Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen Duurzaam bouwen en wonen volgens bio-ecologische principes. Postgraduaat Duurzame en energiebewuste bouwprojecten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen Duurzaam bouwen en wonen volgens bio-ecologische principes. Postgraduaat Duurzame en energiebewuste bouwprojecten"

Transcriptie

1 Opleiding op maat? Contacteer ons. KAHO Sint-Lieven Gebr. De Smetstraat Gent h,p://dvo.kahosl.be Inschrijven Inschrijven kan via het online formulier op h,p://dvo.kahosl.be. Info KAHO Sint-Lieven Dienst Voortgeze,e Opleidingen Gebroeders De Smetstraat Gent h,p://dvo.kahosl.be Let wel: jaarlijkse vakan!e van 11 juli t.e.m. 15 augustus Opleidingscheques KAHO Sint-Lieven is door de Vlaamse Gemeenschap erkend als opleidings-verstrekker (erkenningsnummer ). Onze hogeschool aanvaardt dus opleidingscheques van de Vlaamse Gemeenschap. Meer info: h,p://vdab.be/opleidingscheques/ KMO-portefeuille KMO-ondernemingen kunnen gebruik maken van subsidiëring via de ondernemerschapsportefeuille voor KMO-bedrijven (erkenningsnummer DV.O101529) Meer info: Betaald educaef verlof Beide opleidingen zijn erkend in kader van Betaald educa!ef verlof. A,esten worden verstrekt voor contacturen van de opleiding. V.U.: Heleen Vandromme, Gebroeders De Smetstraat 1, 9000 Gent Uitgave: april 2013be Academiejaar Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen Duurzaam bouwen en wonen volgens bio-ecologische principes Postgraduaat Duurzame en energiebewuste bouwprojecten Dienst Voortgezette opleidingen KAHO Sint-Lieven, Gebroeders De Smetstraat 1, 9000 Gent De informa!e in deze brochure is slechts voorlopig. Ze kan KAHO Sint-Lieven en VIBE dan ook niet juridisch binden.

2 Gent GEMEENSCHAPPELIJK Duurzame ontwikkeling toegepast in het vakgebied bouwen en wonen Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen Duurzaam bouwen en wonen volgens bio-ecologische principes biedt een brede visie op ontwerp, uitvoeringsdetails, meet en beheerssystemen van duurzame gebouwen. Ook een ecologische gebouwomgeving en duurzame wijken komen aan bod. Doelgroep: architecten, ontwerpers, studiebureaus, aannemers, gebouwbeheerders, bestekschrijvers, overheidsinstanties, financieel deskundigen, onderzoekers Data: wekelijks op dinsdag telkens van 13u30 tot 21u30. Locatie: KAHO Sint-Lieven, Technologiecampus Gent, Gebroeders De Smetstraat 1, 9000 Gent Contactpersoon inhoud: Elke Lotens, vormingscel VIBE, of Duurzame en energiebewuste bouwprojecten realiseren Gent BIO-ECOLOGISCH BOUWEN Duurzaam bouwen en wonen volgens bio-ecologische principes Een bio-ecologisch bouwproject Constructie en materiaalkeuze Duurzame en rationele energieconcepten Duurzame en rationele waterconcepten Welzijn en gezondheid Een gebouw en zijn omgeving Planning Ordening Ecologische stedenbouw Het bouwproces Ontwerp tot gebruikersfase Praktische integratieoefeningen Plaatsbezoeken Studiereis (facultatief) Eindwerk Paper over eigen project Aalst DUURZAME EN ENERGIEBEWUSTE BOUWPROJECTEN REALISEREN Duurzame bouwtechnieken Bouwfysische eisen van duurzame bouwtechnieken Opbouw en realisatie van verscheidene constructieonderdelen en bouwknopen Duurzame energietechnieken Ruimteverwarming, koeling, productie van sanitair warm water, verlichting en overig elektrische verbruikers Milieu, beleid en bouw Milieuwetgeving m.b.t. bouwsector (bodem, water, lucht) Afvalverwerking en materialengebruik Projectwerk Het postgraduaat Duurzame en energiebewuste bouwprojecten focust op het uitvoeren van activiteiten (ver)bouwen en wonen uit het bouwproces: van aanbesteding tot afbraak. Doelgroep: werfleider, projectleider, weraoezichter, werkvoorbereider, gebouwbeheerder. Data: wekelijks op donderdag telkens van 13.30u tot 20.30u, met uitzondering van module 1 op dinsdag. Locae: KAHO Sint-Lieven, Campus Dirk Martens, Kwalestraat 154, 9320 Aalst Contactpersoon inhoud: Marcus Peeters, Exper!secel Bouwen en Wonen KAHO Sint-Lieven campus Dirk Martens, of Praktische info voor beide postgraduaten Start: dinsdag 17 september 2013 om uur in KAHO Sint-Lieven, Gebroeders De Smetstraat 1, 9000 Gent Het eerste opleidingsonderdeel van beide postgraduaten loopt over zes lesdagen en is gemeenschappelijk. Dit opleidingsonderdeel wordt in Gent georganiseerd. Studievolume: 25 studiepunten Inschrijvingsgeld : Inbegrepen in het inschrijvingsgeld : cursusmateriaal, koffie en frisdrank tijdens de pauzes, broodjesmaaltijd, parking, toegang tot de bibliotheek en het digitaal leerplatform. Uitgebreid programma en praktische info op Contactpersoon administratie (inschrijving, facturen): Heidi Poelman, Dienst Voortgezette Opleidingen, of (direct) of

3 Inhoud I. DOELSTELLING Vraag uit het werkveld Doelgroep Doelstelling... 3 II. OPLEIDINGSCONCEPT Opleidingscommissie Opleidingscoördinator Examencommissie Instroomprofiel Praktische organisatie Structuur van de opleiding Tijdsindeling Paper Evaluatie Getuigschrift... 6 III. INSCHRIJVINGSMODALITEITEN Toelatingsvoorwaarden Inschrijvingsgeld Opleidingscheques... 6 IV. PROGRAMMA INHOUD... 7 Postgraduaat V. ECTS-FICHES VI. JAARPLANNING Bio-ecologisch bouwen en Wonen Text Programmagids academiejaar subline Dit programma is tot stand gekomen dankzij een intense samenwerking tussen de VIBE vzw, KAHO Sint-Lieven, Sint Lucas en UGCDO.

4 Inhoud Inhoud...1 I. DOELSTELLING Vraag uit het werkveld Doelgroep Doelstelling... 3 II. OPLEIDINGSCONCEPT Opleidingscommissie Opleidingscoördinator Examencommissie Instroomprofiel Praktische organisatie Structuur van de opleiding Tijdsindeling Paper Evaluatie Getuigschrift... 6 III. INSCHRIJVINGSMODALITEITEN Toelatingsvoorwaarden Inschrijvingsgeld Opleidingscheques... 6 IV. PROGRAMMA INHOUD... 7 V. ECTS-FICHES VI. JAARPLANNING Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 2/

5 I. DOELSTELLING 1. Vraag uit het werkveld Duurzaam bouwen is in. Het is alomtegenwoordig in de media en ook beleidsmakers vermelden graag die term. Vaak wordt dit Duurzaam bouwen vernauwd tot energiezuinig bouwen, waardoor het al snel een hol begrip werd. Een studie van de UA (2008) heeft duidelijk gemaakt dat informatie over duurzaam bouwen ontbreekt in de hogere opleidingsinstituten, en dat daar nochtans veel nood aan is. Vanuit het werkwereld bouwwereld, ruimtelijke ordening en vastgoed - komt daarom de vraag naar een opleiding die alle facetten benadert om tot een echt bio-ecologisch bouwproject te komen, het te beheren en te evalueren. De opleiding wil ook komen tot een hoger ambitieniveau van duurzaamheid. Niet alleen op vlak van energiezuinigheid, maar ook als geïntegreerde benadering (rationeel energie- en watergebruik, gezonde en milieuverantwoorde materialen en afval, duurzame stedenbouw, welzijn en gezondheid). Deze opleiding wordt als postgraduaat aangeboden en werd ontwikkeld door de Onderzoeksgroep Duurzaam bouwen van KAHO Sint-Lieven Gent (Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen KU Leuven) i.s.m. VIBE vzw. 2. Doelgroep Leidinggevenden in bouwondernemingen, studieburelen en in overheidsdiensten, ontwerpers, projectontwikkelaars, projectbeheerders, architecten 3. Doelstelling In deze opleiding wordt vanuit een studie van de ecologie (als een wetenschappelijke deeldiscipline van de biologie) en van de milieukunde, de wetenschappelijke motivatie bij de cursisten aangebracht om daadwerkelijk bij te dragen aan het creëren, beheren en evalueren van bio-ecologische projecten en processen. Dergelijke projecten dienen te voldoen aan een aantal voorwaarden in volgende domeinen: 1. WELZIJN EN GEZONDHEID 2. ENERGIE: koolstofneutraal, klimaatneutraal. 3. WATER: (hemel)waterneutraal. 4. MATERIALEN en AFVAL: kringlopen (cradle to cradle) in de biosfeer en de technosfeer. 5. OMGEVING: Relaties van het project met stedenbouwkundige thema s als mobiliteit, oriëntatie, collectieve voorzieningen, organisatie buitenruimte, klimaatbestendigheid... De opleiding bio-ecologisch bouwen is geslaagd als de cursisten niet alleen in staat zijn (internationale) evaluatie-instrumenten te gebruiken, maar (via de theoretische milieukunde en ecologie) ook weten en begrijpen wat de wetenschappelijke achtergrond is, van al de gestelde vragen in deze evaluatie-instrumenten. Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 3/

6 II. OPLEIDINGSCONCEPT 1. Opleidingscommissie Om tegemoet te komen aan deze vraag werd in de schoot van de onderzoeksgroep Duurzaam Bouwen van KAHO Sint-Lieven een opleidingscommissie opgericht: Peter Thoelen (VIBE vzw) Trui Maes (UGCDO) Eric Rombaut (St-Lucas/KAHO St-Lieven) Alexis Versele (KAHO St-Lieven/Domus Mundi vzw) Heleen Vandromme (KAHO Sint-Lieven) 2. Opleidingscoördinator De opleidingscoördinator is Ann Vereycken (VIBE vzw) Elke Lotens (VIBE vzw). Mailadres is Zij heeft als taak de inhoudelijke opvolging te doen van de opleiding: opvolging programma opvolging evaluaties opvolging paper en eindproef opvolging ECTS-fiches contacten met de opleidingscommissie contacten met de docenten en cursisten 3. Examencommissie De examencommissie is samengesteld uit de opleidingscoördinator en de leden van de opleidingscommissie. De examencommissie bewaakt de evaluatieprocedure. Ze beoordeelt de vrijstellingen ingevolge aangebrachte EVC (elders verworven competenties) en EVK (elders verworven kwalificaties). Ze neemt de definitieve beslissing over het al dan niet slagen van de cursist. Ze neemt een beslissing in alle specifieke casussen die niet voorzien zijn in het examenreglement van de KAHO Sint-Lieven. 4. Instroomprofiel De cursist is werkzaam als ontwerper, uitvoerder, beheerder, financieel deskundige of onderzoeker in alle sectoren van de bouwwereld en de ruimtelijke ordening en heeft minstens het bachelordiploma. 5. Praktische organisatie De cursus wordt inhoudelijk en didactisch ontwikkeld en geëvalueerd door de opleidingscommissie. De dienst Voortgezette opleidingen van KAHO Sint-Lieven ondersteunt de uitwerking van het opleidingsconcept en de praktische organisatie. 6. Structuur van de opleiding Het betreft een postgraduaat van 24 studiepunten (STP). De opleiding bestaat uit volgende 5 opleidingsonderdelen (OO): OO 1: Duurzame ontwikkeling toegepast in het vakgebied bouwen en wonen (5 STP) OO 2: Een gebouw en zijn omgeving: planning, ordening en stedenbouw (4 STP) OO 3: Een bio-ecologisch project (9 STP) 3.1 Bio-ecologische materiaalkeuze (2 STP) 3.2 Energiezuinig bouwen (2 STP) 3.3 Water (2 STP) 3.4 Welzijn en gezondheid (2 STP) 3.5 Integratieoefening: Een concrete toepassing (1 STP) Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 4/

7 OO4: Het proces (van ontwerp tot gebruikersfase) volgens de duurzaamheidprincipes (3 STP) OO 5: Paper (3 STP) 7. Tijdsindeling De studielast per studiepunt wordt vastgelegd op 25 uur. De opleiding heeft dus een studielast van 625 uren (25u x 25 STP). Elk studiepunt wordt gerealiseerd in een lesdag van 7 contacturen. Er worden twee semesters georganiseerd met 154 contacturen (22 STP x 7 = 154 uur hoorcollege, seminaries en studiebezoek); Er wordt gedurende het tweede semester gewerkt aan een paper (3 STP). De lessen worden gegeven op dinsdagnamiddag en -avond. De lessen gaan door als volgt: 13u30-17u00: lessessie 17u00 17u30: broodjesmaaltijd 18u00 21u30: lessessie 8. Paper In de loop van het 1ste semester wordt het concept van het eindproject (paper) uitgelegd. Ter voorbereiding van het eindproject (paper) schrijft de cursist een oriënterende nota waarin volgende aspecten van de paper worden uitgeschreven: Werktitel Beschrijving van de te bestuderen problematiek Focus Motivatie binnen de eigen praktijkcontext Doelstelling van de paper Methode en stappenplan Deze nota wordt bij de start van het 2 de semester afgegeven aan de opleidingscoördinator. Deze nota wordt besproken in de opleidingscommissie. De opleidingscommissie wordt ingelicht over de inhoud van de ingediende papers waarbij gewaakt wordt over de privacy van de bedrijven. De nota wordt, eventueel aangevuld met aanbevelingen vanwege de opleidingscommissie, terug bezorgd aan de cursist. Tijdens het 2 de semester wordt het eindproject uitgewerkt en uitgeschreven in een paper. De paper wordt voorgelegd aan een jury samengesteld uit het docentenkorps, leden van de opleidingscommissie en externe juryleden. 9. Evaluatie Evaluatie over de kennis (theorie en praktijk) gebeurt op het einde van de opleiding via meerkeuzevragen. De paper wordt voorgelegd en gepresenteerd aan de examenjury. Om geslaagd te zijn moet een kandidaat 50 % behalen in het totaal en 50 % op elk onderdeel van de evaluatieprocedure. Een deliberatie en tweede zittijd is voorzien. Intern beroep tegen een ongunstige examenbeslissing kan ingediend worden volgens artikel 63 van het examenreglement van KAHO Sint-Lieven (www.kahosl.be). Hiertoe dient de cursist binnen een termijn van vijf kalenderdagen een formele klacht te richten aan de algemeen directeur van de hogeschool. Dit gebeurt bij voorkeur bij Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 5/

8 aangetekend schrijven waarin de feitelijke omschrijving van de ingeroepen bezwaren wordt opgenomen. 10. Getuigschrift Cursisten die de volledige opleiding hebben gevolgd én een paper aflegden én voor alle drie de onderdelen van de evaluatie slagen krijgen het getuigschrift postgraduaat bio-ecologisch bouwen en Wonen. Cursisten die niet voldoen aan de toelatingsvoorwaarde (min. bachelordiploma) krijgen wel een getuigschrift maar niet met vermelding postgraduaat. III. INSCHRIJVINGSMODALITEITEN 1. Toelatingsvoorwaarden Beschikken over een diploma bachelor of master 2. Inschrijvingsgeld Semester 1 en semester 2 (25 STP): (incl. cursusmateriaal). De cursisten schrijven per academiejaar in via de inschrijvingsmodule van de dienst voortgezette opleidingen (http://dvo.kahosl.be). Na inschrijving ontvangen zij één factuur. Inschrijving is pas definitief na betaling van de factuur. Elke annulering of vervanging van de aangemelde persoon moet SCHRIFTELIJK gemeld worden. 3. Opleidingscheques Opleidingscheques van de Vlaamse gemeenschap worden door onze hogeschool aanvaard. KAHO Sint-Lieven is een erkende opleidingsverstrekker en werd bij het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap geregistreerd onder erkenningsnummer Inlichtingen over opleidingscheques: Indien u met opleidingscheques voor werknemers wenst te betalen, dient u deze persoonlijk op het secretariaat te bezorgen of per aangetekend schrijven toe te zenden. Let wel: Betalen met opleidingscheques voor werknemers kan enkel indien de werknemer de opleiding NIET in opdracht van de werkgever volgt. Bijgevolg dient de factuur aan de cursist geadresseerd te zijn en niet aan het bedrijf! We kunnen geen opleidingscheques voor werknemers aanvaarden als de factuur aan het bedrijf geadresseerd werd. KMO-portefeuille De KMO-portefeuille is een laagdrempelige en interactieve webtoepassing waarlangs ondernemers jaarlijks tot euro subsidies kunnen bekomen voor ondersteuning in hun processen van ondernemen, innoveren en internationaliseren. Voor opleiding kan 50 % van de kostprijs betoelaagd worden tot een maximum van 2500 per kalenderjaar. Meer informatie kan U terugvinden op volgende websites: en f. U moet met de volgende richtlijnen rekening houden: Indien u met KMO-portefeuille (enkel voor KMO-bedrijven!) wenst te betalen, dient u bij de projectaanvraag volgend erkenningsnummer van de KAHO Sint-Lieven te vermelden: DV.O Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 6/

9 KMO-bedrijven die wensen gebruik te maken van deze KMO-maatregel, dienen hun betalingsaanvraag voor KAHO Sint-Lieven via KMO-portefeuille gedaan te hebben binnen 14 dagen nà de inschrijving én ten laatste de dag vóór de start van de cursus. KMO-aanvragen die later dan 14 dagen nà de inschrijving of nà de start van de cursus binnenkomen, kunnen NIET aanvaard worden. IV. PROGRAMMA INHOUD Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 7/

10 A. Duurzame ontwikkeling en toepassing in specifieke vakdomeinen (5 STP = 35u les = 5d van 7u) - De milieuproblematiek begrijpen en de principes van DO en MVO daaruit afleiden. - Duurzame ontwikkeling begrijpen en inzicht krijgen in het globale kader - Inzicht in drie kapitalen en governance (4 dimensies DO) - Inzicht in het basis ideeëngoed en 3 strategieën (efficiëntie, sufficiëntie en herverdelingsvraagstuk intra- en intergenerationeel van behoeften) - Belang van ecologische & sociale economie (voetafdruk, ecologische schuld, MVO) onderkennen. - Vanuit het globale kader DO concrete situaties, dagelijkse thema s en leefstijlen kunnen plaatsen - Vanuit het globale kader DO de link kunnen leggen tussen thema s in het eigen vakdomein en aanverwante domeinen. - Onderscheid kunnen maken tussen het voorwerp van vakdomeinen en handelen. - Aan de hand van vb de impact van ons dagelijkse werkveld in verschillende maatschappelijke sectoren kunnen aantonen - Denk globaal en leidt daaruit lokale maatregelen af. - Streven naar de integratie van economische, sociale en ecologische overwegingen in het dagelijks werkdomein en bedrijfsvoering - Automatische reflectie hebben om te redeneren vanuit duurzaamheid, en de thema s op te nemen in het eigen vakdomein - Duurzame visie met prioriteiten vastleggen en keuzes onderbouwen in het werkveld A1. Duurzame ontwikkeling vanuit de hoogdringendheid - Definitie, context en waarom? - Brundtland, RIO (Agenda21), Johannesburg - ecologisch, sociaal & economisch kapitaal, governance en de strategieën (eff, suff, herverdeling) - ecologische en sociale economie, milieuproblematiek (voetafdruk, MVO) - transities en systeeminnovatie: een leerproces voor verandering) A2. DO en MVO in dagelijkse realiteit van de vakwereld - Vlaamse, federale context - Vlaamse stadsmonitor als vb van visie tot indicatoren - Initiatieven in Vlaanderen - Methoden en instrumenten voor impactstudies (milieu, energie, mobiliteit, socio-economisch ) - Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) - De principes van DO kunnen omzetten in voorwerp (duurzaam plannen en bouwen) en handelen (MVO) in eigen vakdomein, - Ruimtelijke en ecologische impact van eigen vakdomein inzien. - Sociale en ethische impact van ruimtelijke planning en bouwen inzien en belang van DO onderkennen - Basiscondities voor DO in RP & bouwen kennen (draagkracht, draagvlak, contextualiteit) - Met voorbeelden de invloed van gebouwen en de bouwsector op mens, milieu en klimaat kunnen aangeven. - De impact van bouwen en RO op sociale en ethische vlak kennen - Starten vanuit de principes hoe je zelf aan je taak begint. Vanuit lange termijn kijken naar je voorwerk??? van bouwen. de geïntegreerde visie voor de toepassing op uw vakdomein. - Kunnen aangeven waarom het duurzaam bouwen zo belangrijk is. - Kunnen vertalen van Interdisciplinair - Zich bewust zijn van de impact van zijn taak en de impact van zijn eigen gedrag op de duurzaamheid van een gebouw - Sociale bekommernissen implementeren bij het maken van keuzes - Bereid zijn van levenslang te leren en zich bij te scholen om innovaties op te volgen A3. Duurzaam bouwen en wonen - Thema s integreren in consistente visie - Schaalniveaus macro-meso-micro, korte versus lange termijn - Lagen van onderbouw (bodem, watersysteem, geomorfologie) (L1), zachte en harde netwerken, en bovenbouw (nederzetting, morfologie, landschap ) (L1) - Verantwoordelijkheid van alle betrokken actoren (inzicht in plan/bouwproces en uiteindelijk gebruik) -Impact van planning en bouwen op milieu (ruimte, energie- en watergebruik, materialen en afval) en leefstijl, (gebruikers) (L2)

11 - Het belang onderkennen van multidisciplinair denken over stad als eco-systeem (schalen, lagen en domeinen), - Inzicht in driestapdstrategie en Ecopolis-concept denken in eigen vakdomein - Kunnen omgaan met interdisciplinair denken - Verantwoordelijkheidszin -Samenwerkingsbereidheid - Open staan voor nieuwe methoden en innovaties - Kritische ingesteldheid (tov klassiek en duurzaam bouwen) - Ten alle tijde een duurzaam ontwerp nastreven - Transparant werken - Concepten Ecopolis, Eco-city en principes als C2C, CO2-neutraal - Criteria en modellen voor beoordeling duurzaamheid A4. Algemene principes van bio-ecologisch bouwen: - Ecologische aspecten (gezondheid? Ecologie?) - Economische aspecten (basisbehoeften? vraagaanbod in kwantiteit/kwaliteit, Terugverdientijd?) - Sociale aspecten (betaalbaar? wooncomfort in brede betekenis, bereikbaarheid & toegankelijkheid, veiligheid ) - Culturele aspecten (lokale veerkracht en competentie) - Institutionele aspecten (regie, organisatie, burgerzin) - Technische aspecten (technisch haalbaar?) A5. Seminariedag: Integratie van module A Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 9/

12 B. Een gebouw en zijn omgeving: planning, ordening en stedenbouw (4 STP = 28u les = 4d van 7u) C. Een bioecologisch project (Totaal: 9 STP = 63 u les = 9d van 7u) - De principes van de Ecopolisstrategiekader kennen - Het belang van een fysiekecologische en sociale ruimtelijke planning onderkennen - Voorbeeldprojecten van verantwoorde fysiek-ecologische en sociale ruimtelijke planning kennen. - Specifieke toepassingen kennen voor een duurzame groene omgeving van een gebouw - Kennis hebben van het beleids- en juridisch kader - Vanuit de principes van ecologische en sociale ruimtelijke planning de juiste voorstellen kunnen formuleren - Weloverwogen keuzes kunnen maken wat betreft ontwerp en uitvoering in het kader van duurzame planning - Met voorbeelden de impact van ruimtegebruik kunnen illustreren. - Weloverwogen keuzen kunnen maken wat betreft duurzame ontwikkeling van de onmiddellijk omgeving van een gebouw - De weg vinden in en de lacunes herkennen van het beleids- en juridisch kader van ecologische ruimtelijke ordening. - Zich bewust zijn dat duurzaam bouwen verder gaat dan het gebouw alleen. - Zich bewust zijn dat de eerste stap van duurzaam bouwen begint bij de keuze van de locatie van het gebouw - Zich bewust zijn dat naast de ecologische aspecten ook de sociale factor belangrijk is bij duurzame stedenbouw. - Inzicht in de ecologische en sociale ruimtelijke ordening hebben. - Bij lacunes in de wetgeving, actie ondernemen om die te melden en voorstellen ter verbetering aan te brengen. B1. Ruimtelijke ordening: kader en praktijk - Impact van historisch verhaal op ruimtelijke ordening vandaag: problemen, belang en ontwikkelingen - Ruimtelijke structuurplanning (RSV, GRS) en relatie met gewestplannen RUP s, verordeningen, vergunning ez, en themaplannen az (relatie strategisch plannen versus sectoraal plannen en uitvoeringsinstrumenten) B2. Ecologische planning & groene stedenbouw - Principes ecologische en sociale ruimtelijke planning - Strategie Ecopolis - Voorbeeldprojecten - Praktisch: Ruimtelijke uitvoeringsplannen en verkavelingsplannen, hoe duurzame aspecten hierin inbrengen B3. Sociale planning B4. Gebouw en omgeving - Landschap en bodem - Water - Fauna en Flora --> groendaken en groene gevels --> Ecologische tuinen Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 10/

