Ideeënboek Ouderbetrokkenheid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ideeënboek Ouderbetrokkenheid"

Transcriptie

1 Ideeënboek Ouderbetrokkenheid Eindhoven, maart 2005 Martine van Dijk Simone van der Loo Muriël Meurs Elke Pijnenburg José van Zelst 2005 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektrisch mechanisch, door fotokopieën opnamen, of op enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Procesmanager sluitende aanpak Spil, Hanny Versluis. Voor informatie, die nochtans onvolledig of onjuist mocht zijn opgenomen, kan de Procesmanager sluitende aanpak Spil, in generlei opzicht verantwoordelijkheid op zich nemen. Voor eventuele verbeteringen van de opgenomen gegevens houdt zij zich gaarne aanbevolen.

2 VOORWOORD Als afstuderende studenten van de opleiding Sociaal Pedagogische Hulpverlening, hebben wij voor ons afstudeerproject de opdracht gekregen een protocol ouderbetrokkenheid te ontwikkelen voor Spilcentra in Gemeente Eindhoven. Deze opdracht is ontstaan in navolging van de ontwikkelingen rondom het Pedagogisch Raamplan, waarin beschreven staat dat er gestreefd wordt naar het werken met dezelfde protocollen. Een thema waarbij gestreefd wordt naar het werken volgens dezelfde richtlijnen, is ouderbetrokkenheid. Het thema ouderbetrokkenheid is één van de onderwerpen binnen de ontwikkelingen van het Spilconcept, waar de Kennisbrug Spil zich mee bezig gehouden heeft. De Kennisbrug Spil is een tijdelijk samenwerkingsverband tussen Fontys Hogescholen en Loket W, met als doel kennisontwikkeling en beroepsinnovatie. De Kennisbrug Spil heeft ook onderzoek gedaan naar het onderwerp ouderbetrokkenheid. Het is gebleken dat er vele verschillende opvattingen zijn m.b.t. ouderbetrokkenheid. Toch moeten de verschillende partners, met hun verschillende opvattingen, binnen een Spilcentrum hierin eenduidigheid bereiken. Ze moeten op een eenduidige manier ouders benaderen, dit is ook bevorderlijk voor de samenwerking tussen de medewerkers onderling. Namens de Kennisbrug Spil heeft Jos Speetjens ons daarom de opdracht gegeven om een middel te ontwerpen waar mee gewerkt kan worden binnen een Spilcentrum om eenduidigheid te bereiken. Wij hebben ten eerste een protocol ontworpen waarin de vragen en discussievragen staan die besproken moeten worden om eenduidigheid te bereiken m.b.t. ouderbetrokkenheid. Daarnaast hebben we dit ideeënboek ouderbetrokkenheid ontworpen, waarin ideeën staan om ouderbetrokkenheid binnen Spilcentra vorm te geven. Dit is een belangrijk hulpmiddel om eenduidigheid te bereiken en dit in praktijk vorm te geven. Van deze twee producten is ook een digitale versie op CD-ROM, voor het gebruiksgemak. Tenslotte hebben we een drietal posters ontworpen, om het onderwerp ouderbetrokkenheid binnen Spilcentra nog meer onder de aandacht te brengen, vooral bij ouders. Dit totaalproduct moet er toe leiden dat ouderbetrokkenheid binnen Spilcentra bespreekbaar is, besproken wordt, en vormgegeven wordt, met inzet van alle betrokken partijen. Dit totaalproduct wordt geïmplementeerd door Hanny Versluis, procesmanager sluitende aanpak Spil. Voor vragen m.b.t. dit product kunt u met haar telefonisch contact opnemen: Martine van Dijk Simone van der Loo Muriël Meurs Elke Pijnenburg José van Zelst Afstudeergroep Fontys Hogescholen Sociaal Pedagogische Hulpverlening Maart

3 GEBRUIKSAANWIJZING - Dit ideeënboek is bedoeld voor alle partners die betrokken zijn bij het Spilcentrum. - Met ouder(s) wordt in dit ideeënboek ook opvoeder of verzorger bedoeld. - Met professional(s) wordt in dit ideeënboek bedoeld: medewerkers binnen het Spilcentrum die in contact komen met ouders en kinderen. - De ideeën in het ideeënboek zijn per hoofdstuk in alfabetische volgorde opgesomd. - Per Spilcentrum is zowel een schriftelijke als een digitale versie van dit ideeënboek aanwezig. - Dit ideeënboek is van toepassing op alle Spilcentra binnen gemeente Eindhoven. - In dit ideeënboek wordt onderscheid gemaakt in communiceren, informeren, participeren en beïnvloeden. - In dit ideeënboek staan ideeën, tips, suggesties en voorbeelden met betrekking tot ouderbetrokkenheid. - Dit ideeënboek kan professionals inspireren en/ of helpen bij de rol van ouders en het vormgeven van ouderbetrokkenheid binnen Spilcentra in Eindhoven. - Naast dit ideeënboek is er een protocol ouderbetrokkenheid. Dit protocol met betrekking tot ouderbetrokkenheid wordt ingevuld, waarbij dit ideeënboek een belangrijk hulpmiddel is. - Dit ideeënboek wordt gelezen voordat het protocol ouderbetrokkenheid wordt ingevuld. Het lezen van het ideeënboek is een onderdeel uit het stappenplan van het protocol. - Bij dit ideeënboek is een literatuurlijst toegevoegd met gebruikte literatuur met betrekking tot ouderbetrokkenheid. 2

4 INHOUDSOPGAVE VOORWOORD... 1 GEBRUIKSAANWIJZING 2 INHOUDSOPGAVE.. 3 INLEIDING. 6 Doelstelling Spilcentra 7 De geschiedenis en totstandkoming van ouderbetrokkenheid 7 Definitie ouderbetrokkenheid.. 7 Informeren, participeren en beïnvloeden 7 1. VISIE EN DOELSTELLINGEN 8 Het formuleren van een doel volgens het SMART model DOELGROEPANALYSE 9 Aantal dagdelen dat het kind op het Spilcentrum is 9 Competenties... 9 Geslachtsverhoudingen 9 Gezinssamenstelling 10 Leeftijd 10 Met welke reden/ insteek ouders hun kind naar het Spilcentrum brengen. 10 Met welke reden/ insteek ouders naar het Spilcentrum komen Nationaliteit/ cultuur/ taal Normen en waarden 12 Opvattingen van ouders over het Spilcentrum en professionals. 12 Opvoeding Religie/ geloof 13 Sociaal netwerk Sociale klasse/ Financiën/ Werk. 13 Verwachtingen 13 Het balansmodel. 14 Stress - integratief model van Bosma en Hosman COMMUNICEREN 17 Verbale communicatie 18 Non- verbale communicatie 20 Omgaan met ouders en diversiteit INFORMEREN Brievenbus Folder/ tijdschriften. 22 Intake Introductiebijeenkomst 23 Kalender.. 23 Kunstmuur Mededelingenbord/ prikbord Nieuwsbrief. 24 Rapportages. 24 Spil - gids.24 3

5 Spilkrant Voorlichtingsbijeenkomst/ themabijeenkomst 25 Website PARTICIPEREN. 27 Allochtone professionals. 27 Autochtone professionals Beurs 28 Bezoek avond.. 28 Brigadier ouders/ klaar - over ouders.. 28 Buurt/ Spilvereniging.. 28 Contact bij de poort / contact bij het brengen en halen 29 Contact ouders 29 Contactschriftje Cursussen 29 Documentatieruimte/ ouderkamer Feestdagen/ themafeesten 30 Gesloten deuren Huisbezoeken.. 31 Hulpouders.. 31 Inloopdagen Lotgenotencontact Meegaan/ helpen/ organiseren van activiteiten Meedenken, meehelpen, mee organiseren van de inrichting van het Spilcentrum. 33 Naborrel Oase. 33 Open dagen.. 34 Open deuren 34 Oppasouders Op stap 35 Opvoedingsondersteuning Ouder als vrijwilliger.. 36 Ouderavond. 36 Ouder bedankdag Ouderbijdrage. 36 Oudergesprekken 37 Ouderinloop 37 Overblijfouders Rapportage besprekingen 38 Registreren van oudercontacten.. 38 Speelinloop. 38 Spelinloop Spelotheek Sportgroepje 39 Spreekuur 39 Telefonisch contact. 39 Tentoonstelling op het Spilcentrum met spullen van thuis. 39 VHT (Video Home training).. 40 VIB( Video Interactie Begeleiding) 40 Vieren van verjaardagen. 40 Welkom/ afscheid kinderen en professionals. 40 Werkjes mee naar huis geven. 41 Werving van ouders 41 Workshops geven

