Jaarverslag. Versie 1.0 Vastgesteld Raad van Bestuur: Goedgekeurd Raad van Toezicht:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Jaarverslag. Versie 1.0 Vastgesteld Raad van Bestuur: 15-04-2014 Goedgekeurd Raad van Toezicht: 25-04-2014"

Transcriptie

1 Jaarverslag 2013 Versie 1.0 Vastgesteld Raad van Bestuur: Goedgekeurd Raad van Toezicht:

2 Inhoudsopgave Colofon 3 Voorwoord 4 Leeswijzer 5 1 Bevolkingsonderzoek Midden-West Organisatieprofiel Missie en visie Organisatieontwikkeling Ondernemingsraad Raad van Toezicht 7 2 Resultaten Cliëntperspectief Bedrijfsperspectief Leer- en groeiperspectief Financieel perspectief 9 3 Bevolkingsonderzoek borstkanker Algemeen Resultaten Opkomst en herinneringen Afmeldingen Ontwikkelingen MammoXL Standaard vier mammogrammen Minder-valide cliënten Borstprothesen Best practice Planning Cliënttevredenheidsonderzoek Wetenschappelijk onderzoek MASS-trial DENSE studie Onderzoeken naar CAD en risicostratificatie 12 4 Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Algemeen Resultaten Actieve participatie Passieve participatie Afmeldingen Resultaten van uitstrijkjes Ontwikkelingen Scholing doktersassistenten Audits Carcinoomaudit Ketenpartneronderzoek Vernieuwing bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Wetenschappelijk onderzoek IMPROVE 16 5 Bevolkingsonderzoek darmkanker Algemeen Implementatie bevolkingsonderzoek darmkanker Wetenschappelijk onderzoek Proefbevolkingsonderzoek 4de ronde Family matters 18 6 Cliëntreacties en kwaliteit Cliëntreacties Bevolkingsonderzoek borstkanker Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Kwaliteit HKZ-certificaat Visitatie Bekijkeenheid Utrecht LRCB 19 7 Landelijke samenwerking Screeningsorganisaties en FSB Algemeen Inkooptrajecten Projecten RIVM 21 8 Financiën Balans Borstkanker Staat van baten en lasten Baarmoederhalskanker Staat van baten en lasten Darmkanker Staat van baten en lasten Totaal resultaat Bevolkingsonderzoek Midden-West Bijlagen 27 A Afkortingenlijst 28 B Organogram 29 C Samenstellingen in D Samenvatting resultaten bevolkingsonderzoeken 31 E Opkomst borstkanker per gemeente 32 F Opkomst baarmoederhalskanker per gemeente 33 G Personeel 34 2

3 Colofon Jaarverslag 2013 Vormgeving en opmaak: jacobenjacobus.nl Coördinatie en eindredactie: Bevolkingsonderzoek Midden-West Hoogoorddreef 54-e Gebouw Europlaza 1101 BE Amsterdam t f e i April

4 Voorwoord Voor u ligt het jaarverslag 2013 van Bevolkingsonderzoek Midden-West. Hiermee wordt aan zowel de interne als externe belanghebbenden verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid en de doelstellingen van het jaar Het was een jaar vol ontwikkelingen op het gebied van de screening naar kanker. Bevolkingsonderzoek Midden-West ziet deze ontwikkelingen als een inspirerende uitdaging en heeft vanuit de opgebouwde deskundigheid en nimmer aflatende betrokkenheid hieraan een grote bijdrage geleverd. Voor het bevolkingsonderzoek borstkanker waren we in afwachting van het evaluatierapport van de gezondheidsraad over de verhouding tussen nut en risico s van deze screening op basis van de internationale wetenschappelijke literatuur. Ondertussen hebben we in 2013 meer dan vrouwen op borstkanker gescreend. Eveneens hebben we bijgedragen aan de stand van de wetenschap en innovatie van het bevolkingsonderzoek door de ondersteuning van zes wetenschappelijke onderzoeken. Tevens is een cliënttevredenheidsonderzoek uitgevoerd waaruit blijkt dat onze cliënten onze inspanningen met een 9,1 waarderen. Daar zijn we enerzijds erg trots op terwijl het anderzijds ook leidt tot een plan met verbeterpunten. Want als je stopt met beter worden dan stop je met goed te zijn (Confucius). Voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker is in 2013 een uitvoeringstoets tot stand gekomen onder leiding van het Centrum van Bevolkingsonderzoek van het RIVM om de vernieuwing van het bevolkingsonderzoek vorm te geven. De gevolgen voor de cliënt, de ketenzorg en de screeningsorganisaties zijn de belangrijkste invalshoek bij de afwegingen geweest voor onze organisatie. De minister van VWS heeft in oktober 2013 besloten tot deze vernieuwing waardoor de tweejarige voorbereidingsfase aangebroken is om de wijzigingen te implementeren. Het wordt een verandertraject waarbij tijdens de verbouwing de winkel open blijft. De invoering van het bevolkingsonderzoek naar darmkanker heeft in 2013 veel tijd en aandacht gekregen. Om de start van dit derde bevolkingsonderzoek mogelijk te maken moest intern een nieuw organisatieonderdeel opgezet worden met alle facetten die daarbij komen kijken. Landelijk vond zeer veel afstemming plaats met de andere screeningsorganisaties en ketenpartners om tot een uniforme output te komen. Gezien het landelijk bereik van de bevolkingsonderzoeken dient elke cliënt, ongeacht de woonplaats, eenzelfde dienstverlening te krijgen. Het was een project waarbij het besef sterk aanwezig was dat de slogan gold: If you fail to plan, you plan to fail. De interne organisatie en bedrijfsvoering stond in het teken van het doorontwikkelen van de planning- en controlcyclus. Na een beleidsvoorbereidende fase (eind 2012) van het meerjarenbeleid is 2013 het eerste jaar geweest waarin het voorgenomen beleid tot uitvoering kwam. De resultaten en stappen die daarin zijn gezet zijn weergegeven in dit jaarverslag. Tevens heeft de ontwikkeling van een toekomstbestendige organisatiestructuur prioriteit gekregen en heeft geleid tot een aanpassing van de leidinggevende structuur. voorwoord Vacatures die hieruit voortvloeiden zijn inmiddels ingevuld waardoor we nu met een vaste ploeg het beleid in 2014 handen en voeten gaan geven. Tot slot bedank ik alle medewerkers hartelijk voor hun tomeloze inzet in Zonder hun inspanningen zouden zowel de dagelijkse werkzaamheden als de veranderingen en vernieuwingen niet tot stand zijn gekomen. Graag nodig ik u uit tot verder lezen. Evelien Bongers MBA Bestuurder April

5 Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt een algemeen beeld van Bevolkingsonderzoek Midden-West in 2013 geschetst. Dit gebeurt in het overzicht van de organisatieontwikkeling en de verslagen van de Ondernemingsraad en de Raad van Toezicht. De resultaten zoals behaald in 2013 staan beschreven in hoofdstuk 2. In de hoofdstukken 3, 4 en 5 wordt steeds een bevolkingsonderzoek onder de loep genomen. Dit betreft het bevolkingsonderzoek borstkanker, het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker en het (nieuwe) bevolkingsonderzoek darmkanker. Sommige onderwerpen die in hoofdstuk 2 al kort benoemd zijn, worden in deze hoofdstukken verder toegelicht. Na een introductie van het betreffende bevolkingsonderzoek volgen de resultaten van 2013, de ontwikkelingen binnen het bevolkingsonderzoek en het wetenschappelijk onderzoek waaraan Bevolkingsonderzoek Midden-West bijdraagt. Gegevens over cliëntreacties en kwaliteitsbeleid zijn te vinden in hoofdstuk 6. Hoofdstuk 7 belicht de landelijke samenwerking van Bevolkingsonderzoek Midden-West met de andere screeningsorganisaties en het RIVM. Tenslotte beschrijft hoofdstuk 8 de financiële resultaten van de organisatie. In de bijlagen staan de afkortingenlijst, het organogram, de samenstelling van Raad van Toezicht, Raad van Bestuur, ondernemingsraad en klachtencommissie, een samenvatting van de resultaten van de bevolkingsonderzoeken, voor de bevolkingsonderzoeken borstkanker en baarmoederhalskanker de opkomstcijfers per gemeente en tot slot een overzicht van algemene personeelsgegevens. 5

6 1 Bevolkingsonderzoek Midden-West 1.1 Organisatieprofiel Bevolkingsonderzoek Midden-West voert de bevolkingsonderzoeken naar kanker uit in de provincies Noord-Holland, Flevoland en Utrecht. De organisatie heeft als bestuursmodel het Raad van Toezicht-model waarbij de eindverantwoordelijkheid en dagelijkse leiding in handen is van een éénhoofdige Raad van Bestuur met daarnaast een onafhankelijke Raad van Toezicht. De ondernemingsraad vertegenwoordigt het medewerkersperspectief. Het organogram is opgenomen in de bijlagen net als de samenstelling in 2013 van de Raad van Toezicht, de Raad van Bestuur, de ondernemingsraad en de landelijke externe klachtencommissie. 1.2 Missie en visie De missie van de organisatie luidt: planning- en controlcyclus toe stand gekomen. Daarmee is een stevig en betrouwbaar besturingskader neergelegd waardoor tijdig signaleren en bijsturen mogelijk is. Mede naar aanleiding van de invoering van het bevolkingsonderzoek darmkanker heeft er in het afgelopen jaar een verandering in de organisatiestructuur plaatsgevonden. Daarbij is de leidinggevende structuur aangepast en hebben er veranderingen in de bezetting plaatsgevonden. In 2013 zijn diverse verbeteringen doorgevoerd waaronder: aandacht voor de juiste mensen op de juiste plek; beter in control bij diverse processen en meer duidelijkheid over verdeling van taken en bevoegdheden. De landelijke samenwerking tussen de screeningsorganisaties is verder geïntensiveerd en geprofessionaliseerd (zie verder hoofdstuk 7). Bevolkingsonderzoek Midden-West draagt door middel van kwalitatief hoogwaardig bevolkingsonderzoek substantieel bij aan een vroegtijdige behandeling van ziekten waaronder kanker met als doel gezondheidswinst te realiseren en sterfte terug te dringen. De kernwoorden zijn: kwalitatief hoogwaardig bevolkingsonderzoek en vroegtijdige behandeling. Kwalitatief hoogwaardig betekent dat Bevolkingsonderzoek Midden-West (afgekort als BOMW) streeft naar een state of the art screeningsonderzoek. Dat vraagt om state of the art kennis en competenties van medewerkers en uitvoering van het bevolkingsonderzoek. Ook vraagt dat om kwalitatief hoogwaardige en betrouwbare bijdragen van ketenpartners in de keten screening-diagnostiek-behandeling bij een ongunstige screeningsuitkomst. De visie van BOMW is dat zij vanuit een zelfstandige positie hoogwaardige screeningen kan uitvoeren, coördineren en organiseren die kostenefficiënt zijn. Daarnaast draagt BOMW zorg voor een goede ketenkwaliteit bij een ongunstige uitslag van de screening zowel naar haar samenwerkingspartners toe als naar de cliënt. 1.4 Ondernemingsraad De ondernemingsraad (OR) heeft in 2013 dertien keer onderling overleg gehad, waaronder één keer een spoedvergadering en zeven keer een vergadering ter voorbereiding van het overleg met de bestuurder. Met de bestuurder zijn zeven overlegvergaderingen gehouden. Bij twee van deze overlegvergaderingen (de zogenaamde Artikel 24-vergaderingen) over het gevoerde en voorgenomen beleid is de Raad van Toezicht aanwezig geweest. Verder heeft er zes keer een landelijk overleg plaatsgevonden met de ondernemingsraden van de overige screeningsorganisaties. Onze ondernemingsraad werd daar vertegenwoordigd door de voorzitter en de secretaris. De volgende onderwerpen zijn met de bestuurder besproken: financieel verslag 2012; meerjarenbeleid ; meerjarenbegroting ; jaarplan 2013; HKZ her-audit; formatieontwikkeling laboranten; vergoeding meerwerk; medewerker tevredenheidsonderzoek; jaarplan Arboned; jaarplan 2014; kaderbrief 2014; begroting 2014; ziekteverzuim en managementreview. 1.3 Organisatieontwikkeling Binnen Bevolkingsonderzoek Midden-West wordt gewerkt vanuit de vier perspectieven van de Balanced Score Card: cliëntperspectief, bedrijfsperspectief, leer- en groeiperspectief en financieel perspectief. In 2013 is een Meerjarenbeleid gemaakt, waarin prioriteit is gelegd bij het bedrijfsvoering perspectief en het leer- en innovatieperspectief. Ook is een jaarplan gemaakt en geëvalueerd en zijn er ieder kwartaal management reviews uitgevoerd. Ter voorbereiding op het jaarplan en de begroting 2014 is een kaderbrief opgesteld. Hiermee is een volwaardige De OR heeft een positief advies gegeven over het organisatieontwerp Naar een toekomstbestendige organisatiestructuur. Instemming is verleend aan: herziening reglement Centrale Interne Bezwaren Commissie (CIBC); klokkenluidersregeling t.b.v. de landelijke screeningsorganisaties; landelijke klachtenregeling en reglement landelijke klachtencommissie, die twee keer ter instemming is aangeboden. De landelijke regeling opleidingsplan MBB-er in de screening is nog niet afgehandeld. Begin 2013 is er voor de OR een ambtelijk secretaris aangesteld. In april en oktober zijn de ondernemingsraadsleden op cursus geweest. Eind december heeft voorzitter Annemarie Fransen-Emond de voorzittershamer overgedragen aan Dennis Bos en heeft secretaris Monica Timmer afscheid genomen. 6

7 1.5 Raad van Toezicht In 2013 is de Raad van Toezicht (RvT) in aanwezigheid van de Raad van Bestuur vijf maal in vergadering bij elkaar gekomen. In iedere vergadering heeft de bestuurder verslag gedaan van de stand van zaken van de activiteiten en de financiën ten opzichte van jaarplan en begroting. zodra er helderheid is over de ministeriële regeling die in het kader van de WNT voor de sector gezondheidszorg van kracht zal worden. In 2013 is er een eerste bijeenkomst geweest van vertegenwoordigers uit de Raden van Toezicht van alle regionale screeningsorganisaties. Deze bijeenkomst had een oriënterend karakter en zal in 2014 opnieuw plaatsvinden. De gestandaardiseerde managementinformatie is een goede basis voor het bespreken van en het verkrijgen van goed inzicht in de gang van zaken. Kwaliteitszorg, klachtenafhandeling en met name de bewaking van de onderzoeksintervallen bij borstkankerscreening hebben daarbij veel aandacht gekregen. De RvT heeft in dat verband kennisgenomen van de positieve uitslag van de kwaliteitsaudit HKZ. Verder is in alle vergaderingen de voorbereiding voor de invoering van darmkankerscreening aan de orde geweest. In de decembervergadering is hierover een presentatie gegeven waarbij de Raad van Toezicht in detail kon kennis nemen van de stand van zaken bij het begin van de landelijke invoering. De financiële rapportages over het 1e, 2e en 3e kwartaal zijn besproken. De rapportage over het 4e kwartaal wordt in de vorm van een jaarrekening 2013 in 2014 op de agenda gezet. In april 2013 is de jaarrekening 2012 en de bijbehorende managementletter van de accountant besproken in aanwezigheid van de accountant. Vervolgens is de jaarrekening 2012 goedgekeurd. In februari heeft de Raad van Toezicht het Meerjarenbeleid dat de bestuurder heeft opgesteld, besproken en goedgekeurd. In het najaar is de Kaderbrief 2014 en het Jaarplan 2014 aan de orde geweest. De daarbij behorende begroting 2014 is in de decembervergadering goedgekeurd. De rapportage interim bevindingen controle 2013 van de accountant wordt in 2014 besproken. De auditcommissie van de Raad van Toezicht heeft alle financiële rapportages, de jaarrekening, de begroting en de meerjarenramingen voorafgaand aan de vergaderingen van de Raad van Toezicht besproken met de bestuurder en de controller van de organisatie. Een vertegenwoordiging van de Raad van Toezicht heeft tweemaal de Overlegvergadering met de Ondernemings raad en de voorzitter van de Raad van Bestuur (zgn. art. 24-vergadering) bijgewoond. In de septembervergadering is de RvT door de bestuurder op basis van het jaarverslag en het financieel verslag van het jaar 2012 geïnformeerd over de gang van zaken bij de FSB, de gemeenschappelijke organisatie voor facilitaire dienstverlening aan alle regionale screeningsorganisaties. De RvT heeft haar jaarlijkse zelfevaluatie uitgevoerd en de resultaten ervan besproken met de bestuurder. In de aprilvergadering is de honorering van de RvT besproken met de accountant. De honorering in 2013 valt binnen het kader van de WNT. Besloten is om de bestaande honorering te herijken 7

8 2 Resultaten 2013 Afgeleid van het meerjarenbeleid zijn concrete doelen per perspectief (van het model van de Balanced Score Card) vastgesteld in het jaarplan. In onderstaand verslag wordt specifiek ingegaan op de evaluatie van dit voorgenomen beleid. Hieronder worden de behaalde resultaten benoemd per beleidsonderwerp. Ontwikkelingen en activiteiten die hebben plaatsgevonden in 2013 maar die niet opgenomen waren in het jaarplan, worden vermeld in de overige hoofdstukken. In bijlage D staat een samenvatting van de resultaten van de bevolkingsonderzoeken. 2.1 Cliëntperspectief Verhogen van de klantgerichtheid Om vragen van cliënten te kunnen beantwoorden is het van belang dat medewerkers van BOMW op de hoogte zijn van alle bevolkingsonderzoeken. In 2013 zijn alle voorbereidingen getroffen voor de start in januari 2014 van het bevolkingsonderzoek darm kanker. Hierover zijn de medewerkers op verschillende manieren geïnformeerd, bijvoorbeeld tijdens informatiebijeenkomsten en door middel van een tweewekelijkse nieuwsbrief. Ten behoeve van een goede klachtenafhandeling en om de doorvertaling naar beleid te kunnen maken is een digitale klachtenregistratie ingevoerd. De gegevens die dit systeem oplevert maken onderdeel uit van en worden geanalyseerd in de periodieke managementinformatie. Uit de klachtenregistratie blijkt dat een klein deel van de cliënten aangeeft dat het borstonderzoek als pijnlijk ervaren wordt. Naar aanleiding van deze uitkomst is in de werkoverleggen en in een themabijeenkomst van laboranten extra aandacht besteed aan pijnbeleving. Verder is een cliënttevredenheidsonderzoek gedaan over het bevolkingsonderzoek borstkanker. Cliënten gaven Bevolkings onderzoek Midden-West hierin een 9,1 als cijfer (zie hoofdstuk 3). Verbeteren van screeningsintervallen bij borstkankerscreening De achterstand in de intervallen voor de uitnodigingen voor het bevolkingsonderzoek borstkanker zijn in 2013 ingelopen. Ook rolstoelgebruikers en minder mobiele cliënten worden tijdig uitgenodigd en zijn opgenomen in het reguliere plannings- en uitvoeringsproces. Vanuit de invalshoeken van capaciteits- en logistiek management is hiervoor het instrument van de Tweejaarsplanning doorontwikkeld. Het vaststellen van een productienorm voor laboranten, een nauwgezette berekening van de omvang van de doelgroep en de personeelsformatie over meerdere jaren hebben geleid tot het vaststellen van de benodigde capaciteit van personeel en onderzoekscentra in relatie tot de planning van ongeveer een half miljoen onderzoeken in een tweejaarscyclus. Proactief bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek De samenwerking met (academische) onderzoekscentra leidt tot product- en procesinnovatie binnen de bevolkingsonderzoeken die bijdraagt aan de missie van onze organisatie. 8 Bevolkingsonderzoek Midden-West heeft bijgedragen aan de volgende wetenschappelijke onderzoeken. Binnen het bevolkingsonderzoek borstkanker lopen de volgende meerjarige onderzoeken: de MASS-trial, de DENSE studie, onderzoek naar een Computer Aided Diagnostic (CAD) systeem en een onderzoek gericht op risicostratificatie (zie hoofdstuk 3). Ten behoeve van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker heeft overleg plaatsgevonden over de studie IMPROVE (zie hoofdstuk 4). Ten aanzien van het bevolkingsonderzoek darmkanker zijn de voorbereidingen gestart van 2 onderzoeken te weten: de vierde ronde van het proefbevolkingsonderzoek darmkanker en het onderzoek Family Matters (zie hoofdstuk 5). 2.2 Bedrijfsperspectief Toekomstbestendig maken van organisatiestructuur Met de invoering van het bevolkingsonderzoek darmkanker is een aanpassing van de organisatiestructuur nodig gebleken. Tevens diende de structuur meer in balans te worden gebracht door de stafdiensten te vertegenwoordigen in het 2de echelon en door de span of support bij de managementteamleden beter te verdelen. In het organisatieontwerp is het primair proces leidend geworden waarbij specifiek aandacht geschonken is aan de aansturing van de laboranten door verlaging van de span of support van de hoofden screening, de positionering van het kwaliteitsmanagement en de teams cliënteninformatie en -administratie. De besluitvorming over de nieuwe organisatiestructuur is in 2013 afgerond en de vacatures zijn grotendeels ingevuld. Sturen op resultaten en verbeteren van managementinformatie Het Meerjarenbeleid en het Jaarplan 2013 zijn in januari vastgesteld. Ook is een planning- en controlcyclus ontwikkeld. Elk kwartaal worden behaalde resultaten gerapporteerd in het MT en daarna besproken met het middenkader. Het systeem van een managementdashboard met aanvullende toelichting en analyse per prestatie-indicator heeft veel bijgedragen aan de verbetering van de bedrijfsvoering. De prestatie-indicatoren voor het komend jaar zijn bepaald aan de hand van de opgedane ervaringen in Opstellen ICT-beleid Diverse projecten en ontwikkelingen op het gebied van ICT hebben de volle aandacht gevergd zoals een verbetertraject in de samenwerking met de beheerder van de kantoorautomatisering, de implementatie van een customer made IT-systeem voor het bevolkingsonderzoek darmkanker en het Europese aanbestedingsproject dataverbindingen m.b.t. de landelijke infrastructuur voor het versturen van digitale mammogrammen. Vanwege deze projecten, personele wisselingen en de groei van de afdeling is een pas op de plaats gemaakt met het opstellen van een meerjarig ICT-beleidsplan.

9 Verbeteren van ketenkwaliteit Voor het verbeteren van de follow-up informatie binnen het bevolkingsonderzoek borstkanker zijn bestanden van Nederlandse kankerregistratie en PALGA gekoppeld met het eigen IT-systeem. Dit proces loopt door in 2014 waarna de handmatige verzameling van follow-up informatie vervangen kan worden door een geautomatiseerde werkwijze. Daarbij is de verdere uniformering van de dataregistratie een terugkerend thema. Middels het project MammoXL wordt de beelduitwisseling van digitale mammogrammen met de ziekenhuizen geautomatiseerd (zie hoofdstuk 3). Om de kwaliteit van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker verder te verbeteren, is een landelijk uniform scholings aanbod voor doktersassistenten ontwikkeld, de Basis Scholingsmodule Cervixscreening (zie hoofdstuk 4). Vernieuwen met bevolkingsonderzoek darmkanker De regionale uitvoering van het landelijk bevolkingsonderzoek darmkanker is in 2013 voorbereid. Het landelijke onderzoek is in januari 2014 gestart. Voor dit nieuwe bevolkingsonderzoek zijn de laatste inzichten verwerkt bij het vormgeven van werkzaamheden en werkprocessen zoals bij de bouw van het IT-systeem. Dit vergrootte de noodzaak tot het herijken van de bestaande organisatie. De organisatie groeit (nieuwe organisatiestructuur, nieuwe functies, nieuwe mensen) en alle medewerkers dienden op de hoogte gesteld te worden van de ontwikkelingen (introductie van tweewekelijkse interne nieuwsbrief). Kortom, de invoering van het derde bevolkingsonderzoek heeft gezorgd voor veel vernieuwing en beweging welke nog steeds voortduurt. Verbeteren kwaliteitsmanagement De jaarlijkse visitatie in het kader van het bevolkingsonderzoek borstkanker is overeenkomstig de procedure en de eisen van het Landelijk Referentiecentrum voor Bevolkingsonderzoek (LRCB) voltooid. In het najaar is een externe HKZ-kwaliteitsaudit voor de borstkanker- en baarmoederhalskankerscreening succesvol afgerond. Het kwaliteitshandboek is duidelijker gerubriceerd en documenten worden in een doorlopend proces geactualiseerd. Het proces van planning en terugkoppeling van interne audits is sterk verbeterd en goed ingevoerd. 2.3 Leer- en groeiperspectief Sturen op competenties medewerkers De werving en selectie van diverse nieuwe medewerkers en functies is een intensief proces geweest. In de loop van het jaar is dit proces minder vaak uitbesteed en heeft steeds meer in house plaatsgevonden. Bij de keuze van de wervingskanalen is ingespeeld op de mogelijkheden die internet biedt. Er zijn in 2013 nieuwe functiebeschrijvingen gemaakt, waarbij ook bestaande functiebeschrijvingen zijn geactualiseerd. Veel aandacht is besteed aan het beleid voor deskundigheidsbevordering om medewerkers in de gelegenheid te stellen zich verder te ontwikkelen en aan veranderende eisen ten aanzien van hun functioneren te kunnen voldoen. In verschillende werkoverleggen is het helder vastleggen van afspraken en het stellen van haalbare doelen verbeterd. De verbeterslag binnen de overlegstructuur met de laboranten zal na invulling van de vacatures bij het leidinggevend kader zijn beslag krijgen. Bijlage G geeft een algemeen personeelsoverzicht. 2.4 Financieel perspectief Financiële rapportages In 2013 zijn de periodieke financiële rapportages tegen het licht gehouden en verbeterd door verbetering van de toelichting en verdieping van de analyses. Relevante financiële indicatoren zijn via de managementreviews beschikbaar voor leidinggevenden. Traject tariefsherijking Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVM laat eens in de 2 jaar onderzoek doen naar de tarieven van de uitvoeringskosten van de screeningsorganisaties die gehanteerd worden voor de bevolkingsonderzoeken naar borst- en baarmoederhalskanker. Deze frequentie van onderzoek heeft te maken met de regelmatige wijzigingen in de opzet en kosten(structuur) van deze bevolkingsonderzoeken. In 2013 is wederom gestart met een traject van tariefsherijking dat in 2014 moet leiden tot de vaststelling van een nieuwe kostenstructuur en tarief voor Huisvesting vast onderzoekscentrum Amsterdam en hoofdkantoor De verhuurder van het vaste onderzoekscentrum voor borstkankerscreening in Amsterdam heeft de huurovereenkomst met de hoofdhuurder opgezegd per september In 2013 is BOMW daarom gestart met het zoeken van een nieuwe locatie voor dit onderzoekscentrum. Door de groei van de organisatie is het aantal werkplekken in het hoofdkantoor uitgebreid door een effectiever ruimtegebruik. Dit is nog beperkt mogelijk waardoor regelmatig het effect gemonitord wordt van de uitrol van het bevolkingsonderzoek darmkanker op de personele formatie en benodigde werkplekken. 9

10 3 Bevolkingsonderzoek borstkanker 3.1 Algemeen Voor het bevolkingsonderzoek borstkanker worden alle vrouwen in de leeftijd van 50 tot en met 75 jaar iedere twee jaar uitgenodigd om deel te nemen. Bevolkingsonderzoek Midden-West is verantwoordelijk voor het gehele proces van het bevolkingsonderzoek: van inplannen en uitnodigen van de vrouwen tot en met de uitslag van het onderzoek. Via de gemeentelijke basisadministratie ontvangt Bevolkingsonderzoek Midden-West de NAW-gegevens van de vrouwen. Afhankelijk van hun postcode worden zij op één van de twee vaste of veertien mobiele onderzoekscentra uitgenodigd voor het maken van mammogrammen. Na beoordeling van de mammogrammen door twee radiologen verstrekt Bevolkingsonderzoek Midden-West de uitslag aan de vrouw. Als er een afwijking is gevonden op het mammogram wordt ook de huisarts op de hoogte gebracht en wordt de vrouw via de huisarts verwezen voor verder onderzoek in het ziekenhuis. 3.2 Resultaten Opkomst en herinneringen In 2013 zijn in totaal vrouwen uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek borstkanker en hebben er vrouwen deelgenomen. Het opkomstpercentage kwam daarmee uit op 75,36%. De opkomstcijfers per gemeente staan in bijlage E. Tabel 1 Verdeling redenen van afmelding Afmeldingen 2013 Medisch borst Niet uitnodigen bevestiging Principe Pijnlijk Verhinderd 671 Niet nuttig 234 Straling 224 Verhuisd 219 Ervaring 150 Kanker 58 Amputatie 15 Niet uitnodigen aanvraag 8 Interval carcinoom 4 Overige Totaal Tabel 2 Verwijscijfers Verwijscijfers Aantal verwijzingen Verwijscijfer % 2,3 2,3 2,5 Verwijscijfer in 1e ronde % 4,7 4,6 4,9 Verwijscijfer in vervolgronde % 1,9 2,0 2,1 Aantal opgespoorde borstkankers * Detectiecijfer * 7,4 6,7 * nog onbekend In 2013 is aan vrouwen een herinneringsuitnodiging gezonden. Cliënten die de laatste onderzoeksronde(n) niet hebben deelgenomen, ontvangen een uitnodiging zonder datum. Zij kunnen dan bellen om een afspraak te maken Afmeldingen De cliënten krijgen een uitnodiging om deel te nemen aan het bevolkingsonderzoek borstkanker. Een deel van hen neemt contact op met de infolijn om hun afspraak te maken, te verzetten of om de afspraak te annuleren. Ook kunnen cliënten zich schriftelijk afmelden. In 2013 hebben cliënten geen gebruik gemaakt van hun uitnodiging. Het aantal (telefonische en schriftelijke) afmeldingen bedroeg , de non-respons Op het totaal van uitnodigingen is de non-respons 17,9% en het afmeldpercentage 6,7%. In tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de voornaamste afmeldredenen. In tabel 2 staan de verwijscijfers gepresenteerd. 3.3 Ontwikkelingen MammoXL Het project MammoXL heeft als doel het verbeteren van informatieoverdracht in de Mammacare-keten. MammoXL zorgt voor een snelle beschikbaarheid van beelden en screeningsverslagen voor chirurgen en radiologen in ziekenhuizen. Het doel is dat alle ziekenhuizen via een webportal of een zogeheten XDS-constructie de screeningsmammogrammen ter beschikking hebben voordat de verwezen cliënt het ziekenhuis bezoekt voor haar eerste afspraak. De pilot is gestart in In 2013 is begonnen met de uitrol van het project. Deze procesverbetering is aan alle ziekenhuizen in ons werkgebied aangeboden. Hiervoor zijn overeenkomsten getekend om de privacy- en andere aspecten van deze gegevensuitwisseling te regelen. Tevens heeft instructie en begeleiding van de ziekenhuizen over de ICT-technische aspecten plaatsgevonden. Eind 2013 waren nagenoeg alle overeenkomsten getekend en de vele technische problemen afgerond. De verwachting is dat in de eerste helft van 2014 alle ziekenhuizen de overstap kunnen maken naar de digitale wijze van beeld- en verslaguitwisseling door middel van MammoXL. 10

11 3.3.2 Standaard vier mammogrammen Tot aan de overgang naar de digitale mammografie werd door alle screeningsorganisaties in de eerste ronde het mammografie onderzoek altijd in twee richtingen uitgevoerd te weten: mediolateraal-oblique (MLO) en cranio-caudale opname (CC). In de vervolgrondes werd standaard een MLO opname gemaakt en werd vervolgens bekeken of de CC-opname ook noodzakelijk was. Bij de overgang van analoge naar digitale mammografie heeft Bevolkingsonderzoek Midden-West dit beleid voortgezet. Vervolgens is een positief advies gegeven door de Gezondheidsraad aangaande standaardonderzoek in twee richtingen. De minister heeft in juli 2013 op verzoek van alle screeningsorganisaties de vergunning voor het bevolkingsonderzoek borstkanker aangepast waardoor het standaard uitvoeren van CC-opnamen bij vervolgsscreeningsonderzoeken geïmplementeerd kon worden in de tweede helft van Minder-valide cliënten Bevolkingsonderzoek Midden-West heeft ervoor gezorgd dat het grootste deel van de minder-valide cliënten binnen het bevolkingsonderzoek borstkanker kan worden onderzocht. Hiervoor zijn de mobiele onderzoekscentra uitgerust met een rolstoellift. Ook wordt voor deze cliënten meer tijd gepland Borstprothesen Het bevolkingsonderzoek borstkanker bestaat uit het maken van röntgenfoto s (mammogrammen) van de borsten. Ook vrouwen met prothesen kunnen deelnemen. Afhankelijk van de plaats en afmeting van de prothese kan het zijn dat een deel van het borstweefsel niet goed te zien is en daarom niet te beoordelen. Als er onvoldoende borstweefsel te beoordelen is, worden vrouwen na het bevolkingsonderzoek hierover door Bevolkingsonderzoek Midden-West geïnformeerd. Bij de meeste vrouwen met borstprothesen is het borstweefsel op de röntgenfoto s wel beoordeelbaar. In 2013 is er landelijk een nieuwe procedure voor cliënten met borstprothesen ontwikkeld. Deze procedure is ingebed in de werkprocessen en wordt vanaf januari 2014 uitgevoerd Best practice Planning In 2012 is een landelijk project van de screeningsorganisaties van start gegaan om de functionele complexiteit van het ICTsysteem van bevolkingsonderzoek borstkanker te reduceren door een uniforme planning van screeningsonderzoeken te ontwikkelen en te implementeren. Dit planningsproces omvat het inplannen en uitnodigen van meer dan een miljoen cliënten per jaar. Op basis van best practice werkprocessen zijn in 2013 veranderingen in de planning doorgevoerd. De belangrijkste resultaten zijn een reductie in planningsinstellingen, dagprofielen, doelgroepdefinities en variatie in de capaciteitsplanning per dag waardoor er een stabielere planning per onderzoekscentrum en betere benutting van personeelscapaciteit ontstaat Cliënttevredenheidsonderzoek In april 2013 heeft het cliënttevredenheidsonderzoek plaatsgevonden voor het bevolkingsonderzoek borstkanker. De algemene tevredenheid van de cliënten van BOMW is gescoord met een 9.1. In vergelijking met de vorige meting (9.0) een lichte verbetering en ook iets boven het landelijk gemiddelde van de screeningsorganisaties (9.0). De onderzoeksuitkomsten tonen een hoge tevredenheid op het gebied van bereikbaarheid van de infolijn en de kennis en bejegening van de medewerkers aldaar. De laboranten scoren goed op vriendelijkheid en behulpzaamheid. Er zijn ook enkele aandachtspunten uit het onderzoek naar voren gekomen betreffende pijn, leeftijdsgrenzen en website. Aan de beleving van (compressie)pijn bij het maken van borstfoto s is aandacht geschonken in een themabijeenkomst door een pijnconsulent van het Erasmus Medisch Centrum. Verbeterpunten gaan we binnen onze organisatie invoeren. Verder volgen we nieuwe technische ontwikkelingen die mogelijk pijnvermindering opleveren. De afdeling communicatie heeft de voorlichting over leeftijdsgrenzen verbeterd en er wordt gewerkt aan een landelijke website om onze cliënten van een zo goed mogelijke dienstverlening te voorzien. 3.4 Wetenschappelijk onderzoek MASS-trial De MASS-trial (Modified Assessment in Service Screening) is een wetenschappelijk onderzoek naar effecten en kosten van een aangepaste verwijsstrategie voor vrouwen die via het bevolkingsonderzoek borstkanker verwezen worden naar het ziekenhuis. De studie is uitgevoerd door het Landelijk Referentiecentrum voor Bevolkingsonderzoek (LRCB) in samenwerking met Bevolkingsonderzoek Midden-West, Oost, Zuid en Zuid-West en het Radboudumc. In de huidige screeningspraktijk gaan alle verwezen vrouwen naar het ziekenhuis voor nader onderzoek. Soms kunnen de radiologen niet met zekerheid zeggen of verwijzing naar het ziekenhuis nodig is en is aanvullend onderzoek nodig. Door deze groep vrouwen een mammogram en/of een echografie aan te bieden binnen het bevolkingsonderzoek hoeft een deel van de vrouwen niet meer naar het ziekenhuis. Dit aanvullende onderzoek wordt uitgevoerd door de screeningsradioloog. Cliënten waarvan de uitslag wordt bijgesteld worden alsnog verwezen naar het ziekenhuis waar een complete diagnostiek en eventueel behandeling plaatsvindt. In totaal hebben 365 vrouwen deelgenomen waarvan 114 deelnemers uit de regio Midden-West komen. De onderzoekers wilden weten of vrouwen tevreden zijn met deze aangepaste manier van verwijzen. Ook hebben zij gemeten in welke mate vrouwen spanning en onzekerheid ervaren. Tevens werden de kosten en de effectiviteit onderzocht. 11

12 Een deel van de onderzoeksuitkomsten is in 2013 beschikbaar gekomen. De gemiddelde kosten van het aanvullende onderzoek bij vrouwen in de controlegroep (via huisarts naar multidisciplinair onderzoek in het ziekenhuis) zijn gemiddeld 342 euro en in de interventiegroep (snel aanvullend onderzoek door screeningsradioloog) 189 euro. De kosten-effectiviteitsanalyse laat zien dat de interventie de meest efficiënte, kostenbesparende strategie is. In 2014 worden de uitkomsten verwacht van de meting van de psychologische consequenties van doorverwijzen DENSE studie De DENSE studie is een wetenschappelijk onderzoek dat binnen het bestaande bevolkingsonderzoek borstkanker plaatsvindt en wordt gecoördineerd vanuit het Julius Centrum van het UMC Utrecht. Bij dit landelijke project zijn alle screeningsorganisaties intensief betrokken. Eén op de drie borsttumoren wordt niet via het bevolkingsonderzoek, maar tussen twee screeningsronden in ontdekt. Deze zogenaamde intervaltumoren zijn vaak al verder gevorderd bij diagnose en laten een slechtere overleving zien. Intervaltumoren komen vaker voor bij vrouwen met zeer dicht borstweefsel (klier- en bindweefsel). Bovendien hebben vrouwen met dicht borstweefsel een groter risico op borstkanker. Het doel van de DENSE studie is om bij vrouwen met zeer dicht borstweefsel de aanvullende waarde van een MRI (Magnetic Resonance Imaging) in het bevolkingsonderzoek te onderzoeken: vermindering van het aantal intervalcarcinomen en voorkoming dat teveel vrouwen onnodig worden verwezen voor nader onderzoek. Ook wordt de kosteneffectiviteit van de MRI-screening onderzocht. De DENSE studie betreft een cohort van ongeveer vrouwen. Vanuit Bevolkingsonderzoek Midden-West waren in december cliënten initieel geïdentificeerd als geschikt voor de MRI groep. Hiervan waren uiteindelijk 720 cliënten geïncludeerd voor een MRI. De (eerste) onderzoeksuitkomsten van de DENSE studie worden verwacht in Onderzoeken naar CAD en risicostratificatie Er is een overeenkomst gesloten tussen (de afdeling radiologie van) het Radboudumc en Bevolkingsonderzoek Midden-West om samen te werken in het kader van twee onderzoeksprojecten, te weten het door de KWF Kankerbestrijding gefinancierde project Towards an independent automated reader of screening mammograms en het internationale EU project ASSURE, Adapting Breast Cancer Screening Strategy Using Personalised Risk Estimation. In het KWF project wordt onderzoek gedaan naar ontwikkeling van CAD systemen (Computer Assisted Diagnostic system) die de kwaliteit van de beoordeling van mammogrammen kunnen verbeteren. Dit is belangrijk omdat het voorkomt dat borstkanker onopgemerkt blijft terwijl het achteraf gezien wel zichtbaar blijkt te zijn. Door een computer te laten meekijken met de radiologen kan het aantal foutieve beoordelingen worden verminderd. De computer moet dan wel leren de mammogrammen even goed te beoordelen als de beste radiologen. Daarbij is de beschikbaarheid van grote databases met mammogrammen vereist. Deze stelt Bevolkingsonderzoek Midden-West beschikbaar. In het project ASSURE werken tien partners samen aan ontwikkeling en evaluatie van technieken voor verbetering van borstkankerscreening. Doel is om screening op maat te leveren, waarbij niet alle vrouwen op gelijke wijze gescreend worden. Het is bekend dat mammografie minder effectief is als de borstdensiteit hoog is, terwijl juist bij vrouwen met hoge densiteit het risico op borstkanker groter is. Door de densiteit nauwkeurig te meten kan aangegeven worden bij welke vrouwen aanvullend onderzoek nodig is. Met name wordt onderzoek gedaan naar methoden voor screening met 3D echografie scanners en naar screening met MRI. 12

13 4 Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker 4.1 Algemeen Tabel 3 Bruto-opkomst per geboortecohort Alle vrouwen van 30 tot en met 60 jaar krijgen iedere vijf jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Ze krijgen de mogelijkheid om een uitstrijkje te laten maken bij hun huisartspraktijk. Het uitstrijkje wordt beoordeeld in een laboratorium. Daarna ontvangt de vrouw een brief met de uitslag. Soms wordt er een afwijking ontdekt in het uitstrijkje. Dan is vervolgonderzoek nodig om te kijken of er echt iets aan de hand is. Bij een afwijking neemt de huisarts contact op met de vrouw en verwijst haar voor verder onderzoek naar het ziekenhuis. Bij een lichte afwijking wordt het uitstrijkje na zes maanden herhaald. Bevolkingsonderzoek Midden-West verzorgt het versturen van de meeste uitnodigingen en de uitslagbrieven. Een aantal huisartsen verzendt de uitnodigingen zelf. Daarnaast heeft Bevolkingsonderzoek Midden-West een rol in de kwaliteitsborging door het auditen van de laboratoria die de uitstrijkjes onderzoeken en zorgdragen voor monitoring- en evaluatiegegevens. 4.2 Resultaten Actieve participatie In 2013 zijn vrouwen geboren in 1953, 1958, 1963, 1968, 1973, 1978 en 1983 uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Daarvan reageerden vrouwen op de uitnodiging door het laten maken van een uitstrijk (52,98%). In tabel 3 worden de resultaten getoond per geboortecohort en de overige geboortejaren op peildatum 1 april 2014, inclusief de opkomst van cliënten uitgenodigd door de zelfuitnodigende huisarts (ZUHA). De gemiddelde opkomst bij de zelfuitnodigende huisarts is 67,9% Passieve participatie Als een vrouw geen uitstrijkje laat maken, maar wel een antwoordkaart retour zendt met reden van niet-deelname wordt gesproken van een passieve participatie. Met behulp van de passieve participatie worden de netto-opkomst/ non-respons en de beschermingsgraad uitgerekend. Geboortejaar Bruto uitnodigingen SO & ZUHA* Aantal uitstrijkjes Bruto opkomst% ,52% ,95% ,36% ,36% ,69% ,98% ,10% Subtotaal ,98% Overige geboortejaren 5.307* ,21% Uitnodiging eerder dan ** Totaal ,29% * In enkele specifieke omstandigheden worden ook vrouwen uit overige geboortejaren uitgenodigd. ** Dit aantal uitstrijkjes heeft betrekking op vrouwen die in eerdere jaren een uitnodiging hebben ontvangen. De uitnodiging is 5 jaar geldig. Netto-opkomst/non-respons Voor de berekening van de netto-opkomst/non-respons wordt gebruik gemaakt van het aantal afmeldingen van vrouwen uitgenodigd in Deze afmeldingen worden afgetrokken van het bruto aantal uitnodigingen, waarna het netto aantal uitnodigingen (tabel 4 kolom 5) het resultaat is. Vervolgens wordt het totaal aantal uitstrijkjes gedeeld door het netto aantal uitnodigingen. Het uiteindelijke resultaat is dat de netto-opkomst 72,11% is en de non-respons 27,89. 13

14 Tabel 4 Netto-opkomst per geboortecohort Geboortejaar Aantal uitnodigingen Aantal afmeldingen Afmeldingen % Netto doelgroep Netto opkomst % Non-respons% , ,99 36, , ,61 35, , ,35 37, , ,25 40, , ,17 43, , ,67 49, , ,24 53,76 Overige , ,73 Totaal , ,11 27,89 Beschermingsgraad Er zijn vrouwen die zich afmelden, omdat hun baarmoedermond is verwijderd (UE) of omdat zij recent een uitstrijkje (RU) hebben laten maken (buiten het bevolkingsonderzoek). Met behulp van deze afmeldredenen kan de beschermingsgraad worden berekend (tabel 5). De berekening is als volgt: het aantal afmeldingen UE en RU wordt opgeteld bij het aantal uitstrijkjes (tabel 3 kolom 3). Dit aantal gedeeld door het aantal uitnodigingen geeft de beschermingsgraad. De beschermingsgraad komt dan voor 2013 uit op 56,42%. Tabel 5 Beschermingsgraad per geboortecohort Geboortejaar Aantal uitnodigingen Uterus extirpatie (UE) Recente uitstrijk (RE) UE + RE Totaal Beschermingsgraad , , , , , , ,08 Overige geboortejaren ,17 Totaal* ,42 * Exclusief uitnodigingen eerder dan 2013 verstuurd Afmeldingen In de groep van de jongere vrouwen, tussen de 30 en 40 jaar, is de overwegende reden van niet-deelname het zwanger zijn of net bevallen op het moment van de uitnodiging (tabel 6). Tabel 6 Passieve participatie per geboortecohort Geboortejaar Zwanger / bevallen Uitstel andere reden Deelname volgende ronde Wil in toekomst geen uitnodiging meer Totaal Totaal 14

15 4.2.4 Resultaten van uitstrijkjes In tabel 7 staan de resultaten van de uitstrijkjes van het merendeel (14 van de 15) van de laboratoria uit de regio Midden-West in het jaar Deze resultaten zijn ingedeeld naar uitslag: herhalen in verband met onvoldoende materiaal (Pap 0), normaal (Pap 1), geringe dysplasie (Pap 2/3a1 met een vervolgadvies), matige en ernstige dysplasie (Pap 3am resp. Pap 3b of hoger met een direct verwijsadvies) als percentages van het totaal aantal beoordeelbare uitstrijkjes. In totaal zijn er vanuit het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker in de regio Midden-West vrouwen (met matige en ernstige dysplasie) direct verwezen. Het is ten tijde van dit verslag nog niet duidelijk hoeveel van de vrouwen met een vervolgadvies op basis van geringe dysplasie mogelijk in tweede instantie (op grond van een tweede of derde uitstrijkje) verwezen worden ( indirect ). Uit andere evaluaties blijkt dit tussen de 20% - 30% te zijn. Het percentage 0,00% carcinomen is op basis van N=4. Tabel 7 Resultaten van uitstrijkjes Herhalen 2,25% Normaal 95,26% Geringe dysplasie 2,97% Matige dysplasie 1,44% 4.3 Ontwikkelingen Ernstige dysplasie 0,33% Carcinomen 0,00% 4.3 Ontwikkelingen Scholing doktersassistenten In 2013 is Bevolkingsonderzoek Midden-West gestart met de Basis Scholingsmodule Cervixscreening (BSC). Deze scholing is gericht op doktersassistenten die uitstrijkjes maken in het kader van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Dit jaar zijn 5 cursussen georganiseerd waar 83 cursisten aan deelgenomen hebben. Daarnaast is de scholing gegeven op een scholingsdag voor de opleiding tot doktersassistente. Daaraan namen 22 cursisten deel. De verplichte scholing is ontwikkeld door de beroepsgroepen, het Nederlands Huisartsengenootschap (NHG), het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de Nederlandse Vereniging voor Doktersassistenten (NVDA), Nederlandse Vereniging voor Pathologen (NVVP), Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) en de screeningsorganisaties. De BSC maakt nu onderdeel uit van het reguliere scholingsaanbod voor de huisartspraktijken Audits Follow-up audits 2012 In 2012 hebben audits plaatsgevonden bij laboratoria die uitstrijkjes voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker beoordelen. Uit de door de Regionaal Coördinerend Patholoog (RCP) uitgevoerde visitaties van de laboratoria in 2012 is gebleken dat in een drietal pathologielaboratoria gebruik werd gemaakt van niet gevalideerde HPV testmethode. Hieruit volgde de aanbeveling aan deze laboratoria om over te stappen naar een gevalideerde HPV testmethode. In de opvolging van deze aanbevelingen in 2013 is door de RCP gerapporteerd dat deze 3 laboratoria allen overgegaan zijn op een gevalideerde HPV testmethode Carcinoomaudit In 2012 is de carcinoomaudit geïntroduceerd voor het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Deze carcinoomaudit dient om inzicht te krijgen in de negatief voorspellende waarde van het bevolkingsonderzoek. Met andere woorden: hoe groot is de kans op baarmoederhalskanker ondanks reguliere deelname aan het bevolkingsonderzoek? Verder wordt er inzicht verkregen of de uitstrijkjes die initieel als nietafwijkend zijn beoordeeld, in de herbeoordelingprocedure een andere diagnose opleveren. Ook komen andere problemen aan het licht, bijvoorbeeld wel een afwijkende uitslag maar geen adequate follow-up. In 2013 is een beperkte carcinoomaudit uitgevoerd in de regio Midden-West. Daarbij is, zoals de richtlijn voorschrijft, gekeken naar baarmoederhalskanker die primair gediagnosticeerd zijn in het jaar 2009 t/m 2011 in het Academisch Medisch Centrum. Het AMC is het belangrijkste verwijscentrum in de regio Midden-West voor behandeling van patiënten met een cervixcarcinoom. Bij elke patiënt met cervixcarcinoom die behandeld werd in het AMC, is teruggekeken of het cervixcarcinoom primair is vastgesteld in het AMC en hoe de relatie is met de voorgeschiedenis van het uitstrijkje. Er is gekeken of een uitstrijkje is gemaakt op medische indicatie (z.g. indicatieve uitstrijk, bijv. bij klachten) dan wel in het kader van het bevolkingsonderzoek (BVO). Daaruit bleek dat in de periode carcinomen zijn gediagnosticeerd dankzij deelname aan en 1 carcinoom ondanks deelname aan het bevolkingsonderzoek Ketenpartneronderzoek Door de screeningsorganisaties is een landelijke vragenlijst ontwikkeld om te inventariseren hoe de organisatie en werkwijze door huisartsen rondom het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker binnen verschillende huisartsenpraktijken wordt uitgevoerd. De vragenlijst is landelijk onder huisartsen uitgezet. De resultaten waren in het najaar bekend. Voor Bevolkingsonderzoek Midden-West leidde het onderzoek tot een aantal aanbevelingen aan de huisartspraktijken op het terrein van: regelmatige bijscholing van de uitstrijkers (door middel van de Basis Scholing Cervixscreening), reinigingsprocedures, werkwijze bij afmelding en digitalisering van registratie- en uitnodigingsproces. De praktijkondersteuners van Bevolkingsonderzoek Midden-West zullen hierin hun ondersteuning en bijdrage leveren bij het bezoeken van de huisartspraktijken. Tevens zijn er praktijken die veel handmatig werk verrichten met betrekking tot het registreren van uitnodiging en deelname en het versturen van herinneringen. Het advies is om waar mogelijk dit te digitaliseren. 15

16 4.3.5 Vernieuwing bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Een belangrijk aspect bij de vernieuwing van bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker is het wijzigen van de primair beoordeling van de uitstrijkjes op het Humaan Papillomavirus (HPV) in plaats van cytologisch. Een langdurige infectie met hoog risicotypen van het Humaan Papillomavirus (hrhpv) kan voorstadia van baarmoederhalskanker veroorzaken. Vroege opsporing van voorstadia van baarmoederhalskanker met hrhpv-screening als primaire test is goed te organiseren en uit te voeren. Dit blijkt uit een zogeheten uitvoeringstoets naar dit bevolkingsonderzoek, uitgevoerd door het Centrum voor Bevolkingsonderzoek. Het voorgestelde bevolkingsonderzoek is bedoeld voor vrouwen van 30 tot en met 60 jaar. Zij worden iedere vijf jaar door de screeningsorganisaties uitgenodigd om bij de huisartsenvoorziening een uitstrijkje te laten maken. Vrouwen die niet reageren, ontvangen een zelfafnameset om zelf thuis materiaal af te nemen. Indien resultaten van wetenschappelijk onderzoek naar de zelfafnameset positief zijn, kan de zelfafnameset bij de uitnodiging ingezet worden. Het afgenomen materiaal wordt getest op de aanwezigheid van hrhpv. Vrouwen van 40 en 50 jaar die hrhpv-negatief getest zijn, krijgen pas na tien jaar een nieuwe uitnodiging. Als hrhpv aanwezig is, wordt gekeken of er ook sprake is van afwijkende cellen (cytologische beoordeling). Afhankelijk hiervan vindt verwijzing naar de gynaecoloog of vervolgonderzoek bij de huisartsenvoorziening plaats. Vrouwen die in aanmerking komen voor vervolgonderzoek ontvangen een uitnodiging van de screeningsorganisaties. Deze kosten worden verder verlaagd door de zelfafnameset al bij de uitnodiging in te zetten. Op basis van de uitvoeringstoets heeft het ministerie van VWS in oktober 2013 besloten tot vernieuwing van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker door middel van hrhpvscreening. Begin 2014 zal een voorbereidingstijd van 2 jaar starten om deze veranderingen voor te bereiden en te implementeren waardoor in 2016 het bevolkingsonderzoek nieuwe stijl uitgevoerd kan worden. 4.4 Wetenschappelijk onderzoek IMPROVE Een aantal onderzoekscentra en screeningsorganisaties hebben overleg gevoerd over een onderzoeksdesign dat voortbouwt op eerdere onderzoeken met de zelfafnameset binnen het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker waarin de afname van de HPV-test bij de huisarts vergeleken wordt met afname thuis door de deelnemer zelf. Het doel van de studie is te onderzoeken of een hrhpv-test door middel van een uitstrijkje bij de huisarts (HA) in het reguliere bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vervangen kan worden door een hrhpv-zelfafname test. Hier ligt een relatie met het besluit van de minister tot vernieuwing van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. In tegenstelling tot eerdere onderzoeken richt het onderzoeksvoorstel zich op de gehele doelgroep en niet alleen op de non-responders. Dat heeft gevolgen voor de inrichting van de werkprocessen. In 2014 wordt het overleg over de vormgeving en uitvoering van dit onderzoek voortgezet. De hrhpv-test en de cytologische beoordeling vinden plaats in een beperkt aantal screeningslaboratoria. Het voorgestelde bevolkingsonderzoek levert extra gezondheidswinst op en de uitvoeringskosten zijn lager dan het huidige bevolkingsonderzoek. 16

17 5 Bevolkingsonderzoek darmkanker 5.1 Algemeen Darmkanker is één van de meest voorkomende soorten kanker. Een bevolkingsonderzoek darmkanker kan ongeveer sterfgevallen per jaar voorkomen. Daarom heeft de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) besloten het bevolkingsonderzoek darmkanker in te voeren. In 2013 zijn de voorbereidingen afgerond voor de invoering van dit bevolkingsonderzoek. Eind 2013 is in de regio Zuid-West een pilot uitgevoerd. Op 13 januari 2014 is het bevolkingsonderzoek darmkanker landelijk gestart. Het bevolkingsonderzoek darmkanker is bedoeld voor iedereen van 55 tot en met 75 jaar. Deze groep mensen ontvangt elke twee jaar een uitnodiging. Tot 2019 wordt het bevolkingsonderzoek gefaseerd ingevoerd. Bij het bevolkingsonderzoek darmkanker ontvangen genodigden een buisje waarmee thuis vier maal in de ontlasting wordt geprikt. Deze ontlasting wordt in een laboratorium onderzocht op de aanwezigheid van sporen van humaan bloed, die kunnen wijzen op (voorlopers van) darmkanker. Er kan ook niets of iets anders aan de hand zijn, zoals een darmontsteking of aambeien. Om dat uit te zoeken is er een kijkonderzoek in de darm nodig (coloscopie). Bevolkingsonderzoek Midden-West nodigt de deelnemers uit, informeert en verwijst de deelnemers die een ongunstige uitslag hebben. De capaciteitsplanning van de coloscopiecentra is ook belegd bij de screeningsorganisatie evenals de kwaliteitsborging van dit bevolkingsonderzoek door het auditen en toelaten van endoscopisten, coloscopiecentra, pathologen en PA-laboratoria aan de hand van landelijk vastgestelde kwaliteitscriteria. 5.2 Implementatie bevolkingsonderzoek darmkanker In 2013 is het plan van aanpak voor de invoering van het bevolkingsonderzoek darmkanker met goed gevolg doorlopen. Dit was een omvangrijk en complex project met elementen als aanbestedingstrajecten, vergunningaanvraag, contracteringen van diverse partijen, informatieverstrekking aan diverse stakeholders, inrichting van de organisatie en het creëren van de bijbehorende werkplekken. Speciale aandacht is besteed aan de communicatie. Alle inspanningen hebben er toe geleid, dat in januari 2014 het bevolkingsonderzoek van start kon gaan. Bevolkingsonderzoek Midden-West is binnen zijn regio verantwoordelijk voor het vervullen van taken op het gebied van selectie, uitnodiging, uitvoering, verwerking van en communicatie over de uitslag en de verwijzing. Daarnaast is Midden-West verantwoordelijk voor monitoring en borging van de kwaliteit, conform de landelijk gestelde kwaliteitseisen, van de gehele keten: het bevolkingsonderzoek zelf, maar ook het vervolgonderzoek in coloscopiecentra en pathologielaboratoria. Tevens is Midden West verantwoordelijk voor het vervullen van taken op het gebied van communicatie (met doelgroep en professionals) en voor gegevensbeheer en -levering ten behoeve van registratie, monitoring en evaluatie. 17

18 Met de voorbereiding van dit nieuwe bevolkingsonderzoek is eind 2011 gestart. Per 1 september 2012 is een projectleider aangesteld belast met de regionale invoering en het mede organiseren van de landelijke invoering. Het gestructureerd overleg met directie, management en de interne projectgroep over de regionale en landelijke voortgang van de voorbereiding is in 2013 gecontinueerd. Eind 2013 was Bevolkingsonderzoek Midden-West klaar om begin 2014 te kunnen starten met het bevolkingsonderzoek. Activiteiten in 2013 In het kader van de voorbereiding op de invoering zijn in 2013 onder meer de volgende activiteiten uitgevoerd: Toelatingsaudits bij 25 coloscopiecentra en 13 pathologielaboratoria door respectievelijk de Regionaal Coördinerend Maag Darm Lever-arts (RCMDL), de Regionaal Coördinerend Patholoog, de regionaal projectleider en de adviseur kwaliteit. In vervolg hierop is eind 2013 naar 23 zorginstellingen een samenwerkingsovereenkomst verzonden en zijn de dertien pathologielaboratoria (in deze regio) opgenomen in het landelijk Register van geselecteerde pathologie-laboratoria voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Een aantal coloscopiecentra zal in de loop van 2014 gaan deelnemen aan het bevolkingsonderzoek darmkanker. Veel aandacht is besteed aan het informeren van de coloscopiecentra over de invoering en kwaliteitseisen van dit bevolkingsonderzoek. Deelname aan en aansturing van landelijke werkgroepen onder andere op het terrein van inrichting werkprocessen en het opzetten van een auditingsysteem in samenwerking met de regionaal Coördinerend Maag Darm Leverartsen. Met de interne projectgroep is de implementatie van dit bevolkingsonderzoek binnen Midden-West voorbereid. Medewerkers (waaronder een regionaal coördinerend patholoog) zijn aangetrokken, ingewerkt en voorbereid op de start van het nieuwe bevolkingsonderzoek. Door middel van informatiebijeenkomsten en het regelmatig verspreiden van informatie zijn alle medewerkers erbij betrokken, zodat zij allen basale informatie kunnen verschaffen over dit bevolkingsonderzoek. 5.3 Wetenschappelijk onderzoek Proefbevolkingsonderzoek 4de ronde Het AMC en het Erasmus MC hebben in samenwerking met Bevolkingsonderzoek Zuid-West en Bevolkingsonderzoek Midden-West een subsidieaanvraag ingediend bij respectievelijk ZonMw en het RIVM om een 4de ronde van het proefbevolkingsonderzoek darmkanker uit te voeren. Hiermee zal het proefbevolkingsonderzoek darmkanker bij de voorlopercohorten in de regio s Amsterdam en Rijnmond worden voortgezet (omvang personen die nu ruim zeven jaar gevolgd worden). Er wordt onderzocht wat de diagnostische opbrengst van de 4de ronde FIT-screening (Fecal Immunochemical Test) is, het aantal intervalcarcinomen bij deelnemers en niet-deelnemers en het deelnamepercentage. Ook wordt een vergelijking gemaakt van de test karakteristieken van twee verschillende FITs (FOB-Gold en OC-sensor die in landelijk bevolkingsonderzoek darmkanker gebruikt gaat worden) en wordt er gekeken naar het percentage FITpositieven dat een coloscopie ondergaat per type intakegesprek (drie vormen). Het jaar 2013 stond in het teken van het verkrijgen van een vergunning voor de uitvoering van dit onderzoek en in het treffen van voorbereidingen. De vierde ronde van het proefbevolkingsonderzoek zal in 2014 uitgevoerd worden Family matters In een kwart van de gevallen van darmkanker gaat het om een erfelijke vorm. In het onderzoek Family matters wordt onderzocht hoe personen met een erfelijk risico tijdig opgespoord kunnen worden om zo de juiste preventieve darmcontroles te krijgen. De start van het landelijk bevolkingsonderzoek darmkanker biedt daar een goede gelegenheid voor. In het project wordt bekeken of het (mee) sturen van een vragenlijst over erfelijke darmkanker een goede manier is om deelnemers met een familiair verhoogd risico te herkennen. Het onderzoeksproject wordt gesubsidieerd door de maag-, lever- en darmstichting en zal worden uitgevoerd door het AMC in samenwerking met BOMW. 18

19 6 Cliëntreacties en kwaliteit Bevolkingsonderzoek Midden-West nodigt cliënten uit reacties en ervaringen bij de organisatie bekend te maken. Dit kan via telefoon, , website, reactieformulier Uw mening telt! en schriftelijk. De screeningsorganisatie stelt de reacties van cliënten op prijs, want deze feedback biedt de mogelijkheid om de geboden dienstverlening te evalueren: Hoe ervaart de cliënt de dienstverlening? Wat is er goed gegaan? Wat kan of moet beter? Waar zitten aanknopingspunten om de dienstverlening te verbeteren? 6.1 Cliëntreacties Veruit de meeste reacties van cliënten hadden in 2013 betrekking op het bevolkingsonderzoek borstkanker (1.525). Er kwamen 10 reacties over het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker binnen. Voor cliënten van het bevolkingsonderzoek borstkanker is er een lage drempel om te reageren, aangezien reactieformulieren in de onderzoekscentra aanwezig zijn. Bevolkingsonderzoek Midden-West heeft een interne procedure voor de behandeling van cliëntreacties die een klacht bevatten. Als de reacties intern niet naar tevredenheid afgehandeld kunnen worden, kunnen cliënten met hun klacht naar de landelijke klachtencommissie Bevolkingsonderzoek borstkanker In 2013 zijn er cliënten gescreend. Er zijn reacties binnen gekomen (0,63%). Binnen de reacties onderscheiden we complimenten, klachten, vragen en suggesties: Complimenten 654 (42,9%) Klachten 674 (44,2%) Vragen 150 (9,8%) Suggesties 47 (3,1%) De 674 klachten in 2013 hebben betrekking op de volgende onderwerpen: Standplaats/locatie 326 (48,4%) Administratie/organisatie 125 (18,5%) Pijn (incl. positieve en negatieve bejegening) 119 (17,7%) Bejegening 53 (7,9%) Verwonding 21 (3,1%) Medisch 8 (1,2%) Leeftijdsgrenzen 3 (0,4%) Overig 19 (2,8%) Reacties over standplaats/locatie gaan vaak over de reisafstand voor cliënten. Pijn bij het onderzoek blijft een belangrijk onderwerp waar de cliënt een reactieformulier voor invult. Soms in combinatie met een positieve of negatieve bejegening Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker In 2013 hebben cliënten deelgenomen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Er zijn 10 reacties binnengekomen over dit bevolkingsonderzoek. Deze reacties gaan over de uitslagbrief en de kosten na doorverwijzing. 6.2 Kwaliteit In 2013 heeft Bevolkingsonderzoek Midden-West veel geïnvesteerd in haar kwaliteitsbeleid. De instrumenten om kwaliteit te monitoren en te verbeteren zijn effectiever ingezet. Hierdoor is de organisatie nog sterker gericht op het continu verbeteren van haar dienstverlening HKZ-certificaat In het najaar is een externe audit gehouden voor zowel het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker (BMHK) als het bevolkingsonderzoek borstkanker (BK) door certificerende instelling DNV. Naar aanleiding hiervan is de certificering weer verlengd. Rondom de HKZ certificering zijn verbeteringen aangepakt op de volgende gebieden: De werkwijze van interne auditing FONA beleid en registratie De aanschaf van applicaties voor het monitoren van helpdeskvragen en documentbeheer Proces van leveranciersbeoordelingen Visitatie Bekijkeenheid Utrecht LRCB Het Landelijk Referentiecentrum voor Bevolkingsonderzoek (LRCB) voert in opdracht van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) een aantal taken uit binnen het bevolkingsonderzoek borstkanker, waaronder het uitvoeren van medisch-inhoudelijke en fysisch-technische kwaliteitsbewaking en het accrediteren en registreren van professionals werkzaam in het bevolkingsonderzoek naar borstkanker. In het kader van optimalisatie en borging van het bevolkingsonderzoek voert het LRCB een continue fysisch-technische kwaliteitscontrole uit op de beeldvormende systemen. De medisch-inhoudelijke kant wordt periodiek getoetst door middel van visitaties. In 2013 is een visitatieprotocol vastgesteld van toepassing op de fysisch-technische en medisch-inhoudelijke kant van het bevolkingsonderzoek op borstkanker. Het gaat hierbij dus om de geleverde kwaliteit van de beeldvormende apparatuur, de performance van de MBB ers in de screening en de performance van de screeningsradiologen. De performance van deze professionals wordt hierbij op groepsniveau beoordeeld en niet op individueel niveau. 19

20 In 2013 heeft een visitatie plaatsgevonden op de bekijkeenheid Utrecht, Gooi en Flevoland (BE Utrecht). Aan de hand van de geconstateerde verbeterpunten is een plan van aanpak opgesteld om de fysisch-technische en medisch-inhoudelijke kwaliteit te borgen. 20

2 2014 Jaarverslag 4 1

2 2014 Jaarverslag 4 1 2 14 Jaarverslag 2014 Inhoudsopgave Voorwoord 4 Leeswijzer 5 1 Bevolkingsonderzoek Midden-West 6 1.1 Organisatieprofiel 6 1.2 Missie en visie 6 1.3 Organisatieontwikkeling 6 1.4 Ondernemingsraad 6 1.5

Nadere informatie

Samenvatting Jaarverslag 2013

Samenvatting Jaarverslag 2013 Samenvatting Jaarverslag 2013 Samenvatting Jaarverslag 2013 Voor Bevolkingsonderzoek Zuid was 2013 een jaar waarin een aantal belangrijke ontwikkelingen hebben plaatsgevonden: de implementatie van het

Nadere informatie

Samenvatting Jaarbericht 2012

Samenvatting Jaarbericht 2012 Hierbij presenteren wij een overzicht van de belangrijkste productiecijfers van 2012. Verder treft u een overzicht aan van een aantal van onze activiteiten. Aanvullende informatie vindt u op onze website

Nadere informatie

Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Overgang van het bestaande naar het vernieuwde bevolkingsonderzoek Inleiding In opdracht van minister Schippers van VWS wordt het bevolkingsonderzoek in 2016 vernieuwd. Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoeken. baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker naar kanker

Bevolkingsonderzoeken. baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker naar kanker Bevolkingsonderzoeken baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker naar kanker In deze algemene folder leest u over de bevolkings onderzoeken baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker. Wat is

Nadere informatie

Baarmoederhalskanker screening

Baarmoederhalskanker screening Baarmoederhalskanker screening Wat gaat er veranderen? Lex Makkus, Patholoog PAL Geschiedenis BVO-BMHK Huidige BVO - hrhpv Triage Sterfte cervix carcinoom absolute aantallen/cohort 45 40 35 30 25 20 15

Nadere informatie

In deze speciale uitgave van Screen. het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Highlights:

In deze speciale uitgave van Screen. het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Highlights: SPECIAL BMHK Screenmaart 2012 In deze speciale uitgave van Screen staat het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker (BMHK) centraal. Highlights: praktijkondersteuners BMHK stellen zich aan u voor > 2

Nadere informatie

Samenvatting. De ziekte en het bevolkingsonderzoek

Samenvatting. De ziekte en het bevolkingsonderzoek Samenvatting Nederland heeft een goed bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker ( het uitstrijkje ). Er zijn echter kansen om de preventie van baarmoederhalskanker verder te verbeteren. Zo is er een

Nadere informatie

Jaarbericht. Endometriumcarcinoom

Jaarbericht. Endometriumcarcinoom 2014 Endometriumcarcinoom Jaarbericht In dit jaarbericht vindt u een overzicht van de belangrijkste activiteiten en cijfers over 2014. Een volledig overzicht vindt u in ons jaarverslag en onze jaarrekening

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Jaarverslag 2010. Jaarverslag 2011

Jaarverslag 2010. Jaarverslag 2011 Jaarverslag 2010 Jaarverslag 2011 Colofon Coördinatie en eindredactie: Renée Smal, r.smal@bevolkingsonderzoekmidden-west.nl Vormgeving en opmaak: OPHIS/New Impulse Bevolkingsonderzoek Midden-West Hoogoorddreef

Nadere informatie

Nieuwe bevolkings onderzoek baarmoederhalskanker

Nieuwe bevolkings onderzoek baarmoederhalskanker Nieuwe bevolkings onderzoek baarmoederhalskanker 13-april-2016 Dorry Boll, gynaecoloog Lizette Nollen, patholoog Rob Beumer, huisarts In samenwerking met: Els Bovy, Bevolkingsonderzoek Zuid Programma Baarmoederhalskanker

Nadere informatie

Jaarbericht. Jaar van de communicatie: loop eens mee. 2012: in teken van voorbereiding op verandering. Cervix-team: vast aanspreekpunt

Jaarbericht. Jaar van de communicatie: loop eens mee. 2012: in teken van voorbereiding op verandering. Cervix-team: vast aanspreekpunt Jaarbericht 2012 Jaar van de communicatie: loop eens mee 2012: in teken van voorbereiding op verandering Cervix-team: vast aanspreekpunt Mammo XL: snelle en eenvoudige uitwisseling van beelden In dit jaarbericht

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Stand van zaken. 12 april Yvonne van Oosterhout Manager darmkankerscreening Bevolkingsonderzoek Zuid

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Stand van zaken. 12 april Yvonne van Oosterhout Manager darmkankerscreening Bevolkingsonderzoek Zuid Bevolkingsonderzoek darmkanker Stand van zaken 12 april 2016 Yvonne van Oosterhout Manager darmkankerscreening Bevolkingsonderzoek Zuid Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Sponsoring

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2014 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Jaarbericht. 2013: op de drempel van verandering Nieuw onderzoekscentrum borstkankerscreening. Groningen. Bevolkings onderzoek darmkanker krijgt vorm

Jaarbericht. 2013: op de drempel van verandering Nieuw onderzoekscentrum borstkankerscreening. Groningen. Bevolkings onderzoek darmkanker krijgt vorm Jaarbericht 2013 Bevolkings onderzoek darmkanker krijgt vorm 2013: op de drempel van verandering Nieuw onderzoekscentrum borstkankerscreening in Groningen Basisscholing cervixscreening: leren uitstrijkjes

Nadere informatie

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wat zijn de veranderingen?

Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Wat zijn de veranderingen? Vernieuwd bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Wat zijn de veranderingen? Wat zijn de veranderingen? Het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker gaat veranderen. Wat verandert er precies? Testen op

Nadere informatie

Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker. Kwaliteitseisen coloscopie.

Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker. Kwaliteitseisen coloscopie. Kwaliteitseisen coloscopie Juni 2012 Toelatingseisen voor de uitvoering van coloscopieën vanuit het bevolkingsonderzoek darmkanker Vanaf 2013 zal het bevolkingsonderzoek darmkanker gefaseerd worden ingevoerd

Nadere informatie

Voor het eerst is er een vaccin dat baarmoederhalskanker kan voorkomen

Voor het eerst is er een vaccin dat baarmoederhalskanker kan voorkomen Samenvatting Voor het eerst is er een vaccin dat baarmoederhalskanker kan voorkomen In Nederland bestaat al decennia een succesvol programma voor bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker. Daarmee

Nadere informatie

IMPROVE. Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken?

IMPROVE. Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken? Kan de zelfafnameset het uitstrijkje vervangen? IMPROVE Helpt u mee het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker vrouwvriendelijker te maken? Uitnodiging voor deelname aan wetenschappelijk onderzoek. www.hpvzelfafname.nl

Nadere informatie

CERVIXCARCINOOM. Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM

CERVIXCARCINOOM. Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM CERVIXCARCINOOM Nascholingsavond voor assistenten en poh ers DINSDAG 13 NOVEMBER ROTTERDAM Nascholing Diagnostiek en behandeling van het Cervixcarcinoom Programma 1. Ontvangst en Welkom 2. Cytologische

Nadere informatie

OVERGANGSFASE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR LABORATORIA

OVERGANGSFASE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR LABORATORIA OVERGANGSFASE 2016 2017 BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR LABORATORIA 2016 HUIDIG BEVOLKINGSONDERZOEK: BELANGRIJKE WIJZIGINGEN 1 SEPTEMBER 2016 De laatste uitnodigingen

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Informatiestromen screeningslaboratoria

Informatiestromen screeningslaboratoria Informatiestromen screeningslaboratoria Het RIVM en de FSB hebben de informatiestromen voor het vernieuwde bevolkingsonderzoek binnen de screeningslaboratoria in beeld gebracht. Deze informatiestromen

Nadere informatie

OVERGANGSFASE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR HUISARTSENPRAKTIJKEN

OVERGANGSFASE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR HUISARTSENPRAKTIJKEN OVERGANGSFASE 2016 2017 BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER EN INDICATIE INFORMATIE VOOR HUISARTSENPRAKTIJKEN 2016 SEPTEMBER 2016 De laatste uitnodigingen voor het huidige bevolkings onderzoek zijn

Nadere informatie

Waarom een bevolkingsonderzoek naar darmkanker?

Waarom een bevolkingsonderzoek naar darmkanker? Bevolkingsonderzoek darmkanker RvA, Kwaliteit en zorg 9 juni 2016 Monique van Wieren Programmacoördinator bevolkingsonderzoek darmkanker Waarom een bevolkingsonderzoek naar darmkanker? Afname morbiditeit

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Uitnodiging

Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Uitnodiging Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Uitnodiging Waarom dit bevolkingsonderzoek? Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Jaarlijks overlijden 200 vrouwen aan deze ziekte. Baarmoeder

Nadere informatie

2011: het jaar van samenvoegen en kantelen. Bevolkingsonderzoek Oost

2011: het jaar van samenvoegen en kantelen. Bevolkingsonderzoek Oost Jaarbericht 2011 2011: het jaar van samenvoegen en kantelen Voor u ligt het tweede jaarbericht van. De stichting is op 1 januari 2010 ontstaan uit een fusie van vijf business units uit Enschede, Nijmegen,

Nadere informatie

VAN OUD NAAR NIEUW HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER WORDT VANAF BEGIN 2017 INGEVOERD JULI 2016

VAN OUD NAAR NIEUW HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER WORDT VANAF BEGIN 2017 INGEVOERD JULI 2016 JULI 2016 EEN UITGAVE VOOR KETENPARTNERS EN EXTERNE RELATIES VAN BEVOLKINGSONDERZOEK IN DIT NUMMER: HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK BAARMOEDERHALSKANKER Pagina 4 VAN OUD NAAR NIEUW HET VERNIEUWDE BEVOLKINGSONDERZOEK

Nadere informatie

Regiobijeenkomst Midden-West Bevolkingsonderzoek darmkanker in vogelvlucht

Regiobijeenkomst Midden-West Bevolkingsonderzoek darmkanker in vogelvlucht Regiobijeenkomst Midden-West Bevolkingsonderzoek darmkanker in vogelvlucht RIVM-Centrum voor bevolkingsonderzoek Mevr. Dr.Ir. M.L. Heijnen Senior programmamedewerker team invoering bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Wij gaan verhuizen! 2012 Druk met voorbereidingen darmkankerscreening. Highlights:

Wij gaan verhuizen! 2012 Druk met voorbereidingen darmkankerscreening. Highlights: Wij gaan verhuizen! Het hoofdkantoor van Bevolkingsonderzoek Zuid in Den Bosch, het informatiepunt baarmoederhalskanker, het informatiepunt borstkanker en het onderzoekscentrum in Eindhoven gaan verhuizen

Nadere informatie

Telefoonnummer 050 520 88 88 Identificatienummer NZa Nummer Kamer van Koophandel 41012153 www.bevolkingsonderzoeknoord.nl

Telefoonnummer 050 520 88 88 Identificatienummer NZa Nummer Kamer van Koophandel 41012153 www.bevolkingsonderzoeknoord.nl Jaarverslag 2013 Naam verslagleggende rechtspersoon Stichting Bevolkingsonderzoek Noord Bezoekadres Queridolaan 5, 9721 SZ Groningen Correspondentieadres Postbus 425, 9700 AK Groningen Telefoonnummer 050

Nadere informatie

8 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost

8 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker. preventie Oost 8 e Symposium Stichting Baarmoederhalskanker preventie Oost Diagnostiek en etiologie van endocervicale afwijkingen Donderdag 9 november 2006 Nationaal Sportcentrum Papendal, Arnhem Mede onder auspiciën

Nadere informatie

Samenvatting. Nut van borstkankerscreening

Samenvatting. Nut van borstkankerscreening Samenvatting Tussen 1989 en 1998 werd in Nederland een landelijk bevolkingsonderzoek ingevoerd om borstkanker in een vroeg stadium op te sporen. Wanneer via screening de diagnose vroeger wordt gesteld,

Nadere informatie

Jaarbericht startpunt van ingrijpende vernieuwingen

Jaarbericht startpunt van ingrijpende vernieuwingen Jaarbericht 2011 2011 startpunt van ingrijpende vernieuwingen Kwaliteit up to date Voorscreenen verrijking voor laborant én radioloog Organisatie klaar voor de toekomst In dit jaarbericht vindt u een overzicht

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Het uitstrijkje. van de baarmoederhals

PATIËNTEN INFORMATIE. Het uitstrijkje. van de baarmoederhals PATIËNTEN INFORMATIE Het uitstrijkje van de baarmoederhals 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over het uitstrijkje van de baarmoederhals.

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek. borstkanker 15 feiten

Bevolkingsonderzoek. borstkanker 15 feiten Bevolkingsonderzoek borstkanker 15 feiten Vrouwen van 50 tot en met 75 jaar krijgen elke twee jaar een uitnodiging om zich gratis te laten onderzoeken op borstkanker. Er worden dan röntgenfoto s gemaakt

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

Vanaf 2013 invoering screening darmkanker. Samenvatting Jaarbericht 2011. Beelduitwisseling via digitale snelweg: Highlights: Juni 2012

Vanaf 2013 invoering screening darmkanker. Samenvatting Jaarbericht 2011. Beelduitwisseling via digitale snelweg: Highlights: Juni 2012 Folders Voor beide bevolkingsonderzoeken worden folders gebruikt om cliënten te informeren. Deze folders worden meegestuurd met de uitnodigingen en herinneringen en ze staan in onze folderrekken in de

Nadere informatie

Oncologie Kempen 2013 5 oktober 2013 Cultureel Centrum t Schaliken- Herentals Guido Van Hal Centrum voor Kankeropsporing vzw Afdeling Antwerpen

Oncologie Kempen 2013 5 oktober 2013 Cultureel Centrum t Schaliken- Herentals Guido Van Hal Centrum voor Kankeropsporing vzw Afdeling Antwerpen Oncologie Kempen 2013 5 oktober 2013 Cultureel Centrum t Schaliken- Herentals Guido Van Hal Centrum voor Kankeropsporing vzw Afdeling Antwerpen Centrum voor Kankeropsporing Voorheen: hetconsortium van

Nadere informatie

Informatiefolder Een proefbevolkingsonderzoek naar darmkanker

Informatiefolder Een proefbevolkingsonderzoek naar darmkanker Verstuur uw test niet op vrijdag na 17.00 uur, zaterdag, zondag of een feestdag!! Informatiefolder Een proefbevolkingsonderzoek naar darmkanker Proefbevolkingsonderzoek darmkanker Colofon Deze brochure

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Ir. Harriët van Veldhuizen, programmaleider

Bevolkingsonderzoek darmkanker. Ir. Harriët van Veldhuizen, programmaleider Bevolkingsonderzoek darmkanker Ir. Harriët van Veldhuizen, programmaleider Waarom een bevolkingsonderzoek naar darmkanker? Afname morbiditeit en mortaliteit aan darmkanker door: Eerdere opsporing van darmkanker

Nadere informatie

Onderzoek baarmoederhalskanker

Onderzoek baarmoederhalskanker Onderzoek baarmoederhalskanker Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen baarmoederhalskanker. Baarmoederhalskanker komt het meest voor bij vrouwen

Nadere informatie

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015

Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Draaiboek bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker voor zelfuitnodigende huisartsen 2015 Pagina 2 Algemeen Dit draaiboek biedt huisartsen die zelf vrouwen in de praktijk uitnodigen voor het bevolkingsonderzoek

Nadere informatie

Improving the sensitivity of screening mammography in the south of the Netherlands.

Improving the sensitivity of screening mammography in the south of the Netherlands. Improving the sensitivity of screening mammography in the south of the Netherlands. Vivian van Breest Smallenburg De borstkankerincidentie in Nederland behoort tot de hoogste ter wereld. Mede dankzij de

Nadere informatie

Uitstrijkjes worden gemaakt om (voorstadia van) baarmoederhalskanker op te sporen.

Uitstrijkjes worden gemaakt om (voorstadia van) baarmoederhalskanker op te sporen. Uitstrijkje Inleiding Uitstrijkjes worden gemaakt om (voorstadia van) baarmoederhalskanker op te sporen. Uitstrijkjes worden gemaakt om de volgende redenen: Bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 20787 15 oktober 2012 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 5 oktober 2012, PG/OGZ 3126268,

Nadere informatie

Het wetenschappelijke bevolkingsonderzoek naar de vroege opsporing van hart- en vaatziekten.

Het wetenschappelijke bevolkingsonderzoek naar de vroege opsporing van hart- en vaatziekten. www.robinsca.nl INFORMATIEFOLDER VOOR HUISARTSEN Het wetenschappelijke bevolkingsonderzoek naar de vroege opsporing van hart- en vaatziekten. WBO-vergunning verleend door de minister van VWS op 27 augustus

Nadere informatie

Inlichtingenbijeenkomst Europese aanbesteding FIT. 27 oktober 2016

Inlichtingenbijeenkomst Europese aanbesteding FIT. 27 oktober 2016 Inlichtingenbijeenkomst Europese aanbesteding FIT 27 oktober 2016 Agenda 10.30 Deel 1: Welkom en introductie (Evelien Bongers en Bart Wijnbergen) Introductie FSB Achtergrond en aanleiding van de aanbesteding

Nadere informatie

Advies Gezondheidsraad

Advies Gezondheidsraad Advies Gezondheidsraad Baarmoederhalskanker geplaatst op dinsdag 24 mei 2011 Advies Gezondheidsraad bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Het advies van de Gezondheidsraad De Gezondheidsraad heeft op

Nadere informatie

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers

Summery. Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers ummery amenvatting Effectiviteit van een interventieprogramma op arm-, schouder- en nekklachten bij beeldschermwerkers 207 Algemene introductie Werkgerelateerde arm-, schouder- en nekklachten zijn al eeuwen

Nadere informatie

Beleidsplan DES Centrum Terugblik. 2. Missie / Visie. 3. Ontwikkelingen. 4. Het beleidsplan

Beleidsplan DES Centrum Terugblik. 2. Missie / Visie. 3. Ontwikkelingen. 4. Het beleidsplan 1 Beleidsplan DES Centrum 2016-2019 1. Terugblik 2. Missie / Visie 3. Ontwikkelingen 4. Het beleidsplan 2016-2019 De speerpunten voor de periode 2016 2019 Communicatie naar donateurs en stakeholders Kennisontwikkeling

Nadere informatie

Stuurgroep stakeholders regio Haaglanden en zorgkantoor en vanaf 2016 met de grotere verzekeraars

Stuurgroep stakeholders regio Haaglanden en zorgkantoor en vanaf 2016 met de grotere verzekeraars 1 Jaarplan netwerk Haaglanden 2016 Inleiding en achtergrond Vanaf 2005 is door de regio ingezet op verbetering van de zorg aan cliënten met en hun naasten. In de jaren daarna heeft de wijze van samenwerking

Nadere informatie

Centrum voor Bevolkingsonderzoek Principes van screening

Centrum voor Bevolkingsonderzoek Principes van screening Centrum voor Bevolkingsonderzoek Principes van screening Arjan Lock, 25 september 2009 Inhoud presentatie 1. wat onder screening wordt verstaan 2. de eisen waaraan een screening moet voldoen 3. het besluitvormingstraject

Nadere informatie

3 e Voortgangsrapportage dienst

3 e Voortgangsrapportage dienst 3 e Voortgangsrapportage dienst Inleiding De dienst OCW heeft een plan van aanpak verbetering kwaliteit jaarrekening opgesteld. Over de uitvoering van dit plan van aanpak is twee maal eerder via voortgangsrapportages

Nadere informatie

Versnelling verzending pathologisch materiaal bij een verwijzing

Versnelling verzending pathologisch materiaal bij een verwijzing Versnelling verzending pathologisch materiaal bij een verwijzing 1. Huidige situatie Beschrijving pathologische revisie Procesbeschrijving Digitale uitwisseling 2. Knelpunten pathologische verwijzing Procesverbetering

Nadere informatie

Onderwerp Doel Nr Indicator Omschrijving Kwaliteitse is

Onderwerp Doel Nr Indicator Omschrijving Kwaliteitse is LANDELIJKE KWALITEITSEISEN SCREENINGSORGANISATIE 1. De onderstaande kwaliteitseisen zijn van toepassing op de taken van de screeningsorganisatie in het primaire van het bevolkingsonderzoek darmkanker (selectie

Nadere informatie

St. Anna Borstzorg (mammapoli)

St. Anna Borstzorg (mammapoli) St. Anna Borstzorg (mammapoli) Uw huisarts heeft u doorverwezen naar St. Anna Borstzorg (mammapoli), van het St. Anna Ziekenhuis. In deze folder geven wij u meer informatie over de werkwijze binnen St.

Nadere informatie

Screen. Cliënten die deelnemen aan het bevolkingsonderzoek

Screen. Cliënten die deelnemen aan het bevolkingsonderzoek Screen april 2011 Grote veranderingen Voor u ligt de tweede Screen, een blad waarmee haar ketenpartners op de hoogte wil houden van de ontwikkelingen over de landelijke bevolkingsonderzoeken naar kanker.

Nadere informatie

Samenwerking & Bedrijfsvoering

Samenwerking & Bedrijfsvoering Samenwerking & Bedrijfsvoering Plan van Aanpak Plan van aanpak: Themaonderzoek Samenwerking en Bedrijfsvoering Bestuurlijk opdrachtgever Ambtelijk opdrachtgever Naam projectleider T.C.C. den Braanker C.A.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Kanker van de dikkedarm en endeldarm (darmkanker of colorectaal carcinoom) is een zeer belangrijke doodsoorzaak in de westerse wereld. Jaarlijks worden in Nederland meer dan 12.000

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Vervolg alternatieve vervolgdiagnostiek bevolkingsonderzoek darmkanker (CT-colografie) Februari 2015

Vervolg alternatieve vervolgdiagnostiek bevolkingsonderzoek darmkanker (CT-colografie) Februari 2015 Vervolg alternatieve vervolgdiagnostiek bevolkingsonderzoek darmkanker (CT-colografie) Februari 2015 Wanneer er bij een deelnemer bloed in de ontlasting wordt gevonden, krijgt hij/zij een doorverwijzing

Nadere informatie

Vernieuwing bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker

Vernieuwing bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Vernieuwing bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker Presentatie voor professionals April 2016 1 Disclaimer Hoewel deze presentatie met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is opgesteld en wordt onderhouden,

Nadere informatie

Resultaten audits bevolkingsonderzoek darmkanker. Robert Jan van Suylen, RCP regio Zuid JBZ Den Bosch

Resultaten audits bevolkingsonderzoek darmkanker. Robert Jan van Suylen, RCP regio Zuid JBZ Den Bosch Resultaten audits bevolkingsonderzoek darmkanker Robert Jan van Suylen, RCP regio Zuid JBZ Den Bosch Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium

Nadere informatie

JAARPLAN 2016 EEN ZICHTBAAR FUNDAMENT

JAARPLAN 2016 EEN ZICHTBAAR FUNDAMENT Agendapunt 8 JAARPLAN 2016 EEN ZICHTBAAR FUNDAMENT Implementatie meerjarenbeleidsplan 2014-2016 Bouwen aan de toekomst van onze sport Vizier op de toekomst, focus op het fundament Augustus 2015 Agendapunt

Nadere informatie

MEDEWERKERSTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2004 Resultaten en vervolgtraject

MEDEWERKERSTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2004 Resultaten en vervolgtraject MEDEWERKERSTEVREDENHEIDSONDERZOEK 2004 Resultaten en vervolgtraject Inleiding In mei van dit jaar is een nieuw medewerkertevredenheidsonderzoek gehouden. De eerste resultaten van dit onderzoek zijn in

Nadere informatie

1 Beleid bij klachten mamma

1 Beleid bij klachten mamma 1 Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012-2014) In samenwerking met Mw. Dr. E. Paap, LRCB Inleiding De afgelopen jaren is het aantal nieuwe diagnoses van borstkanker bij

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2014 Bevolkingsonderzoek darmkanker In deze folder leest u meer over het bevolkingsonderzoek darmkanker en wat dit voor u kan betekenen. Waarom een bevolkingsonderzoek? Darmkanker

Nadere informatie

Onderzoek naar borstkanker

Onderzoek naar borstkanker Onderzoek naar borstkanker 2016 Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Borstkanker komt vaak voor. Ongeveer 1 op de 8 vrouwen in Nederland krijgt in haar leven borstkanker. De meeste

Nadere informatie

Onderzoek naar borstkanker

Onderzoek naar borstkanker Onderzoek naar borstkanker 2017 Bevolkingsonderzoek Waarom is er een bevolkingsonderzoek? Borstkanker komt vaak voor. Ongeveer 1 op de 8 vrouwen in Nederland krijgt in haar leven borstkanker. De meeste

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2015 Waarom een bevolkingsonderzoek darmkanker? Darmkanker is een ernstige ziekte. Van elke 100 mensen zullen vier tot vijf mensen in hun leven darmkanker krijgen. Elk jaar

Nadere informatie

14Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012)

14Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012) 14Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012) Inleiding De afgelopen jaren is het aantal nieuwe diagnoses van borstkanker bij vrouwen tussen de 40 en 49 jaar sterk toegenomen.

Nadere informatie

TRAINING AUDIT. Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit.

TRAINING AUDIT. Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit. TRAINING Doelen van deze training is: Leden van de auditteams trainen in het uitvoeren van een audit. Voorbereiden van de audit. DAGAGENDA 09.00 09.15 uur: Inloop en koffie 09.15 09.30 uur: Kennismaking

Nadere informatie

Screen. Aan de slag in de regio. Kwaliteit gaat boven capaciteit. Feiten & cijfers

Screen. Aan de slag in de regio. Kwaliteit gaat boven capaciteit. Feiten & cijfers Screen special darmkanker sept. 2012 In september 2013 gaat het bevolkingsonderzoek darmkanker van start. Mannen en vrouwen in de leeftijd van 55 tot jaar worden om de twee jaar uitgenodigd mee te doen.

Nadere informatie

Basisscholing. HPV: hoe zit het eigenlijk? Cervixscreening. december 2013

Basisscholing. HPV: hoe zit het eigenlijk? Cervixscreening. december 2013 december 2013 Nederland heeft een goed bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker, schreef de Gezondheidsraad in 2011. Maar er zijn kansen om de preventie van baarmoederhalskanker verder te verbeteren. Zo

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

Beleid bij klachten mamma

Beleid bij klachten mamma Beleid bij klachten mamma Rubriekhouder: Mw. Dr. M. Hooiveld, NIVEL (2012-2013) Inleiding De afgelopen jaren is het aantal nieuwe diagnoses van borstkanker bij vrouwen tussen de 40 en 49 jaar sterk toegenomen.

Nadere informatie

Telefoonnummer 050 520 88 88 Identificatienummer NZa Nummer Kamer van Koophandel 41012153 www.bevolkingsonderzoeknoord.nl

Telefoonnummer 050 520 88 88 Identificatienummer NZa Nummer Kamer van Koophandel 41012153 www.bevolkingsonderzoeknoord.nl Jaarverslag 2012 Naam verslagleggende rechtspersoon Stichting Bevolkingsonderzoek Noord Bezoekadres Queridolaan 5, 9721 SZ Groningen Correspondentieadres Postbus 425, 9700 AK Groningen Telefoonnummer 050

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2016 Waarom een bevolkingsonderzoek darmkanker? Darmkanker is een ernstige ziekte. Van elke 100 mensen zullen vier tot vijf mensen in hun leven darmkanker krijgen. In 2014

Nadere informatie

Bevolkingsonderzoek darmkanker

Bevolkingsonderzoek darmkanker Bevolkingsonderzoek darmkanker 2017 Waarom deze folder? In deze folder vindt u informatie over het bevolkingsonderzoek darmkanker. De folder is bedoeld om u informatie te geven over het onderzoek, zodat

Nadere informatie

Stichting Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Twente. Jaarverslag 2009

Stichting Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Twente. Jaarverslag 2009 Stichting Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Twente Jaarverslag 2009 1. Inleiding Voor u ligt het laatste jaarverslag van de Stichting Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Twente (SBBT) Per 1

Nadere informatie

Overeenkomst Regionaal Centrum Prenatale Screening en praktijk voor counseling

Overeenkomst Regionaal Centrum Prenatale Screening en praktijk voor counseling Overeenkomst Regionaal Centrum Prenatale Screening en praktijk voor counseling Partijen, Het Regionaal Centrum prenatale screening (naam) WBO vergunninghouder in het kader van landelijke organisatie van

Nadere informatie

Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN

Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN Reglement Auditcommissie Raad van Commissarissen MN Dit reglement is op grond van artikel 8.3 het reglement van de Raad van Commissarissen vastgesteld door middel van een besluit van de Raad van Commissarissen

Nadere informatie

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap

Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Kwaliteit van Goed Werkgeverschap Meting KWH-Goed Werkgeverschaplabel Rapportage opgesteld door KWH in samenwerking met EVZ organisatie-advies Bijlagen Corporatie Rotterdam, 20xx Inhoudsopgave

Nadere informatie

16R RAADSINFORMATIEBRIEF 16R.00402

16R RAADSINFORMATIEBRIEF 16R.00402 RAADSINFORMATIEBRIEF 16R.00402 gemeente WOERDEN Van : college van burgemeester en wethouders Datum 23 augustus 2016 Portefeuillehouder(s) : wethouder Koster Portefeuille(s) : volksgezondheid en sociaal

Nadere informatie

Leidraad jaarverslag Kwaliteitsimpuls 2015

Leidraad jaarverslag Kwaliteitsimpuls 2015 Leidraad jaarverslag Kwaliteitsimpuls 2015 Deze leidraad is door de NVZ beschikbaar gesteld als onderdeel van de afspraken bij de subsidieregeling Kwaliteitsimpuls Personeel Ziekenhuiszorg December 2015

Nadere informatie

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn ensport. t ri S. toets

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn ensport. t ri S. toets Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn ensport t ri S toets F Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 3052 Vragen van het lid

Nadere informatie

Borstonderzoek op de mammapolikliniek

Borstonderzoek op de mammapolikliniek Borstonderzoek op de mammapolikliniek HMC (Haaglanden Medisch Centrum) en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) werken intensief samen binnen het Universitair Kankercentrum Leiden - Den Haag (UKC).

Nadere informatie

HPV test volgens landelijke richtlijn. Heleen Doornewaard, Patholoog Gelre ziekenhuizen, 11 maart 2009

HPV test volgens landelijke richtlijn. Heleen Doornewaard, Patholoog Gelre ziekenhuizen, 11 maart 2009 HPV test volgens landelijke richtlijn Heleen Doornewaard, Patholoog Gelre ziekenhuizen, 11 maart 2009 HPV-vaccinatie Het kan je leven redden, maar ook voor niks zijn NRCnext, dd 03-03-09 1.Wat heeft baarmoederhalskanker

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE KWALITEIT 2015

ZELFEVALUATIE KWALITEIT 2015 ZELFEVALUATIE KWALITEIT 2015 Inhoudsopgave Inleiding... 3 1. Cliënten... 4 1.1. Cliëntenraad... 4 1.2. Cliënttevredenheid... 4 1.3. Interne metingen... 6 1.4. Veiligheid... 6 2. Analyse personeelsbeleid...

Nadere informatie

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten

Effecten van cliëntondersteuning. Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten Effecten van cliëntondersteuning Samenvatting van een haalbaarheidsonderzoek naar de meetbaarheid van door de cliënt ervaren effecten MEE Nederland, 4 februari 2014 1. Inleiding In deze samenvatting beschrijven

Nadere informatie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie

Vaccinatie baarmoederhalskanker. Gynaecologie Vaccinatie baarmoederhalskanker Gynaecologie Inleiding Als u nog nooit van het Humaan Papillomavirus (hierna te noemen: HPV) en baarmoederhalskanker heeft gehoord, dan bent u niet de enige. Ondanks het

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

CLIЁNTENRAAD SYNTHESE JAARVERSLAG 2015 EN WERKPLAN 2016 VOORWOORD

CLIЁNTENRAAD SYNTHESE JAARVERSLAG 2015 EN WERKPLAN 2016 VOORWOORD CLIЁNTENRAAD SYNTHESE JAARVERSLAG 2015 EN WERKPLAN 2016 VOORWOORD De cliëntenraad van Synthese doet hierbij verslag van haar activiteiten in 2015 en geeft aan waar zij in 2016 aandacht aan wil besteden.

Nadere informatie