13 C1. Bio-ecologische materiaalkeuze (2 STP = 14u les = 2d van 7u) - Weten wat 'cradle to cradle' bouwen is - Kennis hebben van de verschillende bio-ecologische materialen en gebruiksvoorwaarden - De noodzaak voor het gebruik van bio-ecologische bouwmaterialen onderkennen. - Weten wat een LCA is en weten hoe het werkt - Kennis hebben van het beleids- en juridisch kader - Vanuit de principes van duurzaam bouwen, materialen kunnen voorstellen die de duurzaamheid bevorderen - Weloverwogen keuzes kunnen maken wat betreft ontwerp, uitvoering en materialen in het kader van duurzaam bouwen en wonen. - Duurzame materalen kunnen gebruiken en correct toepassen zodat een hoog kwaliteitsniveau voor het gebouw en de leefomgeving kan bereikt worden. - Cradle to cradle bouwen kunnen toepassen op ontwerpniveau - De weg vinden in en de lacunes herkennen van het beleids- en juridisch kader van bouwen met duurzame materialen - Het cyclische denken toepassen binnen eigen vakdomein - Bij lacunes in de wetgeving, actie ondernemen om die te melden en voorstellen ter verbetering aan te brengen. C11. Keuze van gezonde en milieuverantwoorde bouwmaterialen - Keuze materialen: --> LCA - studies --> Labelling (keuring?) - Wat zijn bio-ecologische materialen --> Hout uit duurzaam beheerde bossen,,,,, - Wat zijn bio-ecologische bouwwijzen --> Houtskeletbouw (+ bestekken) --> Strobalenbouw --> Moderne leembouw,,,,, - Afwerkingsmaterialen C12. Hergebruik en recyclage C13. Huishoudelijk en bouwafval C14. Wettelijk kader: analyse en kritiek C15. Beheer en nazorg C2. Energiezuinig bouwen (2 STP = 14u les = 2d van 7u) - Weten wat koolstofneutraal bouwen is - De verschillende energiebehoeften kennen en weten hoe ze te beheren - De oplossingen kennen om energieverbruik te verminderen in een bestaande woning - Duurzame oplossingen kennen om het energieverbruik tot een minimum te beperken bij zware verbouwingen/nieuwbouw - Kennis hebben van het beleids- en juridisch kader - 'Koolstofneutraal bouwen' kunnen toepassen op ontwerpniveau - Vanuit de principes van duurzaam bouwen, ingrepen kunnen voorstellen om energie te besparen - Weloverwogen keuzes kunnen maken wat betreft ontwerp, uitvoering en technieken in het kader van duurzaam bouwen en wonen - Kunnen uitleggen wat correct isoleren is. - De weg vinden in en de lacunes herkennen van het beleids- en juridisch kader van energiezuinig bouwen. - Het Cyclisch denken toepassen binnen eigen vakdomein - Steeds aandacht hebben voor een correcte afwerking en detaillering - Bij lacunes in de wetgeving, actie ondernemen om die te melden en voorstellen ter verbetering aan te brengen. C21. Stappenplan energiebewust ontwerpen C22. De gebouwenschil C23. Ventilatie C24. Warmte- en koelbehoefte - Transmissie-, warm water en infiltratieverliezen - Statische en dynamische rekenmethodes - Warmteopwekking en afgifte C25. Duurzame energiebronnen C26. Huishoudelijke toestellen C27. Verlichting - Natuurlijke lichtinval, lichthinder - Verlichting en apparatuur C28. Wettelijk kader: analyse en kritiek C29. Beheer en nazorg Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 11/

14 C3. Water (2 STP = 14u les = 2d van 7u) - Weten wat waterneutraal bouwen is - Watergebruik en waterbeheer begrijpen en kennen - De oplossingen kennen om waterverbruik te verminderen in een bestaande woning - Duurzame oplossingen kennen om het waterverbruik tot een minimum te beperken bij zware verbouwingen/nieuwbouw - De technieken kennen om water te laten infiltreren - Het belang van waterinfiltratie onderkennen - Het belang van hergebruik van regenwater onderkennen - De principes van kleinschalige waterzuivering kennen - Kennis hebben van het beleids- en juridisch kader - 'Waterneutraal bouwen' kunnen toepassen op ontwerpniveau - Vanuit de principes van duurzaam bouwen, ingrepen kunnen voorstellen om water te besparen - Weloverwogen keuzes kunnen maken wat betreft ontwerp en technieken in het kader van waterbesparing, buffering en -infiltratie - Duurzame waterbesparende technieken kunnen toepassen zodat een hoog kwaliteitsniveau voor het gebouw en leefomgeving bereikt kan worden. - De weg vinden in en de lacunes herkennen van het beleids- en juridisch kader van duurzaam bouwen vanuit duurzaam waterbeheer. - Het Cyclisch denken toepassen binnen eigen vakdomein - Bij lacunes in de wetgeving, actie ondernemen om die te melden en voorstellen ter verbetering aan te brengen. C31. Waterproblematiek - Overzicht - Evolutie en prognose - Implicaties op wereldschaal en op lokaal niveau C32. Waterbeleid - Europese en Vlaamse regelgeving - Integraal waterbeheer - Afkoppelingsbeleid C33. Hemelwater hergebruik C34. Hemelwater infiltratie C35. Hemelwater buffering C36. Afvalwater- (en rioolwater)zuivering C37. Wettelijk kader: analyse en kritiek C37. Beheer en nazorg C4. Welzijn en - Kennis hebben van de - De impact van materiaalkeuze en - Veiligheids- en C41. Gezond en veilig binnenmilieu Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 12/

15 gezondheid (2 STP = 21u les = 3d van 7u) gezondheidsimpact van materialen - De factoren kennen die impact hebben om het binnenklimaat - Welzijnsindicatoren kennen - Omgevingsindicatoren kennen - De principes van Universal design kennen. - Kennis hebben van het beleids- en juridisch kader gebruikte technieken op de gezondheid van latere bewoners kunnen aantonen met voorbeelden. - Gezondere alternatieven kunnen voorstellen. bv. Voor het creëren van een gezond binnenklimaat. - Gezondheidsimpact van materialen kunnen aantonen met voorbeelden - De gezondheidsimpact van constructies kunnen aantonen met voorbeelden - Het begrip universal design kunnen uitleggen aan de hand van voorbeelden - Universal design opnemen in een eigen ontwerp - De weg vinden in en de lacunes herkennen van het beleids- en juridisch kader van duurzaam bouwen met aandacht voor welzijn en gezondheid gezondheidsregels in acht nemen bij het gebruik van materialen, gereedschappen en toestellen - Toekomstgericht denken bij het ontwerpen van een woning (aanpasbaar, toegankelijk, universal design) - Bij lacunes in de wetgeving, actie ondernemen om die te melden en voorstellen ter verbetering aan te brengen. - Algemeen kader (etikettering) - Vocht - Chemische stoffen - Electro-magnetische velden,,,,, C42. Universal design - Definitie en voorbeelden - De 7 principes van Universal design C43. Ecodesign C44. Woninginrichting C45. Wettelijk kader: analyse en kritiek C5. Integratieoefening (1 STP = 7u les = 1 dag van 7u) - De 4 thema s van bio-ecologisch bouwen integreren in een concrete toepassing - De 4 thema s van bio-ecologisch bouwen kunnen integreren in een concrete toepassing - Te allen tijde de integratie van de 4 thema s van bioecologisch bouwen in een project nastreven. C51. Integratieoefening Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 13/

16 D. Het proces (van ontwerp tot gebruikersfase) volgens de duurzaamheidsprinc ipes (3 STP = 21u les = 3d van 7u) - De logische volgorde van het bouwproces kennen vanaf het ontwerp tot de monitoring - Methodes en instrumenten voor procesmanagement kennen - Het belang van een goede en continue samenwerking tussen de bouwpartners in bouwteams onderkennen - De begrippen Building Informating Model (BIM) en Commissioning kennen - Het nut van een centrale informatieoverdracht via een BIM onderkennen - Het nut van Commissioning onderkennen - Het begrip life cycle costing kennen - Methodes en instrumenten voor milieu-impactstudies kennen - De resultaten van milieuimpactstudies kunnen interpreteren - Kennis hebben van het beleids- en juridisch kader - Zijn taak binnen het gehele bouwproces kunnen plaatsen, de verschillende schakels zien binnen het bouwproces en het ruimter kader waarbinnen dit zich afspeelt - De juiste keuze kunnen maken aan de hand van labels. - De verschillen in labelling, ketenbeheer, milieukeurmerken kunnen aantonen aan de hand van voorbeelden - De juiste keuze kunnen maken aan de hand van milieu-impactstudies - De weg vinden in het beleids- en juridisch kader voor een geïntegreerd planproces. - Nieuwe wegen (kunnen) exploreren voor een geïntegreerd planproces en een voorbeeldfunctie opnemen. - Ten allen tijde een hoge kwaliteit van het gebouw en de leefomgeving nastreven - Zich bewust zijn van zijn taak binnen het bouwproces - Bereid zijn om de nodige expertise binnen te halen om een goed team te vormen - Openheid en transparantie - Bij lacunes in de wetgeving, actie ondernemen om die te melden en voorstellen ter verbetering aan te brengen. D1. Het bouwproces en BIM D2. Bouwteams D3. Commissioning D4. Labelling, ketenbeheer,... D5. Overheidssteun en openbare aanbestedingen D6. Milieu-impactstudies (LCA) - MER, MOBIR, SER Postgraduaat Bio-ecologisch Bouwen en Wonen 14/

