1 VLEUTERWEIDE (VLEUTEN) Mattenbieslaan Dwergbieslaan Huurprijzen van 825,- tot 1025,- per maand De Rietvelden 1.1 te Vleuterweide (VLEUTEN) Leidsche Rijn Wonen in Leidsche Rijn Utrecht

Nadere informatie

: landschappelijke inpassing Achter de Pastorie, Melderslo. Advies. Inleiding. Datum : 30 mei 2011 Opdrachtgever : Gemeente Horst aan de Maas

: landschappelijke inpassing Achter de Pastorie, Melderslo. Advies. Inleiding. Datum : 30 mei 2011 Opdrachtgever : Gemeente Horst aan de Maas Advies : landschappelijke inpassing Achter de Pastorie, Melderslo Datum : 30 mei 2011 Opdrachtgever : Gemeente Horst aan de Maas Ter attentie van Projectnummer : Commissie LKM : 211x05071 Opgesteld door

Nadere informatie

3.0 inleiding sportpark. - speelvoorzieningen voor jonge kinderen - jongeren voorziening (verbetering bestaande jongeren plek)

3.0 inleiding sportpark. - speelvoorzieningen voor jonge kinderen - jongeren voorziening (verbetering bestaande jongeren plek) 3. SPORTPARK 3.0 inleiding sportpark Het is de wens alle sportvoorziening bijeen te brengen. Het samenvoegen van de voorzieningen brengt ook de verenigingen bijeen. Door daarbij de sporthal te voegen,

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Lekker biken vanaf. 2 x HTH HTH x 3

Lekker biken vanaf. 2 x HTH HTH x 3 Lekker biken vanaf Château le Verdoyer Tijdelijk wonen in je tweede huis kan al langer op het park Château le Verdoyer in de buurt van de Franse Dordogne. Een chalet voor een paar weken welverdiende vakantie

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst 7 december 2011 Locatie: Kasteel Elsloo. Agenda

Informatiebijeenkomst 7 december 2011 Locatie: Kasteel Elsloo. Agenda Informatiebijeenkomst 7 december 2011 Locatie: Kasteel Elsloo Agenda 1. Inleiding en achtergrond 2. Betrokken partijen 3. Financiële bijdragen partijen 4. Geschiedenis, huidige situatie en aanleiding 5.

Nadere informatie

Erfadvies Het Witte Veen 14 Klarenbeek Gemeente Apeldoorn. Notitie Uitgangspunten en Randvoorwaarden Definitief 2012

Erfadvies Het Witte Veen 14 Klarenbeek Gemeente Apeldoorn. Notitie Uitgangspunten en Randvoorwaarden Definitief 2012 Erfadvies Het Witte Veen 14 Klarenbeek Gemeente Apeldoorn Notitie Uitgangspunten en Randvoorwaarden Definitief 2012 Erfadvies Het Witte Veen 14, Klarenbeek Gemeente Apeldoorn COLOFON In opdracht van dhr.

Nadere informatie

Mi casa es tu casa. happy home

Mi casa es tu casa. happy home Mi casa es tu casa Miranda Lobel en Hans Lucassen zochten drie jaar naar een plek op de wereld om een guesthouse te beginnen. Uiteindelijk belandden ze in Andalusië. Met Cortijo El Guarda was het liefde

Nadere informatie

Themabijeenkomst natuur en landschap. Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Themabijeenkomst natuur en landschap. Natuur- en recreatieplan Westfriesland Themabijeenkomst natuur en landschap Natuur- en recreatieplan Westfriesland Programma (Toekomst) kracht van het gebied in beeld krijgen Start (13.00 uur) Welkom en toelichting natuur- en recreatieplan

Nadere informatie

BEELDKWALITEITPLAN LANDGOED STIPHORST GEMEENTE VEGHEL

BEELDKWALITEITPLAN LANDGOED STIPHORST GEMEENTE VEGHEL BEELDKWALITEITPLAN GEMEENTE VEGHEL 2 INLEIDING Voor u ligt het beeldkwaliteitplan voor het nieuwe Landgoed Stiphorst, gelegen in de gemeente Veghel. Met dit document kan het ontwerp voor het langoed op

Nadere informatie

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6 Vakantielanden Het klimaat is in Zuid-Europa anders dan in Nederland. In de zomer is het er warm en droog, in de winter is het er ongeveer zoals zomers in Nederland.

Nadere informatie

groen wonen met de stad in de buurt 28 riante bouwkavels in Riel

groen wonen met de stad in de buurt 28 riante bouwkavels in Riel Heisteeg in Riel groen wonen met de stad in de buurt 28 riante bouwkavels in Riel ruime bouwkavels in landelijk Brabant Riel ligt in het hart van Brabant en maakt deel uit van de gemeente Goirle, nabij

Nadere informatie

Groene kaart Utrecht. Start Sluiten Vorige Volgende Zoek Print. Informatie

Groene kaart Utrecht. Start Sluiten Vorige Volgende Zoek Print. Informatie - Utrecht is met recht trots op haar parken en groengebieden die de stad omlijsten. Het oude Wilhelminapark of het moderne Maximapark. De hoogste (en oudste) bomen van Nederland vind je op slechts 10 minuten

Nadere informatie

Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd

Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd Heijplaat, RDM terrein = Sport Educatie & vrije tijd De stad Rotterdam is onlosmakelijk met zijn haven verbonden. De geschiedenis leert dat met de groei van de stad de haven activiteit even zo meegroeit.

Nadere informatie

Landschappelijk advies. Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse

Landschappelijk advies. Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse Landschappelijk advies Ontwikkeling Heereweg 460/460a, Lisse Landschapsbeheer Zuid-Holland Landschappelijke Advies ontwikkeling Waddinxveen, 12 september 2011 Opdrachtgever : Familie Bergman Tekst : Pieter

Nadere informatie