6 6. BEÏNVLOEDEN. 42 Aanwezigheid ouders bij besprekingen.. 42 Activiteitencommissie/ ouderwerkgroep 42 Contactpersoon/ vertrouwenspersoon. 42 Keuzelijst 43 Klachtenreglement.. 43 Medezeggenschapsraad.. 43 Ouders als beheerder van financiën 43 Oudercommissie. 44 Vragenlijst/ enquête voor ouders 44 LITERATUURLIJST.. 45 COLOFON

7 INLEIDING Dit is een ideeënboek met betrekking tot ouderbetrokkenheid voor Spilcentra in de gemeente Eindhoven. Dit ideeënboek is bedoeld voor alle partners die betrokken zijn bij Spilcentra. In dit ideeënboek staan tips, ideeën en suggesties voor het vormgeven van ouderbetrokkenheid binnen Spilcentra. Ieder Spilcentrum kan door middel van dit ideeënboek ouderbetrokkenheid vormgeven. Het ideeënboek is openbaar. Hiermee wordt bedoeld dat het ideeënboek voor alle betrokken partners en alle ouders binnen het Spilcentrum in te zien is. Het doel van dit ideeënboek is het vormgeven van ouderbetrokkenheid binnen de Spilcentra door de professionals en ouders. Verder is het ideeënboek een hulpmiddel bij het invullen van het protocol. Dit ideeënboek kan professionals inspireren en/ of helpen bij het komen tot ideeën over de rol van ouders in het Spilcentrum. Het is de bedoeling dat door middel van het protocol een gezamenlijke visie en doelstelling over ouderbetrokkenheid ontwikkeld wordt. Door een gezamenlijke visie te hebben en deze ook uit te dragen, ontstaat er eenduidigheid binnen het Spilcentrum. Wanneer er eenduidigheid is binnen het Spilcentrum is dit voor ouders en kinderen prettig. Kinderen en ouders worden op een eenduidige manier benaderd door de professionals. Ze weten wat ze kunnen verwachten van het Spilcentrum en de professionals. Ouders kunnen op een consequente en duidelijke manier geïnformeerd en betrokken worden en invloed uitoefenen op de zaken omtrent henzelf, het kind en het Spilcentrum. Binnen het Spilcentrum zijn ouders en professionals partners. Daarom is het belangrijk om in te spelen op de behoeften van de ouders. Wel is de ouder de eerst verantwoordelijke voor de opvoeding van het kind. Ook binnen het Spilcentrum zijn ouders eerstverantwoordelijken. Alle partners werken uiteindelijk in het belang van het kind. Daarnaast kan het werken binnen een Spilcentrum niet los gezien worden van multicultureel werken. Binnen het Spilcentrum hebben professionals te maken met allochtone kinderen, ouders en professionals. Verschillen in cultuur zorgen voor een gevarieerd leefklimaat. Wanneer het nodig is en wanneer ouders hier behoefte aan hebben, is het belangrijk rekening te houden met cultuurverschillen en taalverschillen. Een theorie die te maken heeft met de omgeving van personen is de systeemtheorie. 1 De definitie van deze theorie is: de werkelijkheid kan gezien worden als samengesteld uit eenheden (systemen) van allerlei aard en op alle mogelijke niveaus. Systemen zijn intern opgebouwd uit componenten die in onderlinge relatie tot elkaar staan. Veel systemen vertonen wisselwerking met hun omgeving. Het belangrijkste systeem waar kinderen in zitten is het gezin. Het gezin is de directe omgeving van het kind. Omdat het gezin het belangrijkste systeem van de kinderen is, is het belangrijk om hiermee samen te werken. Het is belangrijk om het contact met het gezin te hebben en te onderhouden en dat dit contact aansluit bij de behoefte van het gezin. Interne communicatie is erg belangrijk. Het gaat erom een netwerk rondom een kind te maken. Professionals kunnen er voor kiezen om door middel van deze theorie invulling te geven aan het werken met ouders en kinderen binnen het Spilcentrum. 1 6

8 Doelstelling Spilcentra Een Spilcentrum heeft als doel om een versterking te zijn van de pedagogische infrastructuur van kinderen in de leeftijd van 0 tot 12 jaar. In een Spilcentrum wordt wijkgericht gewerkt en worden optimale ontwikkelingskansen geboden aan kinderen en opvoedingsondersteuning op maat aan ouders. Men werkt in een Spilcentrum intensief samen met partners die betrokken zijn bij de ontwikkeling van kinderen in de leeftijd van 0 tot 12 jaar, omdat het Spilcentrum het ontstaan van breukvlakken in de ontwikkeling van het kind wil voorkomen. De geschiedenis en totstandkoming van ouderbetrokkenheid De ontwikkeling van ouderbetrokkenheid is gegaan van een situatie waarin ouders niets te zeggen hadden en niet betrokken werden, tot de situatie waarin ouders mee weten, mee doen, mee denken, mee leren en mee beslissen. Hier is echter nog niet altijd sprake van samenwerking. In de huidige situatie wordt hieraan gewerkt; de professional ziet zichzelf als partner van de ouder in de opvoeding. De discussie die gaande is, is dat de ouder de 1 e verantwoordelijke is voor het kind, en dat de professionals partner in opvoeding zijn. Het gaat hierbij om partnerschap; samenwerking. Definitie ouderbetrokkenheid Het begrip ouderbetrokkenheid wordt op verschillende manieren gedefinieerd en is herhaaldelijk veranderd. Na het lezen van enkele theorie (zie blz. 45/ 46) is tot een eigen definitie gekomen. Dit is de definitie die in dit ideeënboek toegepast wordt: De verschillende rollen van ouders bij het handelen van de professionals waarmee hun kind te maken heeft. Deze rollen worden ingevuld door middel van communiceren, informeren, participeren en het beïnvloeden van de gang van zaken. Bij ouderbetrokkenheid kan het gaan om het eigen kind en de rol van ouders daarin. Het kan ook gaan om groepen kinderen en de rol daarin van ouders tezamen. Informeren, participeren en beïnvloeden In dit ideeënboek wordt onderscheid gemaakt in informeren, participeren en beïnvloeden. Deze volgorde is gemaakt aan de hand van de mate waarin ouders betrokken worden. Het eerste niveau van ouderbetrokkenheid is informeren. Ouders kunnen informatie geven en ontvangen. Het tweede niveau van ouderbetrokkenheid is participeren. Onder participeren wordt verstaan dat ouders meedenken, meedoen, mee weten en mee leren binnen het Spilcentrum. Het derde niveau en hoogste niveau van ouderbetrokkenheid is beïnvloeden. Zij kunnen invloed uitoefenen op de ontwikkelingen in het Spilcentrum, meebeslissen. 7

9 1. VISIE EN DOELSTELLINGEN Het formuleren van een doel volgens het SMART model. Specifiek: Het doel vermeldt wat er precies bereikt moet worden. Meetbaar: Het doel moet meetbaar zijn. Er moet gemeten kunnen worden of het doel behaald is. In de formulering moet dan ook een woord staan dat meetbaar is (bijvoorbeeld opnoemen, aantonen). Actueel: Het is belangrijk dat het doel nu van toepassing is. Er moet nu iets bereikt worden, en het moet een meerwaarde hebben. Realiseerbaar: Het moet mogelijk zijn om het doel te behalen. Vraag niet te veel van de professionals en ouders. Ben realistisch. Tijdsgebonden: Het doel moet de tijd aangeven waarbinnen het doel bereikt wordt. VISIE EN DOELSTELLING 8