17 V. ECTS-FICHES Worden opgesteld in overleg met de docenten tegen september VI. JAARPLANNING De start van de opleiding is voorzien op dinsdag 17 september 2013 en eindigt met de paperverdediging begin juni OO1 Duurzame ontwikkeling en toepassing in specifieke vakdomeinen September-oktober - Inleiding : Op weg naar bouwen en wonen volgens duurzaamheidsprincipes - Duurzame ontwikkeling als prioriteit: bouwen en wonen vs. de milieuproblematiek - Duurzame ontwikkeling als prioriteit: bouwen en wonen vs. maatschappelijk verantwoord ondernemen OO2 Een gebouw en zijn omgeving: planning, ordening en stedenbouw Oktober-november - ruimtelijke ordening - kader en praktijk - Ecologische planning en groene stedenbouw; ontwerpprincipes voor stad en buitengebied - Stedenbeleid en sociale planning OO3 Een bio-ecologisch project December -februari 3.1 Energiezuinig bouwen - energiebewust ontwerpen en verlichting - passiefhuisverhaal in al zijn aspecten - energienetwerken 3.2 Materialen en constructies - bio-ecologsiche materiaalkeuze - bio-ecologische constructies 3.3 Water -rationeel watergebruik 3.4 Welzijn en gezondheid -gezond binnenmilieu -luchtkwaliteit OO4 Het proces (van ontwerp tot gebruikersfase) volgens de duurzaamheidprincipes maart -Het bouwproces -Commissioning als proces labelling -Ketenbeheer en Milieu-impactstudies Examen over de kennis (theorie en praktijk) via meerkeuzevragen. Mei OO 5 Paperverdediging Juni

Industriële wetenschappen Voortgezette opleidingen KAHO Sint-Lieven. Academiejaar 2013-2014

Industriële wetenschappen Voortgezette opleidingen KAHO Sint-Lieven. Academiejaar 2013-2014 Industriële wetenschappen Voortgezette opleidingen KAHO Sint-Lieven Academiejaar 2013-2014 Dienst Voortgezette Opleidingen KAHO Sint-Lieven, Gebroeders De Smetstraat 1, 9000 Gent Preventieadviseur Basismodule

Nadere informatie

Studiegids. Postgraduaat Bio-Ecologisch Bouwen en wonen Duurzaam bouwen en wonen volgens bio-ecologische principes. Academiejaar 2016-2017

Studiegids. Postgraduaat Bio-Ecologisch Bouwen en wonen Duurzaam bouwen en wonen volgens bio-ecologische principes. Academiejaar 2016-2017 Studiegids Postgraduaat Bio-Ecologisch Bouwen en wonen Duurzaam bouwen en wonen volgens bio-ecologische principes Academiejaar 2016-2017 Dit programma kwam tot stand dankzij een intense samenwerking tussen

Nadere informatie

OPLEIDING ENERGIEDESKUNDIGE TYPE A

OPLEIDING ENERGIEDESKUNDIGE TYPE A OPLEIDING ENERGIEDESKUNDIGE TYPE A Contactpersoon (inhoudsdeskundige): via campus Dirk Martens te Aalst: tel.: 053 72 71 70 of per e-mail: dany.verhertbrugge@odisee.be Vanaf het academiejaar 2012-2013

Nadere informatie

Voortgezette opleidingen. Postgraduaatopleidingen en permanente vorming voor industriële wetenschappen en technologie. http://dvo.odisee.

Voortgezette opleidingen. Postgraduaatopleidingen en permanente vorming voor industriële wetenschappen en technologie. http://dvo.odisee. ACADEMIEJAAR 2015-2016 PERMANENTE VORMING Voortgezette opleidingen Postgraduaatopleidingen en permanente vorming voor industriële wetenschappen en technologie http://dvo.odisee.be PERMANENTE VORMING Preventieadviseur

Nadere informatie

OPLEIDING ENERGIEDESKUNDIGE TYPE A

OPLEIDING ENERGIEDESKUNDIGE TYPE A Dienst Voortgezette Opleidingen KAHO Sint-Lieven OPLEIDING ENERGIEDESKUNDIGE TYPE A Contactpersoon (inhoudsdeskundige): via campus Dirk Martens te Aalst: tel.: 053 72 71 70 of per e-mail: dany.verhertbrugge@kahosl.be

Nadere informatie

Postacademische opleiding. Offshore windenergie 2015-2016. Permanente vorming

Postacademische opleiding. Offshore windenergie 2015-2016. Permanente vorming Postacademische opleiding Offshore windenergie 2015-2016 Permanente vorming Tegen 2020 wil België 13% van haar energie uit hernieuwbare energiebronnen halen. Windenergie speelt daarin een cruciale rol.

Nadere informatie

Postacademische opleiding. Offshore windenergie 2015-2016. Permanente vorming

Postacademische opleiding. Offshore windenergie 2015-2016. Permanente vorming Postacademische opleiding Offshore windenergie 2015-2016 Permanente vorming Opleiding Deze opleiding biedt de mogelijkheid om je te verdiepen in de windenergie en kennis op te doen die specifiek is voor

Nadere informatie

Op weg naar bouwen en wonen volgens duurzaamheidsprincipes (1) Erik Rombaut (Docent KU Leuven@ LUCA )

Op weg naar bouwen en wonen volgens duurzaamheidsprincipes (1) Erik Rombaut (Docent KU Leuven@ LUCA ) OPO 1: Duurzame ontwikkeling toegepast in de specifieke domeinen bouwen en wonen (onder voorbehoud van kleine wijzigingen) DATUM van tot lesinhoud LESGEVER 1.1 Openingsles BEB&W 13:15 13:45 Verwelkoming

Nadere informatie

Bemiddeling in Sociale Zaken en in Familiale Zaken

Bemiddeling in Sociale Zaken en in Familiale Zaken 2011-2012 postgraduaat Bemiddeling in Sociale Zaken en in Familiale Zaken www.erasmushogeschool.be partner in de Universitaire Associatie Brussel Het belang van bemiddeling Bemiddeling is vermoedelijk

Nadere informatie

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK - EVC) Departement HB. PBA Bedrijfsmanagement: Accountancy-Fiscaliteit in avondonderwijs

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK - EVC) Departement HB. PBA Bedrijfsmanagement: Accountancy-Fiscaliteit in avondonderwijs Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK - EVC) Departement HB PBA Bedrijfsmanagement: Accountancy-Fiscaliteit in avondonderwijs Academiejaar 2012 2013 1. PROCEDURE 1.1 Aanvragen van je vrijstellingen

Nadere informatie

POSTGRADUAAT TOEGEPAST DIERGEDRAG STUDIEGIDS ACADEMIEJAAR 2014-2015 EN 2015-2016 1 / 10

POSTGRADUAAT TOEGEPAST DIERGEDRAG STUDIEGIDS ACADEMIEJAAR 2014-2015 EN 2015-2016 1 / 10 POSTGRADUAAT TOEGEPAST DIERGEDRAG STUDIEGIDS ACADEMIEJAAR 2014-2015 EN 2015-2016 1 / 10 INHOUD I. DOELSTELLING... 3 1. Maatschappelijke behoefte... 3 2. Doelgroep... 3 II. OPLEIDINGSCONCEPT... 3 1. Opleidingscommissie...

Nadere informatie

Bouwen en milieu. Milieu integreren in uw bouwproject 19 maart 2010, Gent. Arne Daneels, LNE

Bouwen en milieu. Milieu integreren in uw bouwproject 19 maart 2010, Gent. Arne Daneels, LNE Milieu integreren in uw bouwproject 19 maart 2010, Gent (www.voetafdruk.be; wwf) - impact Energie Lucht Bodem Trends Ruimtegebruik - impact Energie Lucht Bodem Trends grondstoffengebruik - afval - impact

Nadere informatie

BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015

BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015 BANABA ZORGMANAGEMENT 2014-2015 INHOUD 04 Doel van de opleiding 05 Banaba zorgmanagement 06 Situering 09 Algemene informatie VOORWOORD Het personeel en de studenten van de bachelor na bachelor opleiding

Nadere informatie

Meer informatie Voor meer praktische informatie over het programma, inschrijvingsmogelijkheden, organisatie,... kan u contact opnemen met:

Meer informatie Voor meer praktische informatie over het programma, inschrijvingsmogelijkheden, organisatie,... kan u contact opnemen met: Meer informatie Voor meer praktische informatie over het programma, inschrijvingsmogelijkheden, organisatie,... kan u contact opnemen met: KaHo Sint-Lieven Dienst Voortgezette Opleidingen (DVO) Tel.: 09/265

Nadere informatie

Bijzondere beroepstitel:

Bijzondere beroepstitel: 2012 2013 Bijzondere beroepstitel: Verpleegkundige gespecialiseerd in de intensieve zorg en spoedgevallenzorg Hogeschool West-Vlaanderen Departement Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 Wouter.Decock@howest.be

Nadere informatie

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2013/2014. navorming. Mentor Klinisch Onderwijs. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2013/2014 navorming Mentor Klinisch Onderwijs Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Navorming Mentor Klinisch Onderwijs Deze opleiding is een samenwerking van het departement Gezondheid en

Nadere informatie

De cursuslijst van Tandem. Cursussen over milieu en duurzaamheid

De cursuslijst van Tandem. Cursussen over milieu en duurzaamheid De cursuslijst van Tandem Cursussen over milieu en duurzaamheid Samengesteld op 1 augustus 2010 door Tandem, Tweekerkenstraat 47, 1000 Brussel Tel: 02 282 19 40 info@tandemweb.be www.tandemweb.be De cursuslijst

Nadere informatie

Management in de non-profit

Management in de non-profit Postgraduaat Management in de non-profit 2015-2016 De sessies vinden plaats in de campus van VIVES HOGESCHOOL BRUGGE. 1 MANAGEMENT IN DE NON-PROFIT Bij non-profit organisaties ligt de belangrijkste klemtoon

Nadere informatie

Management in de non-profit

Management in de non-profit Postgraduaat Management in de non-profit 2015-2016 De sessies vinden plaats in de campus van VIVES HOGESCHOOL BRUGGE. 1 MANAGEMENT IN DE NON-PROFIT Bij non-profit organisaties ligt de belangrijkste klemtoon

Nadere informatie

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE

FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE ACADEMISCH PROGRAMMA POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT KENNIS PRAKTIJK INNOVATIE IMPLEMENTATIE INHOUD POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT MODULE FISCALE RECHTSVAKKEN Pagina 2 tot 7 POSTGRADUAAT FISCAAL RECHT SUMMERSCHOOL

Nadere informatie

BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015

BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015 BANABA INTENSIEVE ZORGEN EN SPOEDGEVALLENZORG 2014-2015 INHOUD 04 Doel van de opleiding 05 Banaba Intensieve zorgen en spoedgevallenzorg 06 Situering van de opleiding 08 Curricula 09 Individueel traject

Nadere informatie

Opleiding 2009-2010 Adviseur in ecorenovatie

Opleiding 2009-2010 Adviseur in ecorenovatie Opleiding 2009-2010 Adviseur in ecorenovatie Kandidatuuroproep Adviseur worden in eco-renovatie In Europa is de bouwsector een van de grootste verbruikers van de natuurlijke rijkdommen, de energie en het

Nadere informatie

DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering

DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering DE VLAAMSE RUIMTELIJKE PLANNINGSPRIJS 2014 Een initiatief van de Vlaamse Vereniging voor Ruimte en Planning Met steun van de Vlaamse Regering 1. vooraf In 2014 organiseert de VRP de Vlaamse Ruimtelijke

Nadere informatie

2 Postgraduaten KHLim + 2 getuigschriften Departement Leefmilieu, Natuur en Energie - Afdeling Milieuvergunningen

2 Postgraduaten KHLim + 2 getuigschriften Departement Leefmilieu, Natuur en Energie - Afdeling Milieuvergunningen 2 Postgraduaten KHLim + 2 getuigschriften Departement Leefmilieu, Natuur en Energie - Afdeling Milieuvergunningen Milieucoördinator B: lesrooster september december (2 dagen per week + eindwerk ): 25 studiepunten

Nadere informatie

OPLEIDINGEN BEHEER VAN WATER IN GEBOUWEN 2008. Voorstelling

OPLEIDINGEN BEHEER VAN WATER IN GEBOUWEN 2008. Voorstelling OPLEIDINGEN BEHEER VAN WATER IN GEBOUWEN 2008 Voorstelling Een nieuwe opleidingscyclus in ecologisch bouwen Bouwen, renoveren of beheren van gebouwen met respect voor het milieu is vandaag onontkoombaar.

Nadere informatie

POSTGRADUAAT Pediatrische revalidatie bij neurologische aandoeningen. Academiejaar 2013-2014 ABBV BOBATH

POSTGRADUAAT Pediatrische revalidatie bij neurologische aandoeningen. Academiejaar 2013-2014 ABBV BOBATH POSTGRADUAAT Pediatrische revalidatie bij neurologische aandoeningen Academiejaar 2013-2014 ABBV BOBATH Inschrijving en inschrijvingsgeld Het studiegeld bedraagt 123 euro per studiepunt plus een vast jaarlijks

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 F 050 38 11 71 www.howest.be Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2013-2014 Inhoud Doel

Nadere informatie

Leden wetenschappelijk comité

Leden wetenschappelijk comité Leden wetenschappelijk comité Prof. Dr. P. Bols, Departement veterinaire fysiologie, Fac. biomedische, farmaceutische en diergeneeskundige wetenschappen, Universiteit Antwerpen Prof. Dr. M. Eens, Departement

Nadere informatie

Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen

Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen Leefmilieu Brussel Afd. Energie, Lucht, Klimaat et Geluid Dpt Ecoconstructie Sophie Duterne 21/04/09 Opleiding voor een ecologische keuze van bouwmaterialen

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2014

OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2014 OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2014 De opleiding Technisch Verantwoordelijke Jeugdopleiding (= TVJO) voor coördinatoren van amateurclubs is één van de trainerscursussen voetbal die door de Voetbalfederatie

Nadere informatie

OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2014

OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2014 OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2014 De opleiding Technisch Verantwoordelijke Jeugdopleiding (= TVJO) voor coördinatoren van amateurclubs is één van de trainerscursussen voetbal die door de Voetbalfederatie

Nadere informatie

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding)

Informatiebrochure. Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) Informatiebrochure Verkorte opleiding: Professionele Bachelor in de Verpleegkunde (Brugopleiding) ACADEMIEJAAR 2012-2013 Inhoud Doel van de opleiding Situering van de opleiding Onderwijsvormen Onderwijsorganisatie

Nadere informatie

U kan inschrijven via de website van KAHO Sint-Lieven: http://dvo.kahosl.be Opgelet: het aantal deelnemers is beperkt tot 10 per reeks.

U kan inschrijven via de website van KAHO Sint-Lieven: http://dvo.kahosl.be Opgelet: het aantal deelnemers is beperkt tot 10 per reeks. Praktisch Inschrijven U kan inschrijven via de website van KAHO Sint-Lieven: http://dvo.kahosl.be Opgelet: het aantal deelnemers is beperkt tot 10 per reeks. Meer informatie Voor administratieve informatie

Nadere informatie

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK)

Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) Leidraad voor aanvragen van vrijstellingen (EVK) GEZ Gezondheidszorg Departement Gezondheidszorg Campus Oude Luikerbaan 79 3500 Hasselt Verantwoordelijke EVK Ann Bancken (ann.bancken@khlim.be) Academiejaar

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur. Inleiding van de dag. Mieke Broeders, directeur. Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid

Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur. Inleiding van de dag. Mieke Broeders, directeur. Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur Inleiding van de dag Mieke Broeders, directeur Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Enter Enter vzw vzw, - Belgiëplein Vlaams Expertisecentrum

Nadere informatie

Opleiding Aquaristiek

Opleiding Aquaristiek DEPARTEMENT VERPLEEGKUNDE EN BIOTECHNOLOGIE Wilgenstraat 32 T +32 51 23 23 30 www.katho.be/hivb B-8800 Roeselare F +32 51 22 82 58 hivb@katho.be Permanente vorming Academiejaar 2012-2013 Opleiding Aquaristiek

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 60 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Management & Organisatie Code C2 Lestijden 60 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Het schematiseren van probleemstellingen. met zelfgedefinieerde klassen werken.

HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Het schematiseren van probleemstellingen. met zelfgedefinieerde klassen werken. STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Informatica Netwerkbeheer (90 studiepunten) Module A1 Basiskennis (4 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module wordt de basiskennis

Nadere informatie

HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Bij Organisatie:

HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Bij Organisatie: STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Boekhouden/Accountancy (90 studiepunten) Module Organisatie en communicatie Plaats van de module in de opleiding: De cursist krijgt zicht op het belang van

Nadere informatie

INNOVEREND ONDERNEMEN

INNOVEREND ONDERNEMEN ACADEMISCH PROGRAMMA INTERUNIVERSITAIR POSTGRADUAAT INNOVEREND ONDERNEMEN VOOR INGENIEURS Innovate Create Design Geef de wereld van morgen mee vorm Het Postgraduaat Innoverend Ondernemen voor ingenieurs

Nadere informatie

kritiekgesprekken voeren.

kritiekgesprekken voeren. STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Bedrijfsbeleid (90 studiepunten) Module Bedrijfspsychologie (9 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module leer je de basisvaardigheden

Nadere informatie

bachelor in de verpleegkunde

bachelor in de verpleegkunde Academiejaar 2014/2015 Werk en behaal je diploma via een brugprogramma bachelor in de verpleegkunde Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Werk en behaal je diploma via een brugprogramma Omdat jij je wilt

Nadere informatie

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek.

Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. Competenties met indicatoren bachelor Civiele Techniek. In de BEROEPSCOMPETENTIES CIVIELE TECHNIEK 1 2, zijn de specifieke beroepscompetenties geformuleerd overeenkomstig de indeling van het beroepenveld.

Nadere informatie

Bijzondere beroepstitel:

Bijzondere beroepstitel: 2012 2013 Bijzondere beroepstitel: Verpleegkundige gespecialiseerd in de geriatrie Hogeschool West-Vlaanderen Departement Rijselstraat 5 8200 Brugge T 050 38 12 77 Wouter.Decock@howest.be Situering van

Nadere informatie

POSTGRADUAAT INNOVEREND ONDERNEMEN VOOR INGENIEURS

POSTGRADUAAT INNOVEREND ONDERNEMEN VOOR INGENIEURS Innovate Create Design POSTGRADUAAT INNOVEREND ONDERNEMEN VOOR INGENIEURS Innovate, design & create Waarom kiezen voor dit postgraduaat? Je maakt op een unieke manier kennis met de industrie door middel

Nadere informatie

Sociale bemiddeling in organisaties

Sociale bemiddeling in organisaties ACADEMIEJAAR 2014-2015 ZEVENDE EDITIE Sociale bemiddeling in organisaties Werken met arbeidsconflicten NIEUW! Vrijstelling module 2 mogelijk BIJSCHOLING Teambemiddeling 13 & 14.11.2014 Sociale bemiddeling

Nadere informatie

Lean Six Sigma Black Belt

Lean Six Sigma Black Belt POST- GRADUAAT Lean Six Sigma Black Belt Ben je geïnteresseerd in het verbeteren van bedrijfsprocessen? Wil je graag aan de slag met procesverbeteren binnen je bedrijf? Laat je onderdompelen in Lean Six

Nadere informatie

Efficiënt presenteren Nederlands Vlot presenteren Frans Vlot presenteren Engels

Efficiënt presenteren Nederlands Vlot presenteren Frans Vlot presenteren Engels Efficiënt presenteren Nederlands Vlot presenteren Frans Vlot presenteren Engels Een voordracht geven, een toespraak houden voor collega s, een kritisch publiek overtuigen of een lezing verzorgen voor vakgenoten,

Nadere informatie

Master in het vennootschapsrecht

Master in het vennootschapsrecht Master in het vennootschapsrecht INTERUNIVERSITAIR PROGRAMMA Faculteit Rechtsgeleerdheid De master in het vennootschapsrecht aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid legt de klemtoon op de grondige uitdieping

Nadere informatie

Het Instituut voor Permanente Vorming stelt voor:

Het Instituut voor Permanente Vorming stelt voor: Het Instituut voor Permanente Vorming stelt voor: VAKDIERENARTS KLEINE HUISDIEREN Academiejaar 2015-2017 Informatie en inschrijvingspakket VOORWOORD Beste Collega, Het diploma van dierenarts biedt een

Nadere informatie

1. D U U R Z A A M B O U W E N. Charline Boyer 02 545 58 35 charline.boyer@confederatiebouw.be

1. D U U R Z A A M B O U W E N. Charline Boyer 02 545 58 35 charline.boyer@confederatiebouw.be 1. D U U R Z A A M B O U W E N Charline Boyer 02 545 58 35 charline.boyer@confederatiebouw.be E CO- C O N S T R U C T I E We leven in een wereld waarin natuurlijke hulpbronnen niet onuitputtelijk blijken,

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Module. Lestijden 160 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Marketing Module Algemene Marketing Code A5 Lestijden 160 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale studiebelasting (in uren) 1 Mogelijkheid tot JA aanvragen vrijstelling

Nadere informatie

Passieve sociale woningen. Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW

Passieve sociale woningen. Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW Passieve sociale woningen Veerle De Meulenaer, burgerlijk ir. Projecten VMSW Passieve sociale woningen Sessie 14 Woonforum 2009 Welkom Demonstratieproject PASW Wat is een Passief Huis? Doelstellingen van

Nadere informatie

Gender en interculturaliteit

Gender en interculturaliteit ECTS-fiche: Gender en interculturaliteit Opleiding: Afstudeerrichting: Opleidingsonderdeel: Studiepunten (ECTS): 3 Taal: Plichtvak/keuzevak: Lerarenopleiding/ BA en MA Pedagogische wetenschappen Niet relevant

Nadere informatie

De opleiding Sociaal - Cultureel Werk (SCW) is een graduaatopleiding binnen een centrum voor volwassenenonderwijs.

De opleiding Sociaal - Cultureel Werk (SCW) is een graduaatopleiding binnen een centrum voor volwassenenonderwijs. 1. Inleiding De opleiding Sociaal - Cultureel Werk (SCW) is een graduaatopleiding binnen een centrum voor volwassenenonderwijs. In onze onderwijsvorm staat de combinatie werken en studeren centraal. Praktijk

Nadere informatie

OPLEIDINGSAANBOD. Starterscursussen. (Behaal het statuut land- of tuinbouwer, vroegere B-cursus)

OPLEIDINGSAANBOD. Starterscursussen. (Behaal het statuut land- of tuinbouwer, vroegere B-cursus) OPLEIDINGSAANBOD Starterscursussen (Behaal het statuut land- of tuinbouwer, vroegere B-cursus) De starterscursussen verlopen i.s.m. en Starterscursus Denk je eraan om een land- of tuinbouwbedrijf op te

Nadere informatie

Neurologische zorg Bijscholing

Neurologische zorg Bijscholing Neurologische zorg In samenwerking met Bijscholing Deze opleiding wil de specifieke deskundigheid bevorderen van huidige en toekomstige neuroverpleegkundigen in het bijzonder maar ook van andere zorgverleners

Nadere informatie

opleidingen energieneutraal bouwen eprojecten

opleidingen energieneutraal bouwen eprojecten opleidingen energieneutraal bouwen eprojecten BEN je mee? Modulaire opleidingscyclus energieneutraal bouwen Vlaanderen zet de route uit met de BEN-doelstellingen. Dit schept enorme kansen, maar vraagt

Nadere informatie

Jouw sportinfrastructuur en omgeving ECOSPORTIEF

Jouw sportinfrastructuur en omgeving ECOSPORTIEF Jouw sportinfrastructuur en omgeving ECOSPORTIEF I. Ecosportief, sporten doe je spoorloos! II. Belangrijke uitdagingen voor de sport III. Ecosportieve instrumenten IV. Ecosportieve infrastructuur en ruimte

Nadere informatie

PROCEDURE/AANVRAAGFORMULIEREN VOOR VRIJSTELLING EVC-EVK (HBO5)

PROCEDURE/AANVRAAGFORMULIEREN VOOR VRIJSTELLING EVC-EVK (HBO5) PROCEDURE/AANVRAAGFORMULIEREN VOOR VRIJSTELLING EVC-EVK (HBO5) DOCUMENT: PER0002 Beheerder document: Daniël Coninckx Versie Datum: 01 november 2014 Procedure voor vrijstelling op basis van EVC EVK 1. Basis

Nadere informatie

Bij het opstellen van een Plan van Aanpak (PvA) is het van belang te onderkennen dat:

Bij het opstellen van een Plan van Aanpak (PvA) is het van belang te onderkennen dat: Plan van Aanpak A. Inleiding Bij het opstellen van een Plan van Aanpak (PvA) is het van belang te onderkennen dat: ieder project uniek van karakter is en daarmee ook het op te stellen PvA; het PvA behoort

Nadere informatie

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat

FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat FAQ Frequently Asked Questions Master na master Notariaat TOELATINGSVOORWAARDEN... 1 INSCHRIJVING... 2 STUDIETRAJECT... 2 STAGE... 4 WERKEN EN STUDEREN... 4 CURSUSMATERIAAL... 5 LESSENROOSTER... 5 EXAMENS...

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM

IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM IN ZES STAPPEN MVO IMPLEMENTEREN IN UW KWALITEITSSYSTEEM De tijd dat MVO was voorbehouden aan idealisten ligt achter ons. Inmiddels wordt erkend dat MVO geen hype is, maar van strategisch belang voor ieder

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

BRUGOPLEIDING VERPLEEGKUNDE 2015-2016

BRUGOPLEIDING VERPLEEGKUNDE 2015-2016 BRUGOPLEIDING VERPLEEGKUNDE 2015-2016 INHOUD 04 Doel van de opleiding 06 Situering van de opleiding 08 Curricula 13 Algemene informatie 16 Hoe te bereiken? VOORWOORD Het personeel en de studenten van de

Nadere informatie

1. CVO Lethas Brussel

1. CVO Lethas Brussel 1. CVO Lethas Brussel Onze onderwijsinstelling wordt gesubsidieerd door het departement onderwijs van het ministerie van de Vlaamse gemeenschap in het kader van volwassenenonderwijs en reikt officiële

Nadere informatie

een merknaam tot stand brengen. een overzichtelijke, realistische marketingplanning opmaken.

een merknaam tot stand brengen. een overzichtelijke, realistische marketingplanning opmaken. STUDIEFICHE CVO DE AVONDSCHOOL Opleiding HBO5 Bedrijfsbeleid (90 studiepunten) Module Marketing (9 studiepunten) Plaats van de module in de opleiding: In deze module leer je de basisvaardigheden van schriftelijke,

Nadere informatie

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

Academiejaar 2014/2015. bachelor. ergotherapie. ergotherapie. Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Academiejaar 2014/2015 bachelor ergotherapie ergotherapie Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen Bachelor ergotherapie ergotherapie Je ideale opleiding kiezen uit het ruime aanbod aan onze hogeschool is

Nadere informatie

Curriculum mapping als wegwijzer voor docent en opleiding

Curriculum mapping als wegwijzer voor docent en opleiding Curriculum mapping als wegwijzer voor docent en opleiding Nicole Totté Ann Pittomvils Dienst Onderwijsprofessionalisering en ondersteuning KU Leuven 14 september Samenhang Hoe helder verwoorden wat de

Nadere informatie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie

Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie B Projectoproep Kankerplan Actie 24 : Wetenschappelijke analyse in de onco-geriatrie Inleiding Deze projectoproep kadert binnen de verderzetting van Actie 24 van het Kankerplan: Steun aan pilootprojecten

Nadere informatie

De brugopleiding beoogt om verpleegkundigen die al in het bezit zijn van een diploma Gebrevetteerde

De brugopleiding beoogt om verpleegkundigen die al in het bezit zijn van een diploma Gebrevetteerde DE HOGESCHOOL MET HET NETWERK 2013 2014 brugopleiding Professionele bachelor Verpleegkunde PXL - Healthcare vlot serieus 2 De brugopleiding beoogt om verpleegkundigen die al in het bezit zijn van een diploma

Nadere informatie

OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2015

OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2015 OPLEIDING: TVJO amateur: Organisatie VJ 2015 De opleiding Technisch Verantwoordelijke Jeugdopleiding (= TVJO) voor coördinatoren van amateurclubs is één van de trainerscursussen voetbal die door de Voetbalfederatie

Nadere informatie

Dag van het Onderwijs 2013

Dag van het Onderwijs 2013 Dag van het Onderwijs 2013 Samenwerken over campussen en opleidingen heen: projectwerk met multidisciplinaire teams Pauline De Somer, Stefan Boeykens, Ralf Klein OOF-project 2011/24* 28 november 2013 *

Nadere informatie

Specifieke lerarenopleiding

Specifieke lerarenopleiding Aanvraag tot vrijstelling van een of meerdere modules. Algemene informatie De directie van het centrum kan vrijstellingen van opleidingsonderdelen (modules) verlenen. Deze kunnen leiden tot studieduurverkorting.

Nadere informatie

Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs

Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Bachelor in het onderwijs: secundair onderwijs Procedure aanvraag vrijstellingen in het kader van eerder verworven kwalificaties (EVK) eerder verworven competentie (EVC) Voor een diploma bachelor in het

Nadere informatie

Bachelor in de bouw. Competentiematrix. X Opleiding prof. Ba BO Opleiding prof. Ba EM

Bachelor in de bouw. Competentiematrix. X Opleiding prof. Ba BO Opleiding prof. Ba EM 1 Bachelor in de bouw Competentiematrix Departement IW&T Doc. Nr. Rev. Nr. Toepassingsgebied X Opleiding prof. Ba BO Opleiding prof. Ba EM Opleiding prof. Ba EO-ICT Opleiding prof. Ba LV Het doel van de

Nadere informatie

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde

Academiejaar 2008-2009. Programmagids. Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Academiejaar 2008-2009 Programmagids Verpleegkunde (PBA) 1eBa verpleegkunde Opleidingsonderdeel Groep Stp Semester Deeltijds (OO)Filosofie - ethiek - recht 7.0 2 (OA) Filosofie 2.0 2 1282008 2 6 Opleidingsonderdeel

Nadere informatie

POST- GRADUAAT. professionele coach

POST- GRADUAAT. professionele coach POST- GRADUAAT professionele coach POSTGRADUAAT PROFESSIONELE COACH Je wil coaching inzetten als een krachtig instrument om resultaten te verbeteren, en communicatie en samenwerking te optimaliseren? Je

Nadere informatie

Voltijds deskundige (m/v) Ruimtelijke ordening -

Voltijds deskundige (m/v) Ruimtelijke ordening - De gemeente Kapellen is een dynamische gemeente van ca. 26.000 inwoners, gelegen midden in het groen. Kapellen beschikt over heel wat troeven, zowel op sportief, cultureel als sociaal vlak. Voor de verdere

Nadere informatie

De VTS-denkcel golf bestaat uit vertegenwoordigers van de VTS, de VVG en de PGA of Belgium.

De VTS-denkcel golf bestaat uit vertegenwoordigers van de VTS, de VVG en de PGA of Belgium. 1. WIE KAN INITIATOR WORDEN? De kandidaat moet: - een golfer zijn met hcp 18.4 of beter, 4 weken voor start van de opleiding (opleiding start op 12/12/15). - geboren zijn in het jaar 1999 of vroeger. -

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE VOOR KANDIDAAT STUDENTEN MASTER OF SCIENCE IN DE REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE

INFORMATIEBROCHURE VOOR KANDIDAAT STUDENTEN MASTER OF SCIENCE IN DE REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE INFORMATIEBROCHURE VOOR KANDIDAAT STUDENTEN MASTER OF SCIENCE IN DE REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE voor afgestudeerden van de masteropleiding lymfedrainage en oncologische fysiotherapie aan

Nadere informatie

Fase 2-formulier voor ECTS-fiche opleidingsonderdeel

Fase 2-formulier voor ECTS-fiche opleidingsonderdeel Fase 2-formulier voor ECTS-fiche opleidingsonderdeel Gebruik dit formulier voor de omschrijving van elk opleidingsonderdeel dat nog moet ingevoerd worden of dat grondig aangepast wordt. Gebruik voor een

Nadere informatie

ECTS- FICHE. Via secretariaat en/of website. Bij aanvang van dit opleidingsonderdeel dient de cursist over de volgende competenties te beschikken:

ECTS- FICHE. Via secretariaat en/of website. Bij aanvang van dit opleidingsonderdeel dient de cursist over de volgende competenties te beschikken: HBO5 Orthopedagogie ECTS- FICHE ECTS-Fiche Doelgroepen B Code: Doelgroepen B Academiejaar: 2015-2016 Studietijd: 40 lestijden Deliberatie: mogelijk Vrijstelling: mogelijk Onderwijstaal: Nederlands Lector(en):

Nadere informatie

Evaluatie vormingen welzijn op het werk

Evaluatie vormingen welzijn op het werk Evaluatie vormingen welzijn op het werk Context evaluatie Opdracht gever: FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg Directie humanisering van de arbeid Uitvoering: Engender vzw www.engender.eu Bronnen

Nadere informatie

Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling

Steunpunt duwobo. provincie West-Vlaanderen: voorstelling Steunpunt duwobo provincie West-Vlaanderen: voorstelling Wat is het steunpunt duwobo? Steunpunt duurzaam wonen en bouwen Gegroeid vanuit de transitiearena duurzaam wonen en bouwen (Vlaams platform) Naar

Nadere informatie

DIABETESZORG * Referentieverpleegkundige diabeteszorg * Diabeteseducator

DIABETESZORG * Referentieverpleegkundige diabeteszorg * Diabeteseducator DEPARTEMENT VERPLEEGKUNDE EN BIOTECHNOLOGIE Wilgenstraat 32 T +32 51 23 23 30 www.katho.be/hivb B-8800 Roeselare F +32 51 22 82 58 hivb@katho.be Permanente vorming Academiejaar 2011-2012 DIABETESZORG *

Nadere informatie

Opleiding tot Webdesigner Schooljaar 2015-2016 Leerplan TSO 3 Webdesigner Grafische Technieken (06-07/1696/N/G)

Opleiding tot Webdesigner Schooljaar 2015-2016 Leerplan TSO 3 Webdesigner Grafische Technieken (06-07/1696/N/G) Schooljaar 2015-2016 Leerplan TSO 3 Webdesigner Grafische Technieken (06-07/1696/N/G) Inleiding De opleiding Webdesigner richt zich tot volwassenen met interesse voor een job als webdesigner/graficus.

Nadere informatie

gids en reisleider Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie.

gids en reisleider Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie. gids en reisleider Campus Diest Campus Aarschot Boudewijnvest 3 Schoolstraat 1 3290 DIEST 3200 AARSCHOT 013 35 09 90 016 55 34 23 www.deoranjerie.be info@deoranjerie.be INHOUDSTAFEL 1. Voorwoord... pg.

Nadere informatie