HANDLEIDING Familiegesprekken

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HANDLEIDING Familiegesprekken"

Transcriptie

1 Family Meetings in memory clinics Onderzoek naar de effecten van Familiegesprekken voor mantelzorgers van dementerenden HANDLEIDING Familiegesprekken

2 Onderzoeksteam Dr. Hein van Hout, projectleider Dr. Harm van Marwijk, onderzoeker Drs. Karlijn Joling, onderzoeker Prof. dr. Ph. Scheltens, neuroloog, hoofd Alzheimercentrum VUmc Freek Gillissen, zorgcoördinator Alzheimercentrum VUmc Contact Karlijn Joling EMGO-VUmc Afdeling Huisartsgeneeskunde Van der Boechorststraat 7, kamer D BT Amsterdam Tel: Fax: VU Medisch Centrum Amsterdam Instituut voor Extramuraal Geneeskundig Onderzoek (EMGO) 2

3 INHOUD Inleiding... 5 De voorbereiding (het Voorgesprek) Familiegesprekken: Wat en Waarom? Uitnodigen van familie en vrienden Aanwezigheid patiënt Praktische zaken: plaats en tijd... 7 Het eerste familiegesprek Introductie/opening Perspectief deelnemers Knelpunten Behoeftes Oplossen knelpunten Afsluiting... 9 Het 2e en 3e gesprek Opening: terugkijken op de vorige sessie Knelpunten Behoeftes Oplossen knelpunten Afsluiting Het Laatste Gesprek Opening Knelpunten en Behoeftes Afsluiting Het Afrondingsgesprek Bijlage 1: Checklist voor hulpverleners Bijlage 2: Psycho-educatie

4 4

5 Inleiding Deze handleiding beschrijft de achtergrond en structuur van de Family Meