THE BIG. data center BOOK

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "THE BIG. data center BOOK"

Transcriptie

1

2 THE BIG data center BOOK 3

3 Datacenter AMS-5 van Telecity Group 4 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 5

4 REALITY CHECK redactioneel Arnoud van Gemeren Ferry Waterkamp Eén pot nat Visies, trends en ontwikkelingen in informatiemanagement en -technologie Maak ze tot realiteit. Lees TITM. Het magazine voor no-nonsense IT- en informatiemanagers. TITM voluit: Tijdschrift IT Management is een magazine dat het karakter van zijn doelgroep perfect weerspiegelt. TITM is er voor leidinggevenden in de ict. Of u nu IT-manager, informatiemanager hoofd ict of nog anders genoemd wordt, u draagt verantwoordelijkheid voor de informatievoorziening en neemt dagelijks belangrijke beslissingen. U slaat de brug tussen de directie, de CIO of de CFO enerzijds en de ITorganisatie anderzijds. U bent dagelijks betrokken bij ict-projecten, maar hebt een open oog voor de bedrijfsstrategie. TITM is er voor leidinggevenden in de ict, zoals u. In TITM vindt u prikkelende columns, no-nonsense vakinformatie en boeiende interviews met opinion leaders of collega s bij andere organisaties. TITM verspilt uw tijd niet, maar is altijd to-the-point. Net als u. TITM volgt de belangrijke ontwikkelingen in ict en informatiemanagement over de volle breedte. Zo bent u altijd in no time up-to-date. TITM organiseert bovendien tal van events, zoals rondetafelsessies en studietrips, en biedt u de gelegenheid uw opinies en projectervaringen te publiceren. Wanneer u ook meer voor resultaten gaat dan voor loos gepraat, is TITM het blad voor u. Neem meteen een abonnement. Uw investering bedraagt slechts 75 euro per jaar. Welkom bij TITM! ICT Media BV Magistratenlaan MA 's-hertogenbosch T F Dit boek is voor een deel voortgekomen uit onvrede. Op het eerste gezicht een bijzonder uitgangspunt voor het maken van een boekwerk zoals dit, over ontwikkelingen op het gebied van datacenters en, daaraan verbonden, cloud computing. Wat heeft een gevoel van onvrede met deze onderwerpen te maken? Dat zit zo: tijdens interviews, rondetafelsessies en congressen die we de afgelopen jaren bezochten, viel het op dat door CIO s en IT-managers regelmatig werd gesproken over de machinekamer als het over het datacenter ging. Die vergelijking gaat prima op, maar was niet altijd positief bedoeld. Vaak was het uitgangspunt van deze uitspraak toch dat het datacenter niet meer zo heel relevant zou zijn, want immers geheel gestandaardiseerd. Daar kan de IT-organisatie de oorlog niet mee winnen, is een andere uitspraak die we mochten vernemen. We vonden dat we het hier niet bij mochten laten zitten. Immers, wie weleens rondloopt in een datacenter en zich eens laat informeren over de uitgangspunten voor ontwerp, bouw en beheer van zo n computerpaleis, weet dat we hier allerminst te maken hebben met een standaard omgeving. Is het datacenter goed beveiligd? Is het carrier-neutraal? Is het personeel goed opgeleid? Is de exploitant voldoende kapitaalkrachtig? Worden maatregelen voor disaster recovery terdege getest? Hoeveel energie gebruikt het datacenter? Standaard? Het is maar hoe je het bekijkt... Daar komt bij dat iedere wijziging in de machinekamer direct invloed heeft op de beschikbaarheid van de business, en om die beschikbaarheid draait het uiteindelijk allemaal. Of zoals Manager ICT Services Erwin van den Heuvel van het Universitair Medisch Centrum Utrecht het in het openingsinterview zo treffend formuleert: Een arts vraagt niet om een datacenter, maar de dienstverlening moet wel keihard doorgaan. En daar is die machinekamer toch echt cruciaal voor. Krimpende ICT-budgetten zouden een extra reden moeten zijn om met zorg naar de machinekamer te kijken. Waar de afgelopen jaren aan de IT-kant veel besparingen op de energierekening zijn gerealiseerd door onder andere het inzetten van energiezuinige servers en virtualisatie, is aan de facilitaire kant nog een hele wereld te winnen. In deze eerste editie van The big data center book komen dan ook de nodige methoden aan bod die kunnen helpen bij het realiseren van een kostenbesparing, zoals modulair bouwen, het strikt scheiden van de koude en warme luchtstromen en het toepassen van energiezuinige manieren om te koelen. Met name op het gebied van koeling blijken de verschillende tussen de diverse concepten en de besparingen die zijn te realiseren groot en is het zeker niet allemaal één pot nat. Sterker nog: een standaard ontbreekt volledig. Arnoud van Gemeren hoofdredacteur Ferry Waterkamp projectredacteur 7

5 Inhoudsopgave $ % naar Thema: Cloud computing De cloud is als deliverymodel niet meer weg te denken. Toch is cloud computing voor velen nog letterlijk een wolk van begrippen en concepten. Om onduidelijkheid weg te nemen, werkt het Nederlands Normalisatie-instituut aan een normering voor cloud computing. Aan IT-managers vervolgens de taak om te bepalen welke smaken cloud worden ingezet, wat de cloud gaat en welke invloed die keuzes hebben op de eigen architectuur en eventueel het eigen datacenter. 7 Redactioneel 11 Kort nieuws DATACENTER TRENDS 16 Interview Manager ICT Services Erwin van den Heuvel van het UMC Utrecht Ferry Waterkamp De dienstverlening moest keihard doorgaan 24 De derde mainport van Nederland Andries van Dijk en Michiel Peters Digitale infrastructuur van wereldformaat 28 Industrieterreinen in het digitale landschap Pim Bilderbeek Langzaam verplaatsen resources zich naar co-locatie, hosting of IaaS 31 NPR 5313 Jeffrey Gadellaa Praktijkrichtlijn zorgt voor eenduidige terminologie THEMA: CLOUD COMPUTING 38 Wat draaien we public en wat niet? Dick Schievels De richtlijnen liggen in de cloud verborgen 41 Clouddiensten dreigen architectuur te verstoren Martin van den Berg en Daan Rijsenbrij Geen cloud zonder architectuur 48 Stapsgewijs naar een private cloud Ferry Waterkamp Impact op fysieke infrastructuur vaak onderschat 51 Commissie NEN werkt aan normering voor cloud computing Alexandra Schless, Nan Zevenhek en Maurice van der Woude NPR De cloud als zwart gat Sytse van der Schaaf Infrastructuurplatformen oefenen grote aantrekkingskracht uit NETWERKEN 62 Connect the cloud Olav van Doorn Hoe breng je connectivity in lijn met de bedrijfsprocessen? 70 De rotondes van het internet Sytse van der Schaaf Netwerkvoorzieningen opwaarderen via internetexchanges 76 Software defined networking Sytse van der Schaaf Efficiënter gebruik en beheer netwerkapparatuur voornaamste drijfveren BEHEER 86 DCIM en de weg naar succes Henk van den Berg en Elvira Dragstra Datacenterinfrastructuurbeheer vraagt om afstemming 92 DCIM nieuwe stijl verweeft IT met facilitair beheer Ferry Waterkamp Een holistisch overzicht van het datacenter 95 Waardecreatie sterk afhankelijk van communicatie en wederzijds begrip Edward van Leent Samenwerking tussen business en datacenterpersoneel BEVEILIGING 104 Tips voor het beveiligen van datacenters Steven Dondorp, Fook Hwa Tan en Pascal Renckens Optimalisatie en inrichting datavloer 110 Security van data Koos Plegt Laat niets aan het toeval over 112 Terug naar de basis van beveiliging Henk van der Heijden Time Based Security ENERGIE 122 Synergie tussen facility manager en IT-manager belangrijk ingrediënt Wim Boone Energie-efficiëntie in het datacenter 130 De weg naar een lagere energierekening Dick Schievels Normen en waarden voor datacenters 135 Zeven energiebesparende tips voor IT-managers Dick Schievels Het spaarzaam managen van nullen en enen KOELING 142 CRAC en CRAH Dick Schievels De ins en outs van datacenterkoeling 148 Innovatieve concepten van Nederlandse bodem Dick Schievels Energiezuinig koelen van datacenters SERVERS & STORAGE 156 CIO s plukken vruchten van innovaties Jan Wiersma Serverprestaties in balans met de energieconsumptie 162 Beheergemak voornaamste drijfveer voor adoptie VDI Arnoud van Gemeren en Sytse van der Schaaf Consequenties voor datacenter staan nog niet overal op de kaart BIJDRAGEN VAN DE PARTNERS VAN THE BIG DATA CENTER BOOK 2013/ Alcadis, Alcatel-Lucent 46 BT 120 Colt 54 Dimension Data 68 eunetworks 36 Evoswitch 58 ICTroom 60 Interxion 126 KPN 72 RAM Infotechnology 116 Schleifenbauer 98 Schneider Electric 44 Tata Consultancy Services 14, 80 TelecityGroup 108 T-Systems 154 Verizon Enterprise Solutions ADVERTENTIE-INDEX 67 Alcadis 133 Alcatel-Lucent 168 BT 166 Colt 102, 160 CTAC 34 CSC 152 Dimension Data 146 eunetworks 140 Evoswitch 138 ICTroom 128 Interxion 118 IS Group 100 KPN 90 RAM Infotechnology 82 Salesforce.com 13 Schneider Electric 74 Schleifenbauer 20 T-Systems 34 Tata Consultancy Services 22 Verizon Enterprise Solutions 8 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 9

6 kort nieuws Average Sample Salaries by Market 2012 $US x It s the community! Sourcing is voor steeds meer organisaties een strategisch onderwerp, waarbij het draait om samenwerken met leveranciers, interne business units en complete bedrijfsketens. Als verantwoordelijke manager of sourcing professional wilt u daarom de nieuwste ontwikkelingen en best practices op het gebied van strategic sourcing niet missen. Outsource Magazine (OM) is al jaren een autoriteit op het gebied van sourcing: van IT tot finance en procurement. OM informeert, faciliteert discussies, deelt best practices, entertaint en vooral: is de thuisbasis van een levendige sourcing community! OM is er voor CIO s, informatiemanagers, demand- en supplymanagers, CFO, financieel managers en procurement offiers. Zij zien Outsource Magazine als de belangrijkste bron van informatie voor een van de meest actuele topics op het gebied van business, finance en IT: strategic sourcing. U toch ook? Want in samenwerking schuilt uw kracht: it s all in the community! Vraag vandaag nog uw abonnement aan via Of bel Datacentermarkt blijkt bestand tegen economische tegenwind De datacentermarkt blijkt behoorlijk bestand te zijn tegen de economische crisis. Halverwege dit jaar waren er wereldwijd bijna een half miljoen mensen werkzaam in en rond datacenters, een stijging van 13,8 procent ten opzichte van Het gemiddelde jaarsalaris steeg gemeten over een periode van twaalf maanden met 3,9 procent. Tot deze conclusies komt Datacenterpeople in een Salary Whitepaper. De Britse recruiter van datacenterpersoneel baseert zich daarbij op cijfers die DCD Intelligence in 2012 en 2013 heeft verzameld. De gesignaleerde stijging van het salaris wordt onder andere toegeschreven aan het gebrek aan goed gekwalificeerd personeel. Ruim 60 procent van de datacentereigenaren verwacht dan ook dat die schaarste de komende twaalf maanden een probleem gaat opleveren. Volgens de onderzoekers waren er begin dit jaar mensen werkzaam in en rond datacenters. Daarvan waren er werkzaam aan de IT-kant, terwijl werknemers waren belast met facilitair beheer. Hoewel er meer datacenterwerknemers werkzaam zijn aan de IT-kant, neemt het aantal facilitaire beheerders wel sneller toe, zo signaleert Datacenterpeople. Met een gemiddeld datacentersalaris van Amerikaanse dollars ligt de salariëring het hoogst in Noord- Amerika. West-Europa volgt op grote afstand met een gemiddeld jaarsalaris van dollar. In Nederland lag het gemiddelde jaarsalaris in 2012 op dollar (zie ook de grafiek). De gemiddelde jaarsalarissen zijn berekend op de salarissen van zowel C-level managers als afdelingshoofden, projectleiders en specialisten. Wie zich binnen het datacenter bezighoudt met het onroerend goed, mag volgens Datacenterpeople rekenen op veruit het hoogste salaris (wereldwijd gemiddeld dollar). Bijvoorbeeld netwerk-, IT- en applicatiebeheerder moeten met zo n dollar minder genoegen $US x ANZ USA Alpine UK Source: DCD Intelligence Canada nemen. Ook het aantal jaren dat iemand werkzaam is in de datacenterbranche, heeft volgens Datacenterpeople een grote invloed op het jaarsalaris. AMS-IX zet Amerikaanse dochter op De Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX) zorgde eerder dit jaar voor de nodige rumoer onder zijn leden met de aankondiging een internetknooppunt op te gaan zetten in de Verenigde Staten. De angst bestond dat door de overzeese expansie van de AMS-IX de Amerikaanse overheid de mogelijkheid zou krijgen om het verkeer van de Nederlandse leden af te tappen. Het bestuur van de AMS-IX heeft nu gekozen voor een structuur die de AMS-IX B.V. en de AMS-IX-vereniging tegen Amerikaanse wetgeving beschermt, zo staat in een persverklaring. De Amerikaanse entiteit wordt een volledige dochteronderneming van AMS-IX B.V., waarbij de twee bedrijven onafhankelijk van elkaar opereren. AMS-IX B.V. zal alleen fungeren als aandeelhouder. Geen van de medewerkers of executives die in Nederland werken, worden geplaatst in de Amerikaanse entiteit of andersom. Een dergelijke structuur dient ervoor te zorgen dat het Amerikaanse bedrijf geen bezit, zeggenschap of beheer heeft Japan 89.5 Netherlands Nordics Germany 79.2 RSA 72.7 Gulf States 72.6 Belgium 71.5 KSA Sinagpore Brazil 64.9 China 63.2 France 57.3 Russia 55.9 Turkey 54.3 Italy 53.3 Argentina 51.9 Spain Central America over de data of apparatuur van de AMS-IX B.V., zo staat in de persverklaring. Daarnaast geldt de Amerikaanse wetgeving, zoals de USA Patriot Act, niet voor buitenlandse entiteiten waarover de VS geen jurisdictie heeft. De USA Patriot Act is daarom niet van toepassing op de AMS-IX B.V. of de AMS-IX vereniging. Dataplace koelt servers met olie Het carrier-neutrale datacenter Dataplace heeft in augustus een proof of concept afgerond voor submerged koeling. Het nieuwe revolutionaire koelsysteem dat in Amerika is ontwikkeld, behaalt volgens Dataplace een verwachte PUE van 1,03 en zorgt voor een energiebesparing van 45 tot 85 procent ten opzichte van een traditioneel datacenter. Het concept bestaat uit grote horizontaal geplaatste koelbakken. Een koelbak wordt vervolgens gevuld met een elektrisch niet-geleidende minerale olie. In deze koelbak worden de servers vervolgens in een rechtopstaande positie gebracht en zodoende volledig ondergedompeld in deze vloeistof. De olie wordt rondgepompt in de bak, waardoor de warmtelast wordt afgevoerd, de olie op temperatuur blijft en tevens continu wordt gefilterd. Om gebruik te kunnen maken van 49.2 Mexico India Eastern Europe Het gemiddelde jaarsalaris (in dollars, x 1000) van personeel dat werkzaam is in en rond datacenters, uitgesplitst per land of regio. Peru & Chile 42.7 Colombia 11

7 Contents kort nieuws Eindelijk, een efficient-gerichte business case voor de DCIM waar u echt naar op zoek bent. Zes manieren waarop StruxureWare for Data Centers software de operationele- en energie-efficiency verbeterd. Servers ondergedompeld in niet-geleidende olie. bestaande servers dienen deze echter wel een aanpassing te ondergaan. Zo worden alle fans uit de server gehaald en wordt de processorkoeling gewijzigd omdat de aanwezige koelpasta op processoren oplost in de toegepaste olie. Het ombouwen van een server brengt echter ook voordelen met zich mee. Door het weghalen van de ventilatoren wordt een traditionele server gemiddeld al zo n 20 procent energiezuiniger. Ook wordt de levensduur van de server verlengd. Cloud neemt het datacenter over Het wereldwijde cloudverkeer zal in 2017 meer dan twee derde uitmaken van het totale datacenterverkeer. Waar de cloud in 2012 nog 1,2 zettabyte aan verkeer genereerde, zal dat in ,3 zettabyte zijn, zo blijkt uit de derde editie van de Cisco Global Cloud Index die in oktober werd gepubliceerd. Van dit verkeer zal 76 procent binnen het datacenter blijven. De samengestelde jaarlijkse groei van het cloudverkeer komt daarmee uit op 35 procent. Een logisch gevolg van de toename van het cloudverkeer is dat steeds minder werklast wordt verwerkt in een traditioneel datacenter. In 2012 werd 39 procent van de werklast verwerkt in de cloud en 61 procent in een traditioneel datacenter is het eerste jaar waarin het grootste deel van de werklast naar de cloud verschuift. 51 procent van de totale werklast zal in de cloud worden verwerkt, de rest op de traditionele manier. In 2017 zal bijna twee derde (63 procent) van de werklast verwerkt worden door clouddata centers en 37 procent in traditionele omgevingen. Cisco voorspelt ook dat het jaarlijkse totale wereldwijde datacenterverkeer zal verdriedubbelen tot een totaal van 7,7 zettabytes in Interessant is dat de grote meerderheid van het datacenterverkeer niet wordt veroorzaakt door eindgebruikers, maar door de werklasten binnen de datacenters en door iets wat voor individuele gebruikers vrijwel onzichtbaar is, namelijk cloud computing. Cisco voorspelt voor de periode dat ruwweg 76 procent van het datacenterverkeer binnen het datacenter blijft en voornamelijk wordt gegenereerd door opslag-, productie- en ontwikkeldata. Nog eens 7 procent zal worden gegenereerd tussen datacenters, voornamelijk door datareplicatie en software- en systeemupdates. Slechts de resterende 17 procent van het datacenterverkeer wordt veroorzaakt door eindgebruikers die de cloud benaderen voor surfen op het web, , videostreaming en door apparatuur die het Internet of Everything vormt. Bedrijven nemen data terug in huis Steeds meer bedrijven brengen hun waardevolle gegevens weer onder in eigen datacenters, zo blijkt uit de Oracle Next Generation Datacenter Index die begin dit jaar werd gepubliceerd en waarvoor 952 managers van grote organisaties werden ondervraagd. In 2012 was nog een duidelijke stijging te zien in de inzet van externe datacenters. Het aandeel respondenten met uitsluitend in-house datafaciliteiten was het afgelopen jaar gestegen van 45 procent naar 66 procent (Benelux van 51 naar 56 procent). Het aantal organisaties met een eigen datacenter steeg van 26 procent in 2011 naar 41 procent in 2012 (Benelux van 32,6 naar 34 procent). Ook het aantal respondenten met meerdere in-house datacenters steeg van 19 procent naar 25 procent (Benelux van 18,8 naar 22 procent). Volgens Quocirca, dat het onderzoek in opdracht van Oracle heeft uitgevoerd, is deze big data verschuiving van externe naar interne datacenters onder andere te verklaren door de toegenomen waarde van data voor het bedrijfsleven. Ook speelt mee dat het makkelijker is geworden om data te verplaatsen tussen publieke en private clouds. Het percentage organisaties dat aangaf de komende twaalf maanden op zoek te gaan naar een nieuw datacenter, steeg van 22 procent naar 26 procent (in de Benelux daalde dit percentage van 24 naar 20 procent). Dit suggereert dat bedrijven niet verwachten dat er snel een eind komt aan de huidige data-explosie. Energie-efficiënte beschikbaarheid Organisaties zijn gericht op het verlagen van hun kosten en energieverbruik, terwijl ze meer capaciteit nodig hebben. Datacenter- of facility managers moeten daarom de beschikbaarheid van systemen dusdanig beheren, dat het binnen de wetgeving past en voldoet aan de eisen en wensen op het gebied van OPEX. Om aan alle eisen te kunnen voldoen, heeft Schneider Electric StruxureWare for Data Centers software geïntroduceerd. Hiermee kunt u het monitoren van uw energieverbruik goed structureren en volledig automatiseren. Waardoor u altijd een compleet inzicht hebt in al uw datacenterfuncties. Alle informatie op ieder gewenst moment Onze datacenter infrastructure management (DCIM-)software geeft een compleet overzicht van uw infrastructuur. Of het nu op gebouwniveau is of serverniveau. Hierdoor kunt u de uptime van uw systemen monitoren en beschermen. En de effecten van verplaatsingen, veranderingen, uitbreidingen in het datacenter simuleren en analyseren, zodat u weet wat de kosten hiervan zijn, welke capaciteit u nodig heeft en wat de gevolgen voor het energieverbruik zijn. Op deze manier bent u er zeker van dat zowel IT als facility uw datacenter op ieder moment kunnen aanpassen aan veranderende behoeften. Terwijl het datacenter altijd beschikbaar blijft en energie-efficiënt is. Business-wise, Future-driven. How Data Centre Management Software Improves Planning and Cuts Operational Costs > Executive summary Monitor energie-index Identificeer buiten- Rapporteer energiewereldwijd sporige capaciteit verbruik en -kosten Informatie waarmee u goed op de hoogte bent van mogelijkheden of risico s in de energiemarkt. Toon PUE van uw gehele IT/facilities-omgeving Genereer real-time meetwaardes voor de effectiviteit van uw energieverbruik en tal van andere prestaties. Spoor niet-gebruikte of overbodige capaciteit op en bepaal welke apparaten kunnen worden uitgezet of elders kunnen worden gebruikt Doorbereken van energieverbruik Dankzij details over het energieverbruik kunt u de kosten voor het gebruik van het datacenter exact doorbereken aan de verschillende business units. Dowload uw gratis white paper en bekijk de tien realistische scenario s waar DCIM ertoe doet. U maakt kans op een ipad mini! Bezoek Key Code 40883p Verzamel, analyseer en rapporteer uw energiekosten en verbruik op macroof microniveau. Simuleer effecten van fouten in systemen Identificeer belangrijke IT-consequenties van energie-uitval en falen van koeling. Compleet inzicht in uw datacenter: > Visualiseer wijzigingen/capaciteitscenario s > Bekijk uw huidige PUE/DCiE en de gegevens uit het verleden > Behoud altijd de hoogste beschikbaarheid > Bekijk en beheer uw energieverbruik > Space en cage management in faciliteiten met meerdere huurders > Verbeter life-cycle services van planning tot onderhoud APC by Schneider Electric -producten, -oplossingen, en -diensten zijn integraal onderdeel van het IT-portfolio van Schneider Electric. 12 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 2013 Schneider Electric. All Rights Reserved. Schneider Electric, APC, StruxureWare, and Business-wise, Future-driven are trademarks owned by Schneider Electric Industries SAS or its affiliated companies. All other trademarks are the property of their respective owners _NL_C

8 partnerartikel TEKST: ALEXANDRA SCHLESS Op zoek naar een leverancier In 4 stappen naar een datacenter Een gebouw waarin servers in kasten staan, die continu voorzien worden van stroom en koeling en verbonden zijn met het internet. Droog beschouwd zijn dit de kenmerken van een datacenter. Maar als op deze plek bedrijfskritische data staat opgeslagen en wordt verwerkt, met de hoogste eisen aan continuïteit, connectiviteit en veiligheid, dan wordt het al een hele andere zaak. In de digitale economie van nu is het kiezen van de juiste partner cruciaal. De behoefte aan servercapaciteit en bandbreedte is de laatste jaren explosief gegroeid. Het is nauwelijks voor te stellen dat er anno 2013 in een uur tijd wereldwijd evenveel data wordt verstuurd over het internet als in het gehele jaar Het groeiende gebruik en de importantie van internet, de opkomst van mobiele devices en cloud computing zijn belangrijke factoren die deze enorme datastroom verklaren. De economie is in toenemende mate afhankelijk geworden van internet. Bij verdienmodellen als online retailing en online trading is internet zelfs een lifeline, maar ook alle andere bedrijven zijn in toenemende mate afhankelijk van het internet waar het bedrijfskritische applicaties betreft. Naast capaciteit en bandbreedte zijn dus connectiviteit en veiligheid belang rijke factoren. Een bedrijf wil bovendien kunnen rekenen op de eigen continuïteit. En op beheersbaarheid. Alles bij elkaar opgeteld wordt al snel duidelijk dat de IT-organisatie binnen een bedrijf complexer en gelaagder is dan vroeger. De datacenterstrategie van een organisatie heeft dan ook aan importantie gewonnen. Twee groepen Ruwweg zijn klantvragen met betrekking tot datacenterdiensten onder te verdelen in twee categorieën. De eerste groep bestaat uit bedrijven met een uitdaging die voortkomt uit beperkingen in de bestaande IT-infrastructuur. Een verouderde eigen datacenteromgeving bijvoorbeeld. Ook kunnen het compliance-vraagstukken zijn, toenemende eisen afkomstig uit de eigen bedrijvigheid, veranderende wet- en regelgeving en certificering. Het bedrijf overweegt dan alle mogelijke opties om de IT-functies weer toekomstbestendig te maken, waarbij ook de keuze tussen het in-house blijven uitvoeren van taken en uitbesteden aan de orde komt. Aangezien het vaak gaat om processen die niet tot de core business van het bedrijf behoren, is uitbesteden van datacenterdiensten aan een specialist doorgaans een aantrekkelijke optie. De tweede groep bestaat uit organisaties zonder of met beperkte legacy. Deze groep, waartoe start-ups en snel groeiende internetbedrijven behoren, kan ongehinderd door eerder gedane investeringen in IT-infrastructuur beslissingen nemen. Data hoeft voor hen absoluut niet per se op servers binnen de eigen muren te staan, zolang de oplossing maar aan hun eisen ten opzichte van connectiviteit, capaciteit en beveiliging voldoet. Ongeacht wat de uitgangssituatie is, doorloopt een bedrijf met een datacentervraagstuk doorgaans vier stappen bij het selecteren van de juiste partner. Zonder referenties moet je je als klant serieus afvragen of er wel sprake van een match is Stap 1 Eisenanalyse Zoals zo vaak bij de aanschaf van technologisch ingewikkelde zaken gaat men ook bij het selecteren van datacenterdiensten in eerste instantie uit van de kosten. Uiteraard schuilt hierin het gevaar, want ook in deze markt geldt immers dat alle waar zijn geld kost. De eerste vraag moet eigenlijk zijn: Wat heb ik nodig? Bij voorkeur wordt daarin een onderverdeling gemaakt in eisen en wensen. Op het gebied van connectiviteit bijvoorbeeld. Hoe ga ik mijn omgeving verbinden met de buitenwereld? Bij welk datacenter zijn de netwerkleveranciers van mijn voorkeur beschikbaar? Daarna verbreedt de blik zich idealiter naar het vereiste technische kwaliteitsniveau van een datacenteromgeving. Hoe bedrijfskritisch zijn de processen die in het datacenter draaien en hoe belangrijk is de beschikbaarheid van die omgeving? De keuze kan dan vallen op een hoger of juist lager kwaliteitsniveau. Stap 2 Operationele vergelijking Tot op dit moment is er nog sprake van een grote keuze aan leveranciers. Op het moment dat een klant al deze leveranciers operationeel met elkaar vergelijkt, wordt echter alles anders. Hier ga je naar de details kijken. Het is voorafgaand aan een beslissing nuttig om te weten hoeveel controle een leverancier heeft over haar eigen infrastructuur en op welke wijze deze infrastructuur beheerd en onderhouden wordt. Dat bepaalt namelijk of de garanties en afspraken die worden neergelegd, kunnen worden waargemaakt. En betreft het een datacenterspecialist? Dan weet je zeker dat alle resources van het bedrijf continu worden geïnvesteerd in de infrastructuur. Stap 3 Toekomstige groei Zoals al aangegeven in stap 1 speelt een kostenanalyse bij het selecteren van een datacenter een grote rol. Als organisatie maak je uiteraard afwegingen op basis van de eigen kosten, terwijl de financiële situatie van de leverancier ook van groot belang is. Is deze gezond genoeg en heeft het de mogelijkheden te blijven investeren in de toekomst van het bedrijf en haar klanten? En is de beoogde leverancier ook daadwerkelijk bezig met het financiële plaatje op langere termijn? Want belangrijk is dat een leverancier de groei van haar klant kan blijven faciliteren, met de eisen aan schaalbaarheid en flexibiliteit die daarbij horen. Stap 4 De juiste klik Bij stap 4 aangekomen komt het aan op de beslissende factor. Zoals altijd en overal geldt ook bij IT- en datacenterdiensten het credo mensen doen zaken met mensen. Is de leveranciersorganisatie in staat om te functioneren als het verlengstuk van de eigen IT-organisatie? Een kritiek punt, dat onder meer betrekking heeft op de wijze waarop de supportfunctie is ingericht en op de kennis en ervaring die aanwezig is in de organisatie. Veel bedrijven zijn op zoek naar de juiste klik en hechten waarde aan de vraag: met welke mensen doen wij zaken? Essentieel zijn daarbij de aanwezigheid van een trackrecord en referenties. Vraag naar de ervaringen van bedrijven die de stap al gemaakt hebben. De reputatie van het datacenter wordt daar immers door gedragen. Alle andere zaken kunnen nog zo rooskleurig lijken, maar zonder referenties moet je je serieus afvragen of er wel sprake van een match is. Alexandra Schless is Algemeen Directeur bij TelecityGroup Nederland. 14 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 15

9 datacenter trends TEKST: FERRY WATERKAMP FOTO ROELOF POT Manager ICT Services Erwin van den Heuvel van het UMC Utrecht: De dienstverlening moest keihard doorgaan Het Universitair Medisch Centrum Utrecht nam in november 2011 een nieuw primair datacenter in gebruik, zonder dat ook maar iemand hinder had ondervonden van de verhuizing van de IT-systemen, zo schetst Manager ICT Services Erwin van den Heuvel. Dat is misschien wel het mooiste wapenfeit, want de dienstverlening moet wel gewoon keihard doorgaan. Twee jaar later staat de medische instelling aan de vooravond van de verbouwing van het secundaire datacenter. Het liefst zou ik ons primaire datacenter kopiëren, maar dat kan niet. De bouw van een nieuw, primair datacenter en de aanstaande verbouwing van het secundaire datacenter maken deel uit van het omvangrijke UMC-programma Vernieuwing ICT-infrastructuur. Al voor 2005 zagen we een stijgende lijn in de vraag naar server- en storagecapaciteit en die trend was niet meer te stoppen, vertelt Erwin van den Heuvel, die als Manager ICT Services deel uitmaakt van het managementteam Directie Informatie Technologie van het UMC Utrecht. Er kwamen steeds meer digitale toepassingen, die vaak gebruikmaken van zware beeldbestanden. Zo ging ook het patiëntendossier digitaal, inclusief beeld. Nieuwe ruimte Het gevolg van de toenemende vraag naar ICT-voorzieningen was dat er steeds meer pizzadozen de computerruimtes werden binnengedragen. Om de toename van het aantal servers enigszins af te remmen, nam het UMC Utrecht omstreeks 2007 het besluit om de servers te virtualiseren. Dit bracht enige verlichting, maar al snel kwam het inzicht dat we het met de bestaande computerruimtes niet gingen redden. We voerden nog wel enkele noodgrepen uit, zoals waterkoeling in de racks om de servers koel te houden, maar die koeling zorgde weer voor een zwaardere vloerbelasting waar de vloer niet op was berekend. Ook de stroomtoevoer naar de datacenters en de uninterruptible power supplies (UPS en) hielden het niet meer. Samen met het bestuur is toen gekeken naar de mogelijkheden om een nieuwe ruimte te bouwen. Het geld daarvoor was echter niet zomaar beschikbaar en een datacenter is niet 16 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 17

10 datacenter trends iets waar een arts direct om vraagt, zo schetst Van den Heuvel de toenmalige situatie. We hebben toen besloten om een brede strategiestudie uit te laten voeren om aan de hand van interviews inzicht te krijgen in de functionele eisen van de business. Daaruit kun je dan afleiden wat de eisen zouden moeten zijn van de ICTvoorzieningen, maar ook van telecom. Zo werd door de ondervraagden één ding heel helder gesteld: telefonie moet te allen tijde beschikbaar zijn, ook als het netwerk uitvalt. Vuilverbrandingsoven De strategiestudie vormde de aanzet tot het UMC-programma Vernieuwing ICT-infrastructuur. Binnen dit programma werden vervolgens deelprojecten geformuleerd zoals het uitrollen van een ziekenhuisbreed Wifi-netwerk, de vernieuwing van de telecommunicatie-infrastructuur en de realisatie van een nieuw en duurzaam twin datacenter. De volgende stap was het bepalen wat er zou gebeuren met de twee bestaande computerruimtes van UMC Utrecht. Omwille van de redundantie We denken dat ons datacenter na zeven jaar weer uit de kosten is moest ook in de nieuwe situatie sprake zijn van twee datacenters. Een van de opties was om een van de data centers te plaatsen bij een commerciële aanbieder van datacenterdiensten. Maar dan zie je dat de verbindingskosten al snel enorm hoog oplopen. Ook is gekeken naar een samen werkingsverband met de Universiteit Utrecht. In deze optie zouden beide instellingen hun eigen datacenter bouwen, maar wel de taken van elkaar kunnen overnemen. Dit plan is uiteindelijk gestokt in de besluitvoering. Nadat de keuze was gemaakt voor twee datacenters op eigen terrein zoals ook in de oude situatie het geval kwam er een gouden tip binnen van een werknemer. Van den Heuvel: Hij had op de campus de ideale ruimte gevonden, pal naast onze eigen energiecentrale. Dit gebouw had ooit een bestemming als vuilverbrandingsoven en was de laatste jaren in gebruik bij de brandweer, maar was voor ons ideaal. Het bevindt zich in de buurt van alle voorzieningen en er lag al een goede verbinding naar het ziekenhuis waardoor we veel op kosten konden besparen. Ook kon het nieuw te bouwen datacenter gebruikmaken van de warmte- en koudeopslag die zich al in de energiecentrale bevond. Hoewel de ruimte ideaal was, leverde de bouw van het nieuwe datacenter ook nog wel enkele uitdagingen op. Zo moest een luchtdichte situatie worden gecreëerd in een pand dat oorspronkelijk was gebouwd voor de huisvesting van een vuilverbrandingsoven. Ook moest het aantal verdiepingen worden uitgebreid van een naar twee. Vrije koeling In de nieuwe situatie bevinden de UPS en en de generator zich in het energiegebouw. De datavloeren bevinden zich in het naastgelegen pand, met op het dak de installaties voor de koeling. Voor de koeling zijn we gekomen tot een oplossing die je nog niet veel in de markt ziet, verzekert Van den Heuvel. Gedurende het grootste gedeelte van het jaar wordt koude Het is lastig om partijen met verschillende inzichten bij elkaar te krijgen buitenlucht aangezogen en via twee luchtbehandelingskasten de ruimte in geblazen. De door de apparatuur opgewarmde lucht wordt via schoorstenen die bovenop de racks zijn geplaatst weer naar buiten afgevoerd. Bij dit proces gebruikt alleen de ventilator in de luchtbehandelingskast energie. Als er sprake is van een hoge luchtvochtigheid of luchtverontreiniging is de procedure iets anders: de ventilatiekleppen gaan dan dicht en de opgewarmde lucht van de datavloer wordt door een warmtewisselaar afgekoeld en direct weer terug op de vloer gebracht. Als de buitentemperatuur hoger is dan 25 C wordt de buitenlucht eerst afgekoeld met behulp van de warmte- en koudeopslag van de energiecentrale en vervolgens in het datacenter. Kostenbesparing De aanpak van UMC Utrecht heeft volgens Van den Heuvel meerdere voordelen. Zo is er voor de koeling geen verhoogde vloer nodig, maar nog belangrijker is de betere energieefficiëntie die kan worden gerealiseerd en de kostenbesparing die daaruit voorkomt. We denken dat door deze besparing ons datacenter na zeven jaar weer uit de kosten is. Met de leveranciers is de afspraak gemaakt dat de Power Usage Effectiveness (PUE) niet boven de 1,25 uit mag komen. Een PUE van 1,26 levert een boete op van euro, wat volgens Van den Heuvel overeenkomt met de kostenstijging. Naast de energie-efficiëntie draagt ook de modulariteit van het koelsysteem bij aan een zo laag mogelijke PUE. We staan nu niet vol te koelen, want dat is nog niet nodig. Als we een groeistap maken, kunnen we weer nieuwe units bijplaatsen. Ook onze UPS en die zijn uitgerust met een dynamisch vliegwiel en alleen aanslaan als het nodig is leveren een enorme besparing op. Sinds de oplevering van het primaire datacenter op 1 november 2011 zijn we altijd onder die 1,25 gebleven, constateert Van den Heuvel tevreden. Dit datacenter is nog altijd state-ofthe-art. Ik kom nog wel eens in data centers en hoor dan de verhalen hoe fantastisch het allemaal is en denk dan: nou, kom maar eens bij ons kijken. Het is naar mijn mening revolutionairder dan wat menig marktpartij oplevert. OVER UMC UTRECHT Het Universitair Medisch Centrum Utrecht is een van de grootste publieke zorginstellingen van Nederland en bestaat uit het Academisch Ziekenhuis Utrecht, het Wilhelmina Kinder - Ziekenhuis, het Centraal Militair Hospitaal en de Medische Faculteit van de Universiteit Utrecht. De in totaal medewerkers werken verspreid over twintig gebouwen. Deze gebouwen hebben een totale vloeropper vlakte van m 2. De zorginstelling telt duizend bedden en voert jaarlijks operaties per jaar uit. Dagelijks komen er 1450 patiënten voor poliklinische behandeling. Schuiven en puzzelen Voor het nieuwe secundaire datacenter zal het UMC Utrecht uit een ander vaatje moeten tappen. Van den Heuvel: Het liefst zou ik het primaire datacenter kopiëren, maar we hebben geen budget om weer nieuwbouw te realiseren. Dus moet een van de twee oude computerruimtes in het pand van het UMC worden verbouwd en daar hebben we te maken met een heel andere situatie. We kunnen daar bijvoorbeeld niet in de hoogte bouwen en zullen met andere oplossingen moeten komen om een lage PUE te realiseren. Een andere uitdaging is dat de secundaire ruimte in bedrijf zal worden verbouwd. Dat betekent veel schuiven en puzzelen, maar daar maak ik me niet zo druk om. We hebben bewezen dat we daar goed in zijn: het nieuwe datacenter hebben we in gebruik genomen zonder dat iemand er iets van heeft gemerkt. Dus je gaat systemen verplaatsen en ineens is alles operationeel en werkt alles vlekkeloos. Dat is vrij extreem, maar de dienstverlening gaat dan ook keihard door. Volgens Van den Heuvel is het succes voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de projectleider die het UMC Utrecht in de arm heeft genomen en aan een goede dialoog tussen alle partijen die meedoen. Het is lastig om partijen met verschillende inzichten zoals een bouwclub die geen kennis heeft van IT en een IT-club die geen kennis heeft van bouwen bij elkaar te krijgen. Die twee werelden hebben we bij elkaar gebracht door de projectleider IT bij te schakelen bij het bouwteam zodat je weet wat er op de werkvloer gebeurt. We hebben bovendien wekelijks overleg gevoerd met alle betrokken partijen zodat je altijd zicht hebt in de stand van zaken. Daardoor is er ook op tijd opgeleverd. Ferry Waterkamp is freelance journalist. 18 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 19

11 data is de toekomst! ZERO DISTANCE THE NEW PROXIMITY TO CUSTOMERS Weet vandaag wat klanten morgen willen: De analyse van real-time gegevens levert essentiële informatie op over het gedrag van uw klanten. Door middel van Big Data management, is een snelle analyse van data mogelijk, waardoor een onderneming snel kan reageren en meer kansen kan benutten. Dit betekent dat u gericht kunt werken aan de producten die uw klanten in de toekomst eisen.

12 advertorial Verizon: Cloud Control Verizon ontwikkelde met Verizon Cloud een platform dat uitgaat van de afnemer. Die krijgt naast ultieme beschikbaarheid, controleerbare performance en optimale veiligheid een grote mate van controle over zijn cloud. Het nieuwe platform heeft een geheel nieuw opgezette IaaS-architectuur die gebruikmaakt van een zeer compacte, op software gebaseerde structuur van zelfhelende redundante componenten. Het is die fouttolerante omgeving die het voor de gebruiker mogelijk maakt meer controle over de infrastructuur te hebben. Regelbare performance Het fundamentele idee achter Verizon Cloud, dat bestaat uit Verizon Cloud Compute en Verizon Cloud Storage, is om de afnemer meer in de driver s seat te zetten. Deze heeft bijvoorbeeld directe toegang tot extra rekenkracht en kan hogere performance reserveren voor storage en networking. Dat gebeurt allemaal vanaf een dashboard, de Cloud Manager, feitelijk een API voor elke virtuele machine die de applicatie performance van de gebruiker aanpast én zorgt voor correcte facturatie. De business kan dus zelf beslissen of en wanneer ze extra budget beschikbaar wil stellen om de performance van bijvoorbeeld applicaties met directe klantcontacten al dan niet tijdelijk te verhogen. Met de Cloud Manager kunnen ook virtuele machines worden gecreëerd, verwijderd of gemodificeerd. Voor het creëren van virtuele machines zijn templates beschikbaar, maar de gebruiker kan ook zelf de configuratie bepalen en eigen templates uploaden. Ook de gewenste rekenkracht, schijfruimte en performance kan op de eigen behoefte worden afgestemd. Het is zelfs mogelijk de karakteristieken van de virtuele machines lokaal te laten verschillen. Zo krijgt de vestiging of klantgroep elk zijn eigen performance toegewezen, precies afgestemd op de behoefte. Bring Your Own Network De stap naar de cloud plaatst menig IT-manager voor grote uitdagingen. Hoe verbindt hij zijn interne netwerk met de cloud zonder alle applicaties en netwerkapparatuur te moeten aanpassen? En werken zijn tools en procedures nog wel in de cloud? Het speciale nieuwe Layer 2 netwerk dat Verizon ontwikkelde, is het antwoord op al deze vragen: het zorgt dat de afnemer zonder problemen zijn netwerk, policy s, procedures en tools naar de cloud kan overbrengen. Veel aandacht schenkt Verizon aan security. Van de perimeter van een datacenter tot aan de meest geavanceerde toegangssystemen bovenin de stack is de Verizon Cloud een optimaal veilige omgeving. Bovendien weet de afnemer zijn omgeving ondersteund door het gehele Verizonnetwerk. Nieuw: Verizon Cloud Storage Organisaties zien zich geconfronteerd met een almaar groeiende hoeveel - heid data, die in een veilige, maar toegankelijke omgeving moet worden opgeslagen. De kosten van een eigen opslagomgeving en het beheer ervan worden steeds hoger. Verizon Cloud Storage biedt de toegankelijkheid en grip die nodig is om de groeiende behoefte aan dataopslag te het hoofd te kunnen bieden. Gemakkelijke en snelle toegang, moeiteloos op- en afschalen en kostenefficiency: het zijn voor veel organisaties erg aantrekkelijk voordelen van storage in de cloud. Die voordelen wegen echter niet op tegen de onzekerheid dat de data in de cloud niet veilig en niet altijd beschikbaar is. Begrijpelijk, want in dit informatietijdperk kan beschadiging, ontoegankelijkheid of verlies van data voor organisaties fatale gevolgen hebben. Met die wetenschap heeft De afnemer heeft volledige controle over hoe en waar de data wordt opgeslagen Verizon de manier waarop met data van afnemers wordt omgegaan en opgeslagen in de datacenters totaal veranderd. Cloud Control is ook hier het uitgangspunt: de afnemer heeft volledige controle over hoe en waar de data wordt opgeslagen. Selfservice Cloud Storage Ook bij Verizon Cloud Storage is de Cloud Manager het dashboard van de afnemer. Dat is gemakkelijk in het gebruik, biedt controle over en toegang tot selfservice cloud storage en geeft volledig inzicht in gebruik en performance. Dat maakt ook geautomatiseerde storage mogelijk. Met de Verizon Cloud Storage API kan de afnemer zijn eigen storageomgeving beheren, gebruiken, monitoren en erover rapporteren. Met de Open API kan elke taak worden geprogrammeerd. Dat betekent dat de gebruiker bestaande applicaties kan integreren en terugkerende taken kan automatiseren. En omdat de Verizon Cloud Storage API compatibel is met Amazon Web Services S3, kunnen er zelfs verbindingen worden gelegd naar andere clouds. De afnemer betaalt dezelfde prijs, op welke locatie hij de data ook opslaat. Verizon berekent geen kosten voor gebruikte bandbreedte voor data die de cloud binnenkomt of data die tussen Verizon Cloud Compute en Verizon Cloud Storage wordt uitgewisseld. Flexibele storagemogelijkheden Verizon Cloud Storage biedt optimale beschikbaarheid: de data is er als ze nodig is. Het volledig opnieuw ingerichte storageplatform doet voortdurend integriteitstests en voert automatische recovery uit bij storingen in disks, servers en netwerken. De nieuwe software en technologie zorgen bovendien voor redundantie tot op het niveau van dataobjecten. Verizon haalt echt alles uit de kast om de data van de cloudgebruiker optimaal veilig en beschikbaar te stellen. De dataobjecten worden opgeslagen in buckets. Bij elke nieuwe bucket kan de gebruiker kiezen uit twee mogelijkheden: lokaal redundant of geografisch redundant. In het eerste geval wordt de data bij binnenkomst in een van de datacenters opgesplitst in duizenden kleinere dataobjecten en verspreid over een groot aantal disks. De tweede optie is alleen mogelijk als er drie of meer Verizon Cloud Storage datacenters in een regio aanwezig zijn. In dat geval wordt de data verspreid opgeslagen in de drie afzonderlijke datacenters. Alle data versleuteld Verizon hanteert twee wijzen van encryptie: voor transport en voor opslag. Alle data wordt veilig in en uit Verizon Cloud Storage getransporteerd via een http-verbinding die met SSL is geëncrypteerd. Data die eenmaal is opgeslagen, wordt versleuteld met een Symmetric AES-256 bit cipher (Advanced Encryption Standard). Cloud Control Verizon zet de gebruiker aan het stuur. Dat is de belangrijkste constatering: de afnemer heeft de volledige controle over zijn cloud, over zijn data, netwerk en applicaties. Op de belangrijkste aspecten kan de gebruiker kiezen voor de best passende optie. Daarnaast biedt Verizon optimale beveiliging en beschikbaarheid in alle datacenters. Met Cloud Compute en Cloud Storage brengt Verizon cloud computing naar een hoger plan. 22 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 23

13 datacenter trends TEKST: ANDRIES VAN DIJK EN MICHIEL PETERS Digitale infrastructuur van wereldformaat Nederland heeft met de haven van Rotterdam en de luchthaven Schiphol twee mainports in huis die internationaal op topniveau meedoen. Het effect van die mainports is groot. Niet alleen door de directe werkgelegenheid die ze bieden, maar meer nog doordat het economische activiteiten en ondernemerschap aantrekt. Maar Nederland beschikt over nóg een mainport: de digitale infrastructuur die zich concentreert rondom de Amsterdam Internet Exchange, een knooppunt van wereldformaat. Iedere Nederlander kent de beelden van lossende containerschepen en vertrekkende vliegtuigen. Kenmerkend voor Rotterdam en Schiphol is dan ook dat het heel zichtbare mainports zijn. Nederlands derde mainport is echter vrijwel onzichtbaar, omdat de digitale infrastructuur waaruit hij bestaat zich onder de grond en in grote anonieme gebouwen bevindt. Toch is het een mainport van wereldformaat. Sterker nog: waar Rotterdam en Schiphol wereldwijd respectievelijk een elfde en veertiende plaats in nemen, staat de Amsterdam Internet Exchange op de eerste plaats in termen van aangesloten netwerken en neemt het de tweede positie in termen van traffic (gigabits per seconde) in. Het ecosysteem De digitale infrastructuur die de basis vormt voor de Amsterdam Internet Exchange bestaat uit twee poten: internetconnectiviteit en housing/hosting. In de eerste categorie vinden we drie soorten spelers. Ten eerste Internet Service Providers (ISP s) die eindgebruikers connectiviteit bieden met het internet. Iedere ISP vormt eigenlijk een netwerk op zichzelf. Maar omdat er internationaal duizenden van die netwerken zijn, is er ook interconnectiviteit nodig tussen die netwerken om ervoor te zorgen dat er één wereldwijd internet, oftewel een netwerk van netwerken, ontstaat. Die interconnectiviteit tussen netwerken vindt plaats op twee manieren: peering en transit. Onder peering verstaan we het uitwisselen van internetverkeer tussen twee gelijkwaardige netwerken. Technisch wordt dit gefaciliteerd door de tweede soort speler: Internet Exchanges. Een Internet Exchange maakt het mogelijk dat grote aantallen netwerken via peering met elkaar kunnen koppelen. Op de Amsterdam Internet Exchange zijn op dit moment bijvoorbeeld ruim zeshonderd netwerken met elkaar gekoppeld. De aangesloten netwerken doen dat vaak met gesloten beurs. Ze routeren het uitgaande verkeer van hun eindgebruikers naar andere netwerken en ontvangen van die andere netwerken inkomend verkeer dat ze routeren naar de bij hun aangesloten eindgebruikers. Een voordeel van peering via een lokale Internet Exchange is dat verkeer dat bestemd is voor een geografisch dichtbij gelegen netwerk, daar via een relatief snelle en goedkope route komt. Het alternatief voor peering is transit, het tegen betaling gebruikmaken van de diensten van één van de wereldwijde backbone-netwerken. Daarmee hebben we de derde soort speler geïdentificeerd: een beperkte groep grote wereldwijde spelers van Internet transit-providers en die voor dat doel uitgebreide wereldomvattende netwerken beheren. De meeste transitproviders (of tier-1 netwerken) zoals AT&T, Verizon en Sprint zijn Amerikaans. Binnen Europa is Deutsche Telecom (ICSS) een voorbeeld van een transit-provider. Housing en hosting Naast internetconnectiviteit bestaat de digitale infrastructuur uit housing en hosting. Het eerste is het aanbieden van (lege) rack-ruimte in een data- 24 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 25

14 datacenter trends center met alle faciliteiten die er bij horen zoals (nood)stroom, koeling, toegangsbeveiliging en brandbeveiliging. Klanten zetten hun eigen servers en storage in die rackruimte. Hosting gaat weer een stap verder en omvat het aanbieden van server- of storagecapaciteit die geleverd wordt vanuit een door de aanbieder geëxploiteerd datacenter. De totale Nederlandse markt van housing (colocatie) en hosting is volgens Gartner meer dan een miljard euro per jaar. De bloeiende housingmarkt bestaat uit verschillende soorten spelers met verschillende producten/diensten. De markt van wholesale colocation bestaat uit aanbieders zoals Consolidatie en schaalvergroting bepalen de komende jaren de datacentermarkt Digital Realty die grote aantallen vierkante meters datacenterruimte via langdurige leasecontracten aanbieden. Hiermee hoeven klanten zelf geen grote investeringen in een datacenter te doen en besteden ze ook het onderhoud aan de faciliteiten uit. De markt van retail colocation met spelers als Equinix, Telecity en Interxion biedt netwerk-neutrale datacenterruimte (waarbij dus grote aantallen netwerken aanwezig zijn om aan te koppelen), maar flexibeler qua contract en in kleinere hoeveelheden. Deze partijen hebben zelf grote datacenters of leasen ruimte bij een aanbieder van wholesale colocation. Een derde categorie spelers zijn de aanbieders van carrier-biased colocation. Deze partijen, zoals Level3, Colt en KPN, bieden zowel internetconnectiviteit als datacenterruimte. Naast deze onderverdeling in producten en diensten zijn er ook enorme verschillen in grootte van partijen. Aan de ene kant staan de grote internationale spelers die wereldwijd honderdduizenden vierkante meters colocatiecapaciteit exploiteren. Aan de andere kant zijn er de kleine lokale aanbieders die enkele honderden vierkante meters colocatieruimte exploiteren. Natuurlijk zijn er ook allerlei varianten die daar tussenin zitten. Diversiteit in de hosting-markt Producten en diensten binnen de hosting-sector variëren van het hosten en beheren van dedicated servers tot het aanbieden van virtuele servers volgens een Infrastructure-as-a- Service (IaaS) model. Dus met een pay-per-use kostenmodel, gedeelde resources (multi-tenant), zeer hoge flexibiliteit voor op- en afschalen (elke gewenste hoeveelheid op elk moment) en volledige automatisering van dat proces (on-demand self-service). Op de hosting-markt zijn verschillende typen spelers actief. Tot de cloud giants behoren partijen als Amazon, Microsoft en Google. Deze bieden een hoog gestandaardiseerd aanbod in enorme volumes. De enterprise hosters zoals HP en BT richten zich op hosting-contracten met grote ondernemingen en combineren dat vaak met andere diensten zoals integratie. Meer flexibiliteit in volumes bieden de mass market hosters zoals Leaseweb, maar ook deze hebben tienduizenden fysieke servers waarmee de markt wordt bediend. Ten slotte zijn er de kleine lokale hosting partijen die veel kleinere volumes bieden, maar zich onderscheiden door maatwerk en rechtstreeks contact met de klant. Internationale positie De digitale infrastructuur in Nederland behoort tot de top van de wereld. De Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX) is wereldwijd de grootste Internet Exchange in termen van aangesloten netwerken die daar peeren (612). Gemeten in aantal Gbs internetverkeer staan DE-CIX in Frankfurt en AMS-IX onbedreigd aan kop (www. euro-ix.net). Wanneer we kijken naar de aansluiting van eindgebruikers op het internet, zien we dat Nederland volgens Akamai wereldwijd op de vijfde plaats staat als het gaat om connectiesnelheid (Mbs). Op de colocatie markt doet Nederland in Europa mee in een kopgroep van vier: Londen, Frankfurt, Parijs en Amsterdam. De aantallen vierkante meters tier-1 colocatiecapaciteit zijn volgens CBRE-cijfers: Londen ( m 2 ), Frankfurt ( m 2 ), Parijs ( m 2 ) en Amsterdam ( m 2 ). Hierbij heeft Amsterdam in 2012 de hoogste groei (19.5 procent) gerealiseerd. De afstand van deze kopgroep van vier tot de rest daaronder is groot: op de vijfde plaats staat Madrid met m 2. De goede positie van Nederland en Amsterdam heeft een aantal redenen: Nederland en Amsterdam zijn zeer goed verbonden met het fysieke netwerk (zeekabels) en alle grote internet-carriers zijn hier aanwezig. AMS-IX realiseert een zeer lage latency (rond de 5 ms met de andere grote centra Londen, Frankfurt en Parijs), wat essentieel is voor veel bedrijven zoals in de financiële of gaming sector. De aanwezigheid van bedrijven trekt weer andere bedrijven aan, door de mogelijkheid om binnen het datacenter zelf een directe interconnect tot stand te brengen. Als een regio dus eenmaal een koppositie op het gebied van internetverkeer en datacenters heeft, brengt dat een zichzelf versterkend proces op gang. De energiekosten vormen een belangrijk deel van de exploitatiekosten van datacenters. Cijfers van Eurostat wijzen uit dat Nederland in 2012 een relatief gunstig tarief voor grootverbruikers had van 80.5 per mwh vergeleken met Londen (109.7 euro), Frankfurt (89.5 euro) en Parijs (80.9 euro). De beschikbaarheid van het aantal Megawatt en de continuïteit van de elektriciteitsvoorziening is zonder meer gunstig. Nederland is een centraal gelegen land dat een neutrale positie inneemt ten opzichte van andere landen die veel groter zijn. Dat maakt Nederland zeer geschikt als plaats om te peeren tussen netwerken uit grote andere landen. Nederland heeft een stabiel politiek klimaat en een economie die gericht is op internationale handel. Wat betreft wet- en regelgeving was Nederland relatief vroeg met wetgeving over netneutraliteit. Het fundament voor groei De digitale infrastructuur in Nederland is de basis voor een aantal groeisectoren zoals e-commerce, digitale media, online advertising, cloud en gaming. Al die sectoren laten een sterke groei zien en dragen bij aan de Nederlandse economie. Belangrijke technologietrends zoals Big Data, cloud en The Internet of Things blijven de komende jaren zorgen voor een steeds grotere vraag naar digitale infrastructuur. Niets wijst erop dat de groei afvlakt en dat de digitale revolutie ten einde komt. Integendeel, onderzoek van Cisco wijst op een groei van het totale internetverkeer met 23 procent per jaar en een groei van de datacenter-workloads met gemiddeld 20 procent per jaar. De industrialisering van het datacenter gaat de komende jaren verder door met hoge elektrische vermogens per vierkante meter. Bedrijven die voor grote investeringen in hun eigen datacenter komen te staan, kiezen daardoor vaker voor gebruik van een commercieel datacenter dat kan profiteren van schaalvoordelen. Consolidatie en schaalvergroting bepalen de komende jaren de datacentermarkt. Conclusie De digitale infrastructuur in Nederland is een grotendeels onzichtbare sector, maar wel één die wereldwijd in de kopgroep meedoet. Veel factoren die Nederland aantrekkelijk maken, zijn structureel. Daarnaast profiteert Nederland van het vliegwieleffect: als er op een bepaalde plaats een kritische massa aan Internet Exchange en datacentercapaciteit ontstaat waar netwerken en contentproviders zich vestigen, dan trekt dat weer andere netwerken en contentproviders aan. Nederland, en met name de regio Amsterdam, bevindt zich in die fase. Daar tegenover staat dat de lokale markt hier al sterk ontwikkeld is in vergelijking tot andere gebieden in de wereld met grote bevolkingspopulaties. Hoe dat op lange termijn uitpakt, is nu nog niet in te schatten, maar de komende jaren komt de koppositie van Nederland nog niet in gevaar. De uitdaging voor bedrijfsleven en overheid is om blijvend de voorwaarden te scheppen waaronder deze sector kan bloeien. Andries van Dijk en Michiel Peters zijn senior manager bij Deloitte Consulting. 26 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 27

15 datacenter trends TEKST: PIM BILDERBEEK Diensteneconomie afhankelijk van digitale verkeersknooppunten Datacenters: industrieterreinen in het digitale landschap Data, het is de nieuwe grondstof van de commerciële en niet-commerciële diensten economie. Alle data wordt in datacenters verwerkt, opgeslagen en doorgeleverd. Waar vroeger de drukpers van papier en inkt kranten drukte, worden nu in het datacenter bits tot online nieuws verwerkt, opgeslagen en ter distributie aangeboden. Waar je vroeger met een collega bij de koffieautomaat het laatste nieuws besprak, deel je dat nu met de hele wereld via de datacentersvan Facebook. Waar de offline en de online economie steeds hechter verstrengeld raken, zijn data centers de nieuwe industrieterreinen in het digitale landschap. En die industrieterreinen zijn afhankelijk van digitale verkeersknooppunten. Nederland staat zijn mannetje in de wereld van verkeersknooppunten, zowel offline als online. Neem Rotterdam, een van de grootste havens ter wereld. In 2012 werden er 442 miljoen ton goederen overgeslagen, een groei van 1,2 procent vergeleken met het jaar daarvoor. Daarmee staat Rotterdam in de top vijf havens wereldwijd. Ook deed recent het grootste containerschip ter wereld, de Maersk McKinney Moller, Rotterdam aan als eerste Europese haven. In Amsterdam bevindt zich de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX), een van de grootste internetknooppunten ter wereld. De AMS-IX verstouwde in ,1 exabyte aan data, een groei van 43 procent. Daarmee laat de AMS-IX alleen de Duitse exchange DE-CIX aan zich voorbijgaan. Vorig jaar verwelkomde de AMS-IX de eerste 100GE-klant. Connectiviteit De aanwezigheid van een internetknooppunt als de AMS-IX is een van de redenen dat de Nederlandse datacenterindustrie groeit als kool. Volgens het laatste kwartaalrapport van CBRE verslaat Amsterdam zowel London als Frankfurt wanneer connectiviteit het doorslaggevende criterium is. Niet alleen Amsterdam profiteert van de aanwezigheid van AMS-IX. Zo heeft Google bijvoorbeeld een datacenter van Telehouse in Groningen in zijn geheel gehuurd. Via de Nederlandse digitale snelweg is de AMS-IX en de rest van de wereld niet ver weg. Met de groei van cloud computing, mobiel internet, en het Internet of Things zal het belang van connectiviteit voor datacenters alleen nog maar toenemen. Telecommunicatie-infrastructuur, zoals hierboven beschreven, is de onderste van een viertal lagen waaruit datacenters opgebouwd zijn: 1. Telecommunicatie-infrastructuur 2. Datacenter-infrastructuur 3. Fysieke computer-infrastructuur 4. Virtuele computer-infrastructuur Datacenter-infrastructuur Hieronder vallen onder andere housing, energie, koeling, bekabeling en racks. In de datacenter-infrastructuurlaag zien we de volgende trends: Toenemend gebruik van software voor datacenter-infrastructuur management (DCIM) die het beheer van datacenteractiva automatiseert en vereenvoudigt. Voortschrijdende modularisering waarbij infrastructuur-componenten binnen grotere modules geïntegreerd worden. Minder is meer: met een kleiner oppervlak, minder kabels en minder energie meer rekenkracht en koeling kunnen leveren. Toenemende industrialisatie van de bedrijfstak die datacenter-infrastructuur levert waardoor sneller en met minder personeel meer datacenters opgeleverd kunnen worden. Fysieke computerinfrastructuur Hieronder vallen onder andere servers, opslag, firewalls en lokale netwerken. In de fysieke computerinfrastructuurlaag zien we de volgende trends: Gedreven door de wens om sneller en eenvoudiger IT-resources in te kunnen zetten vindt er een toenemende convergentie plaats van servers, opslag en netwerken. Geïntegreerde systemen en software-appliances zijn voorbeelden van systemen waarbij de gehele fysieke computer-infrastructuur onder een enkel rack valt. 28 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 29

16 datacenter trends TEKST: JEFFREY GADELLAA Een toename van Big Data en cloud computing zorgt voor een voortdurende schaalvergroting van de fysieke infrastructuur tot zogenaamde hyperscale infrastructuren van duizenden gedistribueerde servers. Bedrijven als Google en Facebook die hyperscale datacenters bouwen, gebruiken steeds meer merkloze standaard server-, opslag- en netwerkhardware die ze zelf aanpassen aan hun behoeftes. Virtuele computerinfrastructuur Hieronder vallen onder andere hypervisors voor servers, opslag en netwerken maar ook voor het hele datacenter, het zogenaamde software defined datacenter. In de virtuele computerinfrastructuurlaag zien we de volgende trends: Automatisering van de automatisering neemt toe: er zijn steeds minder datacenter-medewerkers nodig om het geheel draaiende te houden. Een groeiende vraag naar Softwareas-a-Service (SaaS), Platform-as-a- Service (PaaS) en Infrastructure-asa-Service (IaaS) versnelt het virtualisatieproces. In toenemende mate kunnen workloads binnen en tussen datacenters verplaatst worden zonder dat de dienstverlening hier hinder van ondervindt. Er is een sterke opkomst van open source cloud-software zoals OpenStack en OpenFlow. Consolidatie en integratie De bouwstenen binnen de hierboven genoemde vier lagen komen langzaam samen en vormen grotere blokken. Door middel van software defined network -technologie worden functies en netwerken voor telecommunicatienetwerken in toenemende mate gevirtualiseerd. In de datacenter-infrastructuurlaag worden modulaire systemen geleverd met energie, koeling, bekabeling en racks in één enkele container. In de fysieke computer-infrastructuurlaag ontstaan geïntegreerde systemen met servers, opslag en netwerken in één enkel rack, de zogenaamde converged infrastructure. In de virtuele infrastructuurlaag worden virtuele machines steeds mobieler (mobiliteit tussen datacenters) en wordt het datacenter in toenemende mate als één ZELF DOEN OF LATEN DOEN Waar vroeger veel bedrijven hun eigen datacenter hadden, vindt er nu een verschuiving plaats van bedrijfsdatacenters naar commerciële datacenters. Langzaam verplaatsen IT-resources zich van on premise, naar co-locatie, hosting of IaaS-omgeving. Een recent onderzoek van het Uptime Institute geeft aan dat wereldwijd 63 procent van de onderzochte commerciële datacenters hun budget hebben zien groeien vergeleken met slechts 25 procent van de bedrijfsdatacenters. Langzaam verplaatsen IT-resources zich van on premise, naar co-locatie, hosting of IaaS-omgeving groot geheel van virtuele machines, opslag en netwerken gedirigeerd. Wanneer in het virtuele datacenter van de toekomst een virtuele machine niet langer gebonden is aan een fysieke locatie en server in het datacenter, betekent dit ook dat voeding en koeling binnen een datacenter dynamisch moeten worden geïnformeerd over virtuele machine- en workload-mobiliteit om efficiëntie en uiteindelijk lagere energiekosten te bereiken. Datacenter infrastructure management (DCIM) software zal dan ook in toenemende mate management informatie leveren aan server- en cloud-managementsoftware. Maar ook over de lagen heen vindt consolidatie plaats. Zo worden er datacentercontainers inclusief converged infrastructuur geleverd. Onder andere Microsoft bouwt modulaire datacenters op basis van dit principe. Een van de belangrijkste voordelen van deze modulaire aanpak is dat CAPEX meer afgestemd kan worden op OPEX. Wanneer de vraag naar rekenkracht stijgt, kan een nieuwe module gemakkelijk worden binnengereden en aangesloten. Specialisatie Niet elk datacenter zal op dezelfde manier evolueren. Op laag een (tele- communicatie) en laag twee (datacenter-infrastructuur) zijn de verschillen door de invloed van de cloud niet zo groot. Met name op laag drie (fysieke computer-infrastructuur) en vier (virtuele computer-infrastructuur) vindt er specialisatie plaats. Hier kunnen we drie verschillende types cloud onderscheiden: De consumer cloud. Dit is de cloud waarin consumenten geen recht hebben op privacy, waar geen SLA s geboden worden en waar infrastructuur gedeeld wordt. Datacenters gebruiken op maat ontwikkelde hardware, omdat binnen de schaal waarop zij werken er geen standaard oplossingen voorhanden zijn. De customer cloud. In deze cloud betalen consumenten voor diensten en krijgen ze een bepaald niveau van dienstverlening gegarandeerd. Deze cloud is gebouwd op converged infrastructuur. Online banking is een goed voorbeeld van een customer cloud. De business cloud. In deze cloud krijgen bedrijven gegarandeerde diensten die compliant zijn met de geldende regelgeving, conform opgestelde SLA s. InterCloud In de toekomst, als cloud computing gemeengoed is en datacenters daadwerkelijk de nieuwe industrieterreinen in het digitale landschap geworden zijn, zal er een wereldwijde datacenter grid zijn ontstaan. En net als het internet een netwerk van computernetwerken is, is de InterCloud dan een cloud van clouds. De vorming van deze Inter- Cloud is recent weer een stapje dichterbij gekomen met het initiatief van de Deutsche Börse die volgend jaar computerkracht gaat verhandelen. Volgens Deutsche Börse moet het net zo gemakkelijk worden om computerkracht in te kopen als het kopen van olie of elektriciteit. Die marktplaats van de Deutsche Börse draait op een cloud in een datacenter. En daarmee zijn we weer terug bij het begin: data is de nieuwe grondstof en datacenters vormen de nieuwe fabrieksterreinen in het digitale landschap. Pim Bilderbeek is partner en Principal Analyst bij The METISfiles. NPR 5313 Praktijkrichtlijn Computerruimten en datacenters zorgt voor eenduidige terminologie Computerruimten en datacenters vervullen een cruciale rol in de keten van communicatie. Juist doordat deze cruciale rol vaak op één of meerdere locaties is weggelegd is het van belang te komen tot eenduidige afspraken. De NPR 5313 geeft een handreiking voor de planning en oplevering van computerruimten en datacenters. In 2006 is NEN een onderzoek gestart naar de mogelijkheden tot normontwikkeling rondom computerruimte en datacenters. Nadat verschillende belanghebbende partijen besloten hieraan deel te nemen, was de oprichting van de Nederlandse normcommissie Computerruimte en datacenters (NC381888) een feit. Een normcommissie bestaat uit leden vanuit zowel publieke als private instanties. Zijn komen tot consensus over bijvoorbeeld begrippen en definities, maar ook over andere relevante zaken zoals proces en techniek. Informatieafspraak In het normalisatieproces worden een aantal keuzes gemaakt ten aanzien van de doelstelling en de positionering ten opzichte van reeds bestaande ontwikkelingen. De normcommissie Computerruimte en datacenters is uiteindelijk tot het besluit gekomen om een Nederlandse praktijkrichtlijn (NPR) te ontwikkelingen, die in tegenstelling tot een Nederlandse Norm meer een advies betreft dan een eisenstellende afspraak. Een NPR is een praktische uitwerking van een norm. Bijvoorbeeld toelichtingen op normen, constructieve mogelijkheden, werkmethoden en fabricagegegevens. Kortom, een praktisch handvat. Overheden en marktpartijen kunnen verwijzen naar Nederlandse parktijkricht lijnen en deze bindend verklaren. Programma van Eisen Praktisch biedt de NPR 5313 Computerruimte en datacenters, zoals deze formeel wordt beschreven, hulp bij het specificeren, ontwerpen, aanbieden en opleveren van een computerruimte of datacenter. De NPR 5313 kan worden gebruikt bij zowel projecten voor het aanpassen van een bestaande computerruimte of een bestaand datacenter als bij projecten voor een nieuw te bouwen en in te richten computerruimte of datacenter. De NPR 5313 verschaft de beheerder van een computerruimte of datacenter eenduidige terminologie, die hij kan gebruiken om zijn ambities en wensen kenbaar te maken en te vertalen in een Programma van Eisen. Een voorbeeldindeling van een Programma van Eisen maakt deel uit van de NPR Bedrijfsvoering Voor de sturing en beheersing van kosten en/of risico s rond een computerruimte of datacenter is bedrijfsvoering noodzakelijk. Met behulp van de omschreven onderwerpen voor bedrijfsvoering kunnen eigenaren of beheerders op strategisch, tactisch en operationeel managementniveau hun KERNTAKEN NEN Naast wet- en regelgeving kennen we diverse normen, richtlijnen en afspraken. In Nederland ligt de verantwoordelijkheid over de normen en richtlijnen bij het Nederlands Normalisatieinstituut (NEN) te Delft. NEN brengt als non- profitorganisatie belanghebbende partijen bij elkaar om gezamenlijk toepasbare afspraken te maken en faciliteert de implementatie hiervan. Op internationaal niveau behartigt het de belangen van de Nederlandse markt. Regelmatig ontvangt NEN vanuit CEN (de Europese normalisatie-instelling) en ISO (de mondiale normali satieinstelling) voorstellen om normontwikkeling te starten voor een nieuw onderwerp. Ook kan een Nederlandse marktpartij een voorstel voor normontwikkeling neerleggen. NEN heeft als taak Nederlandse belanghebbende marktpartijen te informeren over relevante normalisatie-initiatieven. Daartoe brengt NEN eerst de belanghebbende marktpartijen in kaart, informeert hen over het voorstel ( New Work Item Proposal ) en onderzoekt of de Nederlandse markt behoefte heeft aan afspraken over het nieuwe onderwerp. Ook polst NEN het draagvlak om deel te nemen aan de ontwikkeling van normen op dit gebied. agenda s opstellen, richting geven aan het gebruik, beheer en onderhoud, en primaire en ondersteunende processen beheersen. Om een computerruimte of datacenter te ontwikkelen, dienen risico s te worden geïdentificeerd, geanalyseerd en gemanaged. Of een risicoanalyse nodig is en in 30 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 31

17 datacenter trends welke mate, is sterk afhankelijk van de mogelijke schade als gevolg van een incident. In de NPR 5313 is een lijst opgenomen met verschillende groepen mogelijke bedreigingen die kunnen leiden tot incidenten. Verder komen binnen bedrijfsvoering onderwerpen als kwaliteitsmanagement, life-cycleprocessen en commissioning aan bod. Energiezorg Naast informatie voor het management bieden de classificatieschema s Om een computerruimte of datacenter te ontwikkelen, dienen risico s te worden geïdentificeerd, geanalyseerd en gemanaged handreikingen voor overheden om eenduidig rapportage te beoordelen over het efficiënt gebruik van energie. Energiezorg speelt een zeer belangrijke rol op het gebied van computerruimte en datacenters. Om deze reden heeft de normcommissie aan dit thema inhoud gegeven en wijst het gebruikers van de NPR 5313 op de ontwikkelingen vanuit de nationale en internationale overheden. Naast aanwijzingen worden op basis van internationale en nationale ontwikkelingen classificatieschema s voor energie- efficiency aangeboden. Beschikbaarheid en beveiliging Andere classificatieschema s die onderdeel zijn van de NPR 5313 geven richting aan de beschikbaarheid van systemen en beveiliging tegen brand en inbraak. Voor het maken van een berekening van de beschikbaarheid, kan gebruik gemaakt worden verschillende analysevormen en zijn specifieke gegevens noodzakelijk om tot een correct vergelijkbaar resultaat te komen. In de NPR 5313 is een classificatiemodel terug te vinden, dat een handreiking geeft voor mogelijk te treffen maatregelen in de vorm van component-/systeemredundantie, kwaliteitscontrole en onderhoud. Naast beschikbaarheid van data kunnen eisen worden gesteld aan integriteit en exclusiviteit van data. Het is dan ook van belang dat eisen worden gespecificeerd ten aanzien van brandveiligheid en inbraakveiligheid. De NPR 5313 geeft een handvat om maatregelen te treffen volgens het schillenprincipe, op basis van bouwkundig, installatietechnisch en organisatorische (BIO) aspecten. Ontwerpcontrolelijsten Op het moment dat gekeken wordt naar het ontwerp en de realisatie, geven de ontwerpcontrolelijsten van de NPR 5313 richting in de mogelijkheden. Met de ontwerpcontrolelijsten kunnen technische keuzes worden gemaakt over bijvoorbeeld bouwkundige voorzieningen, maar ook over elektrotechnische -/ werktuigkundige installaties en beveiligingsinstallaties. De NPR 5313 geeft generieke afhankelijkheden per discipline met een onderbouwing van voorbeelden met ontwerpkeuzes. Een voorbeeld betreft de toepassing van overspanningsbeveiligingen. Allereerst wordt aangegeven in welke normen het onderwerp aan bod komt. Vervolgens wordt een aantal afhankelijkheden benoemd, bijvoorbeeld kwaliteit van de externe energievoorziening en vervolgens volgt een afronding met een mogelijk te maken keuze, bijvoorbeeld de plaats of het type van de toe te passen overspanningsbeveiliging. Dankzij de ontwerpcontrolelijsten worden gebruikers van de NPR 5313 geattendeerd op essentiële ontwerpkeuzes. In de exploitatiefase zijn uiteindelijk ook aspecten van belang om de computerruimte of het datacenter in een optimale conditie te behouden. In de NPR 5313 worden verschillende onderhoudsvormen benoemd die toepasbaar kunnen zijn. Internationale aansluiting De ontwikkeling van de NPR 5313 staat niet op zichzelf, maar sluit aan en wordt afgestemd op nationaal, Europees en internationaal niveau. De Nederlandse kennis en ervaring binnen de normcommissie is geconsolideerd, gestructureerd en gedetailleerd. Het instituut deelt haar kennis HANDREIKING Als gevolg van de complexiteit van verschillende disciplines, de omvang en de internationale samenhang is besloten een eerste publicatie in 2013 te realiseren. Na de publicatie wordt de NPR 5313 onderhouden en kunnen aanscherpingen of praktische aanvullingen worden gedaan. Een tweede publicatie wordt in 2016 verwacht. Deze eerste publicatie geeft een raamwerk om uitgangspunten te formuleren en biedt een handreiking om tot verdere invulling van vraagstukken op het gebied van classificatie van beschikbaarheid, beveiliging en energie-efficiency en technische afwegingen rondom computerruimte en datacenters te komen. De uitgave ligt in lijn met de internationale normalisatie-activiteiten en is daarom reeds praktisch toepasbaar naast de toekomstige EN De NPR 5313 kan als gemeenschappelijke referentie dienen. Betrouwbare en energie-efficiënte computerruimtes en datacenters vormen uiteindelijk het ICT-innovatieplatform voor alle sectoren in Nederland. met zowel Europese als internationale normalisatie-instituten, consortia en brancheorganisaties. Op Europees niveau wordt op dit moment gewerkt aan de EN-50600, een Europese ENnorm voor computerruimten en datacenters. Een Europese EN-norm is geldig voor alle Europese lidstaten. Normalisatie-instituten zijn verplicht de Europese normen nationaal over te nemen. Het werk dat door de Nederlandse normcommissie Computerruimten en datacenters wordt verricht, is daarom van cruciaal belang voor de Europese ontwikkelingen. Jeffrey Gadellaa croon.nl) is Voorzitter Nederlandse normcommissie Computerruimte en Datacenters en lid van de Europese werkgroep TC T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 33

18 Transforming your your business while while you re you re busy busy running it. There it. There is a is certain a certain way. way. In a fast-evolving In a fast-evolving marketplace marketplace which demands which demands leadership leadership that brings that results, brings there results, exists there a way exists of certainty: a way of certainty: Tata Consultancy Tata Consultancy Services (TCS). Services With (TCS). as With your TCS strategic as your advisor strategic and advisor partner, and the partner, ever-changing the ever-changing new landscapes new landscapes of business of business become new become vistas new of opportunity. vistas of opportunity. TCS offers TCS you offers market-proven, you market-proven, world-class world-class experience, experience, expertise expertise and guidance and guidance to show the to show the way for your way business for your to business evolve. to We evolve. focus We on creating focus on transformational creating transformational offerings by offerings leveraging by leveraging the partner the ecosystem partner ecosystem and our and our next generation next generation delivery model. delivery TCS model. has invested TCS has significantly invested significantly in a number in a of number migration of migration and transformation and transformation tools including tools including etransform etransform and MasterCraft and MasterCraft to enable to enterprises enable enterprises migrate their migrate legacy their and legacy adopt and the adopt cloud. the Leveraging cloud. Leveraging the cloud the to deliver cloud to next deliver next generation generation IT Infrastructure IT Infrastructure services is services central to is central TCS business to TCS strategy. business strategy. Visit tcs.com/offerings/it_infrastructure/ Visit or mail us or at mail us at and you are and certain you are to certain learn more to learn more

19 opinie Eric Boonstra, Algemeen Directeur EvoSwitch: Datacenter wordt marktplaats System integrators kiezen volgens Eric Boonstra, Algemeen Directeur van EvoSwitch, steeds vaker voor carrier-neutrale datacenters voor hun eindklant, de CIO. De reden is volgens hem simpel. Daar kunnen ze de voor hen belangrijke interconnecties maken met verschillende leveranciers. De gang naar het datacenter begon voor veel bedrijven met storage, beschouwt de uiterst nuchtere Boonstra. Die trend begon vijf jaar geleden. Toen koos de CIO ook eerder voor een full dedicated service waar zijn applicaties stonden met een verbinding terug naar het hoofdkantoor. Die omgeving werd veelal gemanaged door de system integrator. Nu is de wereld anders, zegt Boonstra. Carrier-neutrale datacenters zijn als een marktplaats, waar verschillende netwerken, clouds en verschillende applicaties samenkomen om grote hoeveelheden data met de juiste netwerken te verbinden om zo snel of kostenefficiënt mogelijk op te slaan en naar de eindgebruiker te transporteren. De rol van de system integrator is om op basis van de eisen en wensen van zijn klant en de nieuwe componenten voor solutions zoals netwerkdiensten en cloud computing, advies te geven over wat in die marktplaats het beste past bij de betreffende onderneming. De carrierneutrale datacenters vormen daarmee aantrekkelijke locaties om deze nieuwe hybride cloud -solutions te bouwen. Wij zijn geen onderdeel van dit proces; wél zorgen wij dat het juiste ecosysteem van netwerk en cloudproviders bij ons binnen staat. Carrier-neutrale datacenters bevorderen zo keus en diversiteit van partners en leveranciers. Onze voorkeuren zijn niet relevant. Ongekende groei De marktplaats van Evoswitch maakt een ongekende groei door. Het begon ooit, in 2007, in Haarlem, onderdeel van de internethub in wat Boonstra groot- Amsterdam noemt. Inmiddels staat daar vierkante meter aan datacenter met klanten vanuit de hele wereld. Grote namen, start-ups en alles er tussen in. Een tweede Evoswitch datacenter huist buiten Washington, D.C., in het noorden van Virginia, in de Verenigde Staten. We konden met de vraag om datacenterruimte van enkele van onze klanten versneld onze plannen voor de VS ten uitvoer brengen, aldus Boonstra. Het derde datacenter wordt begin 2015 geopend in Amsterdam. Ik verwacht voorlopig niet dat we ophouden met groeien, stelt Boonstra. Outsourcen neemt met de overstap naar cloud computing alleen maar toe. Of het nu internetserviceproviders, corporates, cloudleveranciers, leidende internet exchanges zoals die van Amsterdam en Londen, de overheid of Virtualisatie is nu dusdanig doorgedrongen dat partijen binnen datacenters elkaar nu opzoeken om gezamenlijk diensten aan te bieden system integrators zijn; Evoswitch heeft ze in huis. De toevlucht is enorm. De eerste schroom is er, ook bij corporates, volledig vanaf. Evoswitch merkt een toestroom van partijen die wereldwijde aanwezigheid wil hebben. Dat om bijvoorbeeld gaming of social media goed dekkend te kunnen aanbieden. Of om wereldwijd back up te hebben. Evoswitch is zich dan ook aan het oriënteren op een locatie voor een nieuw datacenter aan de westkust van de Verenigde Staten. Boonstra: En op het verlanglijstje staat ook nog Azië, waarbij locaties als Hongkong of Singapore prominent figureren. Hoge eisen Boonstra somt vervolgens in het kort de belangrijkste zaken rond het bouwen van een datacenter op. Koeling, stroom, beveiliging, support en connectiviteit...om een deel van die onderdelen moeten we steeds meer wedijveren. Londen, Frankfurt, Parijs en Amsterdam zijn belangrijke markten en lokale overheden kunnen omdat de plaatsen zo gewild zijn, daarom steeds strengere eisen stellen, bijvoorbeeld aan Power Usage Effectiviness (PUE). Die ligt bij ons op 1,2 in Amsterdam. We hebben sinds de bouw al rekening gehouden met de duurzaamheid van het gehele project inclusief exploitatie en met name bij uitbouw, waar steeds meer innovatieve technologie kan worden benut. Dat was, is en blijft ons uitgangspunt. Een ander belangrijk punt volgens Boonstra is de beveiliging. EvoSwitch besteedt jaarlijks meer dan manuren aan certificering van haar datacenters. Veel van die certificeringen hebben direct of indirect te maken met de wijze waarop wij de data van onze klanten fysiek beveiligen. Naast grote enterprise klanten en system integrators staan er bij ons internetbedrijven met hun e-commerce platform binnen, maar ook internetserviceproviders. Bedrijven die missie-kritiek in een heel ander perspectief kunnen plaatsen. Wij worden daarom extra onder de loep genomen, en al onze klanten hebben hier uiteindelijk voordeel bij. Hogere vorm De algemeen directeur ziet in zijn datacenter klanten tot een hogere vorm van sourcing overgaan. Vroeger was duidelijk gedefinieerd welke server voor welke klant was. Nu is virtualisatie en cloud zodanig doorgedrongen dat partijen binnen dat datacenter elkaar opzoeken om gezamenlijk diensten aan te bieden aan de eindklant. Die eindklant ziet de cloud meer en meer zitten, ook omdat duidelijker is geworden wat de cloud nu wel en niet is. De sterke aandacht voor de fysieke beveiliging van haar datacenters zorgt voor vertrouwen, het kostenplaatje is beter geworden en de CIO weet welke informatie hij wel of niet in de cloud wil zetten. Je ziet dan ook keuzes voor make or buy in het voordeel van buy uitvallen, ook bij de overheid. Ze zeggen: 24 uur maal 7 dagen in de week kwaliteit borgen en support leveren kunnen we niet. En ze zien dat zowel CAPEX als OPEX de bedragen lager uitvallen. Boonstra preekt enigszins voor eigen parochie, maar de groei die hij realiseert, ondersteunt het betoog. Ik heb geen reden om te denken dat we onze groei niet zouden doorzetten. De trends van outsourcing en cloud zijn nog lang niet voorbij. We re here to stay. 36 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 37

20 thema cloud computing TEKST: DICK SCHIEVELS Wat draaien we public en wat niet? De richtlijnen liggen in de cloud verborgen Clouds zijn er in diverse soorten en maten maar alom worden er tegenwoordig drie modellen gehanteerd: public, private en hybrid. Het hybride model heeft volgens IT-specialisten de toekomst. De lastige vraag voor steeds meer IT-managers luidt dan ook: wat draaien we public en wat brengen we onder in onze private cloud? De toekomst van computing heet cloud computing, maar cloud-it is geen cloud-it alleen omdat er cloud voor staat. Dat kan eenieder met verstand van zaken nog vrijwel dagelijks ervaren. Wanneer verdient IT wel dat predicaat? Hoewel er meerdere definities de ronde doen, zijn er vijf kenmerken die altijd in een of andere vorm terug keren. Zij vormen de kern van cloud computing. Ten eerste moet er een grote hoeveelheid gebundelde rekenkracht voorradig zijn, die naar behoefte kan worden aangesproken door iedereen die in het bezit is van een creditcard. Nemen we even het in de lucht brengen van een bedrijfswebsite als voorbeeld, dan staat cloud computing aan het eind van een rij van vier computing-exploitatiemodellen, waarin je een verschuiving ziet optreden van CAPEX + OPEX naar alleen OPEX. Die rij begint met traditioneel zelf doen op een eigen servertje (flinke CAPEX, flinke OPEX), en loopt via colocatie (iets lagere CAPEX en OPEX) en managed hosting (CAPEX nul, OPEX flink), naar cloudcomputing (CAPEX nul, OPEX gematigd). Ten tweede moet de rekenkracht zijn gebaseerd op virtualisatie. Dit is in geval van cloud computing een must, omdat het succes ervan alles te maken heeft met economies of scale en gebaseerd is op infrastructuren bestaande uit duizenden servers. Om kosteneffectief te kunnen opereren, is een zo hoog mogelijk rendement van iedere server van het grootste belang. Ten derde moet de rekenkracht elastisch schaalbaar zijn, zowel omhoog als omlaag. Al naar gelang de behoefte van de klant moet er dynamisch rekenkracht kunnen worden aanen uitgezet. In een wereld zonder cloud computing moet je bij aanschaf altijd alles dimensioneren op het kunnen verwerken van de hoogste piekbelasting. Ten vierde moeten de nodige nieuwe virtuele machines automatisch (via een API) binnen enkele minuten gecreëerd en uitgerold, dan wel ontmanteld kunnen worden. En ten vijfde moet er zuiver worden afgerekend naar gebruik. Dus niet, zoals bij managed hosting, eerst een startup-bedrag bij binnenkomen en vervolgens een abonnement op jaarbasis. Private cloud In het zojuist gegeven signalement van cloud computing, gaat het om cloud computing in zijn meest pure vorm: het betrekken van IT-infrastructuur uit de cloud, beter bekend als IaaS (Infrastructure-as-a- Service). De voordelen ervan zijn in twee woorden samen te vatten: flexibiliteit en kostenefficiëntie. Het overzetten van bejaarde applicaties naar een cloudomgeving levert vaak maar marginale verbeteringen op Welke bedrijfstoepassingen zijn nu vanuit deze twee gezichtspunten bekeken geschikt om in de cloud uit te rollen? Je zou misschien geneigd zijn te denken: allemaal. Toch is dit niet zo en blijft het altijd nodig de business case te maken. Simpele rekenvoorbeelden in de handboeken over cloud computing laten zien dat het in sommige omstandigheden het goedkoopst is een applicatie gewoon op de servers in het eigen datacenter te draaien. Neem bijvoorbeeld een hele stabiele applicatie, die gestaag zijn werk moet doen over een periode van jaren, met nauwelijks uitschieters qua belasting. Heb je het daarentegen over een applicatie die kort, voor bijvoorbeeld een paar weken of een half jaar, in de lucht moet worden gebracht, dan wordt het in de cloud draaien al snel lucratief. Dat geldt natuurlijk in versterkte mate als het daarbij om grote, zware applicaties gaat die heel veel rekenkracht vereisen. Dat zijn bij uitstek de applicaties die gedijen in de cloud. Toch worden ook die niet altijd naar de cloud gebracht. Waarom? Het antwoord ligt niet ergens in een hoekje op zolder verborgen, maar in de kenmerken van cloud computing zelf. Bij alle flexibiliteit en kostenefficiëntie gaat er namelijk één ding verloren: controle. Controle over waar je data worden opgeslagen, controle over de beveiliging van de infrastructuur, et cetera. Dat is de reden voor de ontwikkeling van het concept private cloud, waarmee hetgeen wij tot nu toe als dé cloud hebben aangeduid van het voorvoegsel public moet worden voorzien. Net als bij de public cloud is een private cloud gebaseerd op virtualisatie, elastische schaalbaarheid en de automatisering van beheertaken. Ook het gebruik kan intern per eenheid worden doorbelast. Het enige wat ontbreekt ten opzichte van de public cloud, is dat niet zomaar iedereen met een creditcard er gebruik van kan maken. De belangrijkste drijfveren voor de ontwikkeling van een private cloud zijn security, beschikbaarheid en de omvang van het personeelsbestand. Applicaties en data die bijvoorbeeld streng beveiligd moeten worden omdat ze uiterst privacygevoelig zijn, zijn kandidaten om in een private cloud onder te brengen. Net als applicaties die een mate van toegankelijkheid eisen die in de public cloud niet kan worden verschaft. Voor de meeste bedrijven zullen de 38 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K 39

THE BIG. data center BOOK

THE BIG. data center BOOK THE BIG data center BOOK 2 0 1 3 / 2 0 1 4 3 4 T H E B I G D A T A C E N T E R B O O K Datacenter AMS-5 van Telecity Group 2 0 1 3 / 2 0 1 4 5 REALITY CHECK Visies, trends en ontwikkelingen in informatiemanagement

Nadere informatie

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper

Naar de cloud: drie praktische scenario s. Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op. whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Zet een applicatiegerichte cloudinfrastructuur op whitepaper Naar de cloud: drie praktische scenario s Veel bedrijven maken of overwegen een transitie naar de

Nadere informatie

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research

Datacenter Netwerk Trends in Nederland. Peter Vermeulen Pb7 Research Datacenter Netwerk Trends in Nederland Peter Vermeulen Pb7 Research Agenda Over het onderzoek Impact van IT trends op het datacenter Investeren in het datacentrum van morgen Visie en draagvlak Conclusies

Nadere informatie

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten

Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten. Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten Alles in de cloud: bent u er al klaar voor? Whitepaper OGD ict-diensten 1 Cloudcomputing is populair, en niet zonder reden. Clouddiensten

Nadere informatie

Fors besparen op uw hostingkosten

Fors besparen op uw hostingkosten Whitepaper Fors besparen op uw hostingkosten Hoe kunt u een kostenvoordeel behalen zonder dat dat ten koste gaat van de kwaliteit van uw dienstverlening? INHOUD» De hostingmarkt» Cloud technologie» Uitbesteden

Nadere informatie

Vervang uw verouderde hardware

Vervang uw verouderde hardware Whitepaper Vervang uw verouderde hardware Dedicated of Cloud? Alles over virtualisatie. Wat is het, hoe werkt het en wat zijn de voordelen? INHOUD» Wat is virtualisatie?» Wat is een Virtual Server?» Besparen

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Bring it To The Cloud

Bring it To The Cloud Whitepaper Imtech ICT Communication Solutions, Rivium Boulevard 41 2909 LK Capelle a/d IJssel T +31 88 988 96 00, info.cs@imtech.nl, www.imtech-ict.nl/cs Imtech Voor organisaties is de keuze over hoe

Nadere informatie

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel

Van business eisen naar een. De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter. 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Van business eisen naar een minimale datacenter footprint De keuzes en realisatie van een zeer groen datacenter 18 Januari 2012 - drs. Erwin van den Heuvel Even voorstellen Versie 1.0 Het UMC Utrecht Het

Nadere informatie

Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening

Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening Whitepaper Garandeer de continuïteit van uw dienstverlening Hoe voorkomt u downtime? Hoe vermindert u de impact als het toch optreedt? Hoe bent u zo snel mogelijk weer online? INHOUD» Technische mogelijkheden»

Nadere informatie

Waar moet u op letten bij het kiezen van een datacenter! it starts here

Waar moet u op letten bij het kiezen van een datacenter! it starts here kiezen van een datacenter! it starts here Inleiding Wanneer gekozen wordt voor een extern datacenter, dan wordt er vaak eerst gekeken naar een datacenter dat dicht in de buurt ligt. Dit is eenmaal makkelijk

Nadere informatie

Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services

Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services Factsheet CLOUD MANAGEMENT Managed Services CLOUD MANAGEMENT Managed Services Met Cloud Management beheren we uw cloud-omgeving en ontzorgen we u 24x7. De ontwikkelingen binnen cloud computing volgen elkaar

Nadere informatie

Core PoP s Van wens tot realiteit

Core PoP s Van wens tot realiteit Core PoP s Van wens tot realiteit AMS-IX BV AMS-IX core PoPs - Computable seminar 22/03/07, Amsterdam Cara Mascini 22 Maart 2007 Computable seminar Rosarium, Amsterdam Agenda AMS-IX Wensen Core-PoP s Proces

Nadere informatie

De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen

De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen Kaseya Onderzoek De Uitdagingen van Mobiele Apparaten Managen 2011 www.kaseya.nl Over dit rapport In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van een onderzoek dat door Kaseya is geïnitieerd en uitgevoerd

Nadere informatie

Cloud Ready Datacenters

Cloud Ready Datacenters Cloud Ready Datacenters Door Kurt Glazemakers, CTO Terremark Europe November 2010 1 Inleiding Cloud computing heeft op verschillende niveaus invloed op de inrichting van een datacenter. Met als aanjager

Nadere informatie

Gedegen Cloud management volgens Mirabeau

Gedegen Cloud management volgens Mirabeau Managed Services Managed Services Met Cloud Management beheren we uw cloud-omgeving en ontzorgen we u 24x7. De ontwikkelingen binnen cloud computing volgen elkaar in hoog tempo op. Regelmatig worden er

Nadere informatie

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio.

DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. DICHTBIJ EN BETROUWBAAR Een betrouwbaar, milieubewust en innovatief datacentrum bij u in de regio. EEN UITERST MODERN EN KLANTVRIENDELIJK DATACENTRUM. Gelegen op een perfecte locatie tussen Groningen en

Nadere informatie

Executive Briefing Managing Data Center Performance 2013 en verder

Executive Briefing Managing Data Center Performance 2013 en verder Managing Data Center Performance 2013 en verder Voor bedrijven in het economische gebied EMEA is de grootste uitdaging bij de exploitatie van hun rekencentra het zorgen voor de beschikbaarheid van services

Nadere informatie

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN

DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN DE BUSINESS CASE VOOR DE ASP OPLOSSING VAN CRM RESULTANTS VOOR ONDERWIJSINSTELLINGEN Inleiding CRM Resultants biedt aan haar klanten de keuze om Microsoft Dynamics CRM in huis te installeren, of om de

Nadere informatie

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS)

Intern (On-Premise) Co-Location Infrastructure-as-a-Service (IaaS) Platform-as-a-Service (PaaS) Tot een aantal jaren geleden was het redelijk vanzelfsprekend om in een gebouw met een groot aantal werkplekken een eigen serverruimte te maken. Dit heeft nog steeds een aantal voordelen. Vandaag de dag

Nadere informatie

Omarm de cloud. Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s

Omarm de cloud. Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s Omarm de cloud Een onderzoek naar de acceptatie van cloud computing onder Europese MKB s Introductie Cloud computing symboliseert een grote verschuiving in de manier waarop ITdiensten worden geleverd binnen

Nadere informatie

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen

hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen hoogwaardige IaaS Cloudoplossingen Exclusieve partnership Cloudleverancier NaviSite is als onderdeel van mediaconglomeraat Time Warner Cable één van de grootste wereldwijde providers van enterprise class

Nadere informatie

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV

THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL. Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV THE CLOUD IN JURIDISCH PERSPECTIEF SPREKERSPROFIEL Mr. Jan van Noord Directeur International Tender Services (ITS) BV Wat is Cloud Op het moment dat content uit het eigen beheer c.q. toezicht verdwijnt

Nadere informatie

Vergroening Kennisnet Cloud

Vergroening Kennisnet Cloud Vergroening Kennisnet Cloud Have your cake and eat it too Dirk Linden 30 januari 2014 Inleiding / Aanleiding Aanbesteding Kennisnet Housing en Hosting 2013 Nieuwbouw aangegrepen door Vancis en Kennisnet

Nadere informatie

CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN. Opening nieuw kantoor. door virtualisatie. datacenters met zeer hoge snelheid

CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN. Opening nieuw kantoor. door virtualisatie. datacenters met zeer hoge snelheid CENTRIC MAGAZINE ICT INFRA STRUCTUREN JAARGANG 7, NUMMER 3, RAVU: Business Intelligence is een proces Opening nieuw kantoor Moordrecht Saxion bespaart fors door virtualisatie Glasvezelring verbindt datacenters

Nadere informatie

KPN. Ken de verborgen kosten en risico s van uw datacenter

KPN. Ken de verborgen kosten en risico s van uw datacenter KPN Ken de verborgen kosten en risico s van uw datacenter Ken de verborgen kosten en risico s van uw datacenter Veel organisaties hebben eigen servers op locatie. En naarmate de organisatie groeit, groeit

Nadere informatie

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010

SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 SaaS en cloud computing: in de mist of in de wolken? Karin Zwiggelaar, partner 20 september 2010 We staan aan de vooravond van de volgende Internetrevolutie De klassieke werkwijze van organisaties zal

Nadere informatie

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services

Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services Factsheet E COMMERCE BEHEER Managed Services E COMMERCE BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar e-business platform. Efficiënt beheer is cruciaal voor de continuïteit

Nadere informatie

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack

Verras uw business-collega s met een IT-sixpack Hybride-cloudaanpak Verras uw business-collega s met een IT-sixpack De CIO staat steeds meer onder druk: enerzijds vragen uw businesscollega s een s nellere en meer flexibele dienstverlening, anderzijds

Nadere informatie

OpenText RightFax. Intuitive Business Intelligence. Whitepaper. BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax

OpenText RightFax. Intuitive Business Intelligence. Whitepaper. BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax OpenText RightFax Intuitive Business Intelligence Whitepaper BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax Beschrijving van de oplossing, functionaliteit & implementatie Inhoud 1 Introductie 2 Kenmerken

Nadere informatie

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters

Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Ketenmaatregelen in de ICT branche Case 3: Datacenters Status: Defintief Betrokkenen: Frerik van de Pas Michiel Cuijpers Lieke van Rossum Joost van Capellen Agentschap NL ICT Office BECO BECO BECO Rotterdam,

Nadere informatie

BRAIN FORCE THE JOURNEY TO THE CLOUD. Ron Vermeulen Enterprise Consultant

BRAIN FORCE THE JOURNEY TO THE CLOUD. Ron Vermeulen Enterprise Consultant BRAIN FORCE THE JOURNEY TO THE CLOUD Ron Vermeulen Enterprise Consultant BRAIN FORCE Europe Europese Professional Services Provider Consultancy, Projects & Solutions, Staffing Belangrijkste Partnerships

Nadere informatie

CAD IN THE CLOUD & AUGMENTED REALITY. Gebruik de (reken)kracht van het Datacenter

CAD IN THE CLOUD & AUGMENTED REALITY. Gebruik de (reken)kracht van het Datacenter CAD IN THE CLOUD & AUGMENTED REALITY Gebruik de (reken)kracht van het Datacenter EVEN VOORSTELLEN Michiel van Bergen van der Grijp Business developer CSN Groep Opgegroeid in Rotterdam 48 jaar Werktuigbouwkunde

Nadere informatie

Factsheet CLOUD CONSULTANCY Managed Services

Factsheet CLOUD CONSULTANCY Managed Services Factsheet CLOUD CONSULTANCY Managed Services CLOUD CONSULTANCY Managed Services We geven gedegen advies over ontwerp, integratie, bouw en beheer van schaalbare platformen op basis van cloud-technologie.

Nadere informatie

Whitepaper Wat is de beste locatie voor een datacenter?

Whitepaper Wat is de beste locatie voor een datacenter? Whitepaper it starts here Whitepaper Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Make or buy?... 4 2.1.1 Hoge eisen, hoge kosten... 4 2.1.2 Flexibiliteit... 4 2.1.3 De keuze... 4 3. Checklist keuze extern datacenter...

Nadere informatie

hardware; apc; datacenter; infrastructure; operations; DCIM; management; Data Center Infrastructure Management; schneider electric

hardware; apc; datacenter; infrastructure; operations; DCIM; management; Data Center Infrastructure Management; schneider electric Asset 1 van 5 De juiste DCIM tools voor uw datacentrum Gepubliceerd op 19 august 2014 In deze paper wordt door middel van subsets, subsystemen en functies een classificatiesysteem voorgesteld om kritische

Nadere informatie

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.

Cloud Computing, een inleiding. ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren. Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce. Cloud Computing, een inleiding ICT Accountancy & Financials congres 2013: Cloud computing en efactureren 10 december 2013 Jan Pasmooij RA RE RO: jan@pasmooijce.com 10 december 2013 1 Kenmerken van Cloud

Nadere informatie

We stemmen uw cloud-verbruik automatisch af op de vraag

We stemmen uw cloud-verbruik automatisch af op de vraag Managed Services Managed Services We geven gedegen advies over ontwerp, integratie, bouw en beheer van schaalbare platformen op basis van cloud-technologie. Cloud computing vormt het fundament van elk

Nadere informatie

Cloud Computing. Broodje IT: Cloud Computing. Agenda:

Cloud Computing. Broodje IT: Cloud Computing. Agenda: Broodje IT: Cloud Computing Agenda: Welkomstwoord door Jan Mudde Breedband Drechtsteden door Wico Lunch Cloud Computing door William Geluk Cloud Computing Agenda Opening (Jan Mudde) Breedband Drechtsteden

Nadere informatie

Het verhaal achter i3d.net

Het verhaal achter i3d.net Het verhaal achter i3d.net i3d.net in getallen 16 10.000 28.500 435 Datacenters wereldwijd Op zes continenten Servers wereldwijd Kilometer glasvezel Gigabit/s netwerk capaciteit Groei in getallen 42 15.000

Nadere informatie

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE

Blackboard. Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE Blackboard Managed Hosting SURF Cloud Vendordag Jan Willem van der Zalm Director EMEA, Blackboard Managed Hosting DATE 2 Agenda SURF Cloud strategie Blackboard Managed Hosting & Private Cloud Blackboard

Nadere informatie

BELTUG Paper. Datacenters in België

BELTUG Paper. Datacenters in België BELTUG Paper Datacenters in België November 2014 Datacenters in België Inhoud 1 Het belang van datacenters... 3 2 Het aanbod aan datacenters in België... 3 3 Gevolgen van het exporteren van toepassingen

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa

Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa consulting - sourcing - solutions Azure in de praktijk o.a. case van Heineken en Talpa Marcel van Rijn Marco van Veen 9 januari 2014 Marcel van Rijn Mede oprichter Connect2Crowd Meer dan 15 jaar corporate

Nadere informatie

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision

Werkplekvisie. Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision Werkplekvisie Hans van Zonneveld Senior Consultant Winvision De essentie De gebruiker centraal Verschillende doelgroepen Verschillende toepassingen Verschillende locaties Het beschikbaar

Nadere informatie

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services

Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services Factsheet CLOUD DESIGN Managed Services CLOUD DESIGN Managed Services We ontwerpen flexibele en kosteneffectieve cloud-architecturen als fundament voor uw digitale platform(en). De ontwikkelingen binnen

Nadere informatie

Outsourcen, niet meer weg te denken.

Outsourcen, niet meer weg te denken. Outsourcen, niet meer weg te denken. Outsourcen, een Engelse term, roept vaak in Nederland meteen het beeld op van internationaal en India. De feitelijke betekenis van het woord outsourcen is uitbesteden

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT

5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT 5 CLOUD MYTHES ONTKRACHT Na enkele jaren ervaring met de cloud, realiseren zowel gebruikers als leveranciers zich dat enkele van de vaakst gehoorde mythes over cloud computing eenvoudigweg... niet waar

Nadere informatie

100% flexibiliteit in communicatie

100% flexibiliteit in communicatie 100% flexibiliteit in communicatie Ongelimiteerde expertise en capaciteit in één projectorganisatie met vier gerenommeerde partners Group of companies Group of companies 100% flexibiliteit in communicatie

Nadere informatie

Cloudsourcing onder Architectuur. Martin van den Berg Serviceline Manager Architectuur Sogeti Nederland 13 oktober 2011

Cloudsourcing onder Architectuur. Martin van den Berg Serviceline Manager Architectuur Sogeti Nederland 13 oktober 2011 Cloudsourcing onder Architectuur Martin van den Berg Serviceline Manager Architectuur Sogeti Nederland 13 oktober 2011 Architectuur en de Cloud 1. Heb je architectuur harder nodig als je services uit de

Nadere informatie

Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services

Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services Factsheet CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services CMS & DIGITAL MARKETING BEHEER Managed Services We zorgen voor een gegarandeerd stabiel, snel en schaalbaar digitaal platform. Efficiënt beheer

Nadere informatie

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant

CMS Ronde Tafel. Cloud Continuity. Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant CMS Ronde Tafel Cloud Continuity Ir. Jurian Hermeler Principal Consultant Introductie Quint Wellington Redwood Onafhankelijk Management Adviesbureau Opgericht in 1992 in Nederland Ruim 20 jaar ervaring

Nadere informatie

WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN. Hardwarevirtualisatie en licenties

WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN. Hardwarevirtualisatie en licenties WHITEPAPER NIEUWE HARDWARE? LET OP UW ORACLE LICENTIES EN VOORKOM FINANCIËLE GEVOLGEN Hardwarevirtualisatie en licenties Financieel risico? Vijf belangrijke vragen Prakijkscenario en advies Inleiding Virtualisatie

Nadere informatie

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl

Whitepaper. Outsourcing. Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6. www.nobeloutsourcing.nl Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 1/6 Inhoud Uitbesteden ICT: Wat, waarom, aan wie en hoe? 3 Relatie tussen ICT en 3 Outsourcen ICT: Wat? 3 Cloud Services 3 Service Level Agreement 3 Software

Nadere informatie

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater.

Janjoris van der Lei. Gedelegeerd bestuurder LCP nv. E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater. Janjoris van der Lei Gedelegeerd bestuurder LCP nv E-governement oplossingen Cloud infrastructure provider Datacenter uitbater Start Overzicht probleem Deel oplossingen Toekomstige oplossingen Wat doen

Nadere informatie

Zet uw energievisie om in energiebesparingen.

Zet uw energievisie om in energiebesparingen. Zet uw energievisie om in energiebesparingen. De Energy Management Services van Schneider Electric vergroten de commerciële waarde van uw datacenter. Schneider Electric www.schneider-electric.com 1 Energieduurzaamheid

Nadere informatie

Sim as a Service. Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie

Sim as a Service. Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie Sim as a Service Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie RAM Mobile Data Sim as a Service Veilig en betrouwbaar beheer op afstand van systemen via M2M datacommunicatie

Nadere informatie

Maak kennis met. donderdag 19 november 2015

Maak kennis met. donderdag 19 november 2015 Maak kennis met wie is GeeFirm GeeFirm Ervaring en referenties in allerlei sectoren Synmotive Internet Overal Cloud - Telecom - Web - IT 24 x 7 support 100% web based office onderdeel van AllSolutions

Nadere informatie

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning?

Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Hoe zorgt u voor maximale uptime met minimale inspanning? Qi ict Delftechpark 35-37 2628 XJ Delft T: +31 15 888 04 44 F: +31 15 888 04 45 E: info@qi.nl I: www.qi.nl De service-overeenkomsten van Qi ict

Nadere informatie

Vragenlijst. Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier

Vragenlijst. Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier Vragenlijst Voor uw potentiële Cloud Computing-leverancier Haarlem, 2011 Inleiding Terremark heeft sinds de opkomst van server virtualisatie in het begin van deze eeuw veel RFI s en RFP s beantwoord. Deze

Nadere informatie

Profiteer van veranderende technologieën

Profiteer van veranderende technologieën Profiteer van veranderende technologieën Lees hoe Managed Services Providers u kunnen helpen profiteren van de nieuwste ontwikkelingen Uitdagingen en kansen in veranderende technologieën Ontwikkelingen

Nadere informatie

Cloud, cloud, cloud. Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen

Cloud, cloud, cloud. Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen Cloud, cloud, cloud Wolfgang Ververgaert Wiljan Oomen 1 Wat kunt u verwachten? Definitie van Cloud computing Welke modellen van Cloud Computing zijn er? Welke varianten zijn er dan? Waarom naar een Cloud

Nadere informatie

nextdhs Breaking down traditional walls

nextdhs Breaking down traditional walls nextdhs Breaking down traditional walls Beschikbaarheid in de cloud of juist op locatie? Willeon Peters Breaking down traditional walls Ieder een unieke toepassing Ieder een unieke aanpak Beschikbaarheid

Nadere informatie

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE

EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE EIGENSCHAPPEN CONVERGED HARDWARE Eigenschappen Converged Hardware 1 van 8 Document Informatie Versie Datum Omschrijving Auteur(s) 0.1 29-09-2015 Draft Remco Nijkamp 0.2 29-09-2015 Volgende Versie opgesteld

Nadere informatie

Dromen, durven, doen, samen doen

Dromen, durven, doen, samen doen Overheids-DataCenter Noord-Nederland Dromen, durven, doen, samen doen Henk Bultje Projectmanager ODC-Noord Roelof Moraal Projectmanager RDW Aanleiding Samenwerking Noord versus Programma consolidatie

Nadere informatie

Visie op co-sourcing

Visie op co-sourcing Visie op co-sourcing Ed Holtzer Manager Managed Services Meerdere functies bij diverse IT- en adviesorganisaties. O.a. sales manager, (business) consultant, projectleider en programmamanager in profit

Nadere informatie

GOEDE ZORG VOOR ONDERZOEKSDATA.

GOEDE ZORG VOOR ONDERZOEKSDATA. GOEDE ZORG VOOR ONDERZOEKSDATA. Ziekenhuislaboratorium LabWest vertrouwt IT-infrastructuur toe aan Sentia Sinds 2011 werken verschillende ziekenhuizen in en rondom Den Haag met een gezamenlijke laboratoriumorganisatie.

Nadere informatie

Wees in control over uw digitale landschap

Wees in control over uw digitale landschap Managed Services Managed Services We zorgen ervoor dat uw complete beheerketen soepel functioneert, zodat uw eindgebruikers optimaal worden bediend. Zorgenvrij beheer is cruciaal voor de continuïteit van

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een Cloud consument Stefan Willems, Architect @ Platani Marcel Steenman, Consultant @ Platani

Een dag uit het leven van een Cloud consument Stefan Willems, Architect @ Platani Marcel Steenman, Consultant @ Platani Een dag uit het leven van een Cloud consument Stefan Willems, Architect @ Platani Marcel Steenman, Consultant @ Platani any any any online Cloud Het Nieuwe Werken Het Nieuwe Gezin biedt een

Nadere informatie

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing

Cloud Computing. Definitie. Cloud Computing Cloud Computing Definitie In de recente literatuur rond Cloud Computing zijn enorm veel definities te vinden die het begrip allemaal op een verschillende manier omschrijven. Door deze diversiteit zijn

Nadere informatie

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie.

Agenda 26-4-2009. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. Wat zijn de gevolgen van Cloud en Gridcomputing voor de gebruikersorganisatie en de beheersfunctie. John Lieberwerth Agenda Even voorstellen Cloud Computing De tien Plagen Gebruikersorganisatie en ICT

Nadere informatie

Asset 1 van 17. Mobile Application Management en security. Gepubliceerd op 18 april 2015

Asset 1 van 17. Mobile Application Management en security. Gepubliceerd op 18 april 2015 Asset 1 van 17 Mobile Application Management en security Gepubliceerd op 18 april 2015 Veel organisaties hebben de afgelopen jaren hun eigen mobiele enterprise apps ontwikkeld. De data hierin is potentieel

Nadere informatie

White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014

White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014 White Paper - Quality as a Service & Waarom de Cloud? CeneSam, Februari 2014 Executive summary Cloud computing is een veelgehoorde term. Cloud computing is geen architectuurconcept maar een manier om een

Nadere informatie

PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD?

PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD? North Trade Building Noorderlaan 133/8 B-2030 Antwerpen T +32 (0) 3 275 01 60 F +32 (0) 3 275 01 69 www.nucleus.be PUBLIEKE, PRIVATE OF HYBRIDE CLOUD? HOE MAAK IK DE KEUZE? NUCLEUS Hosting Solution Builder

Nadere informatie

Microsoft; applicaties; ontwikkelaar; developer; apps; cloud; app; azure; cloud computing; DevOps; microsoft azure

Microsoft; applicaties; ontwikkelaar; developer; apps; cloud; app; azure; cloud computing; DevOps; microsoft azure Asset 1 van 7 Over het bouwen van cloudoplossingen Gepubliceerd op 24 february 2015 Praktische handleiding voor ontwikkelaars die aan de slag willen met het maken van applicaties voor de cloud. Zij vinden

Nadere informatie

WHITEPAPER. Datacenters: van een systeemgeoriënteerde naar een servicegeoriënteerde infrastructuur. Imtech ICT Communication Solutions

WHITEPAPER. Datacenters: van een systeemgeoriënteerde naar een servicegeoriënteerde infrastructuur. Imtech ICT Communication Solutions WHITEPAPER Datacenters: van een systeemgeoriënteerde naar een servicegeoriënteerde infrastructuur Imtech ICT Communication Solutions 1 1.0 Introductie De IT-infrastructuurmarkt is sterk in beweging. Dit

Nadere informatie

Factsheet CLOUD MIGRATIE Managed Services

Factsheet CLOUD MIGRATIE Managed Services Factsheet CLOUD MIGRATIE Managed Services CLOUD MIGRATIE Managed Services We regelen een snelle en zorgeloze overstap naar een flexibele, veilige en stabiele cloud-omgeving. Een succesvol digitaal platform

Nadere informatie

Kijken, kiezen, maar wat te kopen?

Kijken, kiezen, maar wat te kopen? Kijken, kiezen, maar wat te kopen? 15 aandachtspunten bij overgang naar de cloud Cloud biedt voor veel organisaties de mogelijkheid om te innoveren zonder hoge investeringen. Zowel Telecom providers als

Nadere informatie

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Netconnex is opgericht in 2004 (Gezeteld in Belgie maar het hoofd datacenter gelegen in Nederland [omgeving Amsterdam]). Zeer gestaag groeiende onderneming

Nadere informatie

Datacenters. Whitepaper. van een systeemgeoriënteerde naar een servicegeoriënteerde infrastructuur

Datacenters. Whitepaper. van een systeemgeoriënteerde naar een servicegeoriënteerde infrastructuur Whitepaper Datacenters van een systeemgeoriënteerde naar een servicegeoriënteerde infrastructuur T +31 10 447 76 00, info.cs@imtech.nl, www.imtech.nl/cs 1.0 Introductie Alleen organisaties die flexibel

Nadere informatie

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

20 mei 2008. Management van IT 1. Management van IT. Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen Management van IT Han Verniers PrincipalConsultant Han.Verniers@Logica.com Logica 2008. All rights reserved Programma Management van IT Wat is dat eigenlijk? IT organisaties: overeenkomsten en verschillen

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers

IT beheer: zelf doen is geen optie meer. Ed Holtzer Jurian Burgers IT beheer: zelf doen is geen optie meer Ed Holtzer Jurian Burgers Het leven is te kort om zelf iets te doen wat men tegen betaling ook door anderen kan laten verrichten. William Somerset Maugham Engels

Nadere informatie

Whitepaper. Cloud Computing. Computication BV 2013. Alleen naar cloud bij gewenste flexibiliteit

Whitepaper. Cloud Computing. Computication BV 2013. Alleen naar cloud bij gewenste flexibiliteit Whitepaper Cloud Computing 1 Computication BV 2013 Nu we op de toppen van de hypecyclus van cloud computing zijn beland, lijkt iedereen te denken dat deze vorm van automatisering zaligmakend is. Het is

Nadere informatie

Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek

Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek Ir. Eric Heemskerk Vancis BV SARA en Vancis SARA BV heeft een nationale rol als Supercomputer en e-science Support Center voor Onderwijs en Wetenschap.

Nadere informatie

De Nationale EuroCloud Monitor 2012

De Nationale EuroCloud Monitor 2012 De Nationale EuroCloud Monitor 2012 Hoofdsponsors Platinum Goud Een initiatief van i.s.m. & Samenvatting (1-3) Cloud Gebruik in Nederland Het gebruik van cloud-toepassingen wordt steeds gewoner. 55% van

Nadere informatie

Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008. in samenwerking met

Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008. in samenwerking met Topmanagement en IT Ontwikkelingen en trends voor 2008 in samenwerking met Invloed op de IT-organisatie Welk van onderstaande ontwikkelingen zullen in de komende twee jaar grote invloed hebben op uw IT-organisatie?

Nadere informatie

Datum: 31 augustus 2011

Datum: 31 augustus 2011 ICT assessment Methodiek: ITEM-C ICT assessment Ontwikkeld door: ITEM-C advies en interim management Auteur: H.W. Gooskens Datum: 31 augustus 2011 Copyright: ITEM-C advies en interim management Niets uit

Nadere informatie

Software Defined Datacenter Visie van Cisco. Erwin uit de Bos Datacenter Strategie Specialist NL euitdebo@cisco.com Versie: 5 februari 2015

Software Defined Datacenter Visie van Cisco. Erwin uit de Bos Datacenter Strategie Specialist NL euitdebo@cisco.com Versie: 5 februari 2015 Software Defined Datacenter Visie van Cisco Erwin uit de Bos Datacenter Strategie Specialist NL euitdebo@cisco.com Versie: 5 februari 2015 Tomorrow Starts Here. Make amazing things happen by connecting

Nadere informatie

Impact Cloud computing

Impact Cloud computing Impact Cloud computing op de Nederlandse zakelijke markt De impact van Cloud Computing op de Nederlandse zakelijke markt De economische omstandigheden zijn uitdagend. Nederland is en bedrijven informatietechnologie

Nadere informatie

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur

Dynamic infrastructure. Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur Expertvisie: In vijf stappen naar een dynamische it-infrastructuur We behandelen in dit document de 5 stappen naar een dynamische it-infrastructuur:

Nadere informatie

Bring it Secure. Whitepaper

Bring it Secure. Whitepaper Whitepaper Imtech ICT Communication Solutions, Rivium Boulevard 41 2909 LK Capelle a/d IJssel T +31 88 988 96 00, info.cs@imtech.nl, www.imtech.nl/cs Imtech Vandaag de dag moet security een standaard

Nadere informatie

zorgeloos werken in de cloud

zorgeloos werken in de cloud metacom cloud functionele mogelijkheden zorgeloos werken in de cloud vanmeijel.nl bouwen kan simpeler Metacom is één van de meest bedrijfskritische applicaties binnen uw organisatie. De beschikbaarheid,

Nadere informatie

Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud.

Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud. Whitepaper Hybride Cloud Met z n allen naar de cloud. Inhoudstafel 1. Inleiding 2. Met z n allen naar de cloud? 3. Voordelen van een hybride cloud 4. In de praktijk: Template voor moderne manier van werken

Nadere informatie

Case: Oxyma en Solvinity delen hetzelfde DNA

Case: Oxyma en Solvinity delen hetzelfde DNA Case: Oxyma en Solvinity delen hetzelfde DNA Oxyma helpt organisaties bij het optimaliseren van marketing- en salesprocessen en verzorgt de uitvoering daarvan. Om een brede groep klanten complete dienstverlening

Nadere informatie

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed

Cloud Computing. -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015. Opvallend betrokken, ongewoon goed Cloud Computing -- bespiegelingen op de cloud -- MKB Rotterdam, 10 november 2015 Opvallend betrokken, ongewoon goed Agenda Inleiding Mijn achtergrond Over Innvolve Cloud Computing Overwegingen Afsluiting

Nadere informatie