Tweede Kamer der Staten-Generaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede Kamer der Staten-Generaal"

Transcriptie

1 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar VI Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001 Nr. 70 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 20 juni Inleiding In antwoord op kamervragen van het lid O.P.G. Vos naar aanleiding van de «Baby Joost»-zaak (HR 8 september 2000, NJ 2001, 734) heb ik laten weten dat alvorens ik een besluit zou nemen over de vraag of er een wettelijke regeling dient te komen die het toekennen van smartengeld aan nabestaanden van een overledene en verwanten van een ernstig verwonde mogelijk maakt, ik mij over een aantal daarmee samenhangende vragen nader wil beraden. Tevens heb ik daarbij aangegeven dat de vraag of zogenaamde affectieschade voor vergoeding in aanmerking dient te komen mede beantwoord zal moeten worden tegen de achtergrond van de visie over de ontwikkelingen van een claimcultuur. Van belang daarbij achtte ik ook de vraag of en op welke wijze deze materie in de ons omringende landen is geregeld en wat de eventuele financiële consequenties zijn. Ten slotte heb ik aangegeven dat ik de argumenten voor en tegen de verschillende modaliteiten in overweging wil nemen. Zie Aanhangsel Handelingen Tweede Kamer 2000/2001, nr Met deze brief wil ik u van mijn bevindingen op de hoogte brengen. In deze brief schets ik de hoofdlijnen van een wettelijke regeling zoals mij die voor ogen staat voor het geval een regeling aanbeveling verdient. Graag zou ik hierover met uw Kamer nader van gedachten willen wisselen. Dit ook naar aanleiding van de motie van de leden Vos, Dittrich en Santi, waarin mij verzocht werd om te komen met een wetsvoorstel ter zake. Zie Kamerstukken II, 2000/2001, VI, nr. 31. In deze brief zal ik kort de regeling van de vergoeding van affectieschade in de ons omringende landen beschrijven (nr. 3). Vervolgens zal ik de argumenten bespreken die bij de totstandkoming van het nieuwe Burgerlijk Wetboek hebben geleid tot de beslissing geen vergoeding van affectieschade toe te kennen (nr. 4). Daarna zal ik mij nader op deze argumenten beraden en de validiteit daarvan bespreken bij de regeling zoals die mij voor ogen staat indien een dergelijke regeling wenselijk wordt geacht (nr. 5). Vervolgens zal ik de hoofdlijnen van deze regeling schetsen (nr. 6) en deze plaatsen tegen de achtergrond van mijn visie op de claimcultuur KST54168 ISSN Sdu Uitgevers s-gravenhage 2001 Tweede Kamer, vergaderjaar , VI, nr. 70 1

2 (nr. 7). Ten slotte zal ik trachten de financiële consequenties van de aldus door mij beoogde regeling te schetsen (nr. 8), en sluit ik af met enkele conclusies (nr. 9). Voor een goed begrip zal ik evenwel eerst het onderscheid tussen (de vergoeding van) affectieschade en shockschade bespreken. 2. Vergoeding van en onderscheid tussen affectieschade en shockschade 1 Zie telkens Parl. Gesch. Boek 6 (Inv. 3, 5 en 6), p Zie bijv. HR 13 januari 1995, NJ 1997, 366; HR 21 februari 1997, NJ 1999, 145 en HR 2 mei 1997, NJ 1997, Zie over deze strekking nader onder 4. In deze zin Hof Amsterdam 27 april 2000, Verkeersrecht 2000, Vgl. Parl. Gesch. Boek 6 (Inv. 3, 5 en 6), p Artikel 6:107 BW geeft naar wordt aangenomen een uitputtende regeling voor de gevallen waarin derden bij verwonding schadevergoeding kunnen vorderen. Dit kunnen zij indien zich naar deze derden de schade van het slachtoffer heeft «verplaatst». Daarmee wordt blijkens de parlementaire geschiedenis buiten twijfel gesteld dat derden geen vordering hebben ter zake van de «affectieschade» die zij lijden wegens het letsel van het slachtoffer. Met het begrip affectieschade heb ik op het oog de immateriële schade die men lijdt door het (ernstige) verdriet om de verwonding of het overlijden van een naaste. Daarnaast geeft artikel 6:108 BW een limitatieve opsomming van gerechtigden die vergoeding kunnen vorderen van de in dit artikel genoemde schadeposten voor het geval iemand overlijdt. In de parlementare geschiedenis wordt ook hierover opgemerkt dat derden in geval van overlijden geen immateriële schadevergoeding kunnen vorderen wegens het verdriet dat zij daardoor ondervinden. Dit houdt derhalve in dat de wetgever een recht op vergoeding van de affectieschade van nabestaanden van een overledene en naasten van een verwonde uitdrukkelijk heeft afgewezen. 1 Anders dan affectieschade komt «shockschade» naar geldend recht in bepaalde gevallen wel voor vergoeding in aanmerking. Shockschade kan ter afgrenzing van affectieschade omschreven worden als geestelijk letsel dat men oploopt door een schokkende gebeurtenis. Dit kan zijn het overlijden of de ernstige verwonding van een naaste. Het (ernstige) verdriet dat men heeft om de verwonding of het overlijden van een naaste valt niet te kwalificeren als geestelijk letsel. Geestelijk letsel moet dan ook worden onderscheiden van «enkel psychisch onbehagen». 2 Er moet om van geestelijk letsel te kunnen spreken daadwerkelijk sprake zijn van een gezondheidsaantasting gelegen in een ernstige psychische stoornis. Evenals bij lichamelijk letsel kan de benadeelde hierdoor zowel materiële schade, zoals bijvoorbeeld inkomensschade door arbeidsongeschiktheid, als immateriële schade lijden. Anders dan (ernstig) verdriet wordt geestelijk letsel aangemerkt als een aantasting in de persoon in de zin van artikel 6:106 lid 1 onder b BW, zodat de daaruit voortvloeiende immateriële schade in beginsel wèl voor vergoeding in aanmerking komt. Dit uiteraard onder de voorwaarde dat de gebeurtenis waardoor de benadeelde geestelijk letsel oploopt (ook) jegens deze onrechtmatig is. Indien men evenwel geestelijk letsel oploopt in verband met het letsel of het overlijden van een naaste, kan nog wel de vraag rijzen of de bovenbeschreven strekking van de artikelen 6:107 en 108 BW zich in bepaalde gevallen tegen vergoeding van smartengeld verzet. 3 Door dit stelsel bestaat bij overlijden of verwonding mogelijk alleen recht op smartengeld indien het geestelijk letsel niet het gevolg is van dit overlijden of de verwonding, maar louter het gevolg is van het waarnemen van of geconfronteerd worden met bijvoorbeeld het dodelijk ongeval. 4 De zojuist genoemde strekking van de artikelen 6:107 en 108 BW zou alsdan leiden tot een verschil in behandeling ter zake van de vergoeding van schade door geestelijk letsel, waarbij de schade die men oploopt door het overlijden of de verwonding van een naaste achtergesteld wordt bij schade die het gevolg is van iets anders dan het overlijden of de verwonding van een naaste. Naar Nederlands recht hebben nabestaanden en verwanten derhalve geen Tweede Kamer, vergaderjaar , VI, nr. 70 2

3 aanspraak op smartengeld door het verdriet dat zij ondervinden, doch hebben zij zij het onder bovengenoemde voorwaarden wel recht op smartengeld indien zij in verband met het overlijden of de verwonding geestelijk letsel oplopen. 3. Vergoeding van affectieschade in de ons omringende landen 1 Duitsland. Het Duitse recht kent geen afzonderlijke wettelijke regeling die recht geeft op vergoeding van immateriële schade bij overlijden of verwonding van anderen. De rechtspraak heeft evenwel een dergelijke vergoeding erkend indien men als nabestaande of verwant ernstige psychische schade lijdt die uitstijgt boven de normale gevoelens van verdriet. Er dient, om voor vergoeding in aanmerking te komen, onder meer sprake te zijn van «gewichtige psychopathologische Ausfälle von einiger Dauer». Feitelijk betekent dit dat affectieschade niet, maar shockschade onder omstandigheden wel voor vergoeding in aanmerking komt. België en Frankrijk. In zowel België als Frankrijk is door de rechtspraak op basis van het algemene onrechtmatige daadsartikel aanvaard dat zowel bij overlijden als bij verwonding van een naaste bepaalde derden recht hebben op vergoeding van immateriële schade. In Frankrijk is voor de kring van gerechtigden het bestaan van een affectieve relatie bepalend. Deze wordt geacht aanwezig te zijn bij bepaalde familieverhoudingen, maar kan ook daarbuiten aannemelijk worden gemaakt. De hoogte van het toe te kennen bedrag is afhankelijk van de hechtheid van de relatie waarin men tot het slachtoffer staat of stond. Ook in België is voor de kring van gerechtigden bepalend of men in een voldoende hechte «genegenheidsband» tot het slachtoffer staat of stond. Bij overlijden is de kring van personen die aldus smartengeld kan vorderen tamelijk ruim. Bij verwonding is die kring doorgaans beperkt tot de echtgenoot en de ouders. In dat geval bestaat alleen recht op smartengeld bij ernstige blijvende invaliditeit van de naaste. De hoogte van de toegekende bedragen zijn niet gefixeerd maar afhankelijk van de aard van de gebeurtenis en de hechtheid van de «genegenheidsband». Deze bedragen lopen uiteeen van Bfr tot Bfr Engeland. Engeland kent een aparte wettelijke regeling voor de vergoeding van overlijdensschade, de Fatal Accidents Act. Deze kent alleen een recht op smartengeld voor nabestaanden bij overlijden. Recht daarop hebben de echtgenoot en de ouders van een minderjarig ongehuwd kind. Het bedrag dat hen toekomt is in wet vastgesteld op 7500 pond. Dit bedrag komt deze gerechtigden toe zonder dat zij het bestaan en de intensiteit van een affectieve relatie behoeven aan te tonen. Overige Europese landen. Ook een groot aantal andere Europese landen kent een recht op smartengeld voor verwanten, zij het in een aantal gevallen beperkt tot overlijden. Dit zijn Luxemburg, Bulgarije, Griekenland, Ierland, Ijsland, Italië, Kroatië, Liechtenstein, Turkije, Polen, Portugal, Servië, Slovenië, Spanje en Zwitserland. Naast Nederland en Duitsland bestaat geen recht op de vergoeding van affectieschade in de Scandinavische landen, Oostenrijk en de meeste landen van het voormalige Oostblok. 4. Bezwaren tegen de vergoeding van affectieschade 1 Zie voor een meer uitvoerige beschrijving S.D. Lindenbergh, Smartengeld, diss. Leiden 1998, pp , waaraan deze gegevens grotendeels ontleend zijn. Hierboven merkt ik al op dat de wetgever een recht op vergoeding van de affectieschade van nabestaanden van een overledene en naasten van een verwonde uitdrukkelijk heeft afgewezen. Daarvoor zijn in het kort de volgende argumenten aangevoerd: Tweede Kamer, vergaderjaar , VI, nr. 70 3

4 a. Hoe schrijnender het leed waarom het gaat, hoe groter de weerstand tegen de gedachte dat men dit op enigerlei wijze met geld zou kunnen vergoeden. Dit spreekt het sterkst in geval van verdriet om een ander. b. Vergoeding toekennen leidt tot «commercialisering» van verdriet. Zo zal de weduwe gedurende een procedure haar verdriet «op peil» moeten houden en geen nieuwe relatie moeten aangaan. c. De mogelijkheid van vergoeding leidt tot onsmakelijke procespraktijken omdat de gedaagde er belang bij heeft de intensheid van de affectieve relatie in twijfel te trekken. d. Toekenning compliceert de juridische afwikkeling van de gevolgen van een ongeval en leidt daarmee tot een zwaardere belasting van de rechterlijke macht. e. De vaststelling van de kring van gerechtigden en de omvang van de toe te kennen vergoeding is voor de rechter een heikel punt. f. De toename van het aantal risicoaansprakelijkheden in het nieuw BW noodzaakt tot terughoudendheid voor wat betreft de omvang van de schadevergoeding. 5. Herbezinning In de literatuur wordt de laatste jaren sterk aangedrongen op een wettelijke regeling. 1 Ook de eerder genoemde motie van de leden Vos, Dittrich en Santi wijst op een veranderende waardering van deze materie. Daarnaast wordt veelvuldig gewezen op enkele in het oog springende discrepanties in de toekenning van smartengeld. Wie bijvoorbeeld door een medische fout ongewenst een kind krijgt en daardoor geestelijk letsel oploopt heeft wel recht op smartengeld, maar niet degene die door een fout van een ander een kind verliest. De rechtspraak laat zien dat meer en meer gezocht wordt naar wegen om in gevallen als deze toch smartengeld toe te kennen. 2 De vraag rijst of een wettelijk recht op smartengeld voor nabestaanden en verwanten mogelijk is waarbij de in de vorige paragraaf genoemde bezwaren tegen toekenning zoveel als mogelijk worden weggenomen. Hierover zij allereerst opgemerkt dat als belangrijkste functie van de vergoeding van immateriële schade aan nabestaanden en verwanten wordt gezien de erkenning van het feit dat ook aan de naasten van het slachtoffer schade is toegebracht. De functie daarvan is niet zozeer het wegnemen van leed, maar vooral erkenning van het leed dat de naasten is aangedaan. Daarbij zij nog opgemerkt dat een dergelijke erkenning in rechte door een verklaring voor recht niet mogelijk is. 3 Het argument dat er weerstand zou bestaan tegen de gedachte dat leed met geld zou kunnen worden vergoed gaat aan deze functie voorbij. De hierboven onder b. tot en met e. genoemde argumenten tegen toekenning van smartengeld zouden veel van hun betekenis verliezen indien een in de wet omschreven kring van gerechtigden recht heeft op een gefixeerd bedrag. Het argument echter dat de toename van het aantal risicoaansprakelijkheden tot terughoudendheid noodzaakt voor wat betreft de omvang van de schadevergoedingsplicht blijft evenwel bij een dergelijk stelsel wèl betekenis houden. Een toename van de aansprakelijkheidslast kan echter in de hand worden gehouden door niet al te hoge gefixeerde bedragen. Bovendien is het gezien de zojuist genoemde functie van het smartengeld op dit gebied ook niet noodzakelijk om de vergoeding op een hoog bedrag vast te stellen. Onder 7 kom ik hier op terug. 1 Zie naast vele anderen, S. D. Lindenbergh in zijn in noot 5 genoemde proefschrift en A. J. Verheij, NTBR 1998, pp Zie hierover o.m. A.J. Verheij, Verkeersrecht 2000, pp en S.D. Lindenbergh, NJB 2001, pp HR 9 oktober 1998, NJ 1999, Hoofdlijnen van een mogelijke wettelijke regeling Vooraf zij opgemerkt dat er geen goede grond is een mogelijke wettelijke regeling te beperken tot alleen gevallen van overlijden. De in de inleiding genoemde «Baby Joost»-zaak maakt reeds duidelijk dat ook in het geval van ernstige invaliditeit het leed dat de naasten daardoor ondervinden Tweede Kamer, vergaderjaar , VI, nr. 70 4

5 1 Kamerstukken II, 1999/2000, , nr. 2, p Onder levensgezellen moeten ingevolge Aanwijzing 72a van de Aanwijzingen voor de regelgeving worden verstaan twee meerderjarigen die, anders dan als elkaars echtgenoot, met elkaar een nauwe persoonlijke betrekking hebben. aanzienlijk is, en waarschijnlijk in intensiteit niet veel onder doet voor het leed dat nabestaanden ondervinden. Weliswaar kunnen de naasten van een ernstig verwonde met deze nog een affectieve relatie blijven onderhouden, maar daar staat tegenover dat deze naasten mede omdat zij veelal de verzorging op zich nemen langduriger met de gevolgen in aanraking komen. Indien een wettelijke regeling wenselijk wordt geacht staat mij een stelsel voor ogen dat er in grote lijnen aldus uitziet. Zoals ik eerder heb aangegeven zou ik de kring van gerechtigden willen beperken tot derden die geacht mogen worden een zeer nauwe affectieve band te hebben of hebben gehad met het slachtoffer, omdat aangenomen kan worden dat vooral deze derden emotioneel het zwaarst worden getroffen. 1 Ik denk daarbij aan de niet van tafel en bed gescheiden echtgenoot of geregistreerde partner van het slachtoffer, de levensgezel die met het slachtoffer meer dan één jaar een gemeenschappelijke huishouding voert 2, de ouders van een minderjarig slachtoffer, de minderjarige kinderen indien een ouder het slachtoffer is en de voogd die meer dan één jaar met een minderjarig slachtoffer in gezinsverband heeft samengeleefd en andersom. Denkbaar zou zijn om daarnaast bepaalde anderen bijvoorbeeld broers en zusters, grootouders, meerderjarige kinderen de mogelijkheid te bieden om voor smartengeld in aanmerking te komen, mits zij een zeer hechte affectieve relatie kunnen aantonen. Ik voel daar evenwel niet voor omdat daarmee de hierboven genoemde bezwaren tegen de toekenning daarvan voor een groot deel worden binnengehaald. Voor de vaststelling van de omvang van het smartengeld zou ik geen onderscheid willen maken tussen overlijden en ernstige verwonding. In beide gevallen gaan mijn gedachten uit naar een gefixeerd bedrag van per gerechtigde. Dit bedrag is ongeveer vergelijkbaar met de bedragen die elders worden toegekend. Dit bedrag zou bij algemene maatregel van bestuur kunnen worden vastgesteld, zodat het zo nodig in verband met de geldontwaarding kan worden bijgesteld. Problematisch bij ernstige verwonding is de wijze waarop dit begrip in de wet moet worden omschreven. Het spreekt voor zich dat niet iedere verwonding een recht op smartengeld voor naasten rechtvaardigt. Het dient om een ernstige verwonding te gaan met blijvende ernstige gevolgen omdat vooral het blijvende karakter daarvan voor de naasten (blijvend) leed veroorzaakt. Ik zou bovenbeschreven gerechtigden dan ook alleen een recht op smartengeld willen toekennen bij ernstig blijvend letsel. Uiteraard is dit een omschrijving die in concrete gevallen uitleg behoeft en mogelijk tot geschillen aanleiding kan geven. Dit lijkt evenwel onvermijdelijk omdat het anders dan bij overlijden niet goed mogelijk is met een omschrijving te komen waarbij het op voorhand duidelijk is welke gevallen er al dan niet onder vallen. Wel zal in de toelichting op een mogelijk wetsvoorstel meer duidelijkheid over de uitleg van dit begrip moeten worden gegeven. Tevens zal onderzocht worden in hoeverre in deze aansluiting kan worden gezocht bij internationaal erkende systemen van medisch objectief vaststelbare percentages van blijvende functionele invaliditeit. De regeling zoals hier geschetst neemt naar mijn indruk vele bezwaren weg die tegen de toekenning van smartengeld aan nabestaanden en verwanten zijn aangevoerd. Het is een regeling die, omdat zij niet of nauwelijks tot extra conflicten kan leiden, in de meeste gevallen buiten de rechter om toepassing kan vinden. Het is bovendien een regeling die zoals hieronder aan de orde zal komen past binnen mijn visie op de claimcultuur. Noodzakelijkerwijze heb ik mij hier beperkt tot de hoofdlijnen van de regeling. In de wet dienen nog andere aspecten te worden geregeld. Men denke aan de situatie waarin het slachtoffer na ernstig verwond te zijn na verloop van tijd als gevolg daarvan overlijdt, waarbij naar mijn mening voorkomen moet worden dat zijn naasten uiteindelijk tweemaal het gefixeerde bedrag aan smartengeld toekomt. Voorts behoeft Tweede Kamer, vergaderjaar , VI, nr. 70 5

6 regeling dat een verweer dat jegens de verwonde of overledene kan worden tegengeworpen, ook aan de naaste kan worden tegengeworpen. Vergelijk de artikelen 6:107 lid 2 en 108 lid 3 BW. Indien bijvoorbeeld de verwonde of overledene «eigen schuld» kan worden verweten, dient (ook) het smartengeld dat de verwanten of nabestaanden toekomt naar evenredigheid verminderd moet worden. 7. Het geschetste stelsel tegen de achtergrond van mijn visie op de claimcultuur In mijn brief over de claimcultuur heb ik aangegeven dat het aansprakelijkheidsrecht een belangrijke maatschappelijke functie vervult, vooral doordat het actoren dwingt rekening te houden met de risico s van hun handelen voor derden. Ik heb daarbij opgemerkt dat in deze optiek ook de uitbreiding van de mogelijkheid tot vordering van immateriële schadevergoeding, mits deze beperkt blijft, niet negatief beoordeeld behoeft te worden. 1 De negatieve aspecten van een claimcultuur treden vooral op bij extreme vormen daarvan. In het zojuist door mij geschetste stelsel dat uitgaat van een vaste kring van gerechtigden en een gefixeerde vergoeding, is de daarmee gepaard gaande stijging van de aansprakelijkheidslast beperkt en beheersbaar. De normering van de vergoeding van immateriële schade wordt in het rapport claimcultuur als een van de instrumenten genoemd om een ongebreidelde groei van de claimcultuur tegen te gaan. 2 Voor een beperking van de kring van gerechtigden geldt hetzelfde. Hiermee is derhalve een gematigde en beheersbare stijging van de aansprakelijkheidslast gewaarborgd. Het mij voor ogen staande stelsel is dan ook in overeenstemming met mijn visie op de claimcultuur. Daarbij zij er nog op gewezen dat zoals ik hierboven heb aangegeven de rechtspraak zoekt naar wegen om in gevallen als deze toch smartengeld toe te kennen, en wel door shockschade aan te nemen. Hoewel shockschade (geestelijk letsel) en affectieschade twee te onderscheiden schadeposten zijn, kan worden aangenomen dat met het toekennen van smartengeld voor nabestaanden en verwanten de druk vermindert om de vergoeding van shockschade te vorderen, waarvan de hoogte van de vergoeding niet gelimiteerd is en dus de ontwikkeling daarvan voor de toekomst zonder een regeling moeilijker voorspelbaar is. Dit zou niet passen in mijn streven te komen tot een gematigde ontwikkeling van de claimcultuur. 8. De financiële consequenties van het geschetste stelsel 1 Kamerstukken II, 1998/99, , nr. 1, p. 7. In vrijwel gelijke zin het SER-advies «Investeren in verkeersveiligheid», 99/13, p Naar een claimcultuur in Nederland?, uitgave van het Ministerie van Justitie 1999, p. 32. Aan het Verbond van Verzekeraars is verzocht de financiële consequenties te berekenen van het bovenbeschreven stelsel. Hierbij zij vooraf aangetekend dat het niet goed mogelijk is om een alles omvattend beeld te verkrijgen, nu deze materie vele rechtsgebieden beslaat. Onderstaande cijfers beperken zich daarom tot het veruit belangrijkste rechtsgebied waarvoor deze materie consequenties heeft, te weten de verkeersaansprakelijkheid. Het invoeren van smartengeld voor nabestaanden van verkeersslachtoffers zal naar schatting leiden tot een verhoging van de WA-schadelast voor motorrijtuigenverzekeringen met ongeveer f 30 miljoen per jaar, hetgeen een stijging van de WAM-premies inhoudt van 1%. Deze cijfers zijn gebaseerd op enerzijds het (bekende) aantal doden in het verkeer, waarbij voor de oorzaak daarvan iemand aansprakelijk is (700), en anderzijds CBS-cijfers over de huishoudensamenstelling. De financiële consequenties van het invoeren van smartengeld voor de verwanten van een slachtoffer met ernstig blijvend letsel is om de hierboven genoemde redenen minder exact te berekenen. Met de nodige voorzichtigheid is aangenomen dat het hier 700 verkeersslachtoffers per jaar betreft. Ook dit zou een stijging van de schadelast van f 30 miljoen Tweede Kamer, vergaderjaar , VI, nr. 70 6

7 per jaar meebrengen. Dit betekent dat de invoering van het geschetste stelsel in zijn totaliteit zou leiden tot een stijging van de WAM-premies met 2%. 9. Tot slot Ik hoop binnenkort met uw Kamer van gedachten te kunnen wisselen over de wenselijkheid van een wettelijke regeling en het mij daarbij voor ogen staande stelsel. Indien een wettelijke regeling wenselijk wordt geacht zullen ook de Wet schadefonds geweldsmisdrijven en het Besluit schadefonds geweldsmisdrijven moeten worden aangepast, zodat ook de mogelijkheid wordt geopend dat nabestaanden en verwanten van een slachtoffer van een geweldsmisdrijf uit het schadefonds een uitkering kunnen verkrijgen wegens hun immateriële schade. De Minister van Justitie, A. H. Korthals Tweede Kamer, vergaderjaar , VI, nr. 70 7

Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade

Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade Rotterdam Institute of Private Law Accepted Paper Series Het wetsvoorstel Wet deelgeschilprocedure voor letsel- en overlijdensschade M.P.G. Schipper & I. van der Zalm Published in AV&S 2010/3, nr. 15,

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2005 2006 28 781 Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 257 Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van affectieschade

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 781 Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 17523 10 november 2010 Besluit van *****, tot vaststelling van de bedragen voor vergoeding voor het door naasten geleden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 781 Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2009 2010 28 781 Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid

Nadere informatie

Wetsvoorstel verruiming vergoeding letsel- en overlijdensschade Bijeenkomst NIS 5 juni 2014

Wetsvoorstel verruiming vergoeding letsel- en overlijdensschade Bijeenkomst NIS 5 juni 2014 Wetsvoorstel verruiming vergoeding letsel- en overlijdensschade Bijeenkomst NIS 5 juni 2014 Esther Pans Esther.pans@kvdl.nl Opbouw presentatie - Achtergrond - Inhoud voorstel zorgkosten - Inhoud voorstel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 28 781 Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 XV Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 28 781 Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid

Nadere informatie

Wet schadefonds geweldsmisdrijven in werking per 1.1.2012

Wet schadefonds geweldsmisdrijven in werking per 1.1.2012 Regelingen en voorzieningen CODE 6.5.6.32 Wet schadefonds geweldsmisdrijven in werking per 1.1.2012 bronnen Nieuwsbericht Schadefonds geweldsmisdrijven 6.6.2011; www.schadefonds.nl Wet van 6 juni 2011

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 822 Invoering Boek 4 en Titel 3 van Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, derde gedeelte (Overgangsrecht) Nr. 1 KONINKLIJKE BOODSCHAP Aan

Nadere informatie

Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen)

Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen) Rechtbank Maastricht 26 oktober 2011, nr. HA RK 11-88, LJN BU7197 (mr. J.F.W. Huinen, mr. T.A.J.M. Provaas en mr. E.J.M. Driessen) Noot I. van der Zalm Overlijdensschade. Schadeberekening. Inkomensschade.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 467 Oprichting van het College voor de rechten van de mens (Wet College voor de rechten van de mens) Nr. 9 AMENDEMENT VAN HET LID HEIJNEN Ontvangen

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1998 1999 Nr. 201 26 238 Wijziging van enkele wetten in verband met invoering van het regresrecht in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en versterking

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 27 047 Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het gezamenlijk gezag van rechtswege bij geboorte tijdens een geregistreerd

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN

MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en het Wetboek van Strafrecht teneinde de vergoeding van schade door letsel en overlijden te verruimen MEMORIE VAN TOELICHTING ALGEMEEN

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2011 2012 32 853 Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in het Burgerlijk Wetboek in geval van schade veroorzaakt door strafbare feiten C

Nadere informatie

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld

Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183. Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Rb. 's-gravenhage 6 juli 2012, LJN BX2021, JA 2012/183 Trefwoorden: Sommenverzekering, Voordeelstoerekening, Eigen schuld Auteurs: mr. M. Verheijden en mr. L. Stevens Samenvatting In maart 2009 vindt een

Nadere informatie

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief

Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief. Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Verkeersaansprakelijkheid Vergoeding van personenschade in Europees perspectief Mr S.P. de Haas Prof.mr T. Hartlief Kluwer - Deventer Stichting Personenschade Instituut van Verzekeraars (PIV) Den Haag

Nadere informatie

Datum 11 maart 2011 Betreft: Beperking van de aansprakelijkheid van de financiële toezichthouders

Datum 11 maart 2011 Betreft: Beperking van de aansprakelijkheid van de financiële toezichthouders > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.minfin.nl

Nadere informatie

Centraal Justitieel Incassobureau

Centraal Justitieel Incassobureau Postbus 20301 2500 EH DEN HMG mr. F. Teeven www.cjib.rii 8901 CO Leeuwarden De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Postbus 1794 Afdeling Strategie & Beleid > Retouracires Postbus 1794d 8901. CB

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 30 551 Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met verkorting van de adoptieprocedure en wijziging van de Wet opneming buitenlandse

Nadere informatie

Vergoeden op weg naar herstel

Vergoeden op weg naar herstel Over Rome, Keulen en Aken Vergoeden op weg naar herstel www.professorlindenbergh.nl Waar gaat het om in het aansprakelijkheidsrecht? 6:162: Hij die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, is verplicht

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2002 229 Wet van 18 april 2002 tot vaststelling van de Invoeringswet Boek 4 en Titel 3 van Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, derde gedeelte

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 353 Wijziging van enige bepalingen van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het geregistreerd partnerschap, de geslachtsnaam

Nadere informatie

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen?

Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Hoge Raad 23 november 2012, LJN: BX5880: als twee vechten om een been, mag de WAM-verzekeraar van de medeschuldenaar er mee heen? Feiten In 2007 vindt een ongeval plaats tussen twee auto s. De ene wordt

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 29 980 Uitvoering van het op 19 oktober 1996 te s-gravenhage tot stand gekomen verdrag inzake de bevoegdheid, het toepasselijke recht, de erkenning,

Nadere informatie

Troostgeld voor naasten? Een ruimere blik is noodzakelijk. Mr. W.H. van Boom, redacteur. [verschenen in: AV&S nr. 4 (2001), p ] 1 Inleiding

Troostgeld voor naasten? Een ruimere blik is noodzakelijk. Mr. W.H. van Boom, redacteur. [verschenen in: AV&S nr. 4 (2001), p ] 1 Inleiding Troostgeld voor naasten? Een ruimere blik is noodzakelijk. Mr. W.H. van Boom, redacteur [verschenen in: AV&S nr. 4 (2001), p. 95-98] 1 Inleiding In de literatuur wordt al enige tijd aangedrongen op een

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 26 673 Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (adoptie door personen van hetzelfde geslacht) B ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT

Nadere informatie

Wie zijn wij? 11 maart 2014

Wie zijn wij? 11 maart 2014 Wie zijn wij? Programma Inleiding Mona de Vries Medisch Letsel Ed Klungers Whiplash Ellen Copini Schadeposten Ellen Copini Smartengeld quiz Mona de Vries Letselschade advocaat? Kwaliteit Kosten aansprakelijke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 28 867 Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) Nr. 12 DERDE NOTA

Nadere informatie

Nieuwsbrief Aansprakelijkheid & Verzekering

Nieuwsbrief Aansprakelijkheid & Verzekering Nieuwsbrief Aansprakelijkheid & Verzekering Utrecht, 1 september 2014 In deze nieuwsbrief treft u de volgende onderwerpen aan: Smartengeld in beweging Shockschade Concept wetsvoorstel Zorg- en Affectieschade

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2007 2008 31 087 Wijziging van enige wetten teneinde het verhaal van kosten van re-integratiemaatregelen te vergemakkelijken B MEMORIE VAN ANTWOORD Ontvangen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 19 529 Vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek Nr. 8 TWEEDE NOT VN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

Wetsvoorstel schadevergoeding zorg- en affectieschade: verbetering van de positie van slachtoffers en naasten

Wetsvoorstel schadevergoeding zorg- en affectieschade: verbetering van de positie van slachtoffers en naasten Wetsvoorstel schadevergoeding zorg- en affectieschade: verbetering van de positie van slachtoffers en naasten Naar verwachting wordt begin 2015 het wetsvoorstel zorg- en affectieschade naar de Raad van

Nadere informatie

Het nieuwe partnerbegrip in de fiscaliteit

Het nieuwe partnerbegrip in de fiscaliteit Regelingen en voorzieningen CODE 3.2.1.2146 Het nieuwe partnerbegrip in de fiscaliteit bronnen Brief staatssecretaris van Financiën aan Tweede Kamer d.d. 5.11.2010 nr. 22, behorende bij kamerstuk 32130

Nadere informatie

Gerechtshof s-hertogenbosch 23 februari 2016, nr. 200.159.263_01, ECLI:NL:GHSHE:2016:637 (J.M. Brandenburg, H.A.W. Vermeulen en P.P.M.

Gerechtshof s-hertogenbosch 23 februari 2016, nr. 200.159.263_01, ECLI:NL:GHSHE:2016:637 (J.M. Brandenburg, H.A.W. Vermeulen en P.P.M. Gerechtshof s-hertogenbosch 23 februari 2016, nr. 200.159.263_01, ECLI:NL:GHSHE:2016:637 (J.M. Brandenburg, H.A.W. Vermeulen en P.P.M. van Reijsen) M. (Melissa) de Groot, student-assistent, sectie Burgerlijk

Nadere informatie

Slachtoffer. Schade? van geweld? Wat het Schadefonds Geweldsmisdrijven voor u kan doen

Slachtoffer. Schade? van geweld? Wat het Schadefonds Geweldsmisdrijven voor u kan doen Slachtoffer van geweld? Schade? Wat het Schadefonds Geweldsmisdrijven voor u kan doen Slachtoffer van geweld? Als u slachtoffer bent geworden van een geweldsmisdrijf, dan is dat een ingrijpende ervaring.

Nadere informatie

Aansprakelijkheid op het ijs

Aansprakelijkheid op het ijs Aansprakelijkheid op het ijs KNSB verenigingsdag voor bestuurders 3 november 2007 Bart Bendel Wouter Vermaas Inhoud workshop Aansprakelijkheid van: Schaatsers Verenigingen Trainers Aansprakelijkheid van

Nadere informatie

Omdat u verder wilt met uw leven...

Omdat u verder wilt met uw leven... Omdat u verder wilt met uw leven... Letselschade? Wij zijn er voor U! Als slachtoffer van letselschade wilt u erkenning voor het onrecht dat u is aangedaan. Daarnaast zoekt u financiële compensatie voor

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Een prominentere rol voor naasten in het schadevergoedingsrecht: het wetsvoorstel schadevergoeding zorgschade en affectieschade

Een prominentere rol voor naasten in het schadevergoedingsrecht: het wetsvoorstel schadevergoeding zorgschade en affectieschade Artikel Mr. M.C.R. van Lent 1 en mr. dr. W.C.T. Weterings 2 Een prominentere rol voor naasten in het schadevergoedingsrecht: het wetsvoorstel schadevergoeding zorgschade en affectieschade 21 Affectieschade

Nadere informatie

Omwenteling in de overlijdensschadeberekening. De berekening van overlijdensschade en artikel 6:108 BW

Omwenteling in de overlijdensschadeberekening. De berekening van overlijdensschade en artikel 6:108 BW Omwenteling in de overlijdensschadeberekening De berekening van overlijdensschade en artikel 6:108 BW Prof. Arno Akkermans 1. Berekenen, verrekenen en vertekenen => het oude systeem lokt strategisch manoeuvreren

Nadere informatie

JPF 2013/149 Rechtbank 's-gravenhage 23 oktober 2012, 422965/FA RK 12-5121; ECLI:NL:RBSGR:2012:BY2371. ( mr. Bellaart )

JPF 2013/149 Rechtbank 's-gravenhage 23 oktober 2012, 422965/FA RK 12-5121; ECLI:NL:RBSGR:2012:BY2371. ( mr. Bellaart ) JPF 2013/149 Rechtbank 's-gravenhage 23 oktober 2012, 422965/FA RK 12-5121; ECLI:NL:RBSGR:2012:BY2371. ( mr. Bellaart ) [De vrouw] te [woonplaats vrouw], hierna: de vrouw, advocaat: mr. L.J. Zietsman te

Nadere informatie

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 13 januari 2011;

gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 13 januari 2011; De raad van de gemeente Schiermonnikoog; overwegende, dat het noodzakelijk is het verstrekken van toeslagen en het verlagen van uitkeringen van bijstandsgerechtigden jonger dan 65 jaar bij verordening

Nadere informatie

Scriptie. De betekenis van de rechtsontwikkelingen op Europees niveau voor Nederlandse nabestaanden en naasten

Scriptie. De betekenis van de rechtsontwikkelingen op Europees niveau voor Nederlandse nabestaanden en naasten Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Rechtsgeleerdheid Scriptie De vergoeding van immateriële schade die gelegen is in het letsel of verlies van een dierbare naaste vanuit nationaal, rechtsvergelijkend

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 19 529 Vaststelling van titel 7.17 (verzekering) en titel 7.18 (lijfrente) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek Nr. 7 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET

Nadere informatie

Letselschade Theorie en praktijk

Letselschade Theorie en praktijk Workshop 2014 Letselschade Theorie en praktijk mr. Judith Pol mr. Tim Gmelig Meijling 3 Waar ga ik het over hebben? Wat is letselschade? Wanneer is letselschade verhaalbaar? Wie kan letselschade verhalen?

Nadere informatie

Het college van burgemeester en wethouders, in zijn vergadering van 11 april 2006,

Het college van burgemeester en wethouders, in zijn vergadering van 11 april 2006, Het college van burgemeester en wethouders, in zijn vergadering van 11 april 2006, gelet op de Gemeentewet en de artikelen 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht, artikelen 7, 31 en 34 van de Wet werk en

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 28 170 Gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid, beroep en beroepsonderwijs (Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 24 169 Regeling van een verzekering voor nabestaanden (Algemene nabestaandenwet) Nr. 9 AMENDEMENTEN VAN HET LID KALSBEEK-JASPERSE C.S. Ontvangen

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012

Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Datum van inontvangstneming : 14/09/2012 Resumé C-371/12-1 Zaak C-371/12 Resumé van het verzoek om een prejudiciële beslissing overeenkomstig artikel 104, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering

Nadere informatie

Hoge Raad, 22 februari 2002; vereisten bij shockschade, geen vergoeding van affectieschade.

Hoge Raad, 22 februari 2002; vereisten bij shockschade, geen vergoeding van affectieschade. Hoge Raad, 22 februari 2002; vereisten bij shockschade, geen vergoeding van affectieschade. In het Taxibus-arrest gaat het om een moeder, die zwaar psychisch letsel opliep na confrontatie met haar net

Nadere informatie

Jurisprudentie. HR 9 oktober 2009, LJN BI8583, RvdW 2009, 1154 (Kleijnen c.s./reaal Schadeverzekeringen)

Jurisprudentie. HR 9 oktober 2009, LJN BI8583, RvdW 2009, 1154 (Kleijnen c.s./reaal Schadeverzekeringen) Jurisprudentie Shockschade HR 9 oktober 2009, LJN BI8583, RvdW 2009, 1154 (Kleijnen c.s./reaal Schadeverzekeringen) Inleiding In het Taxibus-arrest uit 2002 heeft de Hoge Raad aangegeven onder welke omstandigheden

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Procedure

Samenvatting. 1. Procedure Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-251 d.d. 20 augustus 2012 (mr. C.E. du Perron, voorzitter, en mr. F.E. Uijleman, secretaris) Samenvatting Aansprakelijkheidsverzekering,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 19 637 Vluchtelingenbeleid Nr. 636 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2004 2005 30 145 Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met het bevorderen van voortgezet

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 'S-GRAVENHAGE Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Juridischee Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer Der Staten-Generaal Postus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301

Nadere informatie

Datum 8 juni 2011 Onderwerp De op het goed werkgeverschap gebaseerde verzekeringsplicht

Datum 8 juni 2011 Onderwerp De op het goed werkgeverschap gebaseerde verzekeringsplicht 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG sector privaatrecht Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 22/02/2013

Datum van inontvangstneming : 22/02/2013 Datum van inontvangstneming : 22/02/2013 Vertaling C-32/13-1 Zaak C-32/13 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 22 januari 2013 Verwijzende rechter: Sozialgericht Nürnberg (Duitsland)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 924 Regeling van het conflictenrecht met betrekking tot het geregistreerd partnerschap (Wet conflictenrecht geregistreerd partnerschap) B ADVIES

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 936 Wijziging van de Wet werk en bijstand in verband met aanpassing van het recht op bijstand bij verblijf buiten Nederland Nr. 4 ADVIES RAAD

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 29 353 Wijziging van enige bepalingen van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek met betrekking tot het geregistreerd partnerschap, de geslachtsnaam

Nadere informatie

Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in het Burgerlijk Wetboek in geval van schade veroorzaakt door strafbare feiten

Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in het Burgerlijk Wetboek in geval van schade veroorzaakt door strafbare feiten Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in het Burgerlijk Wetboek in geval van schade veroorzaakt door strafbare feiten VOORSTEL VAN WET Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden,

Nadere informatie

BEWIND -1- M:\brochures\bewind.docx 22/6/2015

BEWIND -1- M:\brochures\bewind.docx 22/6/2015 BEWIND Zodra een kind meerderjarig is (18 jaar) mag het zelf over zijn of haar eigen vermogen beschikken. Dat is meestal geen probleem, als dat vermogen niet groot is en één van beide ouders of beide ouders

Nadere informatie

Aanvraag Uitkering nabestaande

Aanvraag Uitkering nabestaande Aanvraag Uitkering nabestaande Is het overleden slachtoffer geen naaste van u, maar heeft u wel de begrafenis of crematie betaald? Dan kunt u met dit formulier een aanvraag indienen voor een tegemoetkoming

Nadere informatie

Partijen zullen hierna [BETROKKENE] en [VERZEKERAAR] genoemd worden.

Partijen zullen hierna [BETROKKENE] en [VERZEKERAAR] genoemd worden. beschikking RECHTBANK ROTTERDAM Team handel zaaknummer / rekestnummer: C/10/423356 / HA RK 13-304 Beschikking van in de zaak van [BETROKKENE], wonende te Rotterdam, verzoeker, advocaat mr. P. Meijer, tegen'

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 54a, vierde lid, van het Besluit algemene rechtspositie politie;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Gelet op artikel 54a, vierde lid, van het Besluit algemene rechtspositie politie; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 22401 30 juli 2015 Regeling vergoeding beroepsziekten politie De Minister van Veiligheid en Justitie, Gelet op artikel

Nadere informatie

Wet verevening pensioenrechten bij scheiding

Wet verevening pensioenrechten bij scheiding Wet verevening pensioenrechten bij scheiding Wet van 28 april 1994, tot vaststelling van regels met betrekking tot de verevening van pensioenrechten bij echtscheiding of scheiding van tafel en bed (Wet

Nadere informatie

Rechtbank Rotterdam 27 april 2011; pitbull bijt vierjarig kind in het gezicht. Smartengeld 7.000,00

Rechtbank Rotterdam 27 april 2011; pitbull bijt vierjarig kind in het gezicht. Smartengeld 7.000,00 Rechtbank Rotterdam 27 april 2011; pitbull bijt vierjarig kind in het gezicht. Smartengeld 7.000,00 Een jongetje van 4 jaar oud wordt door een pitbull terriër in het gezicht en in de arm gebeten. Zijn

Nadere informatie

Europese octrooiaanvragen

Europese octrooiaanvragen Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67 99 patent@vereenigde.com trademark@vereenigde.com legal@vereenigde.com

Nadere informatie

Delta Lloyd Levensverzekering N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

Delta Lloyd Levensverzekering N.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Niet-bindende Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-408 d.d. 12 november 2014 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter en mr. I.M.L. Venker, secretaris) Samenvatting Lijfrenteverzekering.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 31 119 Wijziging van de Wet aansprakelijkheid kernongevallen ter uitvoering van het Protocol van 12 februari 2004 houdende wijziging van het Verdrag

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 759 Vaststelling en invoering van afdeling 8.14.1 (verkeersongevallen) van het Burgerlijk Wetboek Nr. 1 KONINKLIJKE BOODSCHAP Aan de Tweede

Nadere informatie

TWEEDE KAMER DER STATEN-GENERAAL

TWEEDE KAMER DER STATEN-GENERAAL TWEEDE KAMER DER STATEN-GENERAAL 2 Vergaderjaar 2010-2011 32 856 Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en enkele andere wetten teneinde nader inhoud te geven aan het beginsel van openbaarheid

Nadere informatie

Datum Nijkerk, 27 augustus 2014 Referentie 1056/901C140827 Betreft Reactie op wetsvoorstel affectieschade en zorgkosten van NVvA

Datum Nijkerk, 27 augustus 2014 Referentie 1056/901C140827 Betreft Reactie op wetsvoorstel affectieschade en zorgkosten van NVvA Per post en per e-mail De Letselschade Raad T.a.v. mevrouw drs. D. Lauria, directeur Postbus 93309 2509 AH DEN HAAG Datum Nijkerk, 27 augustus 2014 Referentie 1056/901C140827 Betreft Reactie op wetsvoorstel

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2013 480 Wet van 25 november 2013 tot wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het juridisch ouderschap van de vrouwelijke partner

Nadere informatie

Bijzondere voorwaarden AVP 2015. Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving. Artikel 2. Hoedanigheid

Bijzondere voorwaarden AVP 2015. Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving. Artikel 2. Hoedanigheid Wat vindt u waar? Artikel 1. Begripsomschrijving Artikel 2. Hoedanigheid Artikel 3. Dekking 3.1. Aansprakelijkheid 3.2. Normbesef 3.3. Vrijwillige hulpverlening 3.4. Proceskosten en wettelijke rente Artikel

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 26 824 Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in het Burgerlijk Wetboek voor gevallen van verborgen schade door letsel of overlijden

Nadere informatie

Samenvatting Dit rapport bevat het verslag van een verkennend onderzoek slachtoffers en aansprakelijkheid dat in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het Ministerie

Nadere informatie

Het verworpen wetsvoorstel affectieschade Hoe nu verder?

Het verworpen wetsvoorstel affectieschade Hoe nu verder? Het verworpen wetsvoorstel affectieschade Hoe nu verder? Naam: ANR: 523821 Angelica de Jong Opleiding: Afstudeerzitting: Examencommissie: Master Rechtsgeleerdheid Accentprogramma privaatrecht 24 augustus

Nadere informatie

Daartoe wordt besloten.

Daartoe wordt besloten. Mevrouw Joldersma (CDA) dat artikel wordt genoemd, aan de Kamer ter beschikking te stellen. De minister-president heeft in eerdere debatten toegezegd dat de gehele versie van dat rapport aan de Kamer ter

Nadere informatie

Hof 's-gravenhage, 19 september 2006; shockschade of affectieschade? Op grond van de billijkheid volledige schade vergoeden.

Hof 's-gravenhage, 19 september 2006; shockschade of affectieschade? Op grond van de billijkheid volledige schade vergoeden. Hof 's-gravenhage, 19 september 2006; shockschade of affectieschade? Op grond van de billijkheid volledige schade vergoeden. Vrouw vijf maanden zwanger, wacht samen met echtgenoot bij oversteekplaats op

Nadere informatie

Immateriële schadevergoeding:

Immateriële schadevergoeding: Immateriële schadevergoeding: aansprakelijkheid jegens indirecte slachtoffers Corry Enting Masterscriptie in het kader van de opleiding Nederlands Recht Open Universiteit Nederland Corry Enting Studentnummer:

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1995 378 Besluit van 1 augustus 1995 tot wijziging van het Besluit rechtspositie rechterlijke ambtenaren (aanvulling invaliditeitspensioen bij door

Nadere informatie

Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming ~ 2500 GC Den Haag

Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming ~ 2500 GC Den Haag Parkstraat 83 Den Haag Correspondentie: Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming ~ 2500 GC Den Haag ~ Telefoon Fax algemeen (070) (070) 361 93361 009310 Fax rechtspraak (070) 361 9315 Aan de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 20 202 33 76 Wijziging van het Wetboek van Strafvordering ter uitbreiding van het spreekrecht van slachtoffers en nabestaanden in het strafproces Nr. 4 ADVIES

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2008 509 Wet van 30 oktober 2008 tot wijziging van de Wet aansprakelijkheid kernongevallen ter uitvoering van het Protocol van 12 februari 2004 houdende

Nadere informatie

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo 1. Tendens: de aansprakelijke verzekeraar draagt meer en meer zelf de kosten. 2. Geschiedenis:

Nadere informatie

Aansprakelijkheid bij stages

Aansprakelijkheid bij stages Aansprakelijkheid bij stages Algemeen Artikel 6:170 BW bepaalt dat een werkgever aansprakelijk is voor een ondergeschikte. Door expliciet te spreken over een ondergeschikte heeft de wetgever beoogd dat

Nadere informatie

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster

Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster Honderbezitter aansprakelijk voor schade aangericht door hond aan hondenuitlaatster LJN: BW9368, Rechtbank Amsterdam, 6 juni 2012 2. De feiten 2.1. [A] en [B] wonen tegenover elkaar in [plaats]. [C] woont

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 1985-1986 18813 Wijzigingen van bepalingen in de Algemene Bijstandswet die betrekking hebben op het verhaal van kosten van bijstand Nr. 16 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG en Juridische Zaken Sector privaatrecht Schedeldoekshaven 100 2511

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie