Europese Unie. Taal in actie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Europese Unie. Taal in actie"

Transcriptie

1 Europese Unie Tolken en vertalen Taal in actie

2 Meer gegevens over de Europese Unie vindt u op Internet via de Europaserver (http://europa.eu.int). Bibliografische gegevens bevinden zich aan het einde van deze publicatie. Luxemburg: Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen, 2001 ISBN Europese Gemeenschappen, 2001 Overneming met bronvermelding toegestaan. Printed in Luxembourg

3 Tolken en vertalen Taal in actie

4 Vertalers (...) zijn bruggen tussen de volkeren. Victor Hugo

5 Tolken en vertalen: taal in actie Of het nu op het werk is, in verband met export, bij een studie in het buitenland of op reis, talenkennis is onontbeerlijk. Daarom is het belangrijk het leren van een of meer vreemde talen van jongs af aan te stimuleren. Vaak is dat echter niet voldoende. Steeds vaker zien we ons genoodzaakt een beroep te doen op specialisten in meertalige communicatie: de tolken en vertalers. Het doel van deze brochure is meer bekendheid te geven aan het werk van tolken en vertalers, en degenen die tolk of vertaler willen worden of van hun diensten gebruik wensen te maken, ideeën aan de hand te doen. 3

6 Goed of fout? Bij de vertalers... Het enige wat je nodig hebt om te vertalen, is een goed woordenboek. FOUT! Vertalen is een vak. Als een woordenboek voldoende was, zouden er niet zo veel slechte vertalingen zijn (denk bijvoorbeeld alleen maar aan de vaak onbegrijpelijke gebruiksaanwijzingen!). Zie verder op bladzijde 6. Een van mijn medewerksters spreekt drie talen, dus kan zij mijn vertalingen wel maken. FOUT! 4 Iemand die een vreemde taal kan spreken, hoeft nog geen goed vertaler te zijn, net zomin als niet iedereen in zijn moedertaal goed schriftelijk kan formuleren. Zie verder op bladzijde 7. Een Nederlandstalige vertaler vertaalt even goed naar het Engels als naar het Nederlands. FOUT! Als Nederlands zijn enige moedertaal is. GOED! Als hij perfect tweetalig is (dat wil zeggen deze twee talen zowel schriftelijk als mondeling beheerst). Zie verder op bladzijde 10. Het duurt niet lang meer of vertalers worden door machines vervangen. FOUT! Geen enkele machine kan tippen aan een menselijke vertaler: allerlei nuances en andere subtiliteiten ontgaan de kunstmatige intelligentie nog volledig. Sommige informaticatoepassingen kunnen echter nuttige hulpmiddelen bij het vertalen vormen. Zie verder op bladzijde 14.

7 En bij de tolken... Tolk of vertaler, dat is hetzelfde. FOUT! Hoewel de twee beroepen veel punten van overeenkomst vertonen, kennen zij elk een eigen opleiding; je kunt een goed vertaler zijn zonder te kunnen tolken, en omgekeerd. Een tolk hoeft alleen maar goed in talen te zijn. FOUT! Zie verder op bladzijde 6. Tolken is een volwaardig vak. Voor het vertolken van een gesprek dat verder gaat dan een uitwisseling van een paar beleefdheden, is een werkmethode vereist die zich niet zo maar laat improviseren. Zie verder op bladzijde 11. Ik heb Portugees en Fins geleerd, dus kan ik in die twee talen tolken. 5 FOUT! Je kunt alleen tolken in een taal die je perfect beheerst (doorgaans je moedertaal), want een tolk heeft maar enkele fracties van seconden de tijd om na te denken; aarzelen is er niet bij. Zie verder op bladzijde 7. Een tolk is een tolk. Ik heb geen conferentietolk nodig. FOUT! Conferentietolken zijn in het bezit van een universitair diploma en hebben een zeer gedegen opleiding achter de rug, wat niet bij alle tolken het geval is. Zie verder op bladzijde 9.

8 Wat wordt onder tolken en vertalen verstaan? Vertalen in ruime zin is het overbrengen in een gegeven taal (doeltaal) van wat in een andere taal (brontaal) geschreven of gezegd is. Omdat zij op hetzelfde gebied werkzaam zijn, worden tolken en vertalers nog al eens verward, maar het zijn wel degelijk verschillende beroepen: vertalers werken met het geschreven woord, tolken met het gesproken woord. Het werk van een vertaler bestaat erin een document op te stellen dat de betekenis van het origineel weergeeft in een vorm die recht doet aan de grammatica- en stijlregels van de taal van degenen voor wie het document bedoeld is. Een vertaler moet om te beginnen begrijpen wat in de brontaal is uitgedrukt, de betekenis en alle nuances ervan doorgronden en dit vervolgens zo getrouw en natuurlijk mogelijk in zijn eigen taal weergeven. 6 Een getrouwe vertaling/vertolking doet recht aan de bedoeling van de schrijver/spreker van de oorspronkelijke tekst en aan het eigene van de doeltaal. Het werk van een tolk bestaat erin in de taal van zijn toehoorders de inhoud en bedoelingen van het gesprokene getrouw weer te geven. In tegenstelling tot de vertaler is de tolk zichtbaar. Hij maakt communicatie mogelijk: hij identificeert zich met de spreker door zich in de eerste persoon uit te drukken en geeft de ideeën en overtuigingen van deze laatste weer met dezelfde intensiteit en nuances.

9 De kwaliteiten van de professionele vertaler en de conferentietolk Begrijpen is een essentiële voorwaarde voor het vertaalproces: je kunt de inhoud van een tekst of van een gesproken woord immers alleen helder weergeven als je die volledig begrijpt. Tolken en vertalers moeten dus een grondige kennis van de brontaal, een groot analytisch vermogen en kennis van het behandelde onderwerp bezitten. De vertaler Hij moet beschikken over zeer goede redactionele vaardigheden om documenten te produceren die niet naar een vertaling rieken. Hij moet uiterst nauwkeurig en precies werken om trouw te blijven aan het origineel en alle informatie daarin weer te geven. Voor het vertalen van gespecialiseerde teksten moet doorgaans terminologisch en documentair onderzoek worden gedaan en moeten specialisten op het vakgebied in kwestie worden geraadpleegd. Een kritische geest, het vermogen om zich te informeren en initiatief zijn in dit verband onmisbare kwaliteiten. Omdat hij vaak onder druk moet werken (krappe termijnen), moet de vertaler over een goed aanpassings- en organisatievermogen beschikken. De tolk 7 Hij moet over een uitstekende uitdrukkingsvaardigheid beschikken om even helder en efficiënt te communiceren als de spreker. Een tolk moet altijd op de hoogte zijn van de actualiteit en de ontwikkelingen op zijn verschillende werkterreinen op de voet volgen, want hij kan het zich niet permitteren te aarzelen. Omdat hij zonder vangnet werkt, zijn intuïtie, aanpassingsvermogen en reactiesnelheid onmisbare eigenschappen om aan alle werksituaties, zelfs de meest destabiliserende, het hoofd te bieden, ongeacht de spreker. Hij moet gevoelig zijn voor cultuurverschillen en de situatie waarin iets wordt gezegd, teneinde de bedoeling van de spreker diplomatiek te verwoorden.

10 Voorwaarden voor en eigenschappen van... een goede vertaling Begrip van de oorspronkelijke tekst Analytisch vermogen een goede vertolking Begrip van het gesprokene Goed en snel analyseren Nauwkeurigheid en getrouwheid aan het origineel Kwaliteit van het onderzoek Goede stijl Kwaliteit van het voorbereidende werk Goed uitdrukkingsvermogen 8

11 Welke opleiding... Alle wegen leiden naar het tolken- of vertalersberoep Hoewel voor dit beroep specifieke kennis en vaardigheden vereist zijn, bestaat er geen standaardtraject om tolk of vertaler te worden. Naast een perfecte beheersing van de moedertaal en een grondige kennis van een of meer vreemde talen, kan een technische, juridische, economische of wetenschappelijke specialisatie nuttig blijken, afhankelijk van de sector waarin men wil werken. Zo kan een Nederlandse ingenieur die verscheidene jaren in Spanje heeft gewerkt, op een gegeven moment besluiten bij zijn terugkeer in Nederland technisch vertaler te worden, mits hij over goede redactionele vaardigheden beschikt. Over het algemeen echter is bij aanstelling of inschrijving bij een vereniging van tolken en vertalers een universitair diploma vereist en worden tevens tests afgenomen om het niveau van de kandidaten te beoordelen. De universiteiten en de scholen voor tolken en vertalers (vier tot vijf jaar studie na het behalen van het middelbareschooldiploma of gelijkwaardig niveau) bieden beroepsgerichte opleidingen aan waar men zich de nodige knowhow en een werkmethode eigen kan maken. Deze opleidingen worden afgesloten met een doctoraal- of licentiaatdiploma, dan wel een HBO-diploma tolk/vertaler. Iedere andere universitaire opleiding met een zelfde duur (bv. een doctoraal economie of rechten) kan een goede basis vormen als men ten minste twee vreemde talen beheerst. In aanvulling daarop kan men zich vervolgens specialiseren in tolken of vertalen. Een studie of stage in het buitenland is voor vertalers ongetwijfeld een troef en is voor tolken onontbeerlijk. Het beroep van tolk en vertaler staat open voor mensen met een functiebeperking. Internationale organisaties zoals de Europese Gemeenschap hebben slechtziende en blinde tolken en slechtziende en slechthorende vertalers in dienst. 9 Voor nadere inlichtingen kunt u zich wenden tot de verenigingen van tolken en vertalers (zie lijst aan het eind van de brochure).

12 ... voor welk vak? Net als vele andere beroepen kan dat van tolk en vertaler worden uitgeoefend in de overheidssector (nationale of Europese overheid, internationale organisaties enz.), de particuliere sector (bedrijfsleven, vertaalbureaus enz.) en in het verenigingswezen. Tolken en vertalers kunnen in loondienst of als zelfstandige werkzaam zijn (in dit laatste geval spreekt men vaak van freelancers ). Bovendien komt het voor dat iemand zowel tolk als vertaler is. De facetten van het vertalersvak zijn velerlei: 10 all-round financieel-economisch juridisch technisch (medisch, wetenschappelijk, informatica,...) literair en niet te vergeten... ondertitels bij films reclame octrooien software en videospelletjes stripverhalen Internetsites enz. Ook revisie, nieuwe terreinen verkennen en projectbeheer maken vaak deel uit van het werk van een vertaler.

13 De conferentietolk ( 1 ) is in staat op drie manieren te tolken: consecutief tolken: de tolk maakt aantekeningen terwijl de spreker aan het woord is, en geeft het gesprokene vervolgens in de doeltaal weer. Deze wijze van tolken is tegenwoordig weliswaar veel minder courant dan simultaantolken, maar is voor sommige soorten vergaderingen nog steeds geschikt, met name wanneer er geen apparatuur aanwezig is (werklunches, bezoeken aan fabrieken of onderzoekcentra enz.); simultaantolken: de tolk werkt in een geluiddichte glazen cabine met ten minste één collega. De spreker praat in een microfoon; via een koptelefoon hoort de tolk wat er gezegd wordt en vertaalt dit vrijwel gelijktijdig. De aanwezigen in de zaal, die over een koptelefoon beschikken, kiezen dan het kanaal van de door hen gewenste taal; fluistertolken: dit is een vorm van simultaantolken, maar zonder apparatuur. De tolk fluistert in het oor van zijn toehoorders (noodzakelijkerwijs gering in aantal). De conferentietolk komt onder andere in actie bij: vergaderingen of conferenties ontmoetingen tussen staatshoofden en regeringsleiders handelsbesprekingen rechtszittingen 11 en niet te vergeten... Dankzij doventolken ten slotte kunnen ook doven en slechthorenden aan vergaderingen of discussies deelnemen. vertolking bij interviews op radio en televisie chatten op Internet videoconferenties enz. ( 1 ) Conferentietolk is een titel. Deze tolken werken niet alleen bij conferenties ; dankzij hun vakbekwaamheid zijn zij in alle denkbare situaties inzetbaar.

14 Tolken en vertalen: een gebruiksaanwijzing... Hoe vind ik een professionele vertaler? Kent u geen goede vertaler of kan niemand u er een aanbevelen, dan kunt u zich wenden tot een nationale of internationale vereniging van vertalers of een vereniging van oud-leerlingen van een school of universiteit. Die kunnen u de naam geven van een of meer personen die aan uw criteria beantwoorden (talencombinatie, vakgebied enz.). In Duitsland worden al kwaliteitsnormen toegepast (bv. DIN 2345), en de beroepsgroep in haar geheel is bezig zich te organiseren om beter te beantwoorden aan de behoeften van de vertalers en hun cliënten. Ook kunt u zich wenden tot een vertaalbureau, maar opgepast: het ene vertaalbureau is het andere niet! 12 Wat kan ikzelf doen om een goede vertaling te krijgen? Uitzonderingen daargelaten, is het raadzaam een professionele vertaler alleen naar zijn moedertaal te laten vertalen: ook al is hij in staat naar een andere taal te vertalen, dezelfde kwaliteit als een native speaker kan hij u niet garanderen. Verstrek alle referentiedocumenten die hij bij zijn werk nodig zou kunnen hebben: de kwaliteit van de vertaling gaat erop vooruit en de vertaler zal u alleen raadplegen als het nodig is. Documenten op hetzelfde vakgebied of glossaria kunnen zeer nuttig blijken. Geef de bestemming van de vertaling aan (ter informatie, voor publicatie, voor reclamedoeleinden enz.). Een vertaling die gepubliceerd zal worden, moet uiteraard aan hogere eisen voldoen en vergt ook meer werk van de vertaler. Daarom is het altijd wenselijk de vertaler te raadplegen wanneer u van plan bent een aanvankelijk alleen ter informatie gevraagde vertaling voor andere doeleinden te gebruiken. Laat de vertaler een voldoende lange termijn: bedenk dat u mogelijk niet zijn enige klant bent en dat hij geen 100 bladzijden in drie dagen kan vertalen... Het technische karakter van het document of de moeilijkheid van de brontaal moet ook in aanmerking worden genomen. Deel de vertaler uw op- en aanmerkingen mee. De kwaliteit van zijn volgende vertaling zal er alleen maar beter van worden!

15 Hoe vind ik een professionele tolk? Als u een conferentietolk kent, wendt u zich dan rechtstreeks tot hem: ook al kan hij u misschien niet zelf helpen omdat hij al verplichtingen heeft of niet de juiste talencombinatie heeft, hij kan u zeker een kundige collega aanbevelen. Kent u geen enkele tolk, dan kunt u zich wenden tot een nationale of internationale vereniging van conferentietolken. Die kan u de naam van een of meer personen geven die aan uw criteria beantwoorden. Er bestaan ook tolkenbureaus, maar opgepast: het ene tolkenbureau is het andere niet! Vervolgens onderhandelt u rechtstreeks met de tolken over de voorwaarden. Wat kan ikzelf voor de tolk doen om goed werk geleverd te krijgen? Geef duidelijk aan wat uw behoeften zijn en aarzel niet bij mensen van het vak te rade te gaan om te vragen hoe u daar het best in kunt voorzien. Verstrek van tevoren alle referentiedocumenten en alle nuttige informatie over de te behandelen onderwerpen. Een slecht geïnformeerde tolk kan geen goed werk leveren. Attendeer de deelnemers op de met het tolken samenhangende beperkingen, ongeacht de gekozen wijze van tolken: er moet voor een goede akoestiek gezorgd worden en de zaal moet goed zichtbaar zijn, het in hoog tempo aflezen van teksten moet worden vermeden en zo nodig moet worden gecontroleerd of de gebruikte technische apparatuur aan de normen ISO 2603 en ISO 4043 beantwoordt. 13 Doe een beroep op professionele tolken en vertalers: uw goede naam is ook afhankelijk van de kwaliteit van uw vertalingen en vertolkingen.

16 Vertaler: een beroep met toekomst! Ver achter ons ligt de tijd dat H. Hiëronymus de Bijbel met een ganzenveer vertaalde... Vandaag de dag is de computer het belangrijkste hulpmiddel van de vertaler. Gezien de stand van de techniek van het automatisch vertalen, vragen sommigen zich af of dit beroep niet achterhaald is en ten dode opgeschreven. Talen zijn echter dermate complex en subtiel dat het niet erg waarschijnlijk lijkt dat de machine de mens ooit kan vervangen. Dankzij de snelle groei van nieuwe technologieën heeft de vertaler echter de beschikking gekregen over waardevolle hulpmiddelen, zodat hij hoe langer hoe efficiënter wordt en sneller beter werk aflevert. De coördinatietaken en het teamwork, die het vertalersvak steeds meer kenmerken, worden eveneens eenvoudiger door de bundeling van kennis in netwerken. 14 De hulpmiddelen in het kort Terminologische gegevensbanken: Eurodicautom is hier een goed voorbeeld van. Deze zeer uitgebreide, door de terminologen van de Vertaaldienst van de Commissie opgezette databank, kan vrij op Internet worden geraadpleegd (http://europa.eu.int/eurodicautom/.). Automatisch vertalen: het betreft de ruwe vertaling van een document uit een brontaal in een doeltaal door middel van een samenstel van woordenboeken en taalkundige analyseprogramma's. Een automatische vertaling levert tijdwinst op maar vereist grote oplettendheid: het resultaat moet heel vaak herschreven en in ieder geval zorgvuldig herlezen en gecorrigeerd worden.

17 Vertaalgeheugen: dit systeem zoekt automatisch in een computergeheugen gedeelten van de te vertalen tekst en stelt een vertaling voor van de reeds vertaalde en in het geheugen opgeslagen segmenten. Aan de vertaler vervolgens de keuze deze over te nemen, te wijzigen of af te wijzen. Als hij dikwijls hetzelfde soort teksten vertaalt, is dit instrument erg nuttig. Internet: hoewel niet speciaal voor vertalers ontworpen, biedt het ongekende mogelijkheden voor terminologisch en documentair onderzoek. En de woordenboeken? Woordenboeken zijn voor de vertaler nog steeds van nut, zowel voor het opzoeken van termen als voor het controleren van zaken als spelling en dergelijke. Het gebruik van woordenboeken is veranderd nu er steeds meer op cd-rom verkrijgbaar zijn. Tolken en technologie Evenals de vertalers maken tolken dikwijls gebruik van Internet en diverse databases voor hun terminologisch en documentair onderzoek. Zij volgen de technologische ontwikkeling met grote belangstelling om zo nodig in hun beroep van de nieuwe mogelijkheden gebruik te kunnen maken. 15

18 Nuttige adressen International Federation of Translators: European Society for Translation Studies: Association internationale des interprètes de conférence: Nederlands Genootschap van Vertalers: Belgische Kamer van Vertalers, Tolken en Filologen: EU-sites 16 Eurodicautom: EUR-Lex (Gemeenschapsrecht on line): Europa (portaalsite van de Europese Unie): Vertaaldienst van de Commissie: SCIC (gemeenschappelijke tolken- en conferentiedienst), Europese Commissie:

19 17 Deze brochure werd in het Frans opgesteld door Josick van Dromme-Desvignes en Sonia Sornom-Aï, van de Vertaaldienst van de Europese Commissie, in samenwerking met Emma Santopinto en Ian Andersen, van de gemeenschappelijke tolken- en conferentiedienst van de Europese Commissie. Deze brochure werd vertaald in de tien andere officiële talen van de Europese Unie. Vertaling in het Nederlands: Rob van Merm. Foto's omslag: Nathalie Hodes, Fotoclub van de Europese Commissie, en Jean-Luc Peysen. Tekeningen: Angelo Angioni, Europees Parlement.

20 Europese Unie Tolken en vertalen: taal in actie Luxemburg: Bureau voor officiële publicaties der Europese Gemeenschappen blz. 14,8 x 21 cm ISBN

21 Los idiomas abren puertas Sprog åbner døre Sprachen öffnen Türen Oi glússew anoígoyn orízontew Languages open doors Les langues ouvrent des voies Le lingue aprono molte porte Talen openen deuren As línguas abrem portas Kielitaito avaa ovia Språk öppnar dörrar 16 4 HC NL-C BUREAU VOOR OFFICIËLE PUBLICATIES DER EUROPESE GEMEENSCHAPPEN L-2985 Luxembourg

Tolken en vertalen: Taal in actie. Europese Commissie

Tolken en vertalen: Taal in actie. Europese Commissie Tolken en vertalen: Taal in actie Europese Commissie Europe Direct helpt u antwoord te vinden op uw vragen over de Europese Unie Gratis nummer (*): 00 800 6 7 8 9 10 11 (*) Als u mobiel of in een telefooncel

Nadere informatie

TOLKENPROBLEEM. Finale Wiskunde A-lympiade 2003/2004

TOLKENPROBLEEM. Finale Wiskunde A-lympiade 2003/2004 TOLKENPROBLEEM Finale Wiskunde A-lympiade 2003/2004 De Europese tolkendienst in cijfers 450 tolken in vaste dienst 200 tot 300 freelance tolken per dag 2000 geaccrediteerde freelance tolken 50 vergaderingen

Nadere informatie

Uw Partner in Vertaaldiensten

Uw Partner in Vertaaldiensten Uw Partner in Vertaaldiensten Wat kan DaVinci Vertalingen voor u betekenen? DaVinci Vertalingen is een vooruitstrevend en internationaal opererend vertaalbureau dat voor het bedrijfsleven en overheden

Nadere informatie

Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers

Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers U zoekt een tolk of vertaler... a die exact verwoordt wat u wilt zeggen. a die de taal van uw doelgroep tot in de finesses beheerst. a die voor u klaarstaat

Nadere informatie

De brede dienstverlening van TVcN:

De brede dienstverlening van TVcN: De brede dienstverlening van TVcN: Tolkdienst per telefoon: direct of via reservering Tolkdienst op locatie: uw tolk is persoonlijk aanwezig Congrestolkdienst: iedereen wordt in elke taal gehoord en begrepen

Nadere informatie

Technische vertaling: accuraat en compleet

Technische vertaling: accuraat en compleet Technische vertaling: accuraat en compleet Bouwbestekken, installatievoorschriften, productbeschrijvingen, handleidingen: de vertaling van uw technische documenten laat u het liefst uitvoeren door vertalers

Nadere informatie

Master in het vertalen

Master in het vertalen BRUSSEL t Master in het vertalen Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Specialisten in juridisch

Specialisten in juridisch Specialisten in juridisch in juridisc vertaalwerk vertaalwerk JMS Textservice juridisch vertaalbureau drs J.M. Steur J.M. Steur b e ë d i g d v e r t a l e r Mgr. C. Veermanlaan 58 1131 KJ Volendam T 0299-351851

Nadere informatie

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren BRUSSEL t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Kom helder over kies voor de zekerheid van een professionele vertaler. De Zweedse Vereniging voor Beroepsvertalers

Kom helder over kies voor de zekerheid van een professionele vertaler. De Zweedse Vereniging voor Beroepsvertalers Kom helder over kies voor de zekerheid van een professionele vertaler Dobrý den! Guten Tag! Hola! Bonjour! Hej! Hello! Shalom! Maak de wereld begrijpelijker Men zegt wel dat de wereld krimpt. Dat betekent

Nadere informatie

De geglokaliseerde meertalige diensten van de Eurologos-kantoren op vier continenten.

De geglokaliseerde meertalige diensten van de Eurologos-kantoren op vier continenten. De geglokaliseerde meertalige diensten van de Eurologos-kantoren op vier continenten. Tien snelle antwoorden om de onklopbare prijs voor hun uitmuntendheid aan te tonen Eurologos-dochterondernemingen http://www.telos-ontarget.com

Nadere informatie

Uw vertaling van begin tot eind

Uw vertaling van begin tot eind Uw vertaling van begin tot eind Bij Concorde Group hebben we kwaliteit en flexibiliteit vanzelfsprekend hoog in het vaandel staan. Een vertaling moet precies aan uw wensen voldoen. Want een echt goede

Nadere informatie

T O L K E N. en kwestie van kwaliteit! Tolkwijzer voor opdrachtgevers

T O L K E N. en kwestie van kwaliteit! Tolkwijzer voor opdrachtgevers T O L K E N en kwestie van kwaliteit! Tolkwijzer voor opdrachtgevers U heeft een tolk nodig, maar u weet niets of weinig Tolken zorgen ervoor dat u elkaar verstaat! 2 van tolken af? Deze tolkwijzer helpt

Nadere informatie

NEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN TOLKEN EN VERTALERS

NEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN TOLKEN EN VERTALERS STARTERSDAG 2016 Waar begin ik met het opzetten van mijn eigen bedrijf? Hoe kom ik aan klanten? Moet ik mij specialiseren? Hoe werkt dat nou met die btw? Dit zijn allemaal vragen waar beginnende tolken

Nadere informatie

http://ecolore.leeds.ac.uk

http://ecolore.leeds.ac.uk (econtent Localisation Resources for Translator Training) http://ecolore.leeds.ac.uk econtent-lokalisatie Het is tegenwoordig digitale informatie wat de klok slaat. Alles wat op ons computerscherm verschijnt

Nadere informatie

Inhoud. Wie zijn wij? Onze diensten. Waarom ETN? Onze tarieven. Contact

Inhoud. Wie zijn wij? Onze diensten. Waarom ETN? Onze tarieven. Contact Inhoud Wie zijn wij? 3 Onze diensten Vertaling Lokalisatie Tolken Tolkmateriaal Vertaling-Copywriting Nalezen van Drukproeven Revisie/Correctie van Vertaalwerk Taalkundig Advies Beëdigde vertalingen Waarom

Nadere informatie

FAQs over meertaligheid en het leren van talen

FAQs over meertaligheid en het leren van talen EUROPESE COMMISSIE MEMO Brussel, 25 september 2012 FAQs over meertaligheid en het leren van talen IP/12/1005 Wat betekent "meertaligheid"? - Het vermogen meerdere talen te beheersen en te spreken; - Een

Nadere informatie

Vertalen voor een blind of slechtziend oog

Vertalen voor een blind of slechtziend oog Vertalen voor een blind of slechtziend oog Gent, 25 november 2014, Isabelle Bambust - De ontvangst van gerechtelijke documenten (uit andere landen) en de verschijning voor een (vreemde) rechter roepen

Nadere informatie

En de beste gratis online vertaalmachine is

En de beste gratis online vertaalmachine is En de beste gratis online vertaalmachine is Ja, de gratis vertaalmachine van Google is de bekendste. Maar is het ook de beste? En als je de kwaliteit niet vertrouwt, kun je daar dan als leek zelf iets

Nadere informatie

Interlingo Over treffende taal

Interlingo Over treffende taal Interlingo Over treffende taal Taal die bijdraagt aan uw succes Taal en cultuur zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Nationale gebruiken en gewoonten zijn voor u net zo belangrijk als correct taalgebruik.

Nadere informatie

Uw fashion-dna over de grens

Uw fashion-dna over de grens Uw fashion-dna over de grens Als internationaal fashionmerk bent u zich er als geen ander van bewust: uw merk heeft zijn eigen identiteit, zijn eigen DNA. Dat DNA straalt u overal en op ieder moment uit.

Nadere informatie

Taaltovenaar en puzzelaar

Taaltovenaar en puzzelaar Taaltovenaar en puzzelaar Een interview met Linda Broeder door Margriet Schouten In dit interview vertelt Linda Broeder over het beroep vertalen. Zij spreekt over uiteenlopende zaken, zoals de voor- en

Nadere informatie

De rol van de multinationale taaldienstenonderneming in dekwaliteitsproductie.

De rol van de multinationale taaldienstenonderneming in dekwaliteitsproductie. Lezing voor de studenten vertaling van HONIM www.honim.be Brussel 6 May 2002 De rol van de multinationale taaldienstenonderneming in dekwaliteitsproductie. De herlokalisatie van de productie van talen:

Nadere informatie

1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen

1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen 1. Soorten wetenschappelijke informatiebronnen Wanneer je als student in het hoger onderwijs de opdracht krijgt om te zoeken naar wetenschappelijke informatie heb je de keuze uit verschillende informatiebronnen.

Nadere informatie

EUROPEES BUREAU VOOR PERSONEELSSELECTIE (EPSO)

EUROPEES BUREAU VOOR PERSONEELSSELECTIE (EPSO) 17.11.2010 NL Publicatieblad van de Europese Unie C 312 A/1 V (Adviezen) BESTUURLIJKE PROCEDURES EUROPEES BUREAU VOOR PERSONEELSSELECTIE (EPSO) AANKONDIGING VAN ALGEMEEN VERGELIJKEND ONDERZOEK EPSO/AST/111/10

Nadere informatie

Een vertaalworkflow simuleren en evalueren. Departement Toegepaste Taalkunde Erasmushogeschool Brussel

Een vertaalworkflow simuleren en evalueren. Departement Toegepaste Taalkunde Erasmushogeschool Brussel Een vertaalworkflow simuleren en evalueren Departement Toegepaste Taalkunde Erasmushogeschool Brussel Wat? cursus (ver)taaltechnologie voor Masterjaar van keuzevak in 06-07 naar verplicht vak in 07-08

Nadere informatie

Do s & don t s van het tolken

Do s & don t s van het tolken Do s & don t s van het tolken Studiedag Pluriculturele Zorg Horen, zien, zwijgen, TOLKEN. Communicatie met anderstaligen in de gezondheidszorg, (g)een probleem?! 18 maart 2013 Kursaal Oostende 1. Wat is

Nadere informatie

Vertalen. Een kwestie van kwaliteit! Vertaalwijzer voor opdrachtgevers

Vertalen. Een kwestie van kwaliteit! Vertaalwijzer voor opdrachtgevers Vertalen Een kwestie van kwaliteit! Vertaalwijzer voor opdrachtgevers U wilt een vertaling laten maken, maar u weet niets of weinig van vertalen af? Deze vertaalwijzer helpt u op weg. Is er verschil tussen

Nadere informatie

Meertaligheid in het Europees Parlement: 'lost in translation?' [23-11-2007-14:23]

Meertaligheid in het Europees Parlement: 'lost in translation?' [23-11-2007-14:23] Meertaligheid in het Europees Parlement: 'lost in translation?' [23-11-2007-14:23] De EU bestaat uit 27 lidstaten, met inwoners met een verschillende linguïstieke en etnische achtergrond. De eenheid en

Nadere informatie

Tabel competentiereferentiesysteem

Tabel competentiereferentiesysteem Bijlage 3 bij het ministerieel besluit van tot wijziging van het ministerieel besluit van 28 december 2001 tot uitvoering van sommige bepalingen van het koninklijk besluit van 30 maart 2001 tot regeling

Nadere informatie

Extra proeven aanwerving op diploma generalist (Air Defence Control)

Extra proeven aanwerving op diploma generalist (Air Defence Control) Extra proeven aanwerving op diploma generalist (Air Defence Control) Individuele psychotechnische proeven officier Collectieve psychotechnische proeven officier Grondige kennis van de eerste landstaal

Nadere informatie

Duitse taal schrijfvaardigheid

Duitse taal schrijfvaardigheid Staatsexamen HAVO 2013 Duitse taal schrijfvaardigheid Tijdvak 1 Dinsdag 14 mei 09.00 11.00 uur College-examen schriftelijk Opgavenboekje HF-1004-s-13-1-o 1 Havo Duitse taal Schrijfvaardigheid 2013 Bijgaande

Nadere informatie

Oproep tot vrijwilligers

Oproep tot vrijwilligers Oproep tot vrijwilligers DoucheFLUX vzw stelt zinvolle activiteiten voor om de armen vooruit te helpen als een werkelijk maatschappelijke partij, om hen een gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen te

Nadere informatie

Zelfbeoordelingsinstrument Toetsing Tolken

Zelfbeoordelingsinstrument Toetsing Tolken Zelfbeoordelingsinstrument Toetsing Tolken - Gesprekstolken - Consecutief tolken - Vertaling à vue ten behoeve van het Register beëdigde tolken en vertalers (Rbtv) [In dit document wordt kortheidshalve

Nadere informatie

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT DE RAAD Brussel, 22 januari 2010 (OR. en) 2010/0801 (COD) PE-CONS 1/10 DROIPEN 6 COPEN 22 CODEC 41 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Initiatief voor

Nadere informatie

NEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN TOLKEN EN VERTALERS

NEDERLANDS GENOOTSCHAP VAN TOLKEN EN VERTALERS STARTERSDAG 2015 Waar begin ik met het opzetten van mijn eigen bedrijf? Hoe kom ik aan klanten? Moet ik mij specialiseren? Hoe werkt dat nou met die btw? Dit zijn allemaal vragen waar beginnende tolken

Nadere informatie

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

ANTWERPEN t. Master in het tolken. Faculteit Letteren ANTWERPEN t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

Vertaling Participant report Nederlands KA1-studentenmobiliteit mbo (VET)

Vertaling Participant report Nederlands KA1-studentenmobiliteit mbo (VET) Vertaling Participant report Nederlands KA1-studentenmobiliteit mbo (VET) Let op: Deze vertaling is bedoeld voor studenten die het participant report moeten invullen na terugkomst van de buitenlandstage/bpv.

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek ANTWERPEN t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Master in de journalistiek De master in de journalistiek vormt kritische journalisten die klaar zijn voor de arbeidsmarkt. De weloverwogen

Nadere informatie

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist op het gebied van werving & selectie en de

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure SECRETARIAAT-TALEN (3de graad TSO) Leerlingenprofiel Je bent 16 jaar en je kiest voor een studierichting in de 3de graad. Zou de richting TSO Secretariaat-Talen iets

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. Studie in verband met artikel 45, lid 2, van het statuut

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. Studie in verband met artikel 45, lid 2, van het statuut NL NL NL EUROPESE COMMISSIE Brussel, 1.2.2011 COM(2011) 42 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD Studie in verband met artikel 45, lid 2, van het statuut NL NL VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE

Nadere informatie

Tolken & vertalen voor. Europa. european union. union europeenne

Tolken & vertalen voor. Europa. european union. union europeenne Tolken & vertalen voor Europa european union union europeenne Wat is het Interinstitutioneel Comité voor vertalen en tolken? Het Interinstitutioneel Comité voor vertalen en tolken is het forum voor samenwerking

Nadere informatie

Common European Framework of Reference (CEFR)

Common European Framework of Reference (CEFR) Common European Framework of Reference (CEFR) Niveaus van taalvaardigheid volgens de Raad van Europa De doelstellingen van de algemene taaltrainingen omschrijven we volgens het Europese gemeenschappelijke

Nadere informatie

Stedelijke tolk- en vertaaldienst Antwerpen (STA)

Stedelijke tolk- en vertaaldienst Antwerpen (STA) Stedelijke tolk- en vertaaldienst Antwerpen (STA) ALGEMENE VOORWAARDEN Dienstverlening van STA STA fungeert hoofdzakelijk als makelaar bij de communicatie met anderstalige cliënten. - Tolken (mondeling)

Nadere informatie

Master in het vertalen

Master in het vertalen ANTWERPEN t Master in het vertalen Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders

Nadere informatie

De specialisatie tolk in strafzaken kan bij een volgende periode van inschrijving in het Rbtv worden vermeld, indien wordt aangetoond dat:

De specialisatie tolk in strafzaken kan bij een volgende periode van inschrijving in het Rbtv worden vermeld, indien wordt aangetoond dat: BIJLAGE 1 BIJ HET BESLUIT AANWIJZEN SPECIALISATIE Tolk in strafzaken Artikel 1 Als specialisatie wordt aangewezen de bekwaamheid tolk in strafzaken. De voorwaarden Artikel 2 De specialisatie tolk in strafzaken

Nadere informatie

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau

Vaardigheden. 1. Q1000 Spelling- en grammatica 2. Q1000 Nauwkeurigheid 3. Q1000 Typevaardigheid 4. Q1000 Engels taalniveau Vaardigheden Wat zijn vaardigheden? Vaardigheden geven aan waar iemand bedreven in is. Ze zijn meestal aan te leren. Voorbeelden van vaardigheden zijn typen en kennis van het Nederlands. Wat meet Q1000

Nadere informatie

talencentrum Het Talencentrum helpt u verder

talencentrum Het Talencentrum helpt u verder Het Talencentrum helpt u verder 1 Het Talencentrum Succesvol communiceren begint met taal. Of u nu naar een congres in Atlanta gaat, een vergadering hebt in Beijing, op stage gaat in Rio de Janeiro of

Nadere informatie

Vragen & Antwoorden EU aanbesteding Vertaaldiensten, ref.: COR/LEG/DM/NV 2012.19

Vragen & Antwoorden EU aanbesteding Vertaaldiensten, ref.: COR/LEG/DM/NV 2012.19 1. Om te voldoen dient de kandidaat min. 4 verschillende revisoren in vast dienstverband tewerk te stellen -> Moet dit 1 revisor zijn per doeltaal of mag er voor 1 doeltaal ook een revisor ontbreken? Wij

Nadere informatie

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau 2011 2014 Projectnummer 517575-LLP-1-2011-1-CH- ERASMUS-EMCR OVEREENKOMST NR. 2011-3648 / 001-001 Modularisering van meertalige en multiculturele academische communicatievaardigheden voor BA en MA niveau

Nadere informatie

Handleiding publiceren aanbesteding Fase 2, stap 2

Handleiding publiceren aanbesteding Fase 2, stap 2 September 2008 Dit is een uitgave van het Ministerie van OCW, Taskforce Gratis Schoolboeken 2008, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Taskforce Gratis Schoolboeken. Auteursrecht voorbehouden.

Nadere informatie

taal portfolio Checklist B1

taal portfolio Checklist B1 taal portfolio Checklist B1 Inhoud bladzijde 3 bladzijde 4 Vul eerst je naam in Checklist Zo gebruik je deze checklist Je kunt deze checklist op de computer invullen en daarna printen. Je kunt ook de checklist

Nadere informatie

identificeert de betekenis van woorden en de verbanden ertussen.

identificeert de betekenis van woorden en de verbanden ertussen. 1 Geschreven boodschappen verwerken neemt geschreven boodschappen door om inzicht te krijgen in de structuur en de inhoud. Hij identificeert de tekstsoort en vertaalproblemen zodat hij zijn vertaalstrategie

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 10 december 2003 (16.12) (OR. fr) 15598/03 FIN 577

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 10 december 2003 (16.12) (OR. fr) 15598/03 FIN 577 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 10 december 2003 (16.12) (OR. fr) 15598/03 FIN 577 VERTALING BRIEF van: de heer Juan Manuel FABRA VALLÉS, voorzitter van de Europese Rekenkamer d.d.: 28 november 2002

Nadere informatie

Directoraat-generaal Presidium Directoraat plenaire vergadering De directeur

Directoraat-generaal Presidium Directoraat plenaire vergadering De directeur Directoraat plenaire vergadering De directeur UITNODIGING TOT INSCHRIJVING Betreft: Ref.: Levering van uitgeversdiensten voor het aanvullen en bijwerken van de gegevensbank "Waarnemingspost" van het Europees

Nadere informatie

Het Gedeeld Farmaceutisch Dossier

Het Gedeeld Farmaceutisch Dossier Een nieuwe + voor uw gezondheid Het Gedeeld Farmaceutisch Dossier De apothekers investeren verder in de kwaliteit van de zorg en de veiligheid van de patiënten PERSBERICHT 25 februari 2014 Het Gedeeld

Nadere informatie

Medische vertaling: van onderzoek tot bijsluiter

Medische vertaling: van onderzoek tot bijsluiter Medische vertaling: van onderzoek tot bijsluiter Een medische vertaling is een complexe aangelegenheid. De cyclus die een geneesmiddel doorloopt van ontwikkeling tot productie kent vele fases. Elk van

Nadere informatie

Curriculum vitae. NILS VANBELLINGEN Steinentorstrasse 18/ 16 4051 Basel (Zwitserland) Tel.: + 41 79 912 3773 E-Mail: nilsvanbellingen@hotmail.

Curriculum vitae. NILS VANBELLINGEN Steinentorstrasse 18/ 16 4051 Basel (Zwitserland) Tel.: + 41 79 912 3773 E-Mail: nilsvanbellingen@hotmail. NILS VANBELLINGEN Steinentorstrasse 18/ 16 4051 Basel (Zwitserland) Tel.: + 41 79 912 3773 E-Mail: nilsvanbellingen@hotmail.com Curriculum vitae Persoonlijke gegevens Geburtsdatum 24 oktober 1979 Geburtsort

Nadere informatie

Master in de meertalige communicatie

Master in de meertalige communicatie BRUSSEL t Master in de meertalige communicatie Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als

Nadere informatie

Postgraduaat Conferentietolken Hogeschool-Universiteit Brussel 2013-2014

Postgraduaat Conferentietolken Hogeschool-Universiteit Brussel 2013-2014 Postgraduaat Conferentietolken Hogeschool-Universiteit Brussel 2013-2014 Doelgroep Het Postgraduaat Conferentietolken aan de HUB staat open voor houders van het diploma Master in het Tolken of een ander

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

Cochleaire implantatie bij volwassenen informatie voor werkgevers

Cochleaire implantatie bij volwassenen informatie voor werkgevers Cochleaire implantatie bij volwassenen informatie voor werkgevers Eén van uw werknemers/collega s is ernstig slechthorend. Op dit moment wordt door het CI-team VUmc beoordeeld of hij/zij baat zou kunnen

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 2015

Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 2015 Klanttevredenheidsonderzoek Bureau Wbtv 1 Juni 1 Doel van het onderzoek is het verkrijgen van inzicht in de huidige mate van tevredenheid van tolken en vertalers, afnemers van tolk- en vertaaldiensten

Nadere informatie

Master in de meertalige communicatie

Master in de meertalige communicatie ANTWERPEN t Master in de meertalige communicatie Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

Taalontwikkeling met Van Dale in het secundair onderwijs

Taalontwikkeling met Van Dale in het secundair onderwijs Taalontwikkeling met Van Dale in het secundair onderwijs Ik vind goede taalbeheersing belangrijk voor mijn leerlingen In het secundair onderwijs wordt veel aandacht besteed aan taalontwikkeling. Goede

Nadere informatie

Beste groep 8 leerling,

Beste groep 8 leerling, Beste groep 8 leerling, Je hebt ongetwijfeld van tweetalig onderwijs gehoord; een vorm van onderwijs waarbij meer dan 50% van de lessen in het Engels zijn. Op dit moment zijn er 120 scholen in Nederland

Nadere informatie

MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde

MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde MODERNE VREEMDE TALEN - ASO DUITS Het voorliggende pakket eindtermen beantwoordt aan de decretale situatie waarbij in de basisvorming in de derde graad ASO, Duits als tweede moderne vreemde taal kan worden

Nadere informatie

inschrijving gratis onderwijs Onderwijs problemen kleuterschool schoolplicht schoolagenda buitenschoolse activiteiten ouderverenigingen

inschrijving gratis onderwijs Onderwijs problemen kleuterschool schoolplicht schoolagenda buitenschoolse activiteiten ouderverenigingen problemen schoolagenda gratis onderwijs schoolplicht inschrijving kleuterschool buitenschoolse activiteiten ouderverenigingen Onderwijs In België zijn kinderen verplicht naar school te gaan van 6 tot 18

Nadere informatie

Latijn: iets voor jou?

Latijn: iets voor jou? : n j i t a L r o o v s iet jou? De Romeinen en wij Waar komen onze letters vandaan? Hoe komen we aan de namen van de maanden? De antwoorden op vele van deze vragen vind je vaak in het verleden bij de

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren?

Wie kan terecht in een centrum voor basiseducatie? Wat kan je er leren? basis educatie Wie niet goed kan lezen, schrijven en rekenen, is geen uitzondering. In ons land heeft meer dan half miljoen mensen er moeite mee. In een centrum voor basiseducatie kan je die achterstand

Nadere informatie

A D V I E S. over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER

A D V I E S. over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER Doc. nr. E2:90005C04 Brussel, 30.3.1999 MH/GVB/LC A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER (bekrachtigd door de Hoge Raad voor de Middenstand

Nadere informatie

[Klik hier om de titel in te voeren]

[Klik hier om de titel in te voeren] [Klik hier om de titel in te voeren] TIPS VOOR KANDIDATEN STAATSEXAMENS VO 2016 vmbo Pagina 1 van 10 Inhoudsopgave 1 Voorwoord 3 2 Algemene tips 4 2.1 Schriftelijke examens (centrale examens en schriftelijke

Nadere informatie

1. Wat voor werk wil ik doen?

1. Wat voor werk wil ik doen? Studiewijzer 1 Verken jezelf Het kiezen van een studie begint bij kijken naar jezelf. Als je studie aansluit op je eigenschappen en je interesses, dan zit je daar straks beter op je plek. De onderstaande

Nadere informatie

Kunstmatige intelligentie

Kunstmatige intelligentie Zullen computers ooit de menselijke taal begrijpen? Kunstmatige intelligentie 2014 Menno Mafait (http://mafait.org) 1 Al zo n zestig jaar zijn wetenschappers bezig met kunstmatige intelligentie, ook wel

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Stelt beleid vast voor inschrijving in het Register beëdigde tolken en vertalers:

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Stelt beleid vast voor inschrijving in het Register beëdigde tolken en vertalers: STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 17544 26 juni 2013 Besluit inschrijving Rbtv De Raad voor Rechtsbijstand, Gezien: Artikel 2, 3 en 4 van de Wet beëdigde

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek BRUSSEL t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook

Nadere informatie

13. De leerling leert strategieën te gebruiken bij het verwerven van informatie uit gesproken en geschreven Engelstalige teksten.

13. De leerling leert strategieën te gebruiken bij het verwerven van informatie uit gesproken en geschreven Engelstalige teksten. A. LEER EN TOETSPLAN Onderwerp: Leesvaardigheid 12, 13, 14, 17 geschreven Engelstalige teksten. 14. De leerling leert in Engelstalige schriftelijke en digitale bronnen informatie te zoeken, te ordenen

Nadere informatie

N Landmeters A05 Brussel, 29.9.2005 MH/BL/LC A D V I E S. over DE GELIJKWAARDIGHEID VAN DIPLOMA'S VOOR HET BEKOMEN VAN DE TITEL VAN LANDMETER-EXPERT

N Landmeters A05 Brussel, 29.9.2005 MH/BL/LC A D V I E S. over DE GELIJKWAARDIGHEID VAN DIPLOMA'S VOOR HET BEKOMEN VAN DE TITEL VAN LANDMETER-EXPERT N Landmeters A05 Brussel, 29.9.2005 MH/BL/LC A D V I E S over DE GELIJKWAARDIGHEID VAN DIPLOMA'S VOOR HET BEKOMEN VAN DE TITEL VAN LANDMETER-EXPERT (bekrachtigd door de Hoge Raad voor de Zelfstandigen

Nadere informatie

Examenplan 1.Overzicht

Examenplan 1.Overzicht Examenplan 1.Overzicht 1.1.Specifieke s Examenoverzicht opleiding: Coördinator Beveiliging Niveau 3 2 jaar Crebocode: 90550 Dossiercode: 22169 Dossierjaar: 2012 Leerweg: BOL Cohort: 2013-2015 Sector: Economie

Nadere informatie

Handleiding voor de leerling

Handleiding voor de leerling Handleiding voor de leerling Inhoudopgave Inleiding blz. 3 Hoe pak je het aan? blz. 4 Taken blz. 5 t/m 9 Invulblad taak 1 blz. 10 Invulblad hoofd- en deelvragen blz. 11 Plan van aanpak blz. 12 Logboek

Nadere informatie

TIPS VOOR KANDIDATEN EN. Versie 1.0 (concept), maart 2013 november 2012

TIPS VOOR KANDIDATEN EN. Versie 1.0 (concept), maart 2013 november 2012 TIPS VOOR KANDIDATEN EN OPLEIDERS STAATSEXAMENS STAATSEXAMENS VO Vmbo Versie 1.0 (concept), maart 2013 november 2012 Tips voor kandidaten staatsexamens 1 Inhoud Voorwoord... 3 Algemene tips... 4 Nederlandse

Nadere informatie

Register staat voor kwaliteit

Register staat voor kwaliteit Register staat voor kwaliteit Ingeschreven in het Rbtv. En dan? Contact Postadres: Raad voor Rechtsbijstand Bureau Wbtv Postbus 2349 5202 CH s-hertogenbosch Telefoon: 088-787 19 20 Bereikbaar van maandag

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1994 Nr. 266 15 (1965) Nr. 5 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1994 Nr. 266 A. TITEL Verdrag tot instelling van één Raad en één Commissie welke de Europese Gemeenschappen gemeen hebben, met

Nadere informatie

Status en gebruik van de Vlaams- beleidsverantwoordelijken

Status en gebruik van de Vlaams- beleidsverantwoordelijken Status en gebruik van de Vlaams- Belgische Gebarentaal in vergelijking met de situatie in andere Europese landen; (huidige) interesse vanwege beleidsverantwoordelijken Augustus 1998 Auteur: Myriam Vermeerbergen

Nadere informatie

(Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN

(Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN 26.10.2010 Publicatieblad van de Europese Unie L 280/1 I (Wetgevingshandelingen) RICHTLIJNEN RICHTLIJN 2010/64/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 20 oktober 2010 betreffende het recht op vertolking

Nadere informatie

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren

Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Vrije Universiteit - Studiekeuzegesprekken met scholieren Bijlage 3 Materiaal Workshop Studiekeuze (1,5 uur) werkboek voor leerlingen Centrum voor Studie en Loopbaan, Vrije Universiteit Amsterdam Inhoudsopgave

Nadere informatie

Activiteiten ter verbetering van de. maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op. een grotere integratie van (vroeg)doven

Activiteiten ter verbetering van de. maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op. een grotere integratie van (vroeg)doven Activiteiten ter verbetering van de maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op een grotere integratie van (vroeg)doven in de horende maatschappij: actieplan. April 1998 Auteurs

Nadere informatie

Kan een kind meer talen

Kan een kind meer talen Kan een kind meer talen...ook als het een auditieve of co Meertaligheid is geen oorzaak van taalstoornissen de één is er beter in dan de ander dat geldt ook voor kinderen met een zintuiglijke, communicatieve,

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad De leerling heeft in de 1ste en de 2de graad, de gelegenheid gehad zijn/haar interesses te ontdekken en heeft misschien al enig idee ontwikkeld over toekomstige werk- of studieplannen. Vaardigheden, inzet,

Nadere informatie

SAL/TM/001 - SALES COMMUNICATION ADVISER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL

SAL/TM/001 - SALES COMMUNICATION ADVISER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Functiedetail FUNCTIE : SAL/TM/001 - Sales Communication Adviser FUNCTIEFAMILIE : Retail AFDELING : Retail Job architecture VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Kwaliteit

Nadere informatie

Aan de slag met IMI 1. INLEIDING... 2 2. AAN DE SLAG... 2

Aan de slag met IMI 1. INLEIDING... 2 2. AAN DE SLAG... 2 Aan de slag met IMI 1. INLEIDING... 2 2. AAN DE SLAG... 2 2.1. WAT IS IMI?... 2 2.2. HOE WERKT IMI?... 3 2.3. TAALPROBLEMEN?... 3 2.4. WIE DOET WAT IN IMI?... 4 2.4.1. BEVOEGDE AUTORITEITEN... 4 2.4.2.

Nadere informatie

Op zoek naar geschikte kinderopvang. Onze tips voor u. Goede zorg voor uw naasten.

Op zoek naar geschikte kinderopvang. Onze tips voor u. Goede zorg voor uw naasten. Op zoek naar geschikte kinderopvang. Onze tips voor u. Goede zorg voor uw naasten. Welkom bij Care.com! Wij willen u graag helpen bij het vinden van de beste zorg voor uw kinderen. Dit doen wij enerzijds

Nadere informatie

Engels op topniveau. Cambridge Certificates voor alle leerlingen

Engels op topniveau. Cambridge Certificates voor alle leerlingen Engels op topniveau Cambridge Certificates voor alle leerlingen Waarom? De toename van het gebruik van het Engels in de wereld is een feit. Het is de taal van veel games en websites, van veel films, televisieseries

Nadere informatie

Leren parafraseren & synthetiseren

Leren parafraseren & synthetiseren Leren parafraseren & synthetiseren Inhoud 1. Standpunt / conclusie (vs) argumenten / onderzoek 2. Een samenhangend betoog schrijven 3. Verwijzen naar andere auteurs 4. Taal in wetenschappelijke teksten

Nadere informatie