Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes"

Transcriptie

1 Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent

2 Omschrijving van het onderzoek Bijdrage aan OESO-studie: ervaringen met stimuleren van en governance voor systeeminnovatie in lidstaten. Kaderend binnen onderzoek voor TRADO Twee Vlaamse cases: wonen en bouwen (CDO- UGent); materialenbeheer (VITO) Onderzoeksvragen: Welke mechanismen en patronen liggen aan de basis van transities in deze case? Welke beleidsstructuren en -mechanismen kenmerken deze case? Op welke manier probeert het beleid transities te beïnvloeden in deze case en wat leren we daaruit? Wat impliceert dit alles voor een toekomstig beleid?

3 Vaststellingen onderzoek 1. Het woon- en bouwsysteem staat onder toenemende (externe) druk. Er is nood aan heroriëntatie. 2. Eén soort beleidsreactie (naast andere): er is nood aan systeeminnovatie in wonen en bouwen, te initiëren met behulp van nieuwe, experimentele beleidsvormen. 3. Die nieuwe beleidsruimtes werken niet vanzelfsprekend: actoren zijn op zoek naar hun rol, naar welke regels gelden, hoe beslissingen genomen worden 4. De bestaande structuren en instituties in wonen en bouwen bemoeilijken snelle vertaling van resultaten. 5. Governance-vraagstukken die opduiken situeren zich binnen enkele centrale thema s: discours, macht en belangen, beleidscoördinatie en -aansturing, rollen van actoren, invulling innovatie

4 0. Het woon- en bouwsysteem Enkele kenmerken: Hoge graad eigenaarschap; eensgezinswoningen; privé-initiatief Lage sociale huisvesting 6% Suburbanisatie, ruimtebeslag Hoge energie- en materiaalintensiteit Belangrijke en gediversifeerde bouwsector; veel lokale KMO s Sterk gefragmenteerde vorm van governance; Vlaamse departementen ruimte en wonen dominant

5 1. Het systeem onder druk Grote trends: Klimaat- en energiebeleid (rol EU) Sociale impacts: bevolkingsgroei, vergrijzing, migratie Toenemende concurrentie om ruimte Toekomst van de industrie in een globaliserende kenniseconomie Groei van nieuwe praktijken Technologisch: passiefhuizen, materialen, energietechnieken Ruimte: duurzame wijken, brownfields Socio-cultureel: co-housing

6 2. Beleidsreactie (1): belang van LT? Meerdere beleidsinitiatieven die de (middel)lange termijn viseren: 2004 heden: transitiemanagement proces DuWoBo 2011 heden: opzetten van een nieuw industrieel beleid (met betrekken bouwsector via Ronde Tafel Bouw) : toekomstvisie voor woonbeleid tot heden: discussie over Beleidsplan Ruimte 2006 heden: ontwikkeling van duurzaam materialenbeleid

7 2. Beleidsreactie (2): nieuwe beleidsvormen DuWoBo Sinds Ronde Tafel Bouw

8 2. Beleidsreactie (2): nieuwe beleidsvormen DuWoBo Sinds Initiator Departement LNE DAR (team DO) Departement EWI Ronde Tafel Bouw Doel Transitie naar een duurzamer woonen bouwsysteem, ecologisch, sociaal en economisch Inbedding in DO-beleid Transformatie van industriële sector naar een competitieve bouw-energiemilieu cluster. Inbedding in Nieuw Industrieel Beleid

9 2. Beleidsreactie (2): nieuwe beleidsvormen DuWoBo Sinds Initiator Departement LNE DAR (team DO) Departement EWI Ronde Tafel Bouw Doel Proces aanpak Transitie naar een duurzamer woonen bouwsysteem, ecologisch, sociaal en economisch Inbedding in DO-beleid Van transitiemanagement (LT-visie, paden, experimenten) naar eigen aanpak met experimenten, leergroepen, strategische groep Transformatie van industriële sector naar een competitieve bouw-energiemilieu cluster. Inbedding in Nieuw Industrieel Beleid Experiment in innovatief sectorbeleid; zelforganisatie voor lange termijn strategieontwikkeling via entrepreneurial discovery

10 2. Beleidsreactie (2): nieuwe beleidsvormen DuWoBo Sinds Initiator Departement LNE DAR (team DO) Departement EWI Ronde Tafel Bouw Doel Proces aanpak Actoren Transitie naar een duurzamer woonen bouwsysteem, ecologisch, sociaal en economisch Inbedding in DO-beleid Van transitiemanagement (LT-visie, paden, experimenten) naar eigen aanpak met experimenten, leergroepen, strategische groep Netwerk van voorlopers en regimespelers uit overheid, bedrijven, wetenschap, ngo s Transformatie van industriële sector naar een competitieve bouw-energiemilieu cluster. Inbedding in Nieuw Industrieel Beleid Experiment in innovatief sectorbeleid; zelforganisatie voor lange termijn strategieontwikkeling via entrepreneurial discovery Vertegenwoordigers van sectororganisaties met overheid Twee nieuwsoortige beleidsvormen met transitie/transformatie als doel

11 3. Ervaringen met nieuwe beleidsruimtes TM in Vlaanderen: Gemengde resultaten Sterk in discourscreatie Sterk in netwerkvorming Aanzet voor praktijkexperimenten maar ook maar ook maar ook Beperkte en afgezwakte doorwerking Strategisch gedrag actoren Moeizame realisatie Enthousiasme maar ook TM: gebrek aan politieke strategie buiten het arena-werk Beperkte spanningsboog

12 4. Vraagstukken van T-governance: thema s Ervaringen met en inzichten over governance voor systeeminnovatie (in duurzaam wonen en bouwen), zijn te groeperen onder een aantal thema s: Discours: hoe worden problemen en oplossingen gedefinieerd? Welke verschillende framings zijn er? Welke zijn dominant?... Actoren en rollen: welke actoren hebben toegang? Hoe verhouden actoren zich? Macht en belangen: op welke manieren manifesteert macht zich? Wie heeft welke machtsmiddelen? Welke belangen overheersen? Beleidscoördinatie en aansturing: welke departementen zijn betrokken? Hoe verloopt afstemming binnen en tussen beleidsniveaus? Innovatie: welk soort innovaties worden als oplossing vooruit geschoven? Wat is financierbaar? Wat wordt opgenomen?

13 Thema: Discours Algemeen: beleidsontwikkeling heeft nood aan een relevant politiek en maatschappelijk verhaal Deze cases: Geen transitie zonder herformulering van wat de relevante problemen en oplossingen zijn Vb. betere koppeling probleem-oplossing bij DuWoBo dan bij RT Bouw Een discourscoalitie creëren vraagt actieve interventie vb. DuWoBo LT-visie Vlaanderen in de steigers Wat aan de oppervlakte een gezamenlijke framing lijkt, kan diepere meningsverschillen verbergen: hindert voortgang proces Vb. Ronde Tafel Bouw

14 Discours en de RT Bouw We moeten van een sector- naar een clusterbeleid gaan om competitief te blijven in Europa In de praktijk zijn we al een bouw-energiemilieucluster We moeten een langetermijn innovatiestrategie en een roadmap ontwikkelen. We moeten beginnen denken in termen van systemen. Er is nood aan een transformatie of transitie Ronde Tafel Bouw: gezamenlijk doel? Innovaties vloeien voort uit praktische uitdagingen in bouwprojecten Ze gebruikten van die interstellaire terminologie en het moest precies strategisch en abstract blijven. Maar wij hebben concretisering nodig als we de sector erbij willen betrekken. Overheid Sectororganisaties

15 Andere thema s: enkele stellingen Actoren en rollen: Systeeminnovatie naar duurzamer wonen en bouwen is enkel mogelijk als de overheid actief intervenieert, met voldoende mensen, middelen en politiek-administratieve aansturing. Macht en belangen: Wanneer enkel regime-actoren betrokken worden in governance voor systeeminnovatie, dan wijzigt er niets fundamenteel. Kritische outsidervoorlopers zijn nodig. Beleidscoördinatie en aansturing: Zonder betrokkenheid van de centrale departementen ruimte en wonen is doorstroming in de kern van het beleid moeilijk. Innovatie: De innovatie-agenda in wonen en bouwen is teveel gericht op technologie en economische oplossingen. Duurzamer wonen en bouwen vraagt een combinatie van sociaal-technische en institutioneel-politieke oplossingen

Maken transities de wereld duurzamer?

Maken transities de wereld duurzamer? Maken transities de wereld duurzamer? Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent www.cdo.ugent.be Benelux conferentie 2014 Leren in Transitie 18 november 2014 Gent 1. Denken over

Nadere informatie

onderzoek in transitie?

onderzoek in transitie? Transitieonderzoek: onderzoek in transitie? Erik Paredis (UGent) Yves De Weerdt (VITO) Frank Nevens (VITO) Opstartworkshop INTRAP 31 mei 2012, Leuven www.steunpunttrado.be Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor

Nadere informatie

Een andere overheid bij transities?

Een andere overheid bij transities? Een andere overheid bij transities? Hans Bruyninckx, HIVA KU Leuven www.steunpunttrado.be Waarom transities? Uitgangspunt: maatschappelijke uitdagingen als hardnekkige problemen Hardnekkige problemen vragen

Nadere informatie

Inleiding tot het debat

Inleiding tot het debat Inleiding tot het debat Hoe kan Vlaanderen zich best positioneren t.o.v. de sleuteltechnologieën van Horizon 2020 gelet op het eigen instrumentarium en de eigen innovatiestrategie die vervat is in het

Nadere informatie

1. De uitdagingen waarvoor we staan

1. De uitdagingen waarvoor we staan Opbouw 1. De uitdagingen waarvoor we staan en / in transitie 2. Denken over transities Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent 3. En wat met cultuur? 4. Bestaande transitienetwerken

Nadere informatie

METEN VAN TRANSFORMATIE: NULMETING Naar een scorebord van transformatieindicatoren

METEN VAN TRANSFORMATIE: NULMETING Naar een scorebord van transformatieindicatoren METEN VAN TRANSFORMATIE: NULMETING Naar een scorebord van transformatieindicatoren EWI-Focus 26 september 2012 Jan Larosse Aangepast programma 1. Inleiding 14.00 14.05 Welkomstwoord, Dirk Van Melkebeke

Nadere informatie

Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng

Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng Patries Boekholt & Jon van Til EWI Focus Bijeenkomst 25 februari 2013 In deze presentatie Voor de pauze: Internationale

Nadere informatie

Duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen en Europa

Duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen en Europa Vrijdag 4 februari 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Symposium C2C in de Belgische bouwwereld - Gyproc Duurzaam materialenbeheer in Vlaanderen en Europa

Nadere informatie

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014

Kinderopvang in transitie. Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Kinderopvang in transitie Derk Loorbach, Zeist, 27-11-2014 Conclusies Ingrijpende maatschappelijke verandering vraagt aanpassing Transities leiden tot onzekerheid, spanning en afbraak Omgaan met transities

Nadere informatie

EWI-focus. Biogebaseerde industrie in Vlaanderen. 22 maart 2017

EWI-focus. Biogebaseerde industrie in Vlaanderen. 22 maart 2017 EWI-focus Biogebaseerde industrie in Vlaanderen 22 maart 2017 Sessie 1 Financiering van de bio-economie in Vlaanderen Nieuwe investeringen aantrekken Overheid & FIT: Vlaanderen als vestigingsplaats BBE

Nadere informatie

GENT IN TRANSITIE?! Zoektocht naar duurzame vormen van stedelijke ontwikkeling

GENT IN TRANSITIE?! Zoektocht naar duurzame vormen van stedelijke ontwikkeling GENT IN TRANSITIE?! Zoektocht naar duurzame vormen van stedelijke ontwikkeling Sophie Devolder Onderzoekslijn Steden in Transitie Steunpunt TRADO CDO - UGent Vandaag bouwen aan morgen 01 Vergelijkend evaluatiekader

Nadere informatie

Titel. Stadsmonitor voor leefbare en duurzame steden. UGent CDO en CLP - HoGent Trui Maes, UGent.CDO Brussel, transitiearena DuWoBo, 4juni 2009

Titel. Stadsmonitor voor leefbare en duurzame steden. UGent CDO en CLP - HoGent Trui Maes, UGent.CDO Brussel, transitiearena DuWoBo, 4juni 2009 Titel Stadsmonitor voor leefbare en duurzame steden UGent CDO en CLP - HoGent Trui Maes, UGent.CDO Brussel, transitiearena DuWoBo, 4juni 2009 Situering van de Vlaamse Stadsmonitor Aard: leer-, meet- en

Nadere informatie

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Industrie in Vlaanderen blijft belangrijk 40 % Vlaamse toegevoegde waarde (15% BBP) 70 % O&O uitgaven 80 % Vlaamse export

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016 Inhoud Ruimte in een veranderende wereld We nemen veel ruimte in, een hypotheek op de toekomst Resultaat van de structuur en gewestplanning

Nadere informatie

Inleiding tot het transitiedenken prof. dr. Hans Bruyninckx, promotor-coördinator Steunpunt TRADO

Inleiding tot het transitiedenken prof. dr. Hans Bruyninckx, promotor-coördinator Steunpunt TRADO Inleiding tot het transitiedenken prof. dr. Hans Bruyninckx, promotor-coördinator Steunpunt TRADO Waarom transities? Uitgangspunt: maatschappelijke uitdagingen als hardnekkige problemen (Loorbach 2007)

Nadere informatie

Transitie-aanpak: groot denken, klein doen

Transitie-aanpak: groot denken, klein doen (DRIFT) (www.drift.eur.nl) Transitie-aanpak: groot denken, klein doen Prof.dr.ir. Jan Rotmans Transumo, Mobilion,, 19-12 12-20062006 Transitie fundamentele verandering van structuur, cultuur en werkwijzen

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk. Partnerforum Gent 18 oktober 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk. Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Logistiek Netwerk Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Ruimtebeslag in Vlaanderen 33% Prognose VITO: kan oplopen tot 50% in 2050 Ruimtebeslag = Ruimte ingenomen door

Nadere informatie

Mijnheer de Voorzitter van het Vlaams ACV, Mevrouw de Nationaal Secretaris, Dames en heren,

Mijnheer de Voorzitter van het Vlaams ACV, Mevrouw de Nationaal Secretaris, Dames en heren, TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID ACV Studiedag Industrie 18 februari 2014 Mijnheer de Voorzitter

Nadere informatie

Vandaag. Marktverkennen in het Deltaprogramma. Opzet: Marktverkenner bij DPIJ. Achtergrond. November & december. September & oktober

Vandaag. Marktverkennen in het Deltaprogramma. Opzet: Marktverkenner bij DPIJ. Achtergrond. November & december. September & oktober Vandaag Deltaprogramma IJsselmeergebied Marktverkennen in het Deltaprogramma 1. De detachering bedrijfsleven Opzet Vogelvlucht activiteiten 2. Stellingen en reflectie 3. Conclusies en aanbevelingen 24

Nadere informatie

SAMEN GRENZEN VER-LEGGEN. Vlaamse Strategie Duurzame Ontwikkeling VISIE 2050

SAMEN GRENZEN VER-LEGGEN. Vlaamse Strategie Duurzame Ontwikkeling VISIE 2050 SAMENGRENZENVER-LEGGEN VlaamseStrategieDuurzameOntwikkeling VISIE2050 Inleiding Vlaanderen heeft een politieke verantwoordelijkheid voor duurzame ontwikkeling, zowel voor zijn eigen burgers als mondiaal.meteendecreetduurzameontwikkelingginghethetengagementaanomeenbeleidtevoerendatgerichtisop

Nadere informatie

24/02/2012. VITO ICT-strategie. MOVI studieavond 16 februari 2012

24/02/2012. VITO ICT-strategie. MOVI studieavond 16 februari 2012 24/02/2012 VITO ICT-strategie MOVI studieavond 16 februari 2012 Onderzoeksorganisatie Onafhankelijk Klantgericht RTO cf. IMEC, VIB, IBBT, TNO, Fraunhofer, VTT, Complementair aan universiteiten en industrie

Nadere informatie

3/12/13. Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen

3/12/13. Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen 3/12/13 Horizon 2020 Challenge 5: klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen Mieke Houwen Horizon 2020 : klimaat, milieu, resource efficiency en grondstoffen Agenda n Horizon 2020 algemeen n

Nadere informatie

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels.

In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens en Adri Cornelissen In een keten gaat het om de verbindingen, niet om de schakels. Verbindingsmodel IV Serviceketen Theo Thiadens Alleen een organisatie die

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Transitie Steden als politieke actor

Transitie Steden als politieke actor Transitie Steden als politieke actor 2 ARhus 3 Van tijdperk in verandering naar verandering van tijdperk 4 Recentste kantelmomenten 5 Recentste kantelmomenten 6 Huidige kantelbewegingen 7 Huidige kantelbewegingen

Nadere informatie

EWI Focus 13 april 2015. Key Enabling Technologies. Roadmaps. Waar staan we en waar gaan we naartoe?

EWI Focus 13 april 2015. Key Enabling Technologies. Roadmaps. Waar staan we en waar gaan we naartoe? EWI Focus 13 april 2015 Key Enabling Technologies Roadmaps Waar staan we en waar gaan we naartoe? Agenda 09u-00-09u30 09u30-09u35 09u35-09u50 09u50-10u10 10u10-10u30 10u30-10u50 10u50-11u10 11u10-11u30

Nadere informatie

DE VLAAMSE MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT DE VLAAMSE MINISTER VAN OMGEVING, NATUUR EN LANDBOUW

DE VLAAMSE MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT DE VLAAMSE MINISTER VAN OMGEVING, NATUUR EN LANDBOUW VR 2017 2402 DOC.0186/1BIS DE VLAAMSE MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT DE VLAAMSE MINISTER VAN OMGEVING, NATUUR EN LANDBOUW BISCONCEPTNOTA AAN DE LEDEN VAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: Startnota

Nadere informatie

Transitiepraktijk van de Vlaamse overheid

Transitiepraktijk van de Vlaamse overheid Erik Paredis en Thomas Block Transitiepraktijk van de Vlaamse overheid Meer dan een schijnbeweging? Transitiepraktijk van de Vlaamse overheid MEER DAN EEN SCHIJNBEWEGING? Erik Paredis en Thomas Block 1

Nadere informatie

Gevestigde belangen in energie en transport innovaties. Prof. dr. Marko Hekkert

Gevestigde belangen in energie en transport innovaties. Prof. dr. Marko Hekkert Copernicus Institute of Sustainable Development Gevestigde belangen in energie en transport innovaties Prof. dr. Marko Hekkert Transitie = institutionele strijd Nieuwe paradigma s Nieuwe wet en regelgeving

Nadere informatie

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen

Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Bijlage 1 Overzicht gespreksonderwerpen uit de afgelopen IP-vergaderingen Vergadering van 7 juli Sociale innovatie Gesproken over sociale innovatie. Er is een eerste gesprek geweest tussen leden van de

Nadere informatie

Onderwijsonderzoek: Vlaamse beleidsontwikkelingen voor de toekomst. Dirk Van Damme Kabinetschef onderwijs

Onderwijsonderzoek: Vlaamse beleidsontwikkelingen voor de toekomst. Dirk Van Damme Kabinetschef onderwijs Onderwijsonderzoek: Vlaamse beleidsontwikkelingen voor de toekomst Dirk Van Damme Kabinetschef onderwijs Aanzetten tot debat VIWTA-onderzoek over onderwijsonderzoek in Vlaanderen VLOR-advies OESO en Europese

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Innovatie in Eersel. Eersel onderweg naar Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016

Innovatie in Eersel. Eersel onderweg naar Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016 Innovatie in Eersel Eersel onderweg naar 2030 Niet alleen de bestemming, maar ook de reis. Raadsinformatieavond 6 september 2016 Programma Het begrip Innovatie Eerselse innovatiestrategie Strategie in

Nadere informatie

Transitie circulaire economie en stad in een ruimtelijke/stedenbouwkundige context

Transitie circulaire economie en stad in een ruimtelijke/stedenbouwkundige context Transitie circulaire economie en stad in een ruimtelijke/stedenbouwkundige context Een materialenbeleid als onderdeel van een beleid CE of beleid CE tout court moet ook een ruimtelijk beleid zijn (net

Nadere informatie

BETAALBAAR WONEN? OOK DAT IS EUROPA! EU-DOSSIERS EN WONINGCORPORATIES

BETAALBAAR WONEN? OOK DAT IS EUROPA! EU-DOSSIERS EN WONINGCORPORATIES BETAALBAAR WONEN? OOK DAT IS EUROPA! EU-DOSSIERS EN WONINGCORPORATIES WONINGCORPORATIES EN EUROPA WAT ZIJN WONINGCORPORATIES? Een woningcorporatie richt zich zonder winstoogmerk op het bouwen, beheren

Nadere informatie

Duurzaam bouwen in België

Duurzaam bouwen in België Duurzaam bouwen in België Constitutionele context Federaal: Productbeleid (normen) Regio s: leefmilieu, wonen, rationeel energieverbruik,... 1 Sector 70 000 ondernemingen Vooral KMO Belg: Zelfbouwer >80%

Nadere informatie

Economie & Innovatiebeleid

Economie & Innovatiebeleid Economie & Innovatiebeleid ERIC SLEECKX - RAADGEVER ECONOMIE & INNOVATIE KABINET MUYTERS Topics Kernpunten uit beleidsnota minister Muyters mbt E-W-I Fusie AIO & FWO+ KT nieuwigheden Clusterbeleid Kmo-portefeuille

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

IWT-Vlaanderen. Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen. Bischoffsheimlaan 25 B-1000 Brussel

IWT-Vlaanderen. Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen. Bischoffsheimlaan 25 B-1000 Brussel IWT-Vlaanderen Instituut voor Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen Instituut voor de Aanmoediging van Innovatie door Wetenschap en Technologie in Vlaanderen Bischoffsheimlaan

Nadere informatie

Hoe gebruiken we de Maritieme Strategie om maritieme innovatie te stimuleren?

Hoe gebruiken we de Maritieme Strategie om maritieme innovatie te stimuleren? Hoe gebruiken we de Maritieme Strategie om maritieme innovatie te stimuleren? Brigit Gijsbers - Directeur Maritieme Zaken, Ministerie van Infrastructuur en Milieu De Nederlandse Maritieme Strategie 2015-2025

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

Peter Tom Jones. Bijdrage Peter Tom Jones. Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven 13/05/2014

Peter Tom Jones. Bijdrage Peter Tom Jones. Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven 13/05/2014 Stuur uw vragen naar: +32 470 533 966 Peter Tom Jones Duurzaam Materialenbeheer, Departement Metaalkunde en Toegepaste Materiaalkunde, KU Leuven Bijdrage Peter Tom Jones Dr. Ir. Peter Tom Jones (IOF Onderzoeksmanager

Nadere informatie

David Bassens STEDEN IN TRANSITIE

David Bassens STEDEN IN TRANSITIE David Bassens STEDEN IN TRANSITIE STEDEN ALS ACTOR? Historisch: West-Vlaamse steden als plekken van innovatie, bv. lange-afstandshandel (cf. Hanse en jaarmarkten) Toenemende stedelijkheid: West-Vlaamse

Nadere informatie

Loont kiezen voor Cleantech innovatie?

Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Loont kiezen voor Cleantech innovatie? Investeren in Cleantech biedt de mogelijkheid om economische meerwaarde te creëren in combinatie met milieuvoordelen. Een Cleantech productiemodel dient in staat

Nadere informatie

SLIMME SPECIALISATIE IN VLAANDEREN. Frans Dieryck, voorzitter Raad Van Bestuur Jan Van Havenbergh, algemeen directeur 25-2-2013

SLIMME SPECIALISATIE IN VLAANDEREN. Frans Dieryck, voorzitter Raad Van Bestuur Jan Van Havenbergh, algemeen directeur 25-2-2013 SLIMME SPECIALISATIE IN VLAANDEREN Frans Dieryck, voorzitter Raad Van Bestuur Jan Van Havenbergh, algemeen directeur 25-2-2013 Het eco-systeem De scheikundige industrie is de grootste Vlaamse economische

Nadere informatie

Naar een verdere onderbouwing van het Vlaamse beleid voor duurzaamheidstransities

Naar een verdere onderbouwing van het Vlaamse beleid voor duurzaamheidstransities Naar een verdere onderbouwing van het Vlaamse beleid voor duurzaamheidstransities Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent Juni 2010 Working Paper n 19 Deze paper werd geschreven

Nadere informatie

Ondersteuning bij deelname aan KP7

Ondersteuning bij deelname aan KP7 Samenwerkingsverband tussen IWT Vlaanderen en het departement Economie, Wetenschap en Innovatie van de Vlaamse overheid Thematische infosessie KP7 Overzicht presentatie 1. Ondersteuning door het Vlaams

Nadere informatie

Brussel, 17 september 2008 Advies ecologiesteunregeling. Advies

Brussel, 17 september 2008 Advies ecologiesteunregeling. Advies Brussel, 17 september 2008 Advies ecologiesteunregeling Advies Voorontwerp van besluit van de Vlaamse regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse regering van 16 mei 2007 tot toekenning van steun

Nadere informatie

Witboek. Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Infomomenten Januari 2017

Witboek. Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. Infomomenten Januari 2017 Witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Infomomenten Januari 2017 Het Witboek BRV als mijlpaal in een traject van samenwerking Witboek BRV Mijlpaal in het globaal traject Groenboek BRV (5 mei 2012) Witboek

Nadere informatie

Technologieontwikkeling in de wegenbouw

Technologieontwikkeling in de wegenbouw Technologieontwikkeling in de wegenbouw - Hoe de rollen van de overheid het projectresultaat beïnvloeden - NL- Samenvatting van promotieonderzoek dr.ir JC Caerteling Deze dissertatie levert een bijdrage

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter.

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter. Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter. Studiedag Hoera, open ruimte! (VVSG) Deinze, 1 december 2015 Kaat Smets & René van der Lecq Stand

Nadere informatie

Een veerkrachtige Vlaamse ruimte op maat van mensen Strategische ruimtes voor maatschappelijke uitdagingen: migratie en vergrijzing

Een veerkrachtige Vlaamse ruimte op maat van mensen Strategische ruimtes voor maatschappelijke uitdagingen: migratie en vergrijzing Een veerkrachtige Vlaamse ruimte op maat van mensen Strategische ruimtes voor maatschappelijke uitdagingen: migratie en vergrijzing Elise Schillebeeckx, Universiteit Antwerpen prof. Stijn Oosterlynck,

Nadere informatie

VVSG #TREFDAGSOCIAAL. Titel Naam Spreker

VVSG #TREFDAGSOCIAAL. Titel Naam Spreker VVSG #TREFDAGSOCIAAL Titel Naam Spreker Sociaal beleid is de harde kern van het lokale beleid 1 De sociale grondrechten zijn de richtsnoeren van ons sociaal beleid: recht op arbeid en sociale zekerheid,

Nadere informatie

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele Regio-overleg milieu HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding Ingelmunster 14 maart 2013 Dominiek Vandewiele agenda 8:30 onthaal en inleiding 8:45 Inleiding: Europese, Vlaamse en lokale beleidsprioriteiten

Nadere informatie

Bouwstenen om te komen tot een coherent en efficiënt adaptatieplan voor Vlaanderen

Bouwstenen om te komen tot een coherent en efficiënt adaptatieplan voor Vlaanderen 2. BOUWSTENEN VOOR EEN ADAPTATIEPLAN Deze bouwstenen zijn gericht op de uitwerking van een adaptatieplan vanuit een Vlaams beleidsdepartement of beleidsveld. Het globale proces kan eveneens door een ander

Nadere informatie

Transitie management in de langdurende zorg

Transitie management in de langdurende zorg Transitie management in de langdurende zorg Conferentie Jeugdgezondheidszorg de Horst Driebergen, 5 maart 2010 Jord Neuteboom Viatore 0 Programma van de bijeenkomst 1: Theorie en achtergrond van transitiemanagement

Nadere informatie

Programma van vanmiddag

Programma van vanmiddag Programma van vanmiddag 13.30 uur Opening 13.40 uur Presentatie van René en Suzanne over transitie-experimenten 14.15 uur Kijken naar de eigen praktijk Verschillende groepen geven eigen analyse: - Hoe

Nadere informatie

Lokale sociale innovatie: een kijk vanuit de marges van overheid en markt

Lokale sociale innovatie: een kijk vanuit de marges van overheid en markt Lokale sociale innovatie: een kijk vanuit de marges van overheid en markt Stijn Oosterlynck Centrum OASeS Departement Sociologie Universiteit Antwerpen Observatie #1: lokale sociale innovatie sinds 1970s

Nadere informatie

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup

Drie raden balans tussen strategie en toezicht. WissemaGroup Drie raden balans tussen strategie en toezicht 9 december 2015 Doelstellingen Achtergrond schetsen van de relaties in de gouden driehoek Ideeën presenteren voor de intensivering van de relaties in de gouden

Nadere informatie

In Het Algemeen Belang. Filip De Rynck

In Het Algemeen Belang. Filip De Rynck In Het Algemeen Belang Filip De Rynck Context gemeenschappelijk Discussie over de rol van de overheid: gemeenschappelijk belang Besparingen: gemeenschappelijke druk; kan samenwerking deel van het antwoord

Nadere informatie

STORE Workshop 5 juni 2014 K. Debackere

STORE Workshop 5 juni 2014 K. Debackere STORE Workshop 5 juni 2014 K. Debackere 1. Situering 2. Vlaanderen in AcEe: verleden, heden en toekomst 3. Uitdagingen 4. Voorgestelde oplossingen Om de doelstellingen van het Pact 2020 te kunnen bereiken

Nadere informatie

Woensdag 6 juni Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR

Woensdag 6 juni Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Woensdag 6 juni 2012 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Rondetafel Duurzaam Materialenprogramma - Mechelen Geachte mevrouw de administrateur-generaal, Geachte

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Werksessie verantwoording

Werksessie verantwoording Studiedag Beschermd Wonen Werksessie verantwoording Jan Ruiter controller RIBW Overijssel Remco Bels adviseur KPMG Gezondheidszorg Agenda Introductie Korte inleiding zorglandschap en -uitgaven Korte inleiding

Nadere informatie

Advies over Vlaanderen in 2050: mensenmaat in een metropool? Groenboek beleidsplan Ruimte

Advies over Vlaanderen in 2050: mensenmaat in een metropool? Groenboek beleidsplan Ruimte Algemene Raad 20 december 2012 AR-AR-ADV-008 Advies over Vlaanderen in 2050: mensenmaat in een metropool? Groenboek beleidsplan Ruimte Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2 219

Nadere informatie

Korte presentatie over Conceptueel Bouwen

Korte presentatie over Conceptueel Bouwen Korte presentatie over Conceptueel Bouwen Projectoverstijgende oplossingsprincipes voor specifieke huisvestings behoeften Aangeboden door als één organisatie samenwerkende keten van bedrijven Mogelijk

Nadere informatie

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen

Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Interventies bij organisatieverandering Succesvol veranderen Het succesvol doorvoeren van organisatieverandering vraagt nogal wat. De uitdaging is om de beoogde verandering werkbaar te maken en te borgen

Nadere informatie

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche

OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche 1 OVED Energiecongres 20/10/2009, Gent Toespraak minister Freya Van den Bossche http://www.vlaamsenergiecongres.be/ Als iemand 100 jaar of ouder wordt en dat komt gelukkig steeds vaker voor wordt vaak

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader

FUNCTIEFAMILIE 5.1 Lager kader Doel van de functiefamilie Leiden van een geheel van activiteiten en medewerkers en input geven naar het beleid teneinde een kwaliteitsvolle, klantgerichte dienstverlening te verzekeren en zodoende bij

Nadere informatie

Welkom. 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden

Welkom. 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden Welkom 1. Innovatie Wat? Waarom? Voorbeelden 2. Innovatiecentra Wie? Wat hebben we te bieden? Kennis Kennissen: Vlaams Innovatienetwerk Zelfkennis: de innovatieaudit Geld: subsidie begeleiding Creativiteit:

Nadere informatie

ADVIES 166 EINDRAPPORT INNOVATIEREGIEGROEP BOUW 1 MAART 2012

ADVIES 166 EINDRAPPORT INNOVATIEREGIEGROEP BOUW 1 MAART 2012 ADVI ES166 EI NDRAPPORT I NNOVATI EREGI EGROEP BOUW 1MAART2012 ADVIES 166 EINDRAPPORT INNOVATIEREGIEGROEP BOUW 1 MAART 2012 ADVIES 166 1 MAART 2012 EINDRAPPORT IRG BOUW 2/6 INHOUD SITUERING ADVIES ADVIES

Nadere informatie

Maar ik ben verheugd dat ik hier vandaag minister Schauvliege mag. vertegenwoordigen want het verhaal van de familie Van De Velde is toch wel

Maar ik ben verheugd dat ik hier vandaag minister Schauvliege mag. vertegenwoordigen want het verhaal van de familie Van De Velde is toch wel Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Textiel en mode 4 mei 2010 (uitgesproken door kabinetsmedewerker Phaedra Van Keymolen) Beste aanwezigen, Geachte dames en

Nadere informatie

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Gemeentelijke regie Het Rijk heeft kaders opgesteld

Nadere informatie

Realiseren van strategie met impact. BeBright aanpak voor strategie ontwikkeling. Oktober 2015

Realiseren van strategie met impact. BeBright aanpak voor strategie ontwikkeling. Oktober 2015 Realiseren van strategie met impact BeBright aanpak voor strategie ontwikkeling Oktober 2015 Een strategie is alleen succesvol wanneer deze leidt tot verandering en innovaee If the rate of change on the

Nadere informatie

Stand van zaken van het adaptatiebeleid in Vlaanderen. Johan Bogaert

Stand van zaken van het adaptatiebeleid in Vlaanderen. Johan Bogaert Stand van zaken van het adaptatiebeleid in Vlaanderen Johan Bogaert Oplossing Ten gronde aanpakken : wereldbevolking Brand blussen : mitigatie Verder leven : adaptatie 4 Europese strategie Be A Plan FAP

Nadere informatie

Advies Industrieraad: Conceptnota slimme specialisatiestrategie

Advies Industrieraad: Conceptnota slimme specialisatiestrategie Advies Industrieraad: Conceptnota slimme specialisatiestrategie Op 14 maart jl. werd de Industrieraad Vlaanderen, via een schrijven van de Ministerpresident aan de voorzitter, verzocht advies te verlenen

Nadere informatie

HOOGSTE TIJD VOOR DE LANGE TERMIJN!

HOOGSTE TIJD VOOR DE LANGE TERMIJN! HOOGSTE TIJD VOOR DE LANGE TERMIJN! Verslag ECN/PBL symposium over recente ontwikkelingen in het energiebeleid ECN/PBL 14 maart 2016 Colofon Hoogste tijd voor de lange termijn! Verslag ECN/PBL symposium

Nadere informatie

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille

Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille Afsprakenkader ICT voor de kmo-portefeuille versie van 16/09/2014 1 Inleiding Via de kmo-portefeuille (http://www.kmo-portefeuille.be/) kunnen kmo s subsidies krijgen voor opleiding, advies, strategisch

Nadere informatie

PREFABCONCEPT-porTAAL voor een verhoogde toepassing van prefabricatieconcepten in de reguliere Vlaamse bouwpraktijk afstemming tussen

PREFABCONCEPT-porTAAL voor een verhoogde toepassing van prefabricatieconcepten in de reguliere Vlaamse bouwpraktijk afstemming tussen Voorstel Universiteit Hasselt, faculteit Architectuur & Kunst, voor een VLAIO-TETRA-project PREFABCONCEPT-porTAAL voor een verhoogde toepassing van prefabricatieconcepten in de reguliere Vlaamse bouwpraktijk

Nadere informatie

Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court

Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court Creëren van een innovatief Europa Verslag van de Onafhankelijke Expertengroep inzake O&O en innovatie, aangesteld na de top van Hampton Court SAMENVATTING Januari 2006 Het volledige verslag is beschikbaar

Nadere informatie

Hoe komen we tot deze inzichten? In de vorige eeuw stonden bureaucratische organisatieprincipes centraal bij het inrichten van organisaties.

Hoe komen we tot deze inzichten? In de vorige eeuw stonden bureaucratische organisatieprincipes centraal bij het inrichten van organisaties. 1.1 Inleiding Waarom zouden we ons druk maken over sociale innovatie of wat anderen slimmer werken of slim managen noemen? Innovatie leidt tot beduidend hogere resultaten. Dit tonen Henk Volberda, Frans

Nadere informatie

Aan de slag met krimp Hoe doe je dat? Roosje van Leer 26 april 2012

Aan de slag met krimp Hoe doe je dat? Roosje van Leer 26 april 2012 Aan de slag met krimp Hoe doe je dat? Roosje van Leer 26 april 2012 Programma Aan de slag met krimp 1. Waarom aan de slag? 2. Wie moet er aan de slag? 3. Waarmee moet je aan de slag? 4. Hoe doe je dat?

Nadere informatie

Samen onder één dak Zoektocht naar integratie en complimentariteit Vlaamse overheid

Samen onder één dak Zoektocht naar integratie en complimentariteit Vlaamse overheid Samen onder één dak Zoektocht naar integratie en complimentariteit Vlaamse overheid Joris Scheers ViA-transitiemanager Stedenbeleid Projectleider Vastgoedbeleid Departement Bestuurszaken 1 Aanleiding Zoeken

Nadere informatie

Leidraad voor inbedding in HRM-beleid

Leidraad voor inbedding in HRM-beleid Leidraad voor inbedding in HRM-beleid Voor je ligt een leidraad om de instrumenten van het talent@werkplek -project (de scan en de agenda s verzameld in de box@werkplek) in te bedden in het HRM-beleid

Nadere informatie

Zou het niet prachtig zijn als

Zou het niet prachtig zijn als , YouCongres 2014 6-2-2014 Zou het niet prachtig zijn als YouCongres 6 feb 2014 Duurzame infra: ambities van opdrachtgevers ProRail wil in 2020 de energie-efficiency met 30 procent verbeterd hebben ten

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Ruimtelijke staat van Vlaanderen Demografische evoluties (groei, krimp, vergrijzing, gezinsverdunning,

Nadere informatie

VIS traject. Duurzaam lasersnijden bij KMO s dankzij de nieuwe laserbronnen met hoog rendement. Ilse Dobbelaere, CLUSTA Mol, VITO, 2 oktober 2012

VIS traject. Duurzaam lasersnijden bij KMO s dankzij de nieuwe laserbronnen met hoog rendement. Ilse Dobbelaere, CLUSTA Mol, VITO, 2 oktober 2012 VIS traject Duurzaam lasersnijden bij KMO s dankzij de nieuwe laserbronnen met hoog rendement Ilse Dobbelaere, CLUSTA Mol, VITO, 2 oktober 2012 1 VIS traject Vlaams Innovatie Samenwerkingsverband Een VIS

Nadere informatie

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING

NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING DE VLAAMSE MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT NOTA AAN DE VLAAMSE REGERING Betreft: - ontwerp van decreet houdende de wijziging van het decreet van 30 april 2009 betreffende de organisatie

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

Wonen is meer dan een huis MICHEL DEBRUYNE STUDIEDIENST BEWEGING.NET

Wonen is meer dan een huis MICHEL DEBRUYNE STUDIEDIENST BEWEGING.NET Wonen is meer dan een huis MICHEL DEBRUYNE STUDIEDIENST BEWEGING.NET Inhoudstafel 1. Visie op wonen 2. Uitdagingen voor wonen 1. We zijn met meer 2. Betalen we te veel? 3. Teveel grond? 4. Vlamingen wonen

Nadere informatie

Het proces van staatshervorming bestuurskundig geanalyseerd

Het proces van staatshervorming bestuurskundig geanalyseerd Het proces van staatshervorming bestuurskundig geanalyseerd SBOV-studiedag Brussel, 6 oktober 2009 Dieter Vanhee 1 Onderzoeksproject 2 Situering 13/06/04 10/06/07 14/07/08 16/02/09 1 2 3 4 5 6 08/10/08

Nadere informatie

Ontwikkeling van een Verkeersveiligheidsmonitor. Diederik Tirry (KULEUVEN SADL)

Ontwikkeling van een Verkeersveiligheidsmonitor. Diederik Tirry (KULEUVEN SADL) Ontwikkeling van een Verkeersveiligheidsmonitor Diederik Tirry (KULEUVEN SADL) Het Steunpunt Verkeersveiligheid verricht in opdracht van de Vlaamse Overheid beleidsrelevant, wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Welkom. Hans Vos De architect 13 oktober 2010

Welkom. Hans Vos De architect 13 oktober 2010 Welkom Hans Vos De architect 13 oktober 2010 NEVI zorgcongres 2014 Hans Vos Gebiedsdirecteur ZZG zorggroep Programmadirecteur wonen en zorg ZZG zorggroep Lid Kenniscentrum Lectoraat Duurzame Zorg HAN Presentatie

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

POSITION PAPER. Krachtige partner in de transformatie naar wijk- en populatiegericht werken. Onze route naar 2018 REGIONALE ONDERSTEUNINGS STRUCTUREN

POSITION PAPER. Krachtige partner in de transformatie naar wijk- en populatiegericht werken. Onze route naar 2018 REGIONALE ONDERSTEUNINGS STRUCTUREN POSITION PAPER REGIONALE ONDERSTEUNINGS STRUCTUREN Krachtige partner in de transformatie naar wijk- en populatiegericht werken Onze route naar 2018 Context en ontwikkelingen De gezondheidszorg staat op

Nadere informatie

«Impact van design op het bedrijfsleven in Vlaanderen» 7 augustus 2003

«Impact van design op het bedrijfsleven in Vlaanderen» 7 augustus 2003 «Impact van design op het bedrijfsleven in Vlaanderen» 7 augustus 2003 1 Doelstelling 2 3 4 5 6 7 Een en methode 1: Design heeft vele gezichten 2: Vlaamse bedrijven doen op 5 verschillende manieren aan

Nadere informatie

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ)

Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) Uitwerking categorie: Overig Hernieuwbaar (of wel de 186 PJ) (tussenstand 1 mei 2015) Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Achtergrond 186 PJ opgave ENERGIEAKKOORD VOOR DUURZAME GROEI Concrete afspraken

Nadere informatie

Geschiedenis en VOET

Geschiedenis en VOET Geschiedenis en VOET Per 1 september 2010 traden de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET) in werking en vanaf 1 september 2011 zal de doorlichting de VOET meenemen in de focus van de scholen. De

Nadere informatie