Werkstress, overspanning & burnout volgens de laatste inzichten

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werkstress, overspanning & burnout volgens de laatste inzichten"

Transcriptie

1 Werkstress, overspanning & burnout volgens de laatste inzichten Pearson Plein is een initiatief van Pearson. Pearson heeft jarenlange ervaring als educatieve uitgever van wetenschappelijk onderbouwde psychologische meetinstrumenten voor de eerste- en tweedelijn GGZ. We dragen graag een steentje bij aan het verder ontwikkelen van het vakgebied door kennis te delen. Dat doen we met het Pearson Plein en met onze tool Innerview. Vanuit een wetenschappelijke basis én met oog voor de patiënt.

2 Werkstress Beroepsziekte nummer 1 Stress op de werkvloer is beroepsziekte nummer 1. Bijna 2,7 miljoen werknemers in Nederland hebben te maken met een hoge werkdruk. Meer dan een miljoen werknemers, loopt jaarlijks het risico op een burn-out en andere werkgerelateerde psychische ziektes. Vooral jonge werknemers met name vrouwen van 25 tot 35 jaar, hebben relatief vaak een burn-out.

3 Werkstress Beroepsziekte nummer 1 Stress op de werkvloer is beroepsziekte nummer 1. Bijna 2,7 miljoen werknemers in Nederland hebben te maken met een hoge werkdruk. >1 miljoen werknemers, loopt jaarlijks het risico op een burn-out en andere werk gerelateerde psychische ziektes. Het is belangrijk om werkstress tijdig te herkennen, en bespreekbaar te maken. Deze whitepaper geeft de POH-GGZ de laatste inzichten rondom oorzaken, diagnostiek & behandeling van werkstress, overspanning en burn-out.

4 Prevalentie werkstress Stress op de werkvloer is beroepsziekte nummer 1. Vooral jonge werknemers met name vrouwen in de leeftijd van 25 tot 35 jaar, hebben relatief vaak een burn-out. Deze groep heeft vaak te maken met de zorg voor kleine kinderen, in combinatie met een baan, en soms ook nog de zorg voor ouders. 1,2 Als mensen met een burn-out eerder hadden kunnen identificeren dat de druk voor hen te hoog was geworden en hierover hadden gepraat met hun omgeving (thuis en op het werk), dan was het waarschijnlijk nooit zover gekomen. Daarom is het belangrijk om werkstress bespreekbaar te maken en op tijd in te grijpen.

5 Oorzaken burn-out Voorkomen is beter dan genezen. Dus om werkstress tijdig te kunnen identificeren is het van belang de risico s & oorzaken te kennen. Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO en het CBS blijkt dat vooral werknemers met een hoge werkdruk en weinig steun van hun leidinggevende een hoog risico op een burn-out hebben. 1 Ook een hoge werkdruk in combinatie met een gebrek aan zelfstandigheid of ontwikkelmogelijkheden in het werk verhoogt de kans op een burn-out. Ruim 1,2 miljoen werknemers hadden het afgelopen jaar bovendien te maken met discriminatie, pesten of (seksuele) intimidatie op het werk. In combinatie met een hoge werkdruk verdubbelt ongewenst gedrag tussen collega s de kans op burn-out klachten. 3

6 Stress voorkomen Er zijn een aantal buffers die kunnen voorkomen dat hoge werkdruk omslaat in stress. Een belangrijke buffer is steun van je leidinggevende of collega s, maar ook de ontwikkelingsmogelijkheden binnen je werk of de vrijheid om je werk zelf in te delen spelen een belangrijke rol.

7 Overspanning vs. burn-out (I) Het is van belang om overspanning te onderscheiden van een burn-out, met name omdat de behandeling een andere insteek vergt. In de Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak (LESA) Overspanning en burn-out zijn beide termen gedefinieerd. 4 Iemand is overspannen als voldaan wordt aan elk van hiernaast benoemde 4 criteria (A, B, C, D). A. Tenminste 3 van de 8 klachten aanwezig (zie A.) B. Gevoelens van controleverlies en/of machteloosheid C. Beperkingen in sociaal/beroepsmatig functioneren D. Symptomen niet toe te schrijven aan psychiatrische stoornis

8 A. Tenminste 3 van de 8 volgende klachten zijn aanwezig q Moeheid q Gestoorde of onrustige slaap q Prikkelbaarheid q Niet tegen drukte/herrie kunnen q Emotionele labiliteit q Piekeren q Zich gejaagd voelen q Concentratieproblemen en/of vergeetachtigheid B. Gevoelens van controleverlies en/of machteloosheid treden op als reactie op het niet meer kunnen hanteren van stressoren in het dagelijks functioneren. De stresshantering schiet tekort. C. Er bestaan significante beperkingen in het beroepsmatig en/of sociaal functioneren. D. De symptomen zijn niet uitsluitend toe te schrijven aan een psychiatrische stoornis.

9 Overspanning vs. burn-out (II) Iemand is overspannen als voldaan wordt aan elk van hiervoor benoemde 4 criteria (A, B, C, D). Iemand heeft te kampen met een burn-out als voldaan is aan elk van onderstaande criteria: q Er is sprake van overspanning. q De klachten zijn meer dan 6 maanden geleden begonnen. q Gevoelens van moeheid en uitputting staan sterk op de voorgrond.

10 Vragenlijst Als er alsnog twijfel is of er sprake is van overspanning of een burn-out, kan gebruik worden gemaakt van verschillende vragenlijsten om de klachten verder te specificeren. Zo is er de Overspanningsklachtenlijst (OK), een diagnostisch instrument om de aanwezigheid van overspanning vast te stellen. 5 Een andere vragenlijst is de Utrechtse Burnout Schaal (UBOS), de Nederlandse versie van de Maslach Burnout Inventory vragenlijst voor burn-out. De UBOS meet de mate van burn-out op 3 assen: emotionele uitputting, mentale distantie en competentie. Bovendien is deze vragenlijst in staat om werknemers met burn-out klachten te onderscheiden van gezonde werknemers. 6 Daarnaast kan de Vragenlijst Arbeidsreïntegratie (VAR) 7 worden gebruikt om specifiek de bijdrage van bepaalde factoren in de werksituatie helder te krijgen. Hiermee kan de totale psychosociale arbeidsbelasting worden gescreend en kunnen werknemers die een groot risico op langdurig verzuim lopen worden geselecteerd.