10 2. DOELGROEPANALYSE Hieronder staan factoren van ouders beschreven die bijdragen aan de rol die ouders kunnen hebben binnen een Spilcentrum. Er wordt bij iedere factor een korte uitleg gegeven en waar mogelijk enkele voorbeelden genoemd. Aantal dagdelen dat het kind op het Spilcentrum is Wanneer kinderen vaak op het Spilcentrum aanwezig zijn, zullen ouders ook vaak aanwezig zijn. De rol van ouders zal hierdoor groter zijn. Wanneer kinderen minder vaak aanwezig zijn op het Spilcentrum, zullen ouders ook minder vaak aanwezig zijn. De rol van ouders zal hierdoor kleiner zijn. Competenties Competenties en participatie zijn nauw met elkaar verbonden. Door middel van participatie van ouders kunnen competenties zich ontwikkelen. Als ouders zich competent noemen dan is de positie die zij innemen ten aanzien van professionals sterker. Omdat niet alle ouders het gevoel hebben competent te zijn, is het belangrijk dat de professionals met ouders werken en niet voor ouders. Professionals kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van competenties van ouders, en andersom. Voorbeelden van competenties: - Aanpassingsvermogen - Aanspreken op gedrag - Ambitie - Anticiperen - Beheersing operaties - Besluitvaardigheid - Betrokkenheid - Creativiteit - Delegeren - Durf - Energie - Flexibiliteit - Initiatief - Integriteit - Kostenbewust handelen - Leervermogen - Leiderschap - Luisteren - Mondelinge uitdrukkingsvaardigheid - Motiveren - Netwerkvaardigheid - Onafhankelijkheid - Overtuigingskracht - Plannen en organiseren - Prestatiemotivatie - Resultaatgerichtheid - Samenwerken - Stressbestendigheid - Taakgericht aansturen - Vasthoudendheid - Zelfinzicht - Zelfontwikkeling DOELGROEPANALYSE Geslachtsverhoudingen Ouders kunnen verschillende opvattingen over het geslacht hebben. Zij kunnen vrouwen en mannen op een verschillende manier benaderen en de positie van vrouwen en mannen op een andere bekijken. Dit kan te maken hebben met de cultuur van ouders. Het is belangrijk om duidelijkheid te krijgen over de geslachtsverhoudingen, zodat daar in de omgang met ouders rekening mee gehouden kan worden. 9

11 Gezinssamenstelling Afhankelijk van de grootte van het gezin, beïnvloedt dit de rol van ouders binnen het Spilcentrum. Hierbij kan gedacht worden aan het aantal kinderen en het aantal ouders dat een gezin telt. Leeftijd De leeftijd van ouders beïnvloedt de rol van ouders binnen het Spilcentrum. De leeftijd van ouders is een factor die hun levensstijl bepaalt. Met welke reden/ insteek ouders hun kind naar het Spilcentrum brengen Hieronder een aantal redenen waarom ouders hun kind naar het Spilcentrum kunnen brengen. De reden waarom ouders hun kind naar het Spilcentrum brengen, is vaak verschillend. Hiermee moet rekening gehouden worden in de omgang met ouders. - Leerplicht: alle kinderen hebben leerplicht. Wanneer de ouders alleen voor deze reden hun kind naar school brengen, is het zo dat ze het doen omdat het moet. Deze ouders zullen een minder grote hebben binnen het Spilcentrum. - Werken/ studie: als beide ouders werken/ studeren, brengen zij hun kind vaak naar het Spilcentrum. Ouders willen graag weten wat hun kind gedurende de dag heeft gedaan, en door wie de kinderen worden opgevangen. - Tijd voor zichzelf: soms hebben ouders tijd voor zichzelf nodig. Wanneer dit het geval is, is het belangrijk om dit te respecteren. Ouders krijgen dan het gevoel dat ze gerespecteerd worden in hun keuze. - Ontwikkeling van het kind (sociaal, emotioneel, didactisch): ouders kunnen hun kind naar het Spilcentrum brengen, omdat ze de ontwikkeling van het kind willen stimuleren. Hierbij is het belangrijk om ouders te informeren over de ontwikkeling van hun kind, en ze hierbij ook te betrekken. - Problemen in de ontwikkeling/ opvoeding van het kind: wanneer er problemen zijn in de opvoeding of de ontwikkeling van het kind, kunnen kinderen ook bij het Spilcentrum terechtkomen. Hierbij is het heel belangrijk dat ouders weten waar en bij wie ze terechtkunnen met bepaalde problemen. - Voorbereiding basisonderwijs: kinderen kunnen op het Spilcentrum voorbereid worden op het basisonderwijs (peuterspeelzaal). Dit kan een reden voor ouders zijn om hun kind naar het Spilcentrum te brengen. - Voorbereiding voortgezet onderwijs: kinderen kunnen op het Spilcentrum voorbereid worden op het voortgezet onderwijs (basisschool groep 8). Dit kan een reden voor ouders zijn om hun kind naar het Spilcentrum te brengen. - Meer speelmogelijkheden: niet alle ouders hebben thuis veel speelgoed voor hun kind. Ook zijn er ouders die niet weten hoe ze met hun kind kunnen spelen. Daarom brengen sommige ouders hun kind naar het Spilcentrum zodat zij meer speelmogelijkheden hebben. - Nederlandse taal /cultuur leren kennen: bepaalde ouders vinden het heel belangrijk dat hun kind en zij zelf de Nederlandse taal en cultuur leren kennen. Wanneer ouders om deze reden hun kind naar het Spilcentrum brengen, moet dit erg gestimuleerd worden. DOELGROEPANALYSE 10

12 Met welke reden/ insteek ouders naar het Spilcentrum komen De reden waarom ouders naar het Spilcentrum komen, is vaak verschillend. Hieronder een aantal redenen waarom ouders zelf naar het Spilcentrum komen. - Het opdoen van sociale contacten; - Meer materiële mogelijkheden dan thuis (computer, sporthal); - Vrijetijdsbesteding; - Ontspanning; - Om te leren (cursus, voorlichting); - Om informatie te geven en te krijgen; - Voor het kind (Op stap, hulp ouder); - Om invloed uit te oefenen (medezeggenschapsraad, oudercommissie); - Advies vragen. Nationaliteit/ cultuur/ taal Het percentage allochtonen - autochtonen ouders is per Spilcentrum verschillend. Wanneer er sprake is van een (overwegend) allochtone doelgroep is het belangrijk om met bepaalde factoren rekening te houden wat betreft de communicatie. Deze factoren gelden niet voor alle allochtone ouders. Deze moeten dan ook gezien worden als algemene factoren. Bij allochtone ouders dient er met de volgende factoren rekening gehouden te worden: - Heb geduld wanneer je een relatie op wilt bouwen; - Durf je kwetsbaar op te stellen; - Maak veel gebruik van mond - tot - mond communicatie; - Praat niet alleen over verschillen, maar ook over overeenkomsten; - Werk in kleine groepjes; - Maak informatie visueel; - Contact in de informele sfeer wordt als prettig ervaren; - Ouders zien professionals als een autoriteit. Wanneer er een probleem is op het Spilcentrum wordt er ook verwacht dat het daar wordt opgelost; - Ouders hebben een afwachtende houding; - Ouders vinden het moeilijk om grenzen te bepalen wanneer ze ergens inspraak in hebben; - Het gebeurt regelmatig dat moeders vaker in het Spilcentrum komen dan vaders, terwijl het de vaders zijn die het eindbesluit hebben; - Ouders zijn niet zo geïnteresseerd in onderwerpen die verder van ze afstaan; - Ouders zijn niet gewend om over zichzelf na te denken; - Een eigen mening van de ouders is vaak ondergeschikt aan de belangen van de groep; - Religie is een belangrijk onderdeel van hun leven; - Er zijn allochtone ouders die geen Nederlands, of moeilijk Nederlands spreken. Dit bemoeilijkt het contact. Vaak is de eerste kennismaking hierdoor al erg moeilijk; - Een tolk is een gemakkelijk hulpmiddel wanneer ouders geen of moeilijk Nederlands spreken. Het is belangrijk om dit met ouders door te spreken, zodat ze weten dat er iemand bij de gesprekken is; - Het is soms niet duidelijk wat de taken van de professional zijn. Het is daarom belangrijk uit te leggen wat de professional met het gesprek wil bereiken; - Ouders voelen zich vaak niet begrepen; DOELGROEPANALYSE 11

13 - Ouders hebben een andere beeldvorming. Zij vinden bijvoorbeeld wanneer iemand hulp nodig heeft en hulp vraagt, dat iemand dan gek is; - Allochtone ouders hebben soms een andere manier van opvoeden. Ze gaan op een andere manier met straffen en belonen om; - Allochtone ouders hebben vaak een andere kijk op vrijetijdsbesteding (voor hun kinderen); - Wanneer er een probleem/ iets aan de hand is met het kind, wordt er soms door vader de schuld gegeven aan moeder. Er wordt dan gezegd dat moeder het kind niet op een goede manier opgevoed, en is een slechte moeder; - Wanneer mannen en vrouwen samen komen naar een bepaalde groep, zal de vrouw meestal niet naar voren treden; - In bepaalde culturen zullen de ouders de professional niet gemakkelijk tegenspreken. Waar rekening mee gehouden moet worden bij schriftelijke communicatie: - Maak gebruik van korte zinnen - Geef een duidelijke uitleg - Vertaal daar waar nodig is - Persoonlijke uitnodiging - Plaats de schriftelijke informatie op verschillende plekken in het Spilcentrum Waar rekening mee gehouden moet worden bij een taalbarrière: - Maak gebruik van een tolk (Ook een familielid of een andere ouder kan als tolk fungeren.) - Praat met duidelijke woorden - Gebruik korte zinnen - Kijk de persoon tegen wie je praat aan Normen en waarden Elke ouder heeft verschillende normen en waarden. Het is belangrijk om hiermee rekening mee te houden door deze te begrijpen en te respecteren. Voorbeelden van factoren waarin de normen en waarden kunnen verschillen: DOELGROEPANALYSE - Alcohol - Cultuur - Drugs - Geslachtsverhouding - Milieu - Opvoeding - Politiek - Relaties - Religie - Respect - Scheiden - School - Seksualiteit - Werk - Ziekte Opvattingen van ouders over het Spilcentrum en professionals Ouders kunnen verschillende opvattingen hebben over het Spilcentrum en de professionals. Afhankelijk van de mening van ouders over het Spilcentrum en de professionals, beïnvloed dit de manier waarop ouders de professionals benaderen. Het is belangrijk om deze opvattingen duidelijk te hebben, zodat daar in de omgang met ouders rekening mee gehouden kan worden. 12

14 Opvoeding Elke ouder heeft een andere kijk op en manier van opvoeden. Deze factoren hangen samen met de normen en waarden van ouders. Het is belangrijk om deze factoren duidelijk te hebben, zodat daar in de communicatie en omgang met ouders rekening mee gehouden kan worden. Religie/ geloof Bij religies/ geloven horen bepaalde rituelen en opvattingen. Binnen het Spilcentrum dient hier rekening mee gehouden te worden. Verschillende religies/ geloven die je binnen het Spilcentrum tegen kunt komen zijn: - Atheïsme - Boeddhisme - Christendom - Hindoeïsme - Humanisme Sociale netwerk - Islam - Jodendom - Katholicisme - Protestantisme - Rooms- katholicisme Sommige ouders hebben hun sociale netwerk op orde. Zij zullen andere behoeften hebben dan ouders die moeite hebben met hun sociale netwerk. Wanneer ouders hun sociale netwerk op orde hebben, zullen zij niet zo snel en vaak gebruik maken van de buurtfunctie die het Spilcentrum biedt. Zij zullen ook minder snel hulp zoeken bij professionals en bij elkaar. Deze ouders weten ook bij wie en waar ze terechtkunnen. Wanneer ouders een beperkt sociaal netwerk hebben, zullen zij vaker gebruik maken van het Spilcentrum. Het is daarom belangrijk om het sociale netwerk van ouders duidelijk te hebben. Sociale klasse/ Financiën/ Werk Ouders hebben een bepaalde sociale klasse. Deze is onder andere afhankelijk van de financiële situatie (vast inkomen, één of twee verdieners, hoogte van het salaris) en werkstatus (full- time, part- time, werkloos). Hier dient rekening mee gehouden te worden bij de omgang met ouders. DOELGROEPANALYSE Verwachtingen Ouders hebben bepaalde verwachtingen van het Spilcentrum en de professionals. Het is belangrijk dat deze verwachtingen duidelijk zijn. Deze moeten dus uitgesproken worden. Ook moeten de professionals de verwachtingen naar ouders toe uitspreken. Wanneer deze verwachtingen niet waargemaakt kunnen worden, moet de professional en ouders hier eerlijk over zijn. 13

15 Het balansmodel Om de draagkracht en draaglast van ouders duidelijk te krijgen, wordt het balansmodel gebruikt. Draaglast: al datgene wat een gezin tot taak heeft en daarnaast te dragen krijgt. Draagkracht: alle bronnen en vermogens, inclusief het systeem van sociale steun, die het gezin en de leden ter beschikking hebben: steun om de draaglast aan te kunnen. Draagkracht Draaglast Ontwikkelings-, opvoedings- en levenstaken Kind-/ouder-/ gezinsvaardigheden Risicofactoren (-) Beschermende factoren (+) І Microsysteem Handicap, laag zelfbeeld, Hoge intelligentie, laag geboortegewicht 1 Kindfactoren Positief zelfbeeld Ziekte/ stoornis Stabiele persoonlijkheid Verslaving 2 Ouderfactoren Goede gezondheid Laag zelfbeeld, jeugdtrauma s Positieve jeugdervaringen Autoritaire opvoedingsstijl 3 Gezinsfactoren Opvoedingscompetentie Echtscheiding, conflicten Affectieve gezinsrelaties ІІ Mesosysteem Isolement Sociale steun Conflicten 4 Sociale (gezins) factoren Familie/ vrienden Gebrekkige sociale verbindingen Goede sociale bindingen DOELGROEPANALYSE Sociale desintegratie Sociale cohesie Verpaupering 5 Sociale (buurt) factoren Goede en toegankelijke sociale Slechte sociale en pedagogische infrastructuur (buurt) voorzieningen Onderwijs, zorg en welzijn ІІІ Macrosystemen Armoede, gebrekkige opleiding 6 Sociaal- economische Goed inkomen/ opleiding gezinsfactoren Culturele minderheidsgroep Normen en waarden in Afwijkende subculturele normen 7 Culturele factoren overeenstemming met dominante en waarden cultuur Economische crisis Stabiel en sociaal politiek klimaat Werkloosheid 8 Maatschappelijke factoren open tolerante samenleving 14

16 Stress - integratief model van Bosma en Hosman Ideeënboek ouderbetrokkenheid Onderstaand model is het stress - integratief model van Bosma en Hosman. Door middel van dit model wordt een analyse van de ouders binnen het Spilcentrum gemaakt. Bij dit model wordt er vanuit de ogen van de ouders gekeken, en aan de hand daarvan wordt elk onderdeel ingevuld. Door het invullen van dit model kan er ingespeeld worden op de ouders, omdat het duidelijk wordt wat de vragen en de behoeften van de ouders zijn. 1. Doelstelling: Gaat om wat de ouders willen. Het heeft te maken met de waarden en normen. Wij willen 2. Waarneming: Referentiekader van de ouders (context). Hoe zien de ouders de situatie? Wij zien 3. Stressoren: Welke factoren vergroten de problemen van de ouders? (Groepskenmerken/ coping: omgaan met stresserende levensomstandigheden) 4. Situatiebeleving: Hoe ervaren de ouders de situatie? Wij voelen 5. Probleemoplossend vermogen: Competenties van de ouders. Wij kunnen Welke oplossingen voor het probleem kunnen de ouders wel of niet bedenken/ uitvoeren? DOELGROEPANALYSE 6. Voorbereidende reactie*: Intentie, wij zijn van plan. Wij willen gaan doen. 7. Probleemoplossende reactie*: Het gedrag van de ouders. Wij doen * Aan reactie gaat een bepaald intentie vooraf, iets willen en daarna iets doen, ligt vaak aan de competenties, wij kunnen wel willen maar toch niet doen. 15

17 8. Micro-omgeving De directe omgeving van de groep. - Compenserende omstandigheden: welke factoren verkleinen de omstandigheden van de ouders. Vaak dat zijn zaken of afspraken die aanwezig zijn om het probleem/ situatie en de ouders te ondersteunen. - Ondersteunende en belemmerende sociale omgeving: de mensen die de micro-omgeving van de ouders ondersteunen of belemmeren en de manier waarop dit gebeurt. Meso- omgeving De directe omgeving om de micro-omgeving heen (buurt, school, gemeente, werk, welzijnsinstellingen). - Ondersteunend en belemmerd Macro-omgeving Is vaak de landelijke wetgeving, media/ reclame/ landelijke normen ( eventueel europees, mondiaal) - Ondersteunend en belemmerd 9. Tijd en ontwikkelingsdimensies: de geschiedenis. (dit binnen vijf jaar) - Socialisatie van de ouders - Ingrijpende vroegere gebeurtenissen - Opeenstapeling van problemen - Veranderd tijdsbeeld - Veranderde sociale, economische en politieke ontwikkelingen 10. Conclusies Na de analyse moeten conclusies getrokken worden. Zaken die belangrijk/ opmerkelijk of een aangrijpingspunt zijn worden er uitgelicht zodat hier iets mee gedaan kan worden. DOELGROEPANALYSE 16

18 3. COMMUNICEREN Het is belangrijk dat de communicatie tussen ouders en professionals effectief verloopt. Van beide kanten zijn er verwachtingen naar elkaar over de manier waarop er gecommuniceerd wordt. Het is belangrijk om rekening te houden met deze verwachtingen. De manier waarop ouders communiceren is van veel verschillende factoren afhankelijk. Er worden verschillende aspecten van ouders opgesomd waarbij rekening gehouden moet worden met het contact met ouders. Ook wordt toegelicht waar en hoe er rekening mee gehouden moet worden. Het is niet de bedoeling om ouders in een hokje te plaatsen, maar het doel is wel om een duidelijk beeld te krijgen van de ouders en hun mentaliteit zodat hier rekening mee gehouden kan geworden. Een belangrijke theorie met betrekking tot communiceren is de communicatietheorie. 2 De definitie van het begrip communicatie: een situationeel gedragsproces tussen mensen waarbij wederzijds boodschappen door middel van een kanaal worden aangeboden. De boodschappen worden zowel bewust als onbewust gegeven, ontvangen en geïnterpreteerd. De intentie is dat de bewuste boodschappen worden verwerkt tot informatie met een betekenis zoals door de zender is bedoeld. Dit proces wordt beïnvloed door het verleden, heden en de toekomst van zowel de mensen als het proces zelf. Communicatie vindt altijd plaats in een situatie. De situatie is erg belangrijk voor de communicatie. Want zo kan iedereen die zich in de situatie bevindt een eigen inschatting ervan maken. Deze inschatting of interpretatie wordt beïnvloed door de ervaring en de kennis van de personen. De zender is altijd de persoon die de boodschap verstuurt en de ontvanger degene die de boodschap ontvangt. Elke boodschap kent een inhoudelijk en een betrekkingsaspect. Het verpakken van een boodschap heet coderen. De zender kiest voor een bepaalde codering zodat zijn doelgroep bereikt wordt. Het is vervolgens de taak van de ontvanger om de boodschap te decoderen, oftewel de boodschap op een juiste manier te interpreteren. Het antwoord noemen we terugkoppeling of feedback. Feedback is dus de reactie op de gestuurde boodschap. Uit feedback kan afgeleid worden of de boodschap op de door de zender gewenste manier is geïnterpreteerd. Mensen kunnen ook op een andere manier feedback geven. Bijvoorbeeld door middel van lichaamstaal. Aan de hand van lichaamstaal kun je ook afleiden of de ontvanger de boodschap heeft begrepen. Wat ook bij communicatie hoort, is het verleden, heden en de toekomst. Oftewel: dat wat er is gebeurd, er gebeurt en wat er gaat gebeuren. In kanalen kan ruis optreden. In dat geval ontvangt de ontvanger niet dezelfde informatie als door de zender was verstuurd. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Doordat de situatie door de deelnemers aan het communicatieproces op een eigen individuele manier wordt geïnterpreteerd wordt de situatie vaak op verschillende manieren geïnterpreteerd. Dit kan leiden tot ruis. Professionals kunnen er voor kiezen om door middel van deze theorie invulling te geven aan het werken met ouders en kinderen binnen het Spilcentrum. COMMUNICEREN 2 Weijenberg J., m.m.v. Rasenberg T., Het professionele groepsteam, Assen, 2004 Uitgeverij: Koninklijke Van Gorcum BV 17

19 Verbale communicatie Waarnemen en interpreteren De waarneming van mensen is altijd gekleurd. Er zijn altijd meteen gedachten en meningen over datgene wat waargenomen wordt. De werkelijkheid wordt geïnterpreteerd, het gedrag van mensen wordt afgestemd op de interpretaties. Luisteren Goed luisteren betekent dat men gericht moet zijn op degene die men iets wil vertellen, dat degene de gelegenheid krijgt en gestimuleerd wordt om mee te delen wat voor diegene van belang is. Aspecten van luistergedrag: - Oogcontact maken; - Geïnteresseerde houding; - De verteller aanmoedigen door te gaan; - Verduidelijking vragen wanneer iets niet begrepen wordt; - Doorvragen; Samenvatten - Samenvatten; - Eigen associaties, meningen en opvattingen achterwege laten; - Eigen emoties onder controle houden; - De ander niet opjagen; - Niet bang zijn voor stiltes. Door samen te vatten, kan men de ander stimuleren zijn mening onder woorden te brengen. Ook kan men de ander uitnodigen om de voor hem/ haar zelf meest relevante aspecten naar voren te brengen. Aspecten van samenvatten: - Ordening brengen in een gesprek; - Stimuleren tot verdere exploratie; - Emotionele uitspraken tot de zaak terugbrengen; - Rust scheppen; - Interesse tonen; - Controleren; - Veelpraters afremmen; - Inzicht krijgen in overeenkomsten en verschillen; - Inhoud en gevoel uit elkaar halen. COMMUNICEREN Vragen stellen Vragen worden gesteld als een bepaald onderwerp nog niet aan de orde is gekomen, wat men wel wil bespreken, of wanneer er meer informatie te verkrijgen valt. Aspecten van vragen stellen: - Peilen van ideeën, meningen en/ of gevoelens; - De ander helpen meer zicht te krijgen op eigen ideeën, meningen en/ of gevoelens; - Interesse tonen in de ander; - De ander de gelegenheid geven zich af te reageren; - Feiten trachten te achterhalen; - Feitelijke informatie verzamelen; - De ander tot een keuze dwingen; - Samenvatten van inhoud of conclusie van een gesprek; - Beleefdheidsuiting; - Een praatje aanknopen; - Informatie concreter maken of verdiepen. 18

20 Concretiseren Door middel van concretiseren probeert men de ander tot een nadere precisering te brengen voor wat tot nu toe is gezegd. Aspecten van concretiseren: - Nagaan wat met het waargenomen non-verbale gedrag wordt bedoeld; - De ander laten merken dat er interesse is; - Stimuleren tot verdere exploratie of toelichting; - Zowel de inhoud als de gevoelskant van een verhaal boven tafel krijgen; - Vergroten van validiteit, volledigheid, relevantie en duidelijkheid van een uitspraak of antwoord; - Verantwoord tot een waardering, conclusie of conclusie kunnen komen. Meningen Bij het geven van een mening is het van belang dat er opbouw van de formulering, presentatie, durf en eerlijkheid aanwezig is. Aspecten van het geven van een mening: - Spreken in de ik- vorm; - Structuur aanbrengen; - Letten op de congruentie met het nonverbale gedrag; - De ander niet kwetsen; Omgaan met gevoelens - Niet bang zijn om iets stoms te zeggen; - Niet bang zijn voor een afwijzende reactie; - Niet beschuldigen; - Rekening houden met het incasseringsvermogen van de ander. Gevoelens kunnen op verschillende manieren onder woorden gebracht worden. Gevoelens kunnen zich zowel op verbale als non-verbale wijze uiten. Bij het uiten van gevoelens wordt aangegeven hoe je je voelt en waarop dat gevoel gebaseerd is. Gevoelens worden het beste onder woorden gebracht door middel van een ik - boodschap, vergezelt van informatie over de gebeurtenis of het feit. COMMUNICEREN Aspecten van het exploreren van gevoelens van anderen: - Observeren van het non-verbale gedrag; - Vertonen van actief luistergedrag; - Parafraseren en samenvatten; - Doorvragen; - Niet in feiten vluchten; - Weten van ophouden; - Personaliseren. Feedback Feedback geven: De ander laten weten hoe de boodschap geïnterpreteerd wordt, welk effect de interpretatie heeft en wat daarvan gevonden wordt. Aspecten van het geven van feedback: - Concreet gedrag beschrijven; - Er bij vertellen wat het met je doet; - Niet uitsluitend negatief zijn; - Suggesties doen voor verbetering; - Bruikbare feedback geven; - Feedback doseren; - Om een reactie vragen; - Op het non-verbale gedrag van de ander letten; - Zo kort mogelijk zijn; - Rekening houden met het incasseringsvermogen van de ander. 19

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis

Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Quickscan Ouderparticipatie en ouderbetrokkenheid thuis Wenst u de participatie en betrokkenheid van ouders binnen uw school, peuterspeelzaal, kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang (of in brede schoolverband)

Nadere informatie

Observeerbare Termen. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid 2

Observeerbare Termen. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid 2 1 Observeerbare Termen Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid Leeftijdscategorie De kinderen worden opgevangen in een schone en veilige omgeving. 2 4 jaar 1. De leidster instrueert kind

Nadere informatie

1Communicatie als. containerbegrip

1Communicatie als. containerbegrip 1Communicatie als containerbegrip Als medisch specialist is communiceren onlosmakelijk verbonden met het uitoefenen van uw professie. Niet alleen hebt u contact met uw patiënten, maar ook met diverse professionals

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Nanny Association

Pedagogisch Beleid. Nanny Association Pedagogisch Beleid Nanny Association Rijen, juni 2006 Inhoud Inleiding 1. Nanny Association 2. Profiel nanny 3. Functie- en taakomschrijving 4. Accommodatie en materiaal 5. Ouderbeleid 6. Pedagogische

Nadere informatie

Ouderbeleid Peuterdorp

Ouderbeleid Peuterdorp Ouderbeleid Peuterdorp Ouderbeleid Peuterdorp Ouderbeleid = de visie op de positie en rol in de eigen voorziening Ouderparticipatie = de vertaling van het ouderbeleid: hoe doe je dat Ouder als klant Ouder

Nadere informatie

BREDE MARIA SCHOOL REUSEL

BREDE MARIA SCHOOL REUSEL BREDE MARIA SCHOOL REUSEL Pedagogisch beleid Brede Mariaschool Visie De Brede Mariaschool werkt vanuit een visie waarbij het welbevinden van de aan de Brede Mariaschool toevertrouwde kinderen centraal

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Inhoud 1. Inleiding 2. Onze visie 3. Doelstellingen 4. Pedagogische uitgangspunten voor het kind 5. Pedagogische uitgangspunten voor de groepsleiding

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking.

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel

Nadere informatie

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg

Competentieprofiel. kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Competentieprofiel kaderlid LGB Beroepsinhoud Zorg Generieke Competenties... 2 Affiniteit met kaderlidmaatschap... 2 Sociale vaardigheden... 2 Communicatie... 2 Lerend vermogen... 3 Initiatiefrijk... 3

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Voor verwijzers Omgaan met mensen met een licht verstandelijke beperking Veel mensen met een licht

Nadere informatie

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland

Communiceren met ouders. Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Communiceren met ouders Silke Jansen Orthopedagoog Gezin en Gedrag REC 4 Vierland Inhoud van de workshop 1. Kind binnen systeem 2. School en ouders gelijkwaardig? 3. Richtlijnen bij oudercontacten 4.

Nadere informatie

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven

Competenties op het gebied van Management en Leidinggeven P E O P L E I M P R O V E P E R F O R M A N C E Com puterw eg 1,3542 D P U trecht Postbus 1087,3600 BB Maarssen tel.0346-55 90 10 fax 0346-55 90 15 w w w.picom pany.nl servicedesk@ picom pany.nl Het PiCompany

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool

Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool Achtergrond informatie Toolkit Ouderbetrokkenheid vakantieschool De vakantieschool is een bijzonder moment, waarbij de sfeer op school anders is dan anders. Er is extra aandacht voor de leerlingen en de

Nadere informatie

Smart Competentiemeting BSO

Smart Competentiemeting BSO Smart Competentiemeting BSO Pedagogisch medewerker Naam: Josà Persoon Email Testcode : jose_p@live.nl : NMZFIC Leeftijd (jaar) : 1990 Geslacht Organisatie Locatie : v : Okidoki : Eikenlaan Datum invoer

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Inschrijving

Pedagogisch Beleid. Inschrijving Pedagogisch Beleid Inschrijving U vertrouwt ons uw kind toe en wij willen ook het allerbeste voor uw kind. In dit gesprek kunt u meer over uw kind vertellen.zijn er bijzonderheden waar wij rekening mee

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

OUDERBETROKKENHEID : Inleiding. Openbare basisschool

OUDERBETROKKENHEID : Inleiding. Openbare basisschool OUDERBETROKKENHEID : Inleiding Een beleidsplan ouderbetrokkenheid vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit. Het is niet alleen een agenda met te ontplooien activiteiten,

Nadere informatie

We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan?

We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan? We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan? Migranten kunnen anders tegen een beperking aankijken. Zij zien de beperking vaak als ziekte en houden

Nadere informatie

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi

Anti-pestprotocol. We werken samen aan een goede sfeer op school. Catharinaschool Wellerlooi Anti-pestprotocol We werken samen aan een goede sfeer op school Catharinaschool Wellerlooi Inleiding De Catharinaschool wil haar kinderen een veilig pedagogisch klimaat bieden. Wij streven ernaar dat de

Nadere informatie

Luisteren en samenvatten

Luisteren en samenvatten Luisteren en samenvatten Goede communicatie, het voeren van een goed gesprek valt of staat met luisteren. Vaak denk je: Dat doe ik van nature. Maar schijn bedriegt: luisteren is meer dan horen. Vaak luister

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken

Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten. Hoofdstuk 2: werken Diversiteit en beroepsvaardigheden Leer jezelf kennen Basishouding en diversiteit Discriminatie Gedrag bij diversiteit Pesten Hoofdstuk 2: werken Werkwijze en opdrachten Boek en laptop nodig voor iedere

Nadere informatie

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen

Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Omgaan met pestgedrag voor leerlingen Algemeen: Uw ROC wil door middel van eenduidige trainingen pesten structureel aanpakken. Trainingen en cursussen als maatwerk. Doelstelling: Het doel van de training

Nadere informatie

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

STA STERK TRAINING 1. sta sterk training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl STA STERK TRAINING 1 sta sterk training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER STA STERK TRAINING 3 De sta sterk training achtergrond sta sterk Training

Nadere informatie

TRAJECT WELZIJN_METHODIEK VAN BEGELEIDEN_9789006815597_INHOUD_KORT

TRAJECT WELZIJN_METHODIEK VAN BEGELEIDEN_9789006815597_INHOUD_KORT TRAJECT WELZIJN_METHODIEK VAN BEGELEIDEN_9789006815597_INHOUD_KORT Thema 1 Methodisch handelen 1 Methodisch handelen: wat is het? 1.1 Kenmerken 1.2 Stappenplan 2 Voor wie? 2.1 Doelgroep 2.2 Functionele

Nadere informatie

Protocol Observeren en registreren peutergegevens en overleg/overdracht gegevens naar ouders en basisschool

Protocol Observeren en registreren peutergegevens en overleg/overdracht gegevens naar ouders en basisschool Protocol Observeren en registreren peutergegevens en overleg/overdracht gegevens naar ouders en basisschool Stichting Peuterspeelzalen Gaasterlân-Sleat Beste ouder(s) en of verzorger(s), Via dit protocol

Nadere informatie

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ...

klantgerichtheid... ... klanteninzicht... ... groepsdynamica... ... omgaan met diversiteit... ... stemgebruik... ... taalvaardigheid... ... P1 VOORBEELD OBSERVATIE-INSTRUMENT GROEP klantgerichtheid klanteninzicht groepsdynamica omgaan met diversiteit PRESENTATIE stemgebruik taalvaardigheid non-verbaal communiceren professionele houding PERSOON

Nadere informatie

Positieve communicatie

Positieve communicatie Positieve communicatie Annemie Pachen Inleiding. Communicatie is een doorlopend proces waarin een individu via verbale en/of non-verbale symbolen met een bepaalde bedoeling, informatie geeft aan een ander

Nadere informatie

Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit

Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit Waarom samenwerken met ouders? Voor het bevorderen van: Samen leven Samen doen Samen denken en beslissen

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie

2013-2017. Actief burgerschap en sociale integratie 201-2017 Actief burgerschap en sociale integratie Inhoudsopgave: Kwaliteitszorg actief burgerschap en sociale integratie Visie en planmatigheid Visie Doelen Invulling Verantwoording Resultaten Risico s

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan. Kid@home

Pedagogisch beleidsplan. Kid@home Pedagogisch beleidsplan Kid@home Pedagogisch beleidsplan Inhoud: 1. Inleiding 2. Pedagogische visie 3. Verzorging 4. Emotionele veiligheid 5. Persoonlijke competenties 6. Sociale competenties 7. Normen

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Lunchkids

Pedagogisch beleid Lunchkids Pedagogisch beleid Lunchkids 1 Inleiding Voor u ligt het pedagogisch beleid van Lunchkids onderdeel van De Kinderkoepel. Het pedagogisch beleid geeft aan ouders, scholen, medewerkers en andere betrokkenen

Nadere informatie

De Gastheer/vrouw Een veilige leeromgeving

De Gastheer/vrouw Een veilige leeromgeving ; Vijf rollen van de docent De Gastheer/vrouw Een veilige leeromgeving Ontvangt de leerlingen in de les Is de docent op tijd in het lokaal, hij ontvangt de leerlingen? Heeft de docent de les voorbereid?

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

Methodisch werken binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding

Methodisch werken binnen Lang Verblijf. woonzorg en dagbesteding Methodisch werken binnen Lang Verblijf woonzorg en dagbesteding 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Gentle Teaching 4 Middelen 5 Voor wie is Gentle Teaching? 5 3. Competentievergrotend werken 6 Middelen

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit Menukaart Gezonde basisonderwijs: Relaties & Seksualiteit : Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

= = = = = = =jáåçéêüéçéå. =téäòáàå. Het TOPOI- model

= = = = = = =jáåçéêüéçéå. =téäòáàå. Het TOPOI- model éêçîáååáéi á ã Ä ì ê Ö O Ç É a áê É Åí áé téäòáàå jáåçéêüéçéå Het TOPOI- model In de omgang met mensen, tijdens een gesprek stoten we gemakkelijk verschillen en misverstanden. Wie zich voorbereidt op storingen,

Nadere informatie

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken

voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken voor al uw vragen over opgroeien en opvoeden en voor gezondheidsonderzoeken Het Centrum voor Jeugd en Gezin is er voor iedereen Kinderen zijn voortdurend in ontwikkeling. Zowel lichamelijk, geestelijk

Nadere informatie

Brief voor ouder over thema 1

Brief voor ouder over thema 1 Brief voor ouder over thema 1 Steeds meer scholen besteden aandacht aan sociaal-emotionele vaardigheden en gezondheidsvaardigheden. Niet alleen om probleemgedrag te bestrijden en om ongewenst gedrag te

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Signaalkaart Jongeren

Signaalkaart Jongeren Signaalkaart Jongeren Naam: Mike de Boer Inhoudsopgave Inleiding... 3 Signaalkaart Mike... 5 Toelichting op de uitslag... 6 Pagina 2 van 8 Inleiding Op 14 maart 2014 heeft Mike de Boer de Signaalkaart

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

A. Kinderparticipatie in beleid door BSO De stal Liemeer

A. Kinderparticipatie in beleid door BSO De stal Liemeer VOORBEELDEN KINDERPARTICIPATIE IN PEDAGOGISCH BELEID. A. Kinderparticipatie in beleid door BSO De stal Liemeer B. B4 Kids te Leiden Handvest Handvest vertaald voor kinderen C. COKD, Dordrecht A. Beleidsplan:

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Ouders over kindcentra

Ouders over kindcentra Ouders over kindcentra Oberon, september 2015 Wat vinden ouders eigenlijk van kindcentra? Kennen zij de gedachte achter Kindcentra2020? We besloten om het maar eens aan ze te vragen. Onderzoeksbureau Oberon

Nadere informatie

Communicatieplan Albertine Agnesschool schooljaar 2013-2014 1

Communicatieplan Albertine Agnesschool schooljaar 2013-2014 1 1. Voorwoord... 2 2. Bewaking communicatie processen... 2 3. Communicatie... 2 4. Het doel van communicatie... 3 5. Betrokkenen... 3 6. Middelen... 3 6.1. Mondelinge communicatie... 3 6.2. Schriftelijke

Nadere informatie

Ouderplan Koetsveldschool

Ouderplan Koetsveldschool Ouderplan Koetsveldschool Visie op ouderbetrokkenheid. Iedere leerling heeft recht op een goede samenwerking tussen school en ouders. Ouderbetrokkenheid is daarom een niet-vrijblijvende en gelijkwaardige

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan

Pedagogisch beleidsplan Pedagogisch beleidsplan Ieder kind is uniek en mag zich naar eigen tempo en karakter ontwikkelen. Home gastouderbureau gaat ervan uit dat een kind zich ontwikkelt vanuit een wisselwerking tussen aangeboren

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014

Ouderbeleidsplan. Sbo de Bonte Vlinder. September 2014 Ouderbeleidsplan Sbo de Bonte Vlinder September 2014 1 Inleiding De meerwaarde van een ouderbeleidsplan Een ouderbeleidsplan vormt de grondslag voor de activiteiten die een school met en voor ouders ontplooit.

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 3 Nieuws van de Ouderkamer

NIEUWSBRIEF 3 Nieuws van de Ouderkamer NIEUWSBRIEF 3 Nieuws van de Ouderkamer OBS De Akkers en PSZ t Valkje Jagerslaan 15 3075 AA Rotterdam Telefoon 010 2907827 email L.Reichardt@de-akkers.nl www.de-akkers.nl November 2015 Waar te vinden? De

Nadere informatie

STICHTING DE BROODTROMMEL. Pedagogisch Beleid Tussenschoolse Opvang

STICHTING DE BROODTROMMEL. Pedagogisch Beleid Tussenschoolse Opvang STICHTING DE BROODTROMMEL Pedagogisch Beleid Tussenschoolse Opvang Inleiding Tijdens de TSO (tussenschoolse opvang) houden wij rekening met het beleid van de basisschool St. Joseph. Om verwarring te voorkomen,

Nadere informatie

Beroepscompetentieprofiel gastouder

Beroepscompetentieprofiel gastouder Beroepscompetentieprofiel gastouder Het voorliggende beroepscompetentieprofiel is vastgesteld door de Convenantpartijen op 29 mei 2009. In het kader van de uitvoering van kinderopvang zoals bedoeld in

Nadere informatie

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje

Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Pestprotocol PCBS Willem van Oranje Dit PESTPROTOCOL heeft als doel: Alle kinderen moeten zich in hun basisschoolperiode veilig kunnen voelen, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen Door regels en

Nadere informatie

Groepswerk CMWW CMWW. Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww.

Groepswerk CMWW CMWW. Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww. CMWW Groepswerk CMWW Pr. Beatrixstraat 1a 6443 AK Brunssum Telefoonnr. 045-5250 250 Faxnr. 045-5250 086 E-mail info@cmww.nl Website www.cmww.nl Uitgave 28-06-07 Opvoedingsondersteuning Ouders van Pubers

Nadere informatie

Brochure. Kindcentrum

Brochure. Kindcentrum Brochure Kindcentrum Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het gaat daarbij niet alleen over goede

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

De informatie uit deze stappenwijzer is in heel veel situaties te gebruiken. Bijvoorbeeld:

De informatie uit deze stappenwijzer is in heel veel situaties te gebruiken. Bijvoorbeeld: Inleiding Deze Loopbaan-stappenwijzer is bestemd voor OBP-medewerkers en geeft praktische tips over loopbaanpaden, carrièremogelijkheden en mobiliteit. Ben je toe aan nieuwe uitdaging? Heb je behoefte

Nadere informatie

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN

BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN BASISCOMPETENTIES VOOR FACILITATOREN ACHTERGROND De International Association of Facilitators (IAF) is een internationale organisatie met als doel om de kunst en de praktijk van het professioneel faciliteren

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen!

Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen! Ken jezelf, dan leer je de ander beter kennen! Workshop NEVI Inkoopdag, 25 juni 2015 Joost van Eijk Remco Kramers Agenda Even voorstellen Wat is Het NIC? Wat zijn jullie verwachtingen? Jouw grondhouding

Nadere informatie

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen:

18-9-2014. Pedagogische opleiding theorie. Doelstellingen. Doelstellingen. Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback. De kennis over de begrippen: Pedagogische opleiding theorie Hoofdstuk 1 Communicatie en feedback Doelstellingen De kennis over de begrippen:, feedback, opleiden en leren kunnen uitdrukken en verfijnen Doelstellingen De voornaamste

Nadere informatie

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit

Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Persoonlijk Plan Aandachtspunten omgangsvormen, verzorging, lichaamsbeleving, weerbaarheid relaties en seksualiteit Het is belangrijk dat de begeleiding rond omgangsvormen, weerbaarheid en seksualiteit

Nadere informatie

GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010

GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010 GROTE OUDER- EN LEERLINGENENQUETE 2010 1 Algemeen In 2010 is er een Grote Ouder- en Leerlingenenquete geweest. Het onderzoek is uitgevoerd door het bekende bureau Beekveld en Terpstra. Alle ouders en de

Nadere informatie

Hoe kies ik de juiste basisschool voor mijn kind? s t a d m e t e e n h a r t

Hoe kies ik de juiste basisschool voor mijn kind? s t a d m e t e e n h a r t Hoe kies ik de juiste basisschool voor mijn kind? Amersfoor t s t a d m e t e e n h a r t 2 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Vraag tijdig op welke leeftijd u uw kind moet inschrijven! 5 3 De juiste school 5 4 Een

Nadere informatie

RESULTATEN. Rapportage bs Overhoven, Sittard

RESULTATEN. Rapportage bs Overhoven, Sittard RESULTATEN Rapportage bs Overhoven, Sittard 2014 1 ALGEMEEN 1.1 Inleiding Algemeen Het instrument de Kwaliteitsvragenlijst is een hulpmiddel om de kwaliteit van de school en/of het schoolbestuur in kaart

Nadere informatie

HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN?

HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN? Vragenlijsten om de sportwensen van jongeren in kaart te brengen HET SPORTAANBOD: WAT VINDEN JONGEREN ERVAN? INHOUD 1. Inleiding Vier vragenlijsten Mondelinge interviews of een schriftelijke enquête? Verwerking

Nadere informatie

PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG

PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG PROTOCOL GRENSOVERSCHRIJDEND GEDRAG Op de Lidwinaschool gelden algemene gedragsregels voor leerlingen, leerkrachten, ouders, schoolleiding en andere medewerkers. Die staan beschreven in een gedragscode.

Nadere informatie

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE

SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel SOCIALE EN BURGERSCHAPSCOMPETENTIE Algemene vorming op het einde van de derde graad secundair onderwijs Voor de sociale

Nadere informatie

Effectief Communiceren NPZ-NRZ

Effectief Communiceren NPZ-NRZ Hand-out Workshop Effectief Communiceren NPZ-NRZ De kracht van aandacht 10 mei 2011 Nu vind ik mezelf wel aardig Als je eenmaal ziet dat het zelfbeeld van een kind positiever wordt, zul je al gauw zien

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

Handleiding Vergadertechnieken

Handleiding Vergadertechnieken Handleiding Vergadertechnieken Zelfstudie en rapporteren Bij OGO leer je niet alleen via het actief deelnemen aan groepsdiscussies, maar ook via het individueel uitvoeren van zelfstudieopdrachten (ZSO).

Nadere informatie

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS

TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS TRAINING COMMUNICATIE VAARDIGHEDEN DOOR SASKIA KETTELERIJ & GEORGIOS LAZAKIS 31/10/ 13 INTRODUCTIE Welkom! Vandaag gaan we gezamenlijk ervaringen delen over de vorige bijeenkomst. Jullie hebben in groepjes

Nadere informatie

Concept Gemeente Heemstede Lijst met omschrijving van 49-competenties

Concept Gemeente Heemstede Lijst met omschrijving van 49-competenties Concept Gemeente Heemstede Lijst met omschrijving van 49-competenties Toelichting Je persoonlijke ontwikkeling is een onderdeel in de individuele werkplannen. Om een gewenste ontwikkeling concreet te maken

Nadere informatie

Luisteren 1 hv 2 hv 3hv

Luisteren 1 hv 2 hv 3hv Carte Orange 1 hv, 2 hv, 3 hv ERK-overzicht 1 Luisteren 1 hv 2 hv 3hv 1 Gesprekken tussen moedertaalsprekers verstaan A2 Kan het onderwerp bepalen van een langzaam en duidelijk gesproken gesprek 2-3-4-5-6-7-8*

Nadere informatie

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren

GEDRAGSPROTOCOL. (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren GEDRAGSPROTOCOL (anti pestgedrag) Basisschool De Boomgaard Dieren Mei 2014 Gedragsprotocol de Boomgaard I. Doel van dit gedragsprotocol: Alle kinderen van De Boomgaard moeten zich veilig voelen, zodat

Nadere informatie

INFORMATIEGIDS van de peutergroep. Ds. Pieter van Dijkeschool.

INFORMATIEGIDS van de peutergroep. Ds. Pieter van Dijkeschool. INFORMATIEGIDS van de peutergroep Ds. Pieter van Dijkeschool. Schooljaar 2014 Inhoud VOORWOORD... 3 IDENTITEIT EN DOELSTELLING... 4 ALGEMENE INFORMATIE... 5 PERSONEEL... 5 AANMELDING VAN PEUTERS... 6 VOOR-

Nadere informatie

Ouderbeleid van BSO De Bosuil

Ouderbeleid van BSO De Bosuil Ouderbeleid van BSO De Bosuil BSO De Bosuil vindt het belangrijk dat de ouders van de kinderen die in onze opvang zitten actief worden betrokken. Het is belangrijk dat ouders zich op hun gemak voelen,

Nadere informatie

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats

WERVINGSCIRKEL. De juiste persoon op de juiste plaats WERVINGSCIRKEL De juiste persoon op de juiste plaats Werving gaat om het aantrekken van vrijwilligers die passen bij de organisatie en bij de taken die ze gaan uitvoeren. Kort samengevat: de juiste persoon

Nadere informatie

Onderwijsgemeenschap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker

Onderwijsgemeenschap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker Onderwijsgemchap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker Aantal respondenten: 76 02-10-2015 Onderwijsgemchap Titus Brandsma, Hengelo, Ouder vragenlijst oktober 2014 De Akker 1

Nadere informatie

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden:

Met de wervingscirkel kun je stap voor stap een wervingsactie voorbereiden: Wervingscirkel 1 Veel vrijwilligersorganisaties hebben probelemen met het werven van vrijwilligers. Je hebt tenslotte geen baan te bieden met salaris, maar je biedt een vorm van vrijetijdsbesteding. In

Nadere informatie

Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How

Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How Het ideale competentieprofiel van een mentor volgens Praktijk Know How 1. Een veilig leef- en werkklimaat Ik ben in staat een veilig leef- en werkklimaat te creëren in mijn mentorklas. - Ik creëer situaties

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg

Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg Hoofdstuk 1: Missie, visie en doelstellingen Voorwoord Onze Missie en Identiteit Onze Visie Pedagogische hoofddoelstellingen Een goed pedagogisch klimaat Hoofdstuk

Nadere informatie

VACATURE-INVENTARISATIE

VACATURE-INVENTARISATIE VACATURE-INVENTARISATIE Algemeen Bedrijf: Adres: Telefoon: Reden vacature: uitdiensttreding huidige functionaris overplaatsing huidige functionaris promotie huidige functionaris uitbreiding Datum ingang

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Introductie Introductie Het pedagogisch beleid van de tussenschoolse opvang SKN s Eetclub biedt een kader dat de overblijfkrachten en de coördinatoren tussenschoolse

Nadere informatie

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen

Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen MEE & de Wering Cursusgids 2016 Den Helder & Schagen 1 Weerbaarheid & sociale vaardigheden Voor kinderen van 9 12 jaar (basisschool) Het hoofddoel van de cursus Ho, tot hier en niet verder! is het bevorderen

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Protocol bij het overlijden van een leerling

Protocol bij het overlijden van een leerling Protocol bij het overlijden van een leerling Algemeen: Er worden geen mededelingen aan de pers gedaan. Het locatie aanspreekpunt of de directeur meldt alleen dat onze 1 ste zorg de nabestaanden en de medeleerlingen

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie