Weeffouten gemaakt bij invoering euro. ronald Plasterk, Pvda MAGAZINE VAN VNO-NCW NOORD JAARGANG 17 NUMMER 1 > 2012

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Weeffouten gemaakt bij invoering euro. ronald Plasterk, Pvda MAGAZINE VAN VNO-NCW NOORD JAARGANG 17 NUMMER 1 > 2012"

Transcriptie

1 I NOORDNIEUWS MAGAZINE VAN VNO-NCW NOORD JAARGANG 17 NUMMER 1 > 2012 Weeffouten gemaakt bij invoering euro ronald Plasterk, Pvda > Zorgen om spoorlijn groningen - Heerenveen > publieke en private partijen In dialoog over rsp > onderzoek naar belang cultuur voor economische vitaliteit > alles over de eerste WIllem lodewijk conferentie

2 Koninklijke Van Gorcum Drukker++ IJskoud de beste! Interesse? Bel of mail Eugénie Benda of Frans Wening van Raan: Koninklijke Van Gorcum BV Industrieweg 38, 9403 AB Assen Postbus 43, 9400 AA Assen [t] [f] [e] [i]

3 1 InHoud noordnieuws 1 > Ronald Plasterk: Een falende Griekse overheid verder in dit nummer: Alles over de Willem Lodewijk Conferentie 8 juni 2012 Zorgen om spoorlijn Groningen-Heerenveen actueel: 6 Publieke en private partijen in dialoog over rsp 10 noordnieuws in t kort 12 vno-ncw noord pleit voor snelle verdubbeling n33 22 Cultureel aanbod belangrijk voor economische vitaliteit 27 vno-ncw noord en advitmo bundelen hun krachten 31 innovatiefondsmkb+ voor vernieuwende ondernemers Praktijk: 18 spannende strijd tussen clicks en bricks 24 unipartners: grootste adviesbureau van het noorden 28 ivm: focus op veiligheid 32 financiële crisis biedt inextern juist kansen 35 nieuwlande groep: rood, geel, blauw of groen? vaste rubrieken: 9 Column lambert Zwiers 20 vno-ncw noord in beeld: borgenbijeenkomst 36 jno in the picture daniël visser, sent 38 nieuw bij vno-ncw noord 40 agenda volg ons ook op voorwoord in deze eerste editie van noordnieuws van 2012 veel aandacht voor infrastructuur. Hoe zorgen we ervoor dat de juiste projecten binnen het rsp worden uitgevoerd? en vooral, hoe zorgen we ervoor dat ze op tijd worden uitgevoerd? en komt de spoorlijn groningen Heerenveen er nu wel of niet? Hoe staat het met de verdubbeling van de n33, hoe kunnen ondernemers het proces versnellen? daarnaast presenteren wij in dit nummer met gepaste trots de contouren van de eerste Willem lodewijk Conferentie. Zoals het ondernemersgala van vno-ncw noord de traditionele aftrap van het verenigingsjaar is, zo moet de Willem lodewijk Conferentie het jaar in stijl afsluiten. een topconferentie in noord-nederland, met aansprekende inleiders die verder durven te kijken dan de waan van de dag. achter de schermen wordt druk gewerkt aan de eerste editie van deze conferentie, maar we kunnen al wel verklappen dat met klaas knot, jaap smit, niek-jan van kesteren en diana monissen enkele aansprekende inleiders zijn vastgelegd. een nieuw jaar betekent ook enkele kleine aanpassingen aan het format van noordnieuws. geen grote koerswijzigingen, maar wel twee onderwerpen die meer aandacht verdienen: jno en nieuwe leden. ieder nummer zullen drie nieuwe leden zich kort presenteren aan de vereniging en wat betreft jno geldt dat er voortaan meer ruimte is een artikel over jno-leden, -activiteiten of -speerpunten. verder heeft jnovoorzitter aqil radjab een vaste column. voor vragen, reacties en suggesties over noordnieuws kunt u contact met ons opnemen via namens de redactie, lex kloosterman

4 2 NoordNieuws februari 2012 Lex Kloosterman Weeffouten gemaakt bij invoering Ronald Plasterk (PvdA) bezorgd over economische situatie in Europa Ronald Plasterk, woordvoerder Financiën van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer, was onlangs te gast bij VNO-NCW Noord. Tijdens de traditionele Borgenbijeenkomst in de provincie Groningen ging Plasterk in op de eurocrisis en de zorgelijke situatie in Griekenland. Mijn beeld van de situatie is steeds sterker een beeld van een falende Griekse overheid. terugkijkend op de introductie van de euro, stel ik vast dat er destijds een aantal fouten gemaakt is. de keuze voor een gemeenschappelijke munt was meer een politiek dan een economisch besluit. We brachten landen bij elkaar waarvan een aantal met name Zuid-europese landen de traditie had om de financiën op orde te brengen door te devalueren. dat instrument is deze landen ontnomen met de invoering van een gemeenschappelijke munt. op dat moment had er ook voor gezorgd moeten worden dat er orde op zaken werd gesteld. Zijn alle landen daadwerkelijk klaar om mee te doen? Het is wijsheid achteraf, maar ik denk dat je van een land als griekenland kunt zeggen dat dat niet het geval was. in ieder geval waren de mechanismen niet aanwezig om daar op toe te zien en daar zijn we te laat achter gekomen. dergelijke mechanismen zijn wel noodzakelijk nu we monetair aan elkaar verklonken zijn. je kunt als land wel zeggen: we leveren geen soevereiniteit over aan Europa, maar de grootste overdracht van soevereiniteit is natuurlijk dat je je munt overdraagt. dat hebben we gedaan en brengt een aantal consequenties met zich mee die men zich destijds onvoldoende heeft gerealiseerd. daarnaast is er bij de invoering van de euro onvoldoende nagedacht over mogelijkheden om groei en werkgelegenheid te stimuleren. We hadden de zgn. lissabon-agenda, maar daar hoor je inmiddels niemand meer over. alle ministers van buitenlandse zaken hebben destijds hun handtekening gezet onder de afspraak dat het bedrijfsleven twee procent van het bbp aan research zou besteden en de overheid één procent. maar niemand had bedacht wat er gebeurt als het bedrijfsleven dat niet doet. bedrijven maken de afweging hoeveel ze willen innoveren op basis van waar ze kansen zien en voelen zich niet gebonden door een handtekening van een minister van buitenlandse zaken onder een afspraak die in lissabon wordt gemaakt. als je een innovatieagenda wilt, en die moeten we hebben als europa, dan moet je die veel sterker beklinken en vastleggen in instrumenten en niet alleen met elkaar een bepaald percentage afspreken. ik denk dat we die fout moeten herstellen en opnieuw in europees verband moeten nadenken over innovatie en werkgelegenheid en de vraag hoe we een vernieuwend continent worden. door de gemaakte weeffouten bij de invoering van de euro moeten we nu op de blaren zitten. met name de situatie in griekenland vind ik echt zorgelijk. mijn beeld van de situatie is steeds sterker een beeld van een falende overheid. dat maakt het langzamerhand moeilijk om

5 3 euro actueel politici verantwoordelijk te houden voor wat er misgaat, want het ligt niet aan hen. Het zijn verstandige mensen die weten wat er moet gebeuren. maar die krijgen wellicht, ik zeg wellicht want ik blijf optimistisch, hun land niet mee. er is een noodzaak om te privatiseren. niet omdat je zoveel mogelijk moet privatiseren, maar om ervoor te zorgen dat taken worden gerund door iemand die deze daadwerkelijk aankan. kijk bijvoorbeeld naar het vliegveld bij athene waar bijna geen vliegverkeer is, ondanks dat dit toch een mooie vakantiebestemming is. dat wordt gewoon slecht gerund. je zou dat best vanuit de overheid kunnen doen, maar dan moet deze goed functioneren en dat is kennelijk niet het geval. je moet daar- om een aantal zaken privatiseren, niet omdat wij als rijke landen de opbrengsten willen oppikken, maar omdat het voor de griekse economie goed zou zijn. dit programma van privatisering komt nog niet van de grond. een ander probleem is dat er te weinig belasting wordt betaald in griekenland. door de crediteurlanden is geld voor een kadaster en voor technische ondersteuning ter beschikking gesteld, maar dat kadaster is er simpelweg niet. als je niet weet wie welk onroerend goed bezit, kun je er ook geen belasting op heffen. bezuinig de economie niet kapot Ronald Plasterk besprak tijdens de Borgenbijeenkomst niet alleen de situatie in Europa, maar ging ook de discussie aan over de problematiek in ons eigen land. Hij legde de aanwezige noordelijke ondernemers een lastig dilemma voor. veel partijen, waaronder ook vno-ncw, geven bij de politiek aan dat we moeten oppassen dat we de economie niet kapot bezuinigen. dit is voor nederland een lastig dilemma. aan de ene kant hebben wij er bij andere landen op aangedrongen de begrotingsdiscipline in acht te nemen. als onze eigen economie echter nog iets doorzakt, dan komt nederland onder de drie procent begrotingstekort en zal europa ons erop aanspreken meer te bezuinigen. als dit europees verdrag ons dwingt tot extra bezuinigingen die niet goed zijn voor onze economie, kun je zoals de sp en Pvv zeggen: dan is dat verdrag kennelijk niet goed. dat is een lastige positie waar de regering mee worstelt. als een van de rijkere landen moeten we niet te hard bezuinigen, omdat dat niet goed is voor de wereldeconomie. aan de andere kant heeft nederland bij monde van minister de jager steeds gehamerd op de begrotingsregels in europa. Als je niet weet wie welk onroerend goed bezit, kun je er ook geen belasting op heffen op dit soort dingen blijft het momenteel hangen. daarom is het nodig dat er op een gegeven moment druk op gezet wordt. Wij willen als europese unie dolgraag dat griekenland lid blijft van de eurozone, maar op deze manier kan dat niet. iemand moet de teugels in handen nemen. dat zou de trojka moeten doen; de europese Commissie, europese Centrale bank en het internationaal monetair fonds. Zij zouden een vorm van goedkeuringsrecht moeten krijgen op wat er daar gebeurt. de griekse regering heeft echter door dat de rest van europa het vervelend zou vinden als griekenland in een faillissement schiet. overigens is het correcter om over een default te spreken: formeel vaststellen dat een land niet meer aan zijn betalingsverplichtingen kan voldoen. Wat je nu ziet, is dat griekse politici dreigen met een grieks faillissement: de omgekeerde wereld. de spagaat is dat we als crediteurlanden tegen griekenland willen zeggen: als jullie niet doen wat we willen, staan we niet langer voor jullie garant. maar daarnaast wil je betrouwbaarheid uitstralen en tegen de markten zeggen: wat er ook gebeurt, wij staan garant. dat kan niet tegelijk waar zijn en dat begrijpen ze in griekenland ook. dat is het spel zoals het nu op het bord staat en ik ben daar niet gerust op. voor europa is het goed om de grieken binnenboord te houden, maar of de griekse samenleving de genomen maatregelen kan dragen en uit de economische recessie kan komen, is zeer de vraag. twintig tot dertig procent inkomensachteruitgang. niet een of twee jaar langer doorwerken, maar twintig jaar. dat hakt er daar natuurlijk zwaar in en de sentimenten nemen toe. <

6 4 NoordNieuws februari 2012 Akke Groenewoud Willem lodewijk conferentie Duurzame bestuurlijke en economische vernieuwing Tijdens de eerste Willem Lodewijk Conferentie van VNO-NCW Noord op vrijdag 8 juni 2012 in Beetsterzwaag staat de vraag centraal hoe wij, bedrijfsleven, politiek en maatschappij, kunnen komen tot bestuurlijke en economische vernieuwing. Zoals het ondernemersgala van vnoncw noord de traditionele aftrap van het verenigingsjaar is, zo moet de Willem lodewijk Conferentie het jaar in stijl afsluiten. een topconferentie in noordnederland, met aansprekende inleiders die verder durven te kijken dan de waan van de dag. Hoe kijkt de wereld naar europa? Hoe kijkt de wereld naar nederland? Welke besluiten worden er als gevolg daarvan door de nederlandse politiek genomen? Wat betekent dit voor de keuzes die in noord-nederland gemaakt moeten worden willen we kunnen inspelen op nationale en globale ontwikkelingen? op dit soort vragen gaan we in tijdens de eerste Willem lodewijk Conferentie, die in samenwerking met de friesland Zorgverzekeraar wordt georganiseerd. noodzaak tot samenwerking Het functioneren van de wereldpolitiek, de (regionale) overheid en het functi- Zoals het Ondernemersgala van VNO-NCW Noord de traditionele aftrap van het verenigingsjaar is, zo moet de Willem Lodewijk Conferentie het jaar in stijl afsluiten oneren van de economie raken iedere onderneming, klein of groot, direct. beide bepalen in hoge mate de directe bedrijfsomgeving en het vestigingsklimaat. elke onderneming zal moeten nagaan welke betekenis het functioneren van mondiale economische processen en de overheid hebben voor de eigen concurrentiepositie, de eigen strategie en de eigen organisatie. de in september 2008 losgebarsten economische crisis met haar wereldwijde gevolgen voorziet bovenstaande van extra actualiteit. de noodzaak tot grote bezuinigingen is, met name bij de overheid, evident. anno 2012 beginnen de contouren van deze bezuinigingen zichtbaar te worden. Wat betekenen die ontwikkelingen voor de regionale economie en het regionale bestuur? de noodzaak tot samenwerking op regionaal, nationaal en internationaal niveau is duidelijker dan ooit. isolationisme is een

7 5 vereniging volstrekt dwaze en irreële optie geworden nu alle economieën onderling zo afhankelijk van elkaar zijn geworden. dat geldt ook voor de schaal van noordnederland. Het noordelijk bedrijfsleven maakt een uitdagende periode door. nooit was noordelijke samenwerking in economisch opzicht zo noodzakelijk. nooit was het creëren van één noordelijk profiel van zo n wezenlijk belang. nooit ook, was de politieke actualiteit zo ontvankelijk voor de discussie omtrent het vergroten van de bestuurskracht, het ontwikkelen van een nieuwe regionale overheid. gevolgen voor het noorden tijdens de Willem lodewijk Conferentie willen wij een aantal thema s nader belichten. Wij zien substantiële veranderingen op ons af komen als het gaat om zorg in relatie tot economie en de betaalbaarheid van het sociale stelsel; de ontwikkelingen in de eurozone; de verschuiving van het economisch en politiek zwaartepunt naar azië, bestuurlijke vernieuwing en duurzaamheid in energie- en voedselvoorziening. Wij willen noordelijke ondernemers en bestuurders bewust maken van deze ontwikkelingen. Hiermee willen wij ook bevorderen dat men de discussie over maatschappelijke, zakelijke en politieke belangen in het noorden op een ander niveau gaat voeren. dat betekent dat we de discussie moeten aangaan omtrent slagvaardige en herkenbare gemeenten. Het betekent eveneens dat het rijk de taken die decentraal door provincies kunnen worden gedaan ook decentraal neerlegt. daarbij ontkomen we niet aan het maken van een keus als het Willem lodewijk, stadhouder van noord-nederland gaat om het verwezenlijken van een krachtig bestuur voor het noorden. een bestuur met een groot mandaat en daarmee met een grote verantwoordelijkheid als het gaat om de maatschappelijke, zakelijke en politieke belangen in het noorden. duurzaam herstel noord-nederland heeft het nodig te durven kiezen voor duurzaam herstel. noordnederland heeft het nodig dat er van buiten naar binnen gekeken wordt. door meer met minder te doen, nieuwe stimulansen in de markt te introduceren en nieuwe businessconcepten toe te passen. Hier ligt een grote verantwoordelijkheid voor het noordelijk bedrijfsleven. maar ook overheden hebben een cruciale rol te vervullen. de crisis heeft immers ook een morele dimensie; doordat zij het belang aantoont van vertrouwen, verstandigheid en moed. Willem lodewijk ( ) was de eerste stadhouder van zowel friesland, groningen en drenthe. in friesland staat hij bekend als us Heit, maar zijn beeltenis en naam zijn in alle noordelijke provincies terug te vinden. Willem lodewijk was graaf van nassaudillenburg, kapitein-generaal van het friese leger en samen met prins maurits van oranje opperbevelhebber van het leger tijdens de tachtigjarige oorlog met spanje. in de biografie van ubbo emmius wordt Willem lodewijk gepresenteerd als redder van de noordelijke provincies tegen de spaanse onderdrukkers. emmius biografie is niet veel geraadpleegd door historici van later tijd, waardoor in de historiografie weinig aandacht is besteed aan Willem lodewijk. ten onrechte. Hij gaf in de noordelijke provincies leiding aan de opstand, organiseerde de kerkhervorming en het onderwijs en was als stadhouder de hoogste bestuurlijke gezagsdrager. ook op de legerhervorming in de nederlanden heeft hij veel invloed uitgeoefend. de verbindende rol die hij in noord-nederland heeft gespeeld, maakt dat wij ervoor hebben gekozen om onze conferentie om te dopen tot Willem lodewijk Conferentie. sprekers op korte termijn zullen wij u verder informeren over de inhoud van deze bijeenkomst en de sprekers die hieraan hun bijdrage zullen leveren. momenteel wordt de laatste hand gelegd aan het programma van de Willem lodewijk Conferentie. een aantal sprekers heeft echter al toegezegd aanwezig te zijn. dit zijn klaas knot, president van de nederlandsche bank, jaap smit, voorzitter Cnv, niek-jan van kesteren, algemeen directeur vno-ncw en diana monissen, voorzitter raad van bestuur de friesland zorgverzekeraar. vno-ncw noord en de friesland Zorgverzekeraar vno-ncw noord heeft de friesland Zorgverzekeraar gevraagd en bereid gevonden als partner de Willem lodewijk Conferentie in gezamenlijkheid te organiseren. Wij zijn hiervoor bij dfz terecht gekomen vanwege de maatschappelijke rol die zij speelt, de manier waarop zij zich profileert en de veranderingsgezindheid die zij uitstraalt. doordat zij in een hoog tempo inspeelt op de veranderingen die ons treffen, straalt dfz een sterk urgentiegevoel uit. ook is van belang dat de rol van zorgverzekeraars zal verschuiven onder invloed van demografische ontwikkeling. naast de verantwoordelijkheid voor het zorgdomein, heeft dfz in toenemende mate een bepalende rol als het gaat om leefbaarheidsvraagstukken. Hierbij gaat het om het bredere maatschappelijk debat in relatie tot krimp, maar ook in relatie tot de steeds toenemende kosten van zorg en de zorgen die dat met zich mee brengt. deze thematiek zal uiteraard ook tijdens de eerste Willem lodewijk Conferentie aan bod komen. Klaas Knot tijdens de eerste Willem lodewijk Conferentie staat de vraag centraal hoe wij, bedrijfsleven, politiek en maatschappij, kunnen komen tot bestuurlijke en economische vernieuwing. noteer de datum alvast in uw agenda: vrijdag 8 juni, bilderberg landgoed lauswolt in beetsterzwaag. een conferentie die u niet wilt missen. <

8 6 NoordNieuws februari 2012 Jan-Willem Lobeek Publieke en private partijen in dialoog over RSP denken, praten, Met het Regiospecifiek Pakket heeft Noord-Nederland een belangrijk instrument in handen om de noordelijke infrastructuur te versterken. Er is echter wel enige haast geboden: het geld moet voor 2020 geïnvesteerd zijn. Om de samenwerking te bevorderen, gingen publieke en private partijen met elkaar in gesprek tijdens de RSP Marktdialoog. uniek in nederland noord-nederland heeft met het regiospecifiek Pakket (rsp) een eenmalige kans om 3 miljard euro in de noordelijke infrastructuur te investeren. met het niet doorgaan van de Zuiderzeelijn in 2007, heeft het rijk het noorden geld beschikbaar gesteld om te investeren. er is wel één belangrijke voorwaarde: de projecten die binnen het rsp op de rol staan, moeten voor 2020 worden uitgevoerd, anders eist het rijk het toegezegde geld retour. er is dus haast geboden, maar voordat we aan de slag kunnen, moeten we als regio eerst bepalen welke projecten we daadwerkelijk willen uitvoeren. niet alleen is nog niet duidelijk in welke projecten geïnvesteerd moet worden, ook zijn er veel praktische zaken om af te stemmen. daarom vond eind vorig jaar tijdens de rsp marktdialoog in groningen een concrete uitwisseling van gedachten plaats waarmee het noorden het rsp handen en voeten kan geven. tijdens deze marktdialoog kwamen publieke en private partijen bij elkaar om met elkaar in gesprek te treden over het goed besteden van geld aan een robuuste infrastructuur in noord-nederland. de groningse gedeputeerde mark boumans omschreef het doel als volgt: er zitten veel projecten in het vat en ook al is het niet altijd goed zichtbaar hoe hard wij met zijn allen aan het werk zijn, nu is de gelegenheid om dit te laten zien. een belangrijke Toon lef en durf risico s te nemen, wil je de RSP-projecten in 2020 klaar hebben voorwaarde om alle, vaak grote projecten binnen de termijn uit te voeren, is volgens boumans een samenwerking tussen marktpartijen en overheid. de marktdialoog biedt de gelegenheid om expertise bij elkaar te brengen voor de uitvoering van de projecten. expertise op de rsp-website nog een gelegenheid om expertise bij elkaar te brengen is www. rsp-projecten.nl. op deze website, waar vno-ncw noord sterk

9 7 doen actueel 3) risico s durven nemen de deelnemers aan workshop 3 (risico s en risicobeheersing) willen anders met risico s omgaan. voor hen staat het als een paal boven water: een te grote risicovoorziening opnemen in de aanbesteding staat gelijk aan jezelf arm rekenen en verop heeft aangedrongen, krijgen betrokkenen en geïnteresseerden inzicht in alle rsp-projecten en kunnen zij doorklik- ken naar de website van de projecten zelf. achterliggende gedachten van de website zijn deling van projectenkennis en bevordering van samenwerking. beperken, is om de aanbesteding snel te trechteren naar maximaal drie inschrijvers. een eenduidige oplossing voor contracte- ringsvormen hebben de workshopdeelnemers niet, maar duidelijk is dat er in alle combinaties van publiek en privaat verschillend wordt gedacht over de contractering van projecten. de website is als het ware een online verbinding tussen de verschillende partijen. deze kwamen tijdens de marktdag met elkaar in gesprek tijdens vijf workshops, niet toevallig omdat er ook vijf opdrachtgevers zijn; de drie noordelijke provincies, rijkswaterstaat en Prorail. Het overkoepelende thema: samen denken, samen praten, samen doen. maar ook: hoe kunnen we de kosten verlagen? een beeld van de vijf workshops: 1) Hoe beperken wij de transactiekosten? Hoe beperken wij dan de transactiekosten? met een rspexpertisecentrum dat de rsp- projectleiders adviseert over de contracteringsstrategie op projectniveau en dat de contracteringsstrategie op programmaniveau bewaakt. Zowel publieke als private partijen nemen deel aan zo n centrum en een belangrijke voorwaarde is dat de opdrachtgevers hun autonomie behouden. een manier om transactiekosten bij complexe werken te Er is ongelofelijk veel spraakverwarring tussen overheid en aannemers en er zijn veel hardnekkige misverstanden 2) Houding van de opdrachtgever samen doen vormt de rode draad van workshop 2 (Werk wegzetten in de regio). de deelnemers pleiten voor een bundeling van expertise. bijvoorbeeld door grote landelijke hoofdaannemers die de kleinere regionale partijen inschakelen of in contracten tussen middelgrote bedrijven en grote bedrijven. voordeel van zo n geïntegreerd contract is dat de opdrachtgever overzicht houdt, nadelen zijn de lange looptijd en dat de opdrachtgever niet langer de regie voert. uiteindelijk bepaalt de specifieke situatie de contractvorm. ook bepalend is de houding van de opdrachtgever, waarvan veel gevraagd wordt tijdens grote projecten. de rsp-projecten zijn gebaat bij een niet-regulerende opdrachtgever die een goede mix van werken creëert, de voorbereiding vroegtijdig opstart en een passende vraagspecificatie formuleert waardoor ook kleinere bedrijven mee kunnen doen.»

10 Hoe groen is gas? De vraag naar energie blijft stijgen. De vraag naar duurzame energie-oplossingen ook. Daarom heeft aardgas een schone taak in de verduurzaming van onze energievoorziening. Het is de schoonste fossiele brandstof met veruit minste CO 2 (broeikasgas) uitstoot dat scheelt meteen al aanzienlijk. Bovendien kunnen we altijd en overal op gas vertrouwen, mede door ons geavanceerde gastransportnetwerk. Het is op afroep beschikbaar: zomer of winter, wind of geen wind. Dankzij deze flexibele energiebasis kunnen wind- en zonne-energie optimaal aan bod komen, terwijl de energievoorziening als geheel stabiel en betaalbaar blijft. En wereldwijd is er nog tot ver in deze eeuw gas beschikbaar. We maken nu al vergroening mogelijk, door de toevoeging van biogas, bijvoorbeeld gewonnen uit afval. Via het gastransportsysteem kan dit als gecertificeerd duurzaam groen gas overal in Nederland bij u thuis worden gebracht. Zo vormt gas onderdeel van onze duurzame energietoekomst. Met aardgas naar een groenere toekomst. gaat verder in gastransport

11 9 oorzaakt een opeenstapeling van dood geld. toon lef en durf risico s te nemen, wil je de rsp-projecten in 2020 klaar hebben. als voorbeeld noemen zij hoe Prorail station arnhem gebouwd heeft zonder risiciovoorzieningen op te nemen in de aanbesteding, waardoor het project sneller en goedkoper is gerealiseerd. snelheid is een veelbesproken factor in deze workshop. soms lijkt het alsof publieke partijen een project vertragen, terwijl zij wel degelijk hard aan het werk zijn. er is ongelofelijk veel spraakverwarring tussen overheid en aannemers en er zijn veel hardnekkige misverstanden. vertraging van een project door stapeling van raad van state-procedures doet ook de opdrachtgevers pijn! de workshopdeelnemers roepen daarom op tot meer begrip voor elkaar: Wij moeten het samen doen. 4) de beste opdrachtnemer contracteren Workshop 4 (best value Procurement) biedt niet alleen oplossingen voor transactiekostenbeperking, maar ook voor kwaliteitsoptimalisering. best value Procurement (bvp), ook wel Prestatie inkoop genoemd, beoogt namelijk minimalisering van onder meer: bureaucratie, kosten, informatiestromen, besluitvorming, controle en (onaangename) verrassingen. in een notendop komt het erop neer dat de opdrachtgever de opdracht geeft aan de leverancier die de risico s bij die specifieke opdracht weet in te schatten en daar creatief mee om kan gaan. oftewel de beste opdrachtnemer voor het project contracteren, waardoor de opdrachtgever met een gerust hart zijn werk kan realiseren. de meeste workshopdeelnemers zijn erg enthousiast over bvp. bij deze inkoopmethode krijgen leveranciers namelijk ruimte om op basis van hun toegevoegde waarde zich van de concurrentie te onderscheiden en kunnen opdrachtgevers zich richten op de expertise van leveranciers bij de beheersing van opdrachtgeversrisico s. 5) creatieve oplossingen nu! ook in workshop 5 (bereikbaarheid, planning en veiligheid) speelt tijdigheid een belangrijke rol. Zo stellen de deelnemers dat publieke partijen (oftewel de opdrachtgevers) de private partijen zo vroeg mogelijk bij de problematiek van een project moeten betrekken én dat beide partijen vanaf een vroeg moment moeten communiceren met ondernemers en burgers over het onderwerp bereikbaarheid. daarnaast is de verantwoordelijkheid voor het probleem van bereikbaarheid een gezamenlijke en valt het probleem alleen op te lossen door het boven de projecten uit te tillen. tegelijkertijd is er nog regie nodig én moeten de creatieve oplossingen nu uitgevoerd worden! denken, praten, doen de drentse gedeputeerde Henk brink somt het als afsluiting van de markdialoog dan ook mooi op: Wij kunnen veel denken en praten, maar we moeten vooral veel doen. Zo draagt noordnederland bij aan de bv nederland. daarvoor moeten wij meer samenwerken en samen de hand aan de ploeg slaan. een positieve insteek die als een rode draad door deze marktdialoog liep. deze werpt meteen een nieuwe vraag op: Wie slaat als eerste de hand aan de rsp-ploeg? < column noordelijke samenwerking Commissaris van de koningin jacques tichelaar pleitte bij de nieuwjaarsreceptie van de provincie drenthe voor het heroverwegen van de rol van de provincies. tichelaar vroeg zich openlijk af wat de toekomst van de provincies is en stelde dat we in het noorden verder moeten gaan dan de huidige constellatie waarmee we niet zijn opgewassen tegen de enorme vraagstukken waar we de komende jaren voor staan. Wij mij betreft had tichelaar nog een stap verder mogen gaan door te pleiten voor het samenvoegen van groningen, friesland en drenthe tot één noordelijk landsdeel. deze optie verdient sterk de voorkeur boven het afschaffen van de provincies als bestuurslaag, want dat is zo ingewikkeld en gaat zo lang duren dat er de komende 25 jaar simpelweg niets verandert. en dat kunnen we ons niet permitteren. door het thorbecke model in stand te houden en één landsdeel te vormen, kunnen we de noordelijke samenwerking eindelijk op een hoger plan brengen. Want waar groningen, friesland en drenthe wél zeggen dat ze samenwerken, komt hier in de praktijk steeds minder van terecht. en dat terwijl we, zoals tichelaar al aangaf, voor enorme vraagstukken staan waar bestuurlijke slagkracht voor vereist is en waar het noorden haar verantwoordelijkheid voor moet nemen. denk bijvoorbeeld aan de spoorlijn groningen Heerenveen, vliegveld eelde, ontwikkeling van de noordelijke zeehavens, realisatie van grote energieprojecten (Co2-opslag, windmolenlocaties, energy academy), een nieuw thialf, dierentuin emmen, leeuwarden Culturele Hoofdstad van europa 2018, de floriade 2022 in groningen enz. allemaal majeure zaken van niet alleen noordelijke, maar ook (inter)nationale betekenis. om deze vraagstukken daadkrachtig op te pakken, hebben we een stevige noordelijke samenwerking nodig. Waar een gebrek aan visie en verantwoordelijkheidsbesef nu nog voor een afwachtende houding zorgen, is het van belang om initiatief te tonen. om als noordnederland voldoende slagkracht te hebben, nu en in de komende jaren, moeten we toe naar één noordelijke provincie met dertien tot vijftien gemeenten. voordat we dit hebben bereikt, kunnen we al pragmatisch aan de slag door projecten met een noordelijke status te verdelen over de verschillende gedeputeerden op basis van hun expertise. dus onafhankelijk van de vraag in welke provincie het project zich bevindt en bij voorkeur zelfs in een andere provincie dan waar de gedeputeerden gekozen zijn. Hierdoor ervaren ze noordelijke verantwoordelijkheid en ontwikkelen ze affiniteit met zaken die in een andere noordelijke provincie spelen. ook ambtelijk moeten we vervolgens zo te werk gaan. laten we de noordelijke samenwerking in 2012 concreet oppakken. aan de slag! lambert Zwiers directeur vno-ncw noord

12 10 NoordNieuws februari 2012 noordnieuws in 't kort What Women Want: benut extra dag in 2012 goed Met een knipoog naar de geschiedenis is ter gelegenheid van de schrikkeldag 2012 het initiatief WhatWomenWant.nu geboren. Dit seminar, naar een idee van De Nieuwlande Groep, is gericht op het ontwikkelen van nieuwe economische activiteiten. Tijd voor het nieuwe ondernemen. op 29 februari, de extra dag in 2012, is het schrikkeldag. een dag waarop van oudsher, volgens de van dale, vrouwen mogen uitnodigen, mannen en vrouwen. met een knipoog naar de geschiedenis organiseren ondernemende vrouwen, die hun sporen hebben verdiend, het seminar WhatWomenWant.nu, een prikkelende kijk op economische ontwikkelingen. Het seminar duurt van uur tot uur. locatie: de bonte Wever, assen. de bijeenkomst is gericht op het ontwikkelen van (nieuwe) economische activiteiten en het versterken van de professionaliteit. een gevarieerd aansprekend programma met interessante inleidingen en workshops, verzorgd door krachtige ambitieuze vrouwen, bekende noordelingen die een prijs hebben gehad (van gouden kruiwagen tot gouden gazelle award ). onder andere renate groenewold en de Zakenvrouw van het noorden 2009 en 2010 doen mee. voor meer informatie en aanmeldingen kunt u terecht op: Context Talen wint vertaalprijs Taalbureau Context Talen uit Tolbert is eind 2011 in Amersfoort op het Nationaal Vertaalcongres in de prijzen gevallen. Bij de uitreiking van de prijs voor het beste vertaalbureau van 2011 werd het bedrijf tweede. De eerste prijs ging naar de vertaalafdeling van het ministerie van buitenlandse zaken. inge lever, hoofd van de vertaalafdeling: wij waren blij verrast toen we hoorden dat we genomineerd waren. de prijs wordt toegekend door vakgenoten en de vertalers blijken massaal op ons gestemd te hebben. dat is natuurlijk een groot compliment voor ons hele team. volgend jaar gaan we voor de eerste plaats. Belastingaftrek voor onderzoek ook voor kleine bedrijven Ook kleine bedrijven kunnen eenvoudig gebruik maken van de belastingaftrek voor investeringen in onderzoek en innovatie. De regeling is zo vormgegeven dat ondernemers hiervoor bijna geen administratiekosten hoeven te maken. Dat blijkt uit de uitwerking van Research & Development-regeling (RDA) die 16 december 2011 door de ministerraad is vastgesteld. We hebben het zo simpel gemaakt dat ondernemers het geld voor de accountant of belastingadviseur in hun zak kunnen houden, zegt minister verhagen van economische Zaken, landbouw en innovatie (el&i). Het is het erg belangrijk dat ook kleine ondernemingen hiervan kunnen profiteren. veel innovaties komen van starters en kleine bedrijven. Het mkbis de motor van onze economie. de rda is gericht op de investeringen die betrekking hebben op de ontwikkeling van nieuwe producten en diensten (behalve voor loonkosten). Het percentage van de extra aftrek wordt in 2012 voorzien op 40%. in de vennootschapsbelasting levert dit bij een tarief van 25% een netto voordeel op van 10%. de regeling wordt uitgevoerd door agentschap nl. de rda is een belangrijk onderdeel van het topsectorenbeleid. naast minder belasting voor vernieuwende ondernemers, komt er meer durfkapitaal voor starters en snelle groeiers, worden onnodige regels afgeschaft en er komt een diplomatieke lobby voor onze bedrijven in het buitenland. noordnieuws In 't kort de uitvoering van de rda is vastgelegd in een algemene maatregel van bestuur. de rda is wettelijk vastgelegd in het belastingplan 2012, dat is aangenomen in de tweede kamer en in december 2011 door de eerste kamer wordt behandeld.

13 11 Minder faillissementen in Noord-Nederland In 2011 zijn 480 ondernemingen in Noord-Nederland failliet verklaard. Dat zijn er 35 minder dan in 2010 (515). De dalende trend is vooral toe te schrijven aan de eerste drie kwartalen van het afgelopen jaar. De branches landbouw, autohandel, detailhandel, vervoer en horeca wijken af van de dalende trend. Deze branches laten een stijging aan faillissementen zien ten opzichte van stijging met 132 naar 155 faillissementen. friesland blijft de provincie met naar verhouding de minste faillissementen. de meeste faillissementen werden uitgesproken in de bouw (90), de detailhandel (61) en de industrie (59). uitgedrukt per duizend ondernemingen zijn de faillissementen redelijk gespreid over de verschillende bedrijfstakken, waarbij industrie, vervoer en overige zakelijke dienstverlening (o.a. makelaars, detacheringbedrijven, schoonmaakbedrijven) het meest opvallen. of deze ontwikkeling zich zal voortzetten is nog onduidelijk, zegt eric jansen, directeur van kvk noord-nederland. in het laatste kwartaal van 2011 zien we dat er weer sprake is van een stijging van het aantal faillissementsuitspraken. Het valt op dat de meeste faillissementen ondernemingen betreffen die tussen de vijf en tien jaar bestaan. vaak wordt gedacht dat de meeste starters binnen vijf jaar failliet gaan. in groningen met 158 en drenthe met 167 daalde het aantal faillissementen ten opzichte van 2010, resp. 208 en 175. in friesland was er een sprake van een lichte Jan Werkhoven is vanaf 1 januari 2012 de nieuwe directeur van theater de tamboer. Hij is door de gemeente Hoogeveen benoemd. Werkhoven (60) was hiervoor tijdelijk directeur van de stadswacht in ijsselland. de nieuwe directeur is niet de enige die verantwoordelijk is voor de tamboer. ook de gemeente blijft via de raad van Commissarissen betrokken. Werkhoven is onder meer directeur geweest bij de bovag en won in 1997 de publieksprijs voor manager van het jaar. Marcel Kocks treedt per 1 januari 2012 toe tot het dagelijks bestuur van kroesewevers. mr. kocks is sinds oktober 2007 als partner belastingadviseurs verbonden aan de vestiging van kroesewevers te emmen. Het dagelijks bestuur van kroesewevers wordt vanaf 1 januari 2012 gevormd door j.h.j. (jan) arkink fb (voorzitter), e.h.a. (eric) Hutten ra en mr. C.g.m. (marcel) kocks. kroesewevers is een zelfstandige en onafhankelijke organisatie van accountants en belastingadviseurs met ruim 300 medewerkers, die werken vanuit acht regionale vestigingen in het oosten en noorden van nederland. Erik Mulder legt zijn functie als financieel directeur van fc groningen neer. Hij vertrekt per 1 april en gaat aan de slag als financiële topman bij de lubbers transport group in schoonebeek. de 44-jarige mulder heeft bijna 15 jaar gewerkt bij fc groningen. Hij begon in 1997 als penningmeester in het bestuur van de club. vervolgens was hij financieel manager en vanaf 2003 vormde hij met algemeen directeur Hans nijland de directie van fc groningen. mulder wordt opgevolgd door de huidige controller, marc-jan oldenbandringh. daarnaast wordt robbert klaver aan het directieteam toegevoegd als commercieel directeur. Michel van Maarseveen, directeur van het drents museum in assen, wordt de nieuwe directeur van Paleis Het loo nationaal museum. Hij is de opvolger van johan ter molen, die met pensioen gaat. van maarseveen was sinds 2002 directeur van het drents museum en haalde enkele spraakmakende internationale tentoonstellingen binnen, waaronder het terracotta leger van Xi an dat in bezoekers trok. ook was hij medeverantwoordelijk voor de renovatie en nieuwbouw van het drents museum, dat in november 2011 werd heropend door koningin beatrix. personalia

14 12 NoordNieuws februari 2012 Jan-Willem Lobeek de n33 in beeld VNO-NCW Noord pleit voor snelle verdubbeling van gehele tracé De N33 van Assen naar de Eemshaven staat voor een metamorfose. Het zuidelijk deel zal binnenkort verdubbeld worden en op termijn is ook het noordelijk deel aan de beurt. Het gedeelte tussen Zuidbroek en Appingedam wordt echter niet meegenomen in de plannen. Een pleidooi voor een versnelde aanpak hiervan, mogelijk voorgefinancierd vanuit het noordelijk bedrijfsleven. de provincies groningen en drenthe werken al een flink aantal jaren aan de realisatie van een verdubbelde n33. deze rijksweg, die loopt van assen via gieten, veendam, Zuidbroek en appingedam naar de eemshaven, is een belangrijke verkeersader in de regio. Het tracé vormt de belangrijkste ontsluiting van de eemshaven in zuidelijke richting en is daarnaast een belangrijk element in de internationale route midden-nederland/ noord-duitsland/scandinavië. belang van de n33 de relevantie van de n33 als (inter) nationale schakel in het hoofdwegennet is erkend door de tweede kamer. in 2004 werd een bijdrage van 50 miljoen toegezegd voor de fasegewijze verdubbeling van de n33 tot een autoweg met 2x2 rijstroken met ongelijkvloerse aansluitingen. een belangrijk argument was het feit dat de n33 te boek stond (en staat) als zeer onveilig. met de verdubbeling zou dit verkeersveiligheidsprobleem verholpen moeten worden. de n33 kan opgedeeld worden in drie delen: de n33 Zuid van assen tot de kruising met de a7 bij Zuidbroek, de n33 midden vanaf de a7 bij Zuidbroek tot appingedam en de n33 noord vanaf appingedam tot de eemshaven. Het is de bedoeling dat het noordelijk en zuidelijk deel (op termijn) verdubbeld worden, maar vooralsnog geldt dit niet voor de n33 midden. Waarom moet dit wel gebeuren en wat zijn de belangrijkste bezwaren? De Eemsdelta is een kansrijke regio. Hier investeren in goede bereikbaarheid biedt mogelijkheden tot het realiseren van economische groei een aantal ontwikkelingen van de laatste jaren maakt dat de verdubbeling van de n33 tussen Zuidbroek en appingedam door vno-ncw noord als steeds urgenter wordt beschouwd. de groei van de eemshaven en de haven in delfzijl, de bevolkingskrimp in dit gebied en de benoeming van noord-nederland tot energyport zijn een aantal van de ontwikkelingen die vragen om een goede ontsluiting van noordoost-groningen. praktijk

15 13 energyport energie is een van de meest kansrijke sectoren in noord-nederland en in de eemsdelta in het bijzonder. in de komende jaren zullen tientallen miljarden geïnvesteerd worden in de noordelijke energiesector. met de erkenning van noord-nederland als energyport en het ondertekenen van de green deal wordt dit door het rijk nog eens extra benadrukt. in de structuurvisie infrastructuur en ruimte bestempelt het rijk deze noordelijke mainport als energieknooppunt van noordwest-europa. inherent aan deze status is een goed ontsluiting hiervan. de n33 zal naar verwachting ook een grote rol spelen in de ontwikkeling van de biobased economy. Wanneer de voorraad fossiele brandstoffen opraakt, moet er een goed alternatief voor handen zijn. noord-nederland is, vanwege de grote hoeveelheden landbouwgrond, bij uitstek geschikt voor de productie van de benodigde grondstoffen voor biomassa. daarbij vormt de eemsdelta een belangrijke regio voor de verwerking van deze grondstoffen. logischerwijs zullen deze ontwikkelingen gepaard gaan met een grote toename van de logistieke stromen in noord-nederland. om in een bepaalde regio hun bedrijf op te zetten. een goed voorbeeld hiervan is de verdubbeling van de a37 tussen knooppunt Hoogeveen tot aan de duitse grens in door de verbeterde bereikbaarheid van emmen, die door de verdubbeling gerealiseerd werd, nam het aantal startende bedrijven in deze gemeente een vlucht (stijging van 33%). verder vormt de verkeersveiligheidsproblematiek op de n33 Zuid een belangrijke aanleiding om over te gaan tot verdubbeling van dit tracé. onveilige situaties waren vooral te wijten aan de inrichting van de weg. Het grote percentage vrachtverkeer en het ontbreken van veilige inhaalmogelijkheden zorgde voor onvoldoende verkeersafwikkeling. dit leidde tot kleven, clusterrijden en jachtig inhaalgedrag met rij-ongevallen en ongevallen met tegenliggers. de n33 midden is echter op dezelfde wijze ingericht als de n33 Zuid en kent dus dezelfde problemen. Wat zijn de bezwaren? Waarschijnlijk het belangrijkste argument tegen verdubbeling van de n33 midden is dat dit gelet op de verkeersintensiteit op het traject niet noodzakelijk is. er is geen fileproblematiek en de capaciteit van het tracé voldoet. Het nut van goede infrastructuur reikt echter verder dan het terugdringen van capaciteitsproblematiek. door middel van een goede ontsluiting van noordoost-groningen worden kansen voor gebiedsontwikkeling ontplooid. Zoals uit het voorbeeld van de a37 blijkt, vergroot een goede ontsluiting de aantrekkelijkheid van een regio als vestigingsplaats voor het bedrijfsleven. dit biedt grote economische mogelijkheden voor de regio. krimpregio Waarom zou een weg verbreed moeten worden in een regio waar steeds minder mensen gaan wonen? uit een rapport van de ser, bevolkingskrimp benoemen en benutten, blijkt dat het verbeteren van de bereikbaarheid van een krimpregio een goede manier kan zijn om deze demografische ontwikkeling te controleren. een goede ontsluiting vergroot de attracti-» gebiedsontwikkeling de verdubbeling van de n33 tussen Zuidbroek en appingedam kan in belangrijke mate de mobiliteit tussen de stad groningen en het omliggende landelijke gebied vergroten. momenteel is de n360 een belangrijke schakel tussen stad en ommeland, maar deze provinciale weg kent veel knelpunten en belemmert een goede doorstroming. met name de vele rotondes en de dorpskernen die doorkruist moeten worden, leveren problemen op. als de n33 geheel verdubbeld wordt, is de route a7-n33 een goed alternatief voor de n360. een betere ontsluiting tussen stad en ommeland maakt het gebied aantrekkelijker om te wonen en te werken of als vestigingsplaats voor het bedrijfsleven. uit vergelijkbare casussen is gebleken dat een verbetering van infrastructuur een belangrijke pull-factor is voor ondernemers

16 Marijn Dresden Young Professional en ICT Operations Manager bij GasTerra Bij GasTerra krijg je alle ruimte om bij te dragen aan ambitieuze projecten; projecten die maatschappelijk gezien ook echt ergens over gaan. Er zijn dus volop mogelijkheden om je persoonlijk te ontplooien. Eigenlijk is de realisatie van ons nieuwe kantoor ook zo n project. In een team van specialisten bereiden we hier de inpassing van de nieuwste ICT-snufjes voor. Buitengewoon boeiend om met elkaar van een energieslurpende kolos een echt duurzaam en eigentijds kantoor te maken. In de overgang naar een duurzame samenleving zoekt GasTerra permanent naar de beste verhouding tussen de verschillende energiebronnen. Hernieuwbaar én conventioneel. Als schoonste fossiele brandstof blijft aardgas daarbij een onmisbare schakel. Zo zijn we onderdeel van de oplossing.

17 15 viteit van de regio, zorgt dat collectieve voorzieningen bereikbaar blijven en kan een positief effect hebben op de werkgelegenheid in het gebied. de verdubbeling van de n33 midden zal dan ook een positief effect hebben op de bevolkingsontwikkeling in noordoost-groningen. milieubezwaren vanzelfsprekend wordt, voordat wordt overgegaan tot verdubbeling, uitgebreid onderzoek gedaan naar de effecten op het milieu. de mate van geluidsoverlast en luchtvervuiling is gebonden aan wettelijke maatstaven en moet daaraan voldoen. in het geval van de verdubbeling van de n33 Zuid blijkt dat de kans groot is dat geluidshinder af zal nemen door het gebruik van het juiste asfalt. tenslotte geldt dat de n33 midden niet door kwetsbare natuurgebieden loopt. voorfinanciering n33 midden? om de versnelde aanleg van de n33 midden mogelijk te maken is een financiële bijdrage van het noordelijk bedrijfsleven nodig. tijdens het Prinsjesdagdiner 2011 van vno-ncw noord bleken veel ondernemers hier wel voor te voelen. Zij hebben echter een belangrijk principieel bezwaar tegen deze vorm van medewerking. immers, de n33 is een rijksweg. dit betekent dat de overheid verantwoordelijk is en zodoende ook in het geheel zal moeten betalen voor de verdubbeling. daarbij wordt er door bedrijven al belasting afgedragen aan het rijk voor zaken als verbetering van infrastructuur. vno-ncw noord erkent dit bezwaar. toch weegt het belang van de verdubbeling van de n33 midden in dit geval erg zwaar en zijn de voordelen voor de regio talrijk. door mee te betalen aan de verdubbeling kan het bedrijfsleven tevens het bestaande draagvlak laten zien. daarom is het belangrijk te kijken naar constructies die op minder bezwaren stuiten. Zo lijkt cofinanciering, waarbij ondernemers daadwerkelijk meebetalen aan de verdubbeling, geen optie. voorfinanciering is in dat opzicht een betere optie. daarbij financieren noordelijke bedrijven de kosten die nodig zijn om het project naar voren te halen. de daadwerkelijke kosten voor het verdubbeling van het tracé komen terecht bij de overheid. economische crisis de recessie waar nederland momenteel in verkeert, maakt dat de overheid zeer kritisch kijkt naar haar uitgaven en investeringen. Zodoende lijkt het bezwaarlijk geld te investeren in een weg waar zich geen capaciteitsproblemen voordoen. in congestie-gevoelige regio s kan het geld beter besteed worden om de fileproblematiek op te lossen en de doorstroming te verbeteren. Hoewel dit vanzelfsprekend tijdswinst oplevert voor die weggebruikers, is het nog niet gezegd dat hiermee economische groei gerealiseerd wordt. Het is daarom belangrijk bij de besteding van het overheidsbudget niet alleen te kijken naar regio s waar doorstroming problemen oplevert, maar ook naar de regio s waar de kansen op economische In Noord-Nederland is er, zeker in het bedrijfsleven, een breed draagvlak voor de verdubbeling van het tracé groei zich voordoen. de eemsdelta is een dergelijke kansrijke regio. Hier investeren in goede bereikbaarheid biedt mogelijkheden tot het realiseren van economische groei. kortom de verdubbeling van n33 tussen Zuidbroek en appingedam, die ongeveer 80 miljoen zal kosten, is een project dat in de toekomst op enig moment zeker doorgang zal vinden. Het feit dat bij de verdubbeling van de n33 Zuid bij knooppunt Zuidbroek gekozen wordt voor de duurdere klaverbladconstructie in plaats van een botonde (dubbele rotonde) kan in principe al gezien worden als een opstart voor verdere verdubbeling in noordelijke richting. Het kan echter nog wel een flink aantal jaren duren, voordat de verdubbeling van de n33 midden daadwerkelijk gerealiseerd is. Hoewel het nut van verdubbeling door de overheid erkend wordt, staat het project nog niet op de landelijke politieke agenda voor de komende jaren. in noordnederland is er, zeker in het bedrijfsleven, een breed draagvlak voor de verdubbeling van het tracé. veel noordelijke ondernemers zien het project het liefst zo snel mogelijk verwezenlijkt worden vanwege de enorme economische mogelijkheden die het de regio biedt. door te wachten met de verdubbeling van dit tracé blijven vruchtbare mogelijkheden onnodig lang liggen. Zeker in dit geval is stilstand achteruitgang, niet alleen voor het noorden, maar voor nederland als geheel. <

18 16 NoordNieuws februari 2012 Lambert Zwiers Zorgen om spoorlijn Afblazen van project zou een historische vergissing zijn Terwijl men voor de bühne een andere boodschap verkondigt, blijkt achter de schermen in Groningen en Friesland dat de spoorlijn Groningen-Heerenveen het risico loopt niet uitgevoerd te worden. Wat ons betreft een enorme gemiste kans om alsnog een eerste deel van de Zuiderzeelijn aan te leggen. vno-ncw noord en mkb-nederland noord hebben eind januari een brief geschreven aan de Provincies groningen en friesland en de gemeenten die betrokken zijn bij de spoorlijn groningen- Heerenveen. aanleiding is het feit dat ons steeds meer geluiden bereiken dat deze spoorlijn het risico loopt uit het rsp pakket te worden geschrapt. deze spoorlijn is volgens de werkgeversorganisaties de overcommittering binnen het rsp staan diverse projecten op de rol die voor 2020 moeten wordestijds werd door het rijk de Zuiderzeelijn kapot gerekend om het project maar te kunnen laten sneuvelen. dit tot grote verontwaardiging van alle publieke en private partijen in het noorden. nu lijkt met de spoorlijn groningen-heerenveen door de publieke partijen hetzelfde te gebeuren. er worden allerlei financiële (drog)redenen aangevoerd waarom het project niet zou moeten worden uitgevoerd, terwijl er onvoldoende oog is voor de strategische en structuurversterkende waarde indien het project wel zal worden uitgevoerd. Binnen het RSP staan diverse projecten op de rol die voor 2020 moeten worden uitgevoerd, anders eist het Rijk het toegezegde geld retour laatste kans voor noord-nederland om de Zuiderzeelijn van groningen naar de randstad alsnog te realiseren. Het schrappen van de verbinding groningen- Heerenveen zou daarom een historische vergissing zijn. economische ontwikkeling Hoewel in 2007 werd besloten de Zuiderzeelijn niet aan te leggen en de regio koos voor financiële compensatie (het regiospecifiek Pakket, rsp), staan de argumenten voor de aanleg van deze verbinding nog steeds recht overeind: het brengt noord-nederland dichter bij de randstad en is daarom van strategisch belang voor de economische ontwikkeling van onze regio, zeker wanneer we de spoorlijn weten door te trekken naar noord-duitsland. Het draagvlak om de spoorverbinding over de grens te verbeteren wordt steeds groter. feiten en cijfers 23 juni 2008 de datum waarop het Convenant regiospecifiek Pakket (rsp) Zuiderzeelijn ondertekend is door de toenmalige minister van verkeer en Waterstaat, de voorzitter van de stuurgroep Zuiderzeelijn en de gedeputeerden van de provincies fryslân, groningen, drenthe en flevoland. 3,19 miljard - de projecten uit het rsp richten zich op de versterking van de ruimtelijke structuur van noord-nederland (incl. noord-oostpolder) en het verbeteren van de bereikbaarheid van de regio, via openbaar vervoer en weg. de totale rsp-investering in noord-nederland bedraagt circa 3,19 miljard. Het aandeel van de regio hierin bedraagt circa 705 miljoen en van de markt- en kennispartijen bijna 211 miljoen. A7 - de nieuwe spoorlijn groningen-heerenveen volgt voor een groot deel het oorspronkelijk getekende Zuiderzeelijntracé en loopt grofweg langs de a7. de spoorlijn doorkruist zeven gemeenten: groningen, Zuidhorn, marum, leek, smallingerland, opsterland en Heerenveen. in drachten en leek moet een nieuw station komen. 200 km/h - eén van de uitgangspunten is dat de spoorlijn voorbereid is op een mogelijke toekomstige hogesnelheidslijn (200 kilometer per uur). een ander uitgangspunt is dat een treinreis tussen groningen en Heerenveen maximaal 35 minuten mag duren. 577 miljoen - vanuit het regiospecifiek Pakket is er voor de spoorlijn een bedrag van maximaal 577 miljoen euro beschikbaar. de provincies zijn aan het onderzoeken of het haalbaar is om de spoorlijn voor dit bedrag aan te leggen. daarover praten zij met de betrokken gemeenten, met inwoners en met marktpartijen. op dit moment werken de provincies groningen en friesland het plan voor de spoorlijn verder uit. dat plan vormt de basis voor de aanbesteding in 2012.

19 17 groningen-heerenveen actueel den uitgevoerd, anders eist het rijk het toegezegde geld retour. er is dus haast geboden, maar voordat we aan de slag kunnen, moeten we als regio eerst bepalen welke projecten we daadwerkelijk willen uitvoeren. door de overcommittering kunnen niet alle projecten binnen het rsp worden uitgevoerd. voor vno-ncw noord en mkb-nederland noord is de keuze duidelijk. de spoorlijn groningen-heerenveen moet doorgaan, zelfs als deze duurder zou uitvallen. andere projecten, met een minder structuurversterkend karakter zoals bijvoorbeeld de tram in de stad groningen, mogen daarentegen indien de middelen tekort schieten wel worden geschrapt. omdat goedkopere alternatieven beschikbaar zijn. structuurversterking met de spoorlijn wordt niet alleen de strategische optie om de Zuiderzeelijn aan te leggen open gehouden, de spoorlijn zelf draagt ook bij aan de structuurversterking van noord-nederland. bijvoorbeeld, de spoorlijn draagt in belangrijke mate bij aan de externe ontsluiting van groningen. vanuit bijna alle windrichtingen wordt de stad door het spoor ontsloten, behalve uit de richting drachten. terwijl dit juist een van de belangrijkste verkeerstromen richting de stad is. autoverkeer heeft op dit moment geen alternatief en de spoorlijn zou dus van grote toegevoegde waarde zijn. maar ook voor friesland liggen er mogelijkheden. Heerenveen wordt van gewoon tussenstation een knooppunt en Wanneer Noord-Nederland zelf besluit dit project niet uit te voeren, is het ideaal van de Zuiderzeelijn voltooid verleden tijd de gemeente smallingerland is eindelijk aangehaakt op het landelijk spoornet. drachten is immers de grootste plaats in nederland zonder treinstation. vno-ncw noord en mkb-nederland noord zijn van mening dat noordnederland de allerlaatste kans heeft om de spoorlijn groningen Heerenveen Hslvoorbereid aan te leggen. Hierdoor wordt binnen het rsp alsnog een deel van de Zuiderzeelijn aangelegd. Wanneer noordnederland echter zelf besluit dit project niet uit te voeren, is het ideaal van de Zuiderzeelijn voltooid verleden tijd. Het is voor de komende tientallen jaren uitgesloten dat dit project door het noorden geloofwaardig op de nationale agenda kan worden gezet als het noorden zelf de stekker uit de spoorlijn groningen- Heerenveen trekt. <

20 18 NoordNieuws februari 2012 Lex Kloosterman Wijsvinger van consument als sluipmoordenaar Spannende strijd tussen clicks en bricks Tijdens de Eindejaarsreceptie van VNO-NCW Noord sneed internetmarketeer Alex van Ginneken het thema al aan: hoe gaan winkels om met het succes van webwinkels? Hoe overleeft de detailhandel deze strijd en hoe kan zij inspelen op nieuwe ontwikkelingen? Ron Overbeek, directeur van communicatiebureau Statement in Groningen, over de strijd tussen clicks en bricks. Ze geven extra service, zoals bijvoorbeeld gratis draadloos internet (Wifi), waardoor grote groepen studenten en zzp-ers dagelijks in bonafide koffiehuizen zitten. Ze geven klanten het vip-gevoel, door ze als eerste de nieuwe collectie te presenteren en deze met een aantrekkelijke korting Hoewel het op sommige zaterdagen, koopavonden en -zondagen nog heel wat lijkt met de publieke belangstelling in de groningse winkelstraten, is het de schijn die bedriegt. Het gaat niet goed met de detailhandel. de sluipmoordenaar in deze thriller is één vinger lang: het is de wijsvinger van de consument, die steeds meer online aankopen doet. de strijd tussen clicks en bricks is losgebarsten. Wat doen ondernemers, overheden, banken en beleggers? Het valt op hoe weinig de detailhandel gebruik maakt van de ontelbare diensten die het internet hen te bieden heeft. in plaats van zich in die mogelijkheden te verdiepen en ermee te experimenteren bijvoorbeeld op al die doordeweekse ochtenden en middagen waarop de winkelstraten toch leeg zijn zie je overal nog altijd stapels krantjes, folders en flyers rondslingeren: wat een verspilling! Zintuigen prikkelen de enige winkels die het nog druk hebben, zijn winkels die de zintuigen van hun klanten prikkelen. Ze laten klanten proeven, ruiken, zien en voelen wat hun producten en diensten te bieden hebben. Ron Overbeek

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

SNN namens SNN Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan:

SNN <communicatie=snn.eu@mail203.atl81.rsgsv.net> namens SNN <communicatie@snn.eu> Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan: Rienks, Diane Van: SNN namens SNN Verzonden: donderdag 21 mei 2015 15:17 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Waar verdient

Nadere informatie

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar.

Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. Naar Groningen 2.0 Voorzitter, een mooi politiek moment, de laatste algemene beschouwingen van dit College, de opmaat naar de begroting voor het verkiezingsjaar. In het laatste jaar van deze statenperiode

Nadere informatie

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek.

Markt starters. Trendanalyse. Demografisch. Trendanalyse 14/04/16. 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek. Markt starters Trendanalyse 13 april Elles Derrez manager MKB Rabobank Westelijke Mijnstreek Trendanalyse 2 1 Aantal starters door de jaren Starters per jaar 160.000 140.000 120.000 100.000 80.000 60.000

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Programma Spoorplan Noord-Nederland

Programma Spoorplan Noord-Nederland Programma Spoorplan Noord-Nederland Samenwerken aan optimale bereikbaarheid ProRail, Peter Stam en Jan Mulder 13 mei 2014 / 1 Agenda ProRail Spoorplan Noord Nederland Intermezzo Friese projecten Belangrijke

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Het succes van de A12

Het succes van de A12 Het succes van de A12 Meer markt én meer samenwerking!! Carel van Belois (RWS) Jan Willem Bruining (BAM) Oktober 2014 1 Inhoud presentatie Het project A12 Luve: wat behelsde het? Wat was het Samenwerkingsmodel?

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR

TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR Groen Gas als kans voor Noord-Holland Dames en heren, Kansen

Nadere informatie

provinsje fryslân provincie fryslân

provinsje fryslân provincie fryslân Heerenveen provinsje fryslân provincie fryslân Provinciale Staten van Fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 5125 ;vvsv.fryslan.ni provincie@fryslan.nl

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014

Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Speech van commissaris van de koning Max van den Berg, debatavond Europese Commissie 'Energievoorziening in de toekomst', 30 januari 2014 Dames en heren, [Intro] Europa begint in Groningen. Zéker als het

Nadere informatie

Basis renovatie uitvoering 2012-2014 provinciehuis Groningen. Mebus Lolkema Clustercoördinator Concern Inkoop Gert Olthuis Inkoopadviseur

Basis renovatie uitvoering 2012-2014 provinciehuis Groningen. Mebus Lolkema Clustercoördinator Concern Inkoop Gert Olthuis Inkoopadviseur Basis renovatie uitvoering 2012-2014 provinciehuis Groningen Mebus Lolkema Clustercoördinator Concern Inkoop Gert Olthuis Inkoopadviseur Provincie Groningen Overige afdelingen Facilitaire zaken Blauwe

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

r Beh door: Afd Hoøf )WFi,.

r Beh door: Afd Hoøf )WFi,. Aan het College van Gedeputeerdçn 8900 HM LEEUWARDEN Class. nr.: Ingek.: 5 JUL 201 Afdehnj CIp. r Beh door: Afd Hoøf )WFi,. f VNÜ-rJCW NOORD r. Voor kensg, aangenomn/tej. afgodaan Groningen, 4juli 2012

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt

Urgenda ESCo-project. Peter Odermatt Urgenda ESCo-project Peter Odermatt Inleiding Ambitie Urgenda: Vergroten energie efficiency in NL Beter benutting hernieuwbare energie potentieel in NL Verkennen onder welke voorwaarden ESCo s een bijdrage

Nadere informatie

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag!

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Johan van Dalen, ProRail, Cindy de Groot, Provincie Zuid-Holland Esther Veendendaal, RVO 5 juni 2014 Ontstaan van Duurzaam GWW Het begon met Duurzaam Inkopen Nu verder

Nadere informatie

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen

Subsidie voor innovatieve projecten. Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen. provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten Informatie over het Innovatief Actieprogramma Groningen provincie groningen Subsidie voor innovatieve projecten INFORMATIE OVER HET INNOVATIEF ACTIEPROGRAMMA GRONINGEN

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen

Drenthe, Friesland en Groningen. Landelijke marktontwikkelingen Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonne - panelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat.

Allereerst wil ik u een gezegend, gezond en gelukkig Nieuwjaar toewensen! En uiteraard hoop en wens ik dat het uw ondernemingen goed gaat. Toespraak bij het Nieuwjaarsontbijt van de Building Society, door Commissaris van de Koningin, drs. Ank Bijleveld-Schouten, op 10 januari 2012 te Delden. Dames en heren, Allereerst wil ik u een gezegend,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 300 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar

Nadere informatie

Er zijn meerdere Green Deals afgesloten, waarvan we er een aantal in het oog springende nader willen benoemen.

Er zijn meerdere Green Deals afgesloten, waarvan we er een aantal in het oog springende nader willen benoemen. Programma 8. Groen Drenthe: Klimaat en Energie Energy Challenges, slim met energie op school. Missie Het thema energie is voor ons van grote economische betekenis. Wij leveren een bijdrage om minder afhankelijk

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Aan de voorzitter van Provinciale Staten in de provincie Drenthe De heer J. Tichelaar Postbus 122 9400 AC Assen. Datum: 27 juni 2013

Aan de voorzitter van Provinciale Staten in de provincie Drenthe De heer J. Tichelaar Postbus 122 9400 AC Assen. Datum: 27 juni 2013 Aan de voorzitter van Provinciale Staten in de provincie Drenthe De heer J. Tichelaar Postbus 122 9400 AC Assen. Datum: 27 juni 2013 Betreft: schriftelijke vragen ex artikel 41 Reglement van orde voor

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

BOUWNETWERK. Kiezen en uitblinken. Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving

BOUWNETWERK. Kiezen en uitblinken. Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving BOUWNETWERK Kiezen en uitblinken Bouwnetwerk is hét netwerk voor vrouwen die werken aan de gebouwde omgeving Kiezen en uitblinken Aan mevrouw Schultz van Haegen, minister van infrastructuur en milieu,

Nadere informatie

INVESTEREN IN UW REGIO

INVESTEREN IN UW REGIO INVESTEREN IN UW REGIO HEEFT DE TOEKOMST AIRPORTHOLLAND O B L I G A T I E S - O N T W I K K E L I N G - V A S T G O E D Looptijd 3 jaar Vast rendement van 8% Rente per 4 weken uitgekeerd Inhoudsopgave

Nadere informatie

Voorwoord 3. Publiciteit en activiteiten 4. Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5. Kennisontwikkeling 6. Interne organisatie 7

Voorwoord 3. Publiciteit en activiteiten 4. Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5. Kennisontwikkeling 6. Interne organisatie 7 Jaarverslag 2013 1 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Publiciteit en activiteiten 4 Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5 Kennisontwikkeling 6 Interne organisatie 7 Financiën 8 2 Voorwoord Samen

Nadere informatie

Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland

Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland Leeuwarden 15 oktober 2013 Aan: Ministerie van BZK, Postbus 20011, 2500 AE Den Haag Betreft: Herindelingsontwerp samenvoeging provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland Zienswijze Noordvleugelprovincie

Nadere informatie

Duurzame mobiliteit binnen het Nordic-Baltic Network. Kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Nordic-Baltic Network

Duurzame mobiliteit binnen het Nordic-Baltic Network. Kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven. Nordic-Baltic Network emarken Estland Finland Letland Litouwen Noorwegen IJsland Zweden Denemarken Estland Finland Letland Litouwen Noorwegen IJsland Zweden France Netherlansds Frankrijk Duurzame mobiliteit binnen het Nordic-Baltic

Nadere informatie

Statengriffie. Floortje van Aken Verzonden: dinsdag 9 juni 2015 15:32 Aan: Ria Veenstra Onderwerp:

Statengriffie. Floortje van Aken <Aken@vnoncw-mkbnoord.nl> Verzonden: dinsdag 9 juni 2015 15:32 Aan: Ria Veenstra Onderwerp: Statengriffie Van: Floortje van Aken Verzonden: dinsdag 9 juni 2015 15:32 Aan: Ria Veenstra Onderwerp: Inspraakreactie MKB-Noord Bijlagen: BRF_151903_Retail Agenda.pdf; Inspraakreactie

Nadere informatie

Visie ESLG: Beter uitnutten van spoorlijn Leeuwarden - Groningen Bijlagen:

Visie ESLG: Beter uitnutten van spoorlijn Leeuwarden - Groningen Bijlagen: Roo, Marijke de Van: Werkgroep Spoor in Friesland Verzonden: woensdag 02 oktober 2013 14:56 Aan: staten; Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Visie ESLG: Beter uitnutten

Nadere informatie

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap

Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Zonnepanelen aanbieden aan je medewerkers Stap voor stap Foto: Willem Mes In dit plan kun je stap voor stap lezen hoe je via een Zon-Privé actie eenvoudig zonnepanelen kunt aanbieden aan je medewerkers.

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

8 & 9 APRIL TT HALL ASSEN INFORMATIEBROCHURE

8 & 9 APRIL TT HALL ASSEN INFORMATIEBROCHURE 8 & 9 APRIL 2014 TT HALL ASSEN INFORMATIEBROCHURE 2014 Netwerken in een sterke regio! Samenwerken, netwerken en op de hoogte zijn van elkaars kennis en kunde is belangrijker dan ooit. Dit besef leeft sterk

Nadere informatie

Actueel. de essentie! Keuzes voor de juiste richting. Dat is. EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011

Actueel. de essentie! Keuzes voor de juiste richting. Dat is. EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011 Actueel EEN UITGAVE VAN DE JAGER ACCOUNTANCY jaargang 2 I MAART 2011 Keuzes voor de juiste richting. Dat is de essentie! De Jager Actueel is een uitgave voor ondernemers. Met dit blad informeren wij u

Nadere informatie

2015-2016: WE GAAN HET DOEN!

2015-2016: WE GAAN HET DOEN! 2015-2016: WE GAAN HET DOEN! De BZW is het krachtigste ondernemerscollectief in Zuid-Nederland en het regionale netwerk van VNO-NCW. De BZW is een inspirerende plek voor ontmoeting en samenwerking, succesvol

Nadere informatie

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Noord-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Noord-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Noord-Nederland (*1. m²) 46.787 643 973 1.222 Drenthe Friesland Groningen Overig Nederland De drie noordelijke

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten 24 november 2015

Openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten 24 november 2015 2015-11-24 Openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten Openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten 24 november 2015 1 Onderwerp: Afhandeling statenvragen PVV 9 november 2015 ambtenarensalarissen Verbeek,

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Debat: Nationalisering of privatisering?

Debat: Nationalisering of privatisering? Debat: Nationalisering of privatisering? Korte omschrijving werkvorm: Uw leerlingen leren wat een collectieve voorziening is. Doorgaans worden collectieve voorzieningen in Nederland door de overheid gefinancierd,

Nadere informatie

Uitkomst besluitvorming Zwolle - Herfte

Uitkomst besluitvorming Zwolle - Herfte De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456 0000 F 070-456 1111 Getypt door / paraaf H.C.

Nadere informatie

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken.

hoe wij het best op die uitdagingen kunnen inspelen, wat daarvoor nodig is en hoe wij daar samen aan kunnen werken. Toespraak van SNN-voorzitter Max van den Berg, bijeenkomst EFMI Business School (Academisch kennisinstituut voor de foodsector), Groningen op 18 november 2010 [Inleiding] Sommige mensen verdienen hun geld

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken 111

Het Nieuwe Werken 111 Het Nieuwe Werken 111 Inleiding Het Nieuwe Werken De laatste jaren heeft Het Nieuwe Werken zich sterk ontwikkeld en veel bekendheid gekregen. Maatschappelijke ontwikkelingen als files, de balans tussen

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

Kennisnetwerk Krimp. Noord-Nederland (KKNN)

Kennisnetwerk Krimp. Noord-Nederland (KKNN) HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN Algemene informatie Kennisnetwerk Krimp In 2008 viert de Hanzehogeschool Groningen haar 210-jarig bestaan! Noord-Nederland Keuze uit meer dan 70 opleidingen; het grootste hbo-onderwijsaanbod

Nadere informatie

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche

Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren en oplossingen analyse van de denktanksessies installatiebranche Bezwaren / Opmerkingen uit de Yellow paper sessie van 25-06-2014 Omvang 1. Alleen voor grote bedrijven met grote projecten 2. Te

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Continuous effort is our standard Burdock lost kennis- en capaciteitsvraagstukken op bij opdrachtgevers in de civiele techniek, infrastructuur,

Nadere informatie

Nieuw perspectief voor Westerveld

Nieuw perspectief voor Westerveld Nieuw perspectief voor Westerveld Verkiezingsprogramma voor de gemeenteraad 2014 2018 1 STERK Westerveld is een nieuwe lokale politieke kiesvereniging in de gemeente Westerveld De politieke missie van

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft CE Delft Onafhankelijk, not-for-profit consultancy, opgericht in 1978 Ca. 40 medewerkers

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe

Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe Kansen van Regiomarketing voor Zuidoost Drenthe Derde Kamer Bijeenkomst De regio weer op de kaart Hotel Van der Valk, Nieuw Amsterdam, 21 september 2006 Prof.dr. P.H. Pellenbarg Faculteit der Ruimtelijke

Nadere informatie

BESTUURLIJKE VERNIEUWING?

BESTUURLIJKE VERNIEUWING? BESTUURLIJKE VERNIEUWING? De rol van de provincie en de Eerste Kamer 11 maart 2015 Nederlanders willen leden Eerste Kamer direct kunnen kiezen 1 I&O Research vroeg in haar laatste peiling 2 naar een aantal

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid

F4-GEMEENTEN. Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord. Versterk Economie en Werkgelegenheid LEEUWARDEN SÚDWEST-FRYSLÂN SMALLINGERLAND HEERENVEEN Versterk Economie en Werkgelegenheid Manifest voor de vorming van een nieuw provinciaal coalitieakkoord SAMEN WERKEN AAN EEN SLAGVAARDIG FRYSLÂN 2 3

Nadere informatie

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen

1 Nederland is nog altijd voor 92 procent afhankelijk van fossiele brandstoffen achtergrond Afscheid van fossiel kan Klimaatverandering is een wereldwijd probleem. Energie(on)zekerheid ook. Dat betekent dat een transitie naar een veel duurzamere economie noodzakelijk is. Het recept

Nadere informatie

Dames en heren, fijn dat u er allemaal bent.

Dames en heren, fijn dat u er allemaal bent. GOED SAMENSPEL: JUIST IN DEZE TIJD Alleen de uitgesproken tekst geldt. Nieuwjaarstoespraak 2014 van Commissaris van de Koning drs. Ank Bijleveld-Schouten, maandag 6 januari, 17.00u. Dames en heren, fijn

Nadere informatie

Economische ontwikkeling in de Eemsdelta. Presentatie KvK in Appingedam 16-10-2013

Economische ontwikkeling in de Eemsdelta. Presentatie KvK in Appingedam 16-10-2013 Economische ontwikkeling in de Eemsdelta Presentatie KvK in Appingedam 16-10-2013 Hoofddoel Stimuleren economische ontwikkeling in de Eemsdelta met een continue focus op de cruciale vestigingsplaatsfactoren

Nadere informatie

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten

Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden. Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden van Vliet Een interactieve kennismaking met DBFMOcontracten April 2011 7 april 2009 2 April 2011 - Slimmer met vastgoed - innovatief aanbesteden 3 April 2011

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Energy Services heeft nieuws voor u!

Energy Services heeft nieuws voor u! Energy Services heeft nieuws voor u! Mobiele App voor uw Energiezaken Energiebesparende technieken en duurzame energie Nieuwe website, met nog meer informatie Energiebesparing in kantoren, bedrijfshallen

Nadere informatie

VVP 2005 VVP 2005 VVP 2005. De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort

VVP 2005 VVP 2005 VVP 2005. De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort 4 4 De kaders voor het Verkeers- en Vervoerbeleid 2005-2015 van de gemeente Amersfoort Bereikbaar en bewegen Voorwoord van H. Brink, Wethouder verkeer gemeente Amersfoort Hoe houden we Amersfoort bereikbaar

Nadere informatie

De dip duurt niet eeuwig

De dip duurt niet eeuwig De dip duurt niet eeuwig Remko Nods (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl De dip duurt niet eeuwig De Nederlandse bouw is in crisis door bezuinigingen van overheden en de problemen op de woningmarkt.

Nadere informatie

Presentatie Canon RO.NL op Ruimteconferentie 28 oktober 2008 Rotterdam

Presentatie Canon RO.NL op Ruimteconferentie 28 oktober 2008 Rotterdam 1 Presentatie Canon RO.NL op Ruimteconferentie 28 oktober 2008 Rotterdam Introductie (Ik ben..., werk bij...) Ik wil jullie iets vertellen over de Canon van de Nederlandse ruimtelijke ordening. Die Canon

Nadere informatie

Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122

Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122 Provinciehuis Westerbrink 1 Assen Assen, 3 oktober 2011 Nummer: 11-089 Postbus 122 9400 AC Assen Dit is een gezamenlijk persbericht van de provincies Groningen, Fryslân, Drenthe en Noord- Holland, de gemeenten

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Dames en heren, Wetenschap is ontstaan uit verwondering en nieuwsgierigheid. Al

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling:

Duurzame ontwikkeling: Duurzaam Tynaarlo Duurzame ontwikkeling: Een ontwikkeling die kan voorzien in de behoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. (Our common future 1987)

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Innovatie kabels & leidingen N213

Innovatie kabels & leidingen N213 Innovatie kabels & leidingen N213 Verslag van de workshop Den Haag, 31 maart 2015 Inhoud Korte introductie N213 & COB Deel I: belangen, uitdagingen en discussiepunten Deel II: innovatieve oplossingen Net

Nadere informatie

Algemene Beschouwingen 2015

Algemene Beschouwingen 2015 Algemene Beschouwingen 2015 -CDA Statenfractie Groningen- 24 juni 2015, alleen uitgesproken tekst is geldig Voorzitter, Vandaag spreken wij over de voorjaarsnota. Traditioneel een moment waarbij we spreken

Nadere informatie

iiiiiiiiiiiiiniiiiihii Oosterhout 2 mi m gemeente Aan de gemeenteraad r.van.haaf@oosterhout.nl IO.1431088 Zienswijze project A27 Houten Hooipolder

iiiiiiiiiiiiiniiiiihii Oosterhout 2 mi m gemeente Aan de gemeenteraad r.van.haaf@oosterhout.nl IO.1431088 Zienswijze project A27 Houten Hooipolder WW w iiiiiiiiiiiiiniiiiihii gemeente Oosterhout Aan de gemeenteraad 2 mi m Uw kenmerk Ons kenmerk IO.1431088 In behandeling bij r.van.haaf@oosterhout.nl Onderwerp Zienswijze project A27 Houten Hooipolder

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief?

Inhoudsopgave. Zie het Deltaprogramma als een flexibele verzekering. Nieuwsbrief 3 2014. Aan- of afmelden voor deze nieuwsbrief? Binnen de IJssel-Vechtdelta werken zes overheidspartners samen aan een waterveilige en klimaatbestendige toekomst. De provincie Overijssel, Waterschap Groot Salland, Veiligheidsregio IJsselland en de gemeenten

Nadere informatie

VNO-NCW Noord 2012: What s in it for you?

VNO-NCW Noord 2012: What s in it for you? VNO-NCW Noord 2012: What s in it for you? Gr @VNONCWNoord www.vno-ncwnoord.nl VNO atis Noo -NCW rd A pp Wat levert het lidmaatschap van VNO-NCW Noord u op? Of beter gezegd: wat krijgt u terug voor de contributie

Nadere informatie

UITKOMSTEN*PROVINCIALE*NAWIJZER:*DE*STELLINGEN*

UITKOMSTEN*PROVINCIALE*NAWIJZER:*DE*STELLINGEN* UITKOMSTENPROVINCIALENAWIJZER:DESTELLINGEN De provincie moet de komst van nieuwe bedrijventerreinen tegengaan en stimuleren dat bestaande terreinenbeterbenutofherbestemdworden. Drachtenalsillustratiefvoorbeeld.Veelvandezeterreinenstaanleeg.Deverwachtingisnietdatzeooit

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR APRIL 2016. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR APRIL 2016 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 WAT TE DOEN MET ÉÉN MILJOEN 4 BEDRIJVEN SPELEN IN OP WET DBA 5 VEEL STARTENDE FREELANCERS OP LEEFTIJD 6

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Noord-Nederland en OP EFRO

Noord-Nederland en OP EFRO N o o r d - N e d e r l a n d Noord-Nederland en OP EFRO versterking van de noordelijke economie O P E F R O De afgelopen jaren heeft Noord-Nederland hard gewerkt aan de versterking van haar sociaal economische

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015

Conjunctuurenquête Nederland. Vierde kwartaal 2015 Conjunctuurenquête Nederland Vierde kwartaal 15 Ondernemers positiever over werkgelegenheid 16 Voorwoord Dit rapport geeft de belangrijkste uitkomsten van de Conjunctuurenquête Nederland van het vierde

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen

KANTOREN NOORD-NEDERLAND Drenthe, Friesland en Groningen Landelijke marktontwikkelingen Mede dankzij enkele grote transacties in diverse steden bereikte de opname van kantoorruimte de eerste maanden van 2012 een (onverwacht) hoog niveau. Deze goede start zette

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen

Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen Uitnodiging Een decennium duurzaam delen, durven en doen Stadsontwikkeling en -beheer Grond, Economie en Vastgoed Fokke Postma, 058 292 57 96 Programma 10 september 2013 Geachte mevrouw, heer, Op donderdag

Nadere informatie

Factsheet van de nationale, provinciale en lokale beslismomenten van windparken in de Veenkoloniën

Factsheet van de nationale, provinciale en lokale beslismomenten van windparken in de Veenkoloniën Factsheet van de nationale, provinciale en lokale beslismomenten van windparken in de Veenkoloniën 2008 In 2008 is het Nationaal Plan van Aanpak Windenergie opgesteld als uitwerking van het coalitieakkoord

Nadere informatie

Excellenties, Dames en heren,

Excellenties, Dames en heren, Alleen de uitgesproken tekst geldt. Welkomstwoord van drs. Ank Bijleveld-Schouten, Commissaris van de Koningin in de provincie Overijssel, bij de opening van de relatiebijeenkomst Lente in Overijssel,

Nadere informatie