11 Behandelteam (I) Begeleiding van een patiënt met overspanning of burn-out vraagt om een goede samenwerking tussen de 3 beroepsgroepen huisarts, eerstelijnspsycholoog en bedrijfsarts. De behandelaars dienen vanuit een gemeenschappelijke focus te denken: herstel van (zelf)controle en functioneren. Daarbij dient elkaars kennis en kunde te worden benut. Zo kunnen huisarts, bedrijfsarts en eerstelijnspsycholoog complementair functioneren ten behoeve van de patiënt.

12 Behandelteam (II) Huisarts (POH, doktersassistent) Kennis van de patiënt Kennis van de omgeving van de patiënt Kennis van de manier waarop de patiënt omgaat met ziekten en problemen. Bedrijfsarts (bedrijfsmaatschappelijk werker, bedrijfsverpleegkundige, arbeids- en gezondheids-psycholoog) Kennis over arbeids- en beroeps gerelateerde aandoeningen Kennis van het bedrijf Kennis van de specifieke werkomstandigheden Eerstelijnspsycholoog Kennis van psychologische diagnostiek en interventies binnen de context van de eerste lijn.

13 Behandelplan Ondanks dat overspanning en burn-out regelmatig voorkomen, bestaat er geen NHG-standaard over. Daardoor is er geen landelijk geautoriseerde uniforme werkwijze. Bovendien is voor medicatie in principe geen plaats in de behandeling van overspanning en burn-out, daar middelen als antidepressiva weinig onderzocht zijn en niet duidelijk effectief zijn gebleken. 8 Wel beschrijft de LESA overspanning en burn-out hoe een doelmatige begeleiding van de patiënt het beste bewerkstelligd kan worden. Er wordt geadviseerd patiënten met een burn-out te verwijzen naar de eerstelijnspsycholoog.

14 Overspanning fasen (I) Bij de behandeling van patiënten met overspanning is het van belang dat het herstel van het probleemoplossend vermogen in Crisisfase Probleem- en oplossingsfase Toepassingsfase verschillende fasen wordt ingedeeld. Deze aanpak wordt procescontingent genoemd en kent 3 fasen: Crisisfase Probleem- en oplossingsfase Duur: 1-3 weken Patiënt komt tot rust en hervindt controle op cognitief en emotioneel niveau Duur: 3-6 weken Patiënt en omgeving brengen structuur aan in de problemen Duur: 3-6 weken Patiënt past verworven inzichten en vaardigheden geleidelijk toe in praktijksituaties en herneemt zijn functioneren in de diverse rollen Toepassingsfase

15 Overspanning fasen (II) Slechts in de eerste fase is er plaats voor een korte periode van rust. Uit de literatuur blijkt namelijk dat kortdurende, activerende interventies de meeste kans van slagen te hebben. 8 De behandeling is er dan ook op gericht dat de patiënt stapsgewijs weer controle krijgt over zijn situatie door verbetering van het probleemoplossend vermogen in de werk- of privésituatie en het functioneren. De onderdelen van deze behandeling zijn gebaseerd op 3 principes: 9-12 Cognitieve gedragstherapie: een meer herstel bevorderende visie op problemen verkrijgen. Stress-inoculatietherapie: met behulp van coping technieken beter met stress leren omgaan. Stapsgewijze activerende- en tijd contingente benadering: fysieke en geestelijke activiteiten stap voor stap opbouwen.

16 Doorverwijzen? Wanneer de behandelaar de patiënt volgens dit model consequent en actief benadert, kan de patiënt meestal binnen 3 maanden weer grip op zijn functioneren krijgen en gedeeltelijk participeren in zijn sociale rollen. Doorverwijzen naar een eerstelijnspsycholoog wordt geadviseerd bij volgende indicaties: Het inschakelen van de bedrijfsarts wordt geadviseerd in volgende gevallen: q Wanneer stagnatie optreedt bij herstel van de overspanning, waarbij er geen mogelijkheden in zicht zijn om de stagnatie op te heffen q Wanneer interventies om de stagnatie op te heffen binnen 3 weken geen effect hebben q Wanneer er sprake is van een burn-out q Wanneer er twijfel is over de diagnose q q q Wanneer er sprake is van een arbeidsconflict Wanneer er werk gerelateerde stressoren zijn die met de overspanning samenhangen Wanneer werk gerelateerde factoren het herstel(proces) en/of werkhervatting belemmeren

17 Vaker dit soort kennis ontvangen? Kom naar het Pearson Plein. Het Pearson Plein is een kennisplatform voor en door praktijkondersteuners GGZ. Op dit plein delen we kennis, maar vergaren we ook nieuwe kennis. Met elkaar. Je vindt hier alles om een nóg betere POH-GGZ te worden. Deelnemen aan het Pearson Plein is gratis. Ga naar innerview.nl/pearsonplein en neem een kijkje. neem een kijkje op het Pearson Plein

18 Referenties 1. Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2014 (TNO / CBS) 2. Werkgevers Enquête Arbeid 2014 (TNO). 3. Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2015 (TNO / CBS) 4. Bastiaanssen MHH, Loo MAJM, Terluin B, Vendrig AA, Verschuren CM, Vriezen JA. Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning en burn-out. Huisarts Wet 2011:54(12);10-S Schmidt, A.J.M. & Dorant, E. TVBV De Overspanningsklachtenlijst: achtergronden en praktische toepassing (2007) 15: 32. doi: /bf Schaufeli W & Van Dierendonck D. De Nederlandse versie van de Maslach Butnou 8. Terluin B, Van Dijk DM, Van der Klink JJL, Hulshof. CTJ, Romeijnders ACM. De behandeling van overspanning. Huisarts Wet 2005;48(1): Romeijnders ACM, Van der Klink JJL, Vriezen JA, Terluin B, Hulshof CTJ, Baart PC, Flikweert S, Van Vliet C. Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning. Huisarts Wet 2005; 48(1): NVAB (Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde) (2000). Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met Psychische Klachten. Richtlijn voor bedrijfsartsen [Redactie: JJL van der Klink]. Eindhoven: NVAB, januari Van der Klink JJL, Van Dijk FJH. Dutch practice guidelines for managing adjustment disorders in occupational and primary health care. Scand J Work Environ Health 2003; 29; 6: Vendrig AA. De Vragenlijst ArbeidsReïntegratie. DiagnostiekWijzer 2005; 8: Van der Klink, JJL, Blonk RWB, Schene AH, Van Dijk FJH. The benefits of interventions for work related stress. Am J Public Health 2001; 91:

Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning en burn-out Herziening 2011

Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning en burn-out Herziening 2011 Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning en burn-out Herziening 2011 Marjolein Bastiaanssen, Monique Loo, Berend Terluin, Lex Vendrig, Cokkie Verschuren, Jean Vriezen Belangrijkste wijzigingen

Nadere informatie

WERKSTRESS EN BURN-OUT WORKSHOP ALUMNI EUROPEES INSTITUUT ANDERZVERDER LEONA AARSEN 8 NOVEMBER 2014

WERKSTRESS EN BURN-OUT WORKSHOP ALUMNI EUROPEES INSTITUUT ANDERZVERDER LEONA AARSEN 8 NOVEMBER 2014 WERKSTRESS EN BURN-OUT WORKSHOP ALUMNI EUROPEES INSTITUUT ANDERZVERDER LEONA AARSEN 8 NOVEMBER 2014 1 PROGRAMMA Voorstellen / intro Deel 1: (h)erken stress Deel 2: visie op burn-out Deel 3: aanpak Borrel

Nadere informatie

Werkgerichte interventies bij psychische klachten

Werkgerichte interventies bij psychische klachten Werkgerichte interventies bij psychische klachten Dr. Karen Nieuwenhuijsen voor Arbeid en Gezondheid, AMC Goed Gestemd aan het werk, 20 maart 2013 Inhoud I. Psychische aandoeningen en problemen in werk

Nadere informatie

BURN-OUT BIJ YOUNG PROFESSIONALS YOUNG BY SCHOUTEN & NELISSEN ANOUK

BURN-OUT BIJ YOUNG PROFESSIONALS YOUNG BY SCHOUTEN & NELISSEN ANOUK BURN-OUT BIJ YOUNG PROFESSIONALS YOUNG BY SCHOUTEN & NELISSEN ANOUK ZIJN WE WAKKER? Willen we teveel of luisteren we te weinig? Wist je dat het aantal werknemers met burn-outklachten het hoogst is onder

Nadere informatie

Overspanning / Burn-out als beroepsziekte

Overspanning / Burn-out als beroepsziekte Overspanning / Burn-out als beroepsziekte Update van de registratie richtlijn Gerda de Groene Bedrijfsarts, klinisch arbeidsgeneeskundige Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, voor Arbeid en Gezondheid,

Nadere informatie

Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen?

Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen? Arbeidsgerelateerde problemen Wat kunt u betekenen? Prof. dr. Carel Hulshof, bedrijfsarts, voor arbeid en gezondheid Dr. Paul Smits, bedrijfsarts, principal educator, Centrum voor evidence-based education

Nadere informatie

Herziene NVAB-richtlijn handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met psychische problemen

Herziene NVAB-richtlijn handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met psychische problemen Herziene NVAB-richtlijn handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met psychische problemen 1 datum NVAB Inhoud presentatie Wat is gebleven in de richtlijn? Wat is nieuw in de richtlijn? Opbouw van de

Nadere informatie

NVAB-richtlijn blijkt effectief

NVAB-richtlijn blijkt effectief NVAB-richtlijn blijkt effectief Nieuwenhuijsen onderzocht de kwaliteit van de sociaal-medische begeleiding door bedrijfsartsen van werknemers die verzuimen vanwege overspannenheid, burn-out, depressies

Nadere informatie

Registratie-richtlijnen

Registratie-richtlijnen BEROEPSGEBONDEN BURNOUT/OVERSPANNING (niet in Europese Lijst van Beroepsziekten) (CAS: Burnout P611 en Overspanning P619) 1 Achtergrondinformatie Van burnout wordt gesproken indien sprake is van een langdurige

Nadere informatie

Stressgerelateerde stoornissen

Stressgerelateerde stoornissen Stressgerelateerde stoornissen Werkhervatting en effectiviteit Prof. dr. R.W.B. Blonk Inleiding Stressgerelateerde stoornissen Effectstudies Stressgerelateerde stoornissen Even recapituleren Volgens de

Nadere informatie

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige

De arbeidsdeskundige en PSA. Patrick Ox - arbeidsdeskundige De arbeidsdeskundige en PSA Patrick Ox - arbeidsdeskundige Expereans: even voorstellen Expertisecentrum voor verzuim-, re-integratievraagstukken en Arboconcepten Nieuwe Stijl. Onafhankelijk, landelijk,

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 juli 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 juli 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk:

Kenmerken BedrijfsMaatschappelijk Werk: De bedrijfsmaatschappelijk werker helpt bij het tot stand laten komen van gezondere arbeidsverhoudingen en meer welzijn binnen het bedrijf of de instelling. Op die manier ontstaat bij werknemers een grotere

Nadere informatie

arbo 42 11-10-2013 17:27:30

arbo 42 11-10-2013 17:27:30 arbo 42 11-10-2013 17:27:30 e brengen een hoge werkdruk vaak in verband met een breed scala aan gezondheids- en veiligheidsrisico s, variërend van vermoeidheid en fysieke klachten tot hartziekten of ongelukken

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 25 883 Arbeidsomstandigheden Nr. 227 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELE- GENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Inhoud. Lijst van auteurs. 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek

Inhoud. Lijst van auteurs. 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek Lijst van auteurs Inleiding xi xiii 1 De relatie tussen werk en gezondheid 1 J.H.A.M. Verbeek 1 Gezondheidsrisico s in het werk 1 2 Gezondheidsrisico s en belastende factoren 3 3 Beroepsziekte 4 4 Gevolgen

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out

Online Psychologische Hulp Overspanning & Burn-out Online Psychologische Hulp 2 Therapieland 3 Therapieland Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Overspanning & Burn-out van Therapieland. Je krijgt uitleg

Nadere informatie

Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan

Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan Uit: NRC, 3 februari 2016, Door: Geertje Tuenter Zo herken je een burn-out - en zo doe je er wat aan Uitgeput Een op de zeven werkende Nederlanders heeft last van burn-outklachten als oververmoeidheid

Nadere informatie

Zorg voor de mantelzorger

Zorg voor de mantelzorger Zorg voor de mantelzorger Het geven van zorg aan je naasten is een taak van ons allen. Dat verwacht de overheid ook van ons. Maar voor zorgmedewerkers is mantelzorg verlenen een extra gezondheidsrisico.

Nadere informatie

Bedrijfsarts en Huisarts: Samen werken aan optimale zorg. Paulien Brunings De Bedrijfsgeneeskundige Dagen 26 & 27 mei 2016

Bedrijfsarts en Huisarts: Samen werken aan optimale zorg. Paulien Brunings De Bedrijfsgeneeskundige Dagen 26 & 27 mei 2016 Bedrijfsarts en Huisarts: Samen werken aan optimale zorg Paulien Brunings De Bedrijfsgeneeskundige Dagen 26 & 27 mei 2016 0 Arbocuratieve zorg is de afgestemde zorg door behandelaar en arbeidsgeneeskundige

Nadere informatie

Multidisciplinaire richtlijn aspecifieke KANS. Inzicht in beloop van beperkingen en verzuim

Multidisciplinaire richtlijn aspecifieke KANS. Inzicht in beloop van beperkingen en verzuim Multidisciplinaire richtlijn aspecifieke KANS Inzicht in beloop van beperkingen en verzuim 28 februari 2015, Utrecht Anita Feleus Kenniscentrum Zorginnovatie Hogeschool Rotterdam Samenwerking richtlijn

Nadere informatie

Psychosociale arbeidsbelasting

Psychosociale arbeidsbelasting Psychosociale arbeidsbelasting Een positieve benadering Wilmar Schaufeli Universiteit Utrecht Drie perspectieven Smal: Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Breder: Werkstress Breedst: Duurzame inzetbaarheid

Nadere informatie

Stressklachten bij werkenden, van inzicht naar interventie

Stressklachten bij werkenden, van inzicht naar interventie Stressklachten bij werkenden, van inzicht naar interventie Dr. Karen Nieuwenhuijsen voor Arbeid en Gezondheid, AMC, Amsterdam Amsterdam, 17 juni 2016 Disclosure belangenverstrengeling (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Richtlijn Werkdruk. Wat is werkdruk? Definitie. Welke vormen van werkdruk zijn er?

Richtlijn Werkdruk. Wat is werkdruk? Definitie. Welke vormen van werkdruk zijn er? Richtlijn Werkdruk Wat is Een hoge werkdruk wordt vaak in verband gebracht met een breed scala aan gezondheids- en veiligheidsrisico s, variërend van vermoeidheid en fysieke klachten tot hartziekten of

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Langdurig ziekteverzuim is een erkend sociaal-economisch en sociaal-geneeskundig probleem op nationaal en internationaal niveau. Verschillende landen hebben wettelijke maatregelen genomen

Nadere informatie

Rechtbank Almelo 14-06-2010

Rechtbank Almelo 14-06-2010 Uitval na conflict, ziek, of toch niet? mr. Ellen W. de Groot kantonrechter te Enschede Arbeidsongeschikt wegens ziekte, of arbeidsongeschikt, enkel vanwege een conflict.what makes the difference and why?

Nadere informatie

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER Noortje Wiezer Themagebieden van TNO Waarom is het belangrijk om over werkdruk, werkstress en werkplezier te praten? Wat is stress? Een (noodzakelijke) reactie op een bedreigende

Nadere informatie

Werk aan de winkel! Uw rol ten aanzien van het werk van uw patiënt. Kees de Kock, huisarts, onderzoeker Jet Driessen, POH GGZ, Arbeidscoach

Werk aan de winkel! Uw rol ten aanzien van het werk van uw patiënt. Kees de Kock, huisarts, onderzoeker Jet Driessen, POH GGZ, Arbeidscoach Werk aan de winkel! Uw rol ten aanzien van het werk van uw patiënt Kees de Kock, huisarts, onderzoeker Jet Driessen, POH GGZ, Arbeidscoach Onze achtergrond 1990 Burn- out huisartsen op voorpagina Schaufeli

Nadere informatie

De psychische en sociale hulpvraag van volwassenen in de huisartsenpraktijk van

De psychische en sociale hulpvraag van volwassenen in de huisartsenpraktijk van Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Beurs, D. de, Magnée, T., Bakker, D. de, Verhaak, P. De psychische en sociale hulpvraag van volwassenen in de huisartsenpraktijk

Nadere informatie

Psychische klachten als co-morbiditeit bij diabetes

Psychische klachten als co-morbiditeit bij diabetes Psychische klachten als co-morbiditeit bij diabetes Pearson Plein is een initiatief van Pearson. Pearson heeft jarenlange ervaring als educatieve uitgever van wetenschappelijk onderbouwde psychologische

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u informatie gekregen over het maken van een afspraak met een medisch psycholoog van de afdeling

Nadere informatie

LOOPBAANCOACHING TOEPASBAARHEID BIJ MENSEN MET EEN CHRONISCHE REUMATISCHE AANDOENING

LOOPBAANCOACHING TOEPASBAARHEID BIJ MENSEN MET EEN CHRONISCHE REUMATISCHE AANDOENING LOOPBAANCOACHING TOEPASBAARHEID BIJ MENSEN MET EEN CHRONISCHE REUMATISCHE AANDOENING Jan De Keyser www.myfutureworks.be Agenda 2 Wat is (loopbaan)coaching? Hoe verhoudt coaching zich tot andere (therapeutische)

Nadere informatie

Depressie in de spreekkamer; Probleem of uitdaging?!

Depressie in de spreekkamer; Probleem of uitdaging?! Depressie in de spreekkamer; Probleem of uitdaging?! Kringavond Amsterdam Karen Nieuwenhuijsen Gabe de Vries maandag 25 november 2013 Inhoud Depressie & verzuim Depressie & functioneren Depressie in uw

Nadere informatie

Arbocatalogus Grafimedia

Arbocatalogus Grafimedia Arbocatalogus Grafimedia Van werkdruk naar werkplezier Presentatie voor gebruik in eigen bedrijf Arbocatalogus Grafimedia Van Werkdruk naar Werkplezier Presentatie voor gebruik in het eigen bedrijf Deze

Nadere informatie

Bronnen van stress Persoonlijkheidskenmerken en coping (= wijze van omgaan met of reageren op stress) Effecten van stress

Bronnen van stress Persoonlijkheidskenmerken en coping (= wijze van omgaan met of reageren op stress) Effecten van stress WORK EXPERIENCE SCAN VANDERHEK METHODOLOGISCH ADVIESBUREAU Voor elk bedrijf is het van belang de oorzaken van stresserende factoren zo snel mogelijk te herkennen om vervolgens het beleid hierop af te kunnen

Nadere informatie

Stap voor stap weer aan het werk

Stap voor stap weer aan het werk Stap voor stap weer aan het werk Re-integratie en diagnose van arbeidsbelastbaarheid Volwassenenrevalidatie Kinderrevalidatie Arbeidsrevalidatie Rijndam Rijndam is hét medisch geneeskundig revalidatiecentrum

Nadere informatie

Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate

Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate Welkom! Workshop Stress heb je nodig, maar wel met mate Nicole Pikkemaat, Trainer / adviseur Arbeid & Gezondheid, SBI Formaat Vraagje Geldt dat voor u? Wilt u dan gaan staan? Stress. Mij overkomt het niet!

Nadere informatie

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal

VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal VGZ Bedrijfszorgpakket Optimaal U kunt nu gebruikmaken van VGZ Bedrijfszorg, om gezond en plezierig te blijven werken! Uw werkgever maakt gebruik van VGZ Bedrijfszorg van Zorgverzekeraar VGZ. VGZ Bedrijfszorg

Nadere informatie

Diagnose en advies (vertrouwelijk) 1 november 2016

Diagnose en advies (vertrouwelijk) 1 november 2016 Diagnose en advies (vertrouwelijk) 1 november 2016 Naam kandidaat: E-mail kandidaat: Werkgever: Lars Wimmelsen Professorlaan 1. 1000 AA Utrecht Geheim Werkgever Standaard Mevrouw Kenau Datum: 1 november

Nadere informatie

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

SAMENVATTING Depressie en verzuim Voorspellers voor verzuim en werkhervatting hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 Samenvatting SAMENVATTING SAMENVATTING Depressie en verzuim Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking krijgt eens in zijn of haar leven een depressie. Het hebben van een depressie beïnvloedt het leven

Nadere informatie

Mentaalrijk voor verwijzers. Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim.

Mentaalrijk voor verwijzers. Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim. Mentaalrijk voor verwijzers Integrale aanpak tot verhoogde mentale weerbaarheid. Voorkomt en reduceert verzuim. duurzaam resultaat wetenschappelijk onderbouwd Verminderde productiviteit en verzuim Iedere

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de Kamervragen van de leden Tanamal en Kerstens (beiden PvdA) over "geweld op het werk".

Hierbij zend ik u de antwoorden op de Kamervragen van de leden Tanamal en Kerstens (beiden PvdA) over geweld op het werk. > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord F. van Dijk en M. de Haan. Inleiding J.J.L. van der Klink en B. Terluin. I Uitgangspunten voor een activerende begeleiding 1

Inhoud. Voorwoord F. van Dijk en M. de Haan. Inleiding J.J.L. van der Klink en B. Terluin. I Uitgangspunten voor een activerende begeleiding 1 Inhoud Voorwoord F. van Dijk en M. de Haan Inleiding J.J.L. van der Klink en B. Terluin Literatuur XV XIX XXIII I Uitgangspunten voor een activerende begeleiding 1 1 Arbeid en gezondheid: de context en

Nadere informatie

ARBEIDSPARTICIPATIE VAN MENSEN MET PSYCHISCHE AANDOENINGEN

ARBEIDSPARTICIPATIE VAN MENSEN MET PSYCHISCHE AANDOENINGEN ARBEIDSPARTICIPATIE VAN MENSEN MET PSYCHISCHE AANDOENINGEN Dr. Sylvia van der Burg - Vermeulen Drs. Bert Cornelius Dr. Sandra Brouwer Dr. Karen Nieuwenhuijsen Kick-off project MMM-2 In afgelopen decennium

Nadere informatie

HAAST MET WERKSTRESS Wat is werkstress: inventarisatie en oplossingen

HAAST MET WERKSTRESS Wat is werkstress: inventarisatie en oplossingen HAAST MET WERKSTRESS Wat is werkstress: inventarisatie en oplossingen Deze week is de landelijke Week van de Werkstress. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) ziet werkstress als een

Nadere informatie

Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen

Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen Richtlijnen aanpak verzuim om psychische redenen HR&O november 2014 Opgesteld door: Asja Gruijters, adviseur HR&O 1 1. Inleiding Om te komen tot een integraal PSA-beleid is het belangrijk richtlijnen op

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 Aanhangsel van de Handelingen Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden 1718 Vragen van de leden

Nadere informatie

Burn-out Traject begeleiding

Burn-out Traject begeleiding F o l d e r Burn-out Traject begeleiding Burn-out Aanpak en Preventie ter voorkoming van langdurige uitval Het leven stelt voortdurend bepaalde eisen aan de mens. Werk is in veel gevallen het levensgebied

Nadere informatie

Burn-out hype of symptoom? Ontstaan, preventie, aanbevelingen

Burn-out hype of symptoom? Ontstaan, preventie, aanbevelingen Burn-out hype of symptoom? Ontstaan, preventie, aanbevelingen Denkoefening: stresssymptomen Stress Stress + stress = 2 Stress + stress = 2 Stress = reflexmatige lichamelijke reactie op een psychologisch

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching...

Inhoudsopgave. Inleiding... 5. Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching... Aanbod ViA 2016 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Behandeling in de verzekerde zorg...7 (Neuro)psychologisch onderzoek...7 Psychiatrisch consult...7 Coaching...8 Re-integratie begeleiding...8 Mediation...8

Nadere informatie

Analyse van de inzet van de POH-GGZ in de huisartsenpraktijk over de periode

Analyse van de inzet van de POH-GGZ in de huisartsenpraktijk over de periode Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Beurs, D. de, Magnée, T., Bakker, D. de, Verhaak, P. Analyse van de inzet van de POH-GGZ in de huisartsenpraktijk over

Nadere informatie

Cursus Stresspreventie en interventie volgens de CSR -Methode 4-daagse cursus effectieve stresscoaching vanuit psycho-biologische benadering

Cursus Stresspreventie en interventie volgens de CSR -Methode 4-daagse cursus effectieve stresscoaching vanuit psycho-biologische benadering Cursus Stresspreventie en interventie volgens de CSR -Methode 4-daagse cursus effectieve stresscoaching vanuit psycho-biologische benadering Accreditaties: NIP A&O/A&G, NOBCO, KNGF psychosomatisch fysiotherapeut

Nadere informatie

UPDATE VAN DE KENNIS OVER

UPDATE VAN DE KENNIS OVER UPDATE VAN DE KENNIS OVER OVERSPANNING EN BURNOUT: DIAGNOSE, PROGNOSE, INTER- VENTIES EN PATIËNTENPERSPEC- TIEF Verslag van de kennis over overspanning en burnout beschikbaar gekomen tussen 2005 en 2015.

Nadere informatie

ONDERZOEKSTEAM. Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt: Prof. Dr. Andries de Grip (2 e promotor) Afdeling

ONDERZOEKSTEAM. Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt: Prof. Dr. Andries de Grip (2 e promotor) Afdeling Bevordering van de arbeidsparticipatie van oudere werknemers: een prospectieve cohort studie naar de determinanten van (langer) doorwerken op oudere leeftijd ONDERZOEKSTEAM Capgroep Epidemiologie: Prof.

Nadere informatie

Leiding geven aan vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Gertie Verreck & Ingrid Linders

Leiding geven aan vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Gertie Verreck & Ingrid Linders Leiding geven aan vitaliteit en duurzame inzetbaarheid Gertie Verreck & Ingrid Linders Duurzame Inzetbaarheid is.. Duurzaam inzetbaar = Gezond, productief en met plezier huidig en toekomstig werk...willen

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/120954

Nadere informatie

Arbo- en Milieudienst

Arbo- en Milieudienst Arbo- en Milieudienst KANS B.Groenenberg, bedrijfsarts 19 november 2013 1 KANS - Wat is KANS? - Welke factoren kunnen KANS veroorzaken? - Wat kan de medewerker doen bij KANS? - Wat kan de PAM doen bij

Nadere informatie

Samenvatting Richtlijn

Samenvatting Richtlijn Samenvatting Richtlijn Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker Multidisciplinaire richtlijn ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering van zorgverleners, gericht op patiënten met kanker en/of

Nadere informatie

WORK EXPERIENCE PROFILE

WORK EXPERIENCE PROFILE WORK EXPERIENCE PROFILE VANDERHEK METHODOLOGISCH ADVIESBUREAU Werkstress is een verschijnsel dat al jaren sterk de aandacht trekt. Statistieken van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid geven aan dat

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19103 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Pisanti, Renato Title: Beyond the job demand control (-support) model : explaining

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching...

Inhoudsopgave. Inleiding Behandeling in de verzekerde zorg...7. (Neuro)psychologisch onderzoek...7. Psychiatrisch consult...7. Coaching... Aanbod ViA 2017 Inhoudsopgave Inleiding... 5 Behandeling in de verzekerde zorg...7 (Neuro)psychologisch onderzoek...7 Psychiatrisch consult...7 Coaching...8 Re-integratie begeleiding...8 Mediation...8

Nadere informatie

Participatieve werkaanpassing bij stressgerelateerde klachten

Participatieve werkaanpassing bij stressgerelateerde klachten Participatieve werkaanpassing bij stressgerelateerde klachten NVAB Kring Den Haag/Leiden 11 maart 2008 Sandra van Oostrom EMGO-instituut VU Medisch Centrum 1 Achtergrond Protocol Participatieve Werkaanpassing

Nadere informatie

Whitepaper Werkstress

Whitepaper Werkstress Whitepaper Werkstress Wat is stress eigenlijk? En hoe ontstaat het? Stress kan belemmerend werken op je dagelijks functioneren. En andersom kan de manier waarop je dagelijks functioneert stress opleveren.

Nadere informatie

99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS

99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS 99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS Er is niet één oplossing voor werkstress: er zijn veel knoppen waar je aan kunt draaien. Dat geldt voor de werkgever en de werknemer. Daarom gaan we op zoek naar 99 oplossingen

Nadere informatie

Diabetes en depressie, een zorgelijk samenspel. Dr. Caroline Baan

Diabetes en depressie, een zorgelijk samenspel. Dr. Caroline Baan Diabetes en depressie, een zorgelijk samenspel Dr. Caroline Baan State of the art Inleiding Hoe vaak komt depressie voor bij mensen met diabetes Wat zijn de gevolgen? Welke factoren spelen een rol Hoe

Nadere informatie

één lijn in de eerste lijn bij overspanning en burnout

één lijn in de eerste lijn bij overspanning en burnout richtlijn één lijn in de eerste lijn bij overspanning en burnout Multidisciplinaire richtlijn overspanning en burnout voor eerstelijns professionals Colophon september 2011 2011 LVE, NHG, NVAB. Alle rechten

Nadere informatie

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0

Inhoud. deel i het domein arbeid en gezondheid 31. Voorwoord 1 0 Voorwoord 1 0 1 Inleiding 1 2 1.1 Aanleiding en doelstelling 1 5 1.2 Doelstelling 2 4 1.3 Leeswijzer 2 6 deel i het domein arbeid en gezondheid 31 2 Wat is arbeid, wat is gezondheid? 3 3 2.1 Wat is arbeid?

Nadere informatie

Achtergronden bij de Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning Arnold Romeijnders, Berend Terluin, januari 2005

Achtergronden bij de Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning Arnold Romeijnders, Berend Terluin, januari 2005 Achtergronden bij de Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning Arnold Romeijnders, Berend Terluin, januari 2005 Inleiding De Landelijke Eerstelijns Samenwerkings Afspraak Overspanning

Nadere informatie

Duurzame Re-integratie

Duurzame Re-integratie Duurzame Re-integratie van mensen met aanhoudende vermoeidheidsklachten Margot Joosen Monique Frings-Dresen Judith Sluiter Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid Academisch Medisch Centrum, Amsterdam

Nadere informatie

Een patiënt met stress en burnout

Een patiënt met stress en burnout Een patiënt met stress en burnout Een patiënt met stress en burnout in de huisartspraktijk Bart Verkuil Arnold van Emmerik Roelf Holtrop Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING. Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender

SAMENVATTING SAMENVATTING. Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender SAMENVATTING Werk en Psychische Gezondheid: Studies naar de invloed van werk kenmerken, sociale rollen en gender In de jaren negentig werd duidelijk dat steeds meer werknemers in Nederland, waaronder in

Nadere informatie

Psychische klachten als co-morbiditeit bij COPD

Psychische klachten als co-morbiditeit bij COPD Psychische klachten als co-morbiditeit bij COPD Pearson Plein is een initiatief van Pearson. Pearson heeft jarenlange ervaring als educatieve uitgever van wetenschappelijk onderbouwde psychologische meetinstrumenten

Nadere informatie

Behandeling van ouderen in de eerste lijn

Behandeling van ouderen in de eerste lijn Behandeling van ouderen in de eerste lijn Lucinda Meihuizen, GZ psycholoog Bestuurslid sectie ouderenpsychologen NIP Zorgpartners Midden-Holland en Samenwerkende psychologen Alphen a/d Rijn Agenda workshop

Nadere informatie

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken?

Toelichting. Thema 1: Oorzaken van werkstress. Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Thema 1: Oorzaken van werkstress Hoofdvragen Wanneer is er voor jou sprake van werkstress? Heb je hier wel eens mee te maken? Welke situaties op het werk veroorzaken bij jou stress? Welke dingen in het

Nadere informatie

gegeven met informatie over risico, complexiteit, duur, ernst en een doorverwijzingsadvies.

gegeven met informatie over risico, complexiteit, duur, ernst en een doorverwijzingsadvies. Geachte, Pearson start een onderzoek naar Innerview. Innerview is een beslissingsondersteunend instrument (BOI) voor doorverwijzing in de geestelijke gezondheidszorg en is uniek in zijn soort als het gaat

Nadere informatie

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar?

Alles Goed? Workshop. Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Workshop Signaleren van stressklachten en burn-out bij werknemers de ideale werknemer het meest kwetsbaar? Alles Goed? Liesbeth Niessen Psycholoog Arbeid en Gezondheid N.I.P. www.competencecoaching.nl

Nadere informatie

Welkom. Presentatie 100 Present Verzuimmanagement. #meetingeptp

Welkom. Presentatie 100 Present Verzuimmanagement. #meetingeptp Welkom Presentatie 100 Present Verzuimmanagement Even voorstellen! Start 1 januari 2016 Eigenrisicodragerschap (ERD) Ziektewet voor alle verzuimmeldingen van de flexibele medewerkers op de loonlijst van

Nadere informatie

Werkplekadvies en -begeleiding. Kort multidisciplinaire aanpak (2 mnd) Lang multidisciplinaire aanpak (3 mnd) Kort psychologische aanpak (2 mnd)

Werkplekadvies en -begeleiding. Kort multidisciplinaire aanpak (2 mnd) Lang multidisciplinaire aanpak (3 mnd) Kort psychologische aanpak (2 mnd) WorkWell 1. Intake en diagnostiek 2. (Secundaire) Preventie 3. Re-integratie Z1 Z2 Z3 Expertise Consult WoW ZR Intake door WoW ZR Diagnostiek: P1 P2 P3 Werkplekadvies en -begeleiding Back to Work Kort

Nadere informatie

Achtergrond informatie Mentale Vitaliteit Quickscan Bevlogenheid

Achtergrond informatie Mentale Vitaliteit Quickscan Bevlogenheid Achtergrond informatie Quickscan Bevlogenheid Bezoek onze website op Twitter mee via @Activeliving93 Linken? Linkedin.com/company/active-living-b.v. Bezoekadres Delta 40 6825 NS Arnhem Altijd ~ Overal

Nadere informatie

Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt

Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt Kanker en Werk Naar betere zorg voor de werkende patiënt Drs. Desiree Dona Klinisch arbeidsgeneeskundige oncologie / bedrijfsarts Radboudumc Marikenhuis 23-02-2016 Kanker en werk cijfers kanker en werk

Nadere informatie

Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker

Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker Patiëntensamenvatting Richtlijn Aanpassingsstoornis bij patiënten met kanker Multidisciplinaire richtlijn ter ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering van zorgverleners, gericht op patiënten met

Nadere informatie

Langdurige slapeloosheid. Diagnose en behandeling van insomnie

Langdurige slapeloosheid. Diagnose en behandeling van insomnie Langdurige slapeloosheid Diagnose en behandeling van insomnie We spreken van langdurige slapeloosheid ofwel chronische insomnie als het niet in slaap vallen, het niet kunnen doorslapen en/of veel te vroeg

Nadere informatie

Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist

Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist Preventief Medisch Onderzoek, wat moet je er mee als arbeidshygiënist Maart 2015 Drs.ing. Jolanda Willems MBA, drs. Toin van Haeren, bedrijfsarts, drs. Rik Menting, bedrijfsarts, drs. Edo Houwing, arbeids-

Nadere informatie

Vragenlijst ArbeidsReïntegratie (VAR)

Vragenlijst ArbeidsReïntegratie (VAR) Vragenlijst ArbeidsReïntegratie (VAR) Doel van de VAR Een inschatting maken welke werknemers, die nog maar kort verzuimen, het risico lopen langdurig te verzuimen. Naast de risico-inschatting voorziet

Nadere informatie

Chronische zieke werknemers: Werkbeleving & ziekteverzuim

Chronische zieke werknemers: Werkbeleving & ziekteverzuim Chronische zieke werknemers: Werkbeleving & ziekteverzuim dr. Nathalie Donders drs. Karin Roskes dr. Joost van der Gulden Afdeling Eerstelijnsgeneeskunde Centrum voor Huisartsgeneeskunde, Ouderengeneeskunde

Nadere informatie

De medisch psycholoog

De medisch psycholoog De medisch psycholoog 2 Uw behandelend arts heeft u voor een onderzoek of behandeling verwezen naar de medisch psycholoog. In deze folder staat de manier van werken van de medisch psycholoog in het Canisius-Wilhelmina

Nadere informatie

Psycho Sociale Arbeidsbelasting

Psycho Sociale Arbeidsbelasting Psycho Sociale Arbeidsbelasting Webinar SCCM 17 juni 2014 Tamara Onos Auxilium HSE Onderwerpen webinar - Relevantie PSA - Onderwerpen PSA - Arbowet- en regelgeving - PSA in praktijk - Inventarisatie van

Nadere informatie

99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS

99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS 99 OPLOSSINGEN TEGEN WERKSTRESS Er is niet één oplossing voor werkstress: er zijn veel knoppen waar je aan kunt draaien. Dat geldt voor de werkgever en de werknemer. Daarom gaan we op zoek naar 99 oplossingen

Nadere informatie

Prognose van verzuimduur bij psychische aandoeningen

Prognose van verzuimduur bij psychische aandoeningen Prognose van verzuimduur bij psychische aandoeningen Einar M. de Croon, Nathalie Hugenholtz, Karen Nieuwenhuijsen en Frank van Dijk Coronel Instituut voor Arbeid Milieu en Gezondheid AmCOGG Amsterdams

Nadere informatie

GGzE centrum ouderenpsychiatrie. Autisme bij ouderen. Informatie over autisme en onze mogelijkheden. informatie voor cliënten >>

GGzE centrum ouderenpsychiatrie. Autisme bij ouderen. Informatie over autisme en onze mogelijkheden. informatie voor cliënten >> GGzE centrum ouderenpsychiatrie Autisme bij ouderen Informatie over autisme en onze mogelijkheden informatie voor cliënten >> Ervaring leert dat een aantal ouderen en hun naasten eerder een beroep hebben

Nadere informatie

Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij

Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij. Dit kan leiden tot vervelende gezondheidsklachten, waar vaak weinig aandacht aan besteed wordt. Zo blijkt uit een onderzoek van

Nadere informatie

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk

Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Herziening NVAB richtlijn Zwangerschap, postpartumperiode en werk Ageeth Schonewille-Rosman, verloskundige, senior onderzoeker Monique van Beukering Bedrijfsarts, onderzoeker Disclosure belangen spreker

Nadere informatie

psychologische hulp online

psychologische hulp online psychologische hulp online posttraumatische stress pathologische rouw paniekstoornis en agorafobie depressie bulimia nervosa Burn-out preventie en behandeling diagnostische screening & indicatie Geschiedenis

Nadere informatie

Werkstress en de rol van de preventiemedewerker. Jan Harmen Kwantes inpreventie.nl

Werkstress en de rol van de preventiemedewerker. Jan Harmen Kwantes inpreventie.nl Werkstress en de rol van de preventiemedewerker Jan Harmen Kwantes inpreventie.nl 2 Risico s in het VO Voor wie? 1. Psycho-sociale arbeidsbelasting 2. Fysische arbeidsbelasting 3. Chemische belasting 4.

Nadere informatie

Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5. Voorwoord 9. 1 Wat is er met me aan de hand?

Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5. Voorwoord 9. 1 Wat is er met me aan de hand? Omgaan met stress en Burn-out xpr:omgaan met stress en Burn-out xpr 30-10-07 09:43 Pagina 5 Inhoud Voorwoord 9 1 Wat is er met me aan de hand? 11 Gezonde en ongezonde vormen van stress 11 Kenmerken van

Nadere informatie

Bijscholing re-integratie Visie vanuit de bedrijfsarts

Bijscholing re-integratie Visie vanuit de bedrijfsarts Bijscholing re-integratie Visie vanuit de bedrijfsarts Ik ben ziek, maar kan ik werken? David Bruinvels Klinisch arbeidsgeneeskundige LOOV bijeenkomst Utrecht, 4 juni 2013 Patiëntperspectief Patiënten

Nadere informatie

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners

In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners In vuur en vlam Hoe voorkom je uit te doven? Een onderzoek naar burn-out en bevlogenheid bij hulpverleners Colloquium psychosociale risico s Brussel, 23-09-2014 dr Sofie Vandenbroeck 2 Opdrachtgevers Federale

Nadere informatie

Medische psychologie en Maatschappelijk werk. Patiënteninformatie. Medische psychologie. Slingeland Ziekenhuis

Medische psychologie en Maatschappelijk werk. Patiënteninformatie. Medische psychologie. Slingeland Ziekenhuis Medische psychologie en Maatschappelijk werk Medische psychologie i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U bent op advies van de medisch specialist, of op eigen verzoek, naar de afdeling

Nadere informatie

Arbeid en psychische gezondheid

Arbeid en psychische gezondheid Arbeid en psychische gezondheid Waar gaat het fout en hoe is een en ander te voorkomen? Mariëlle Damoiseaux Presentatie tgv symposium BPL 25 september 2014 Opbouw presentatie 1. Ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid

Nadere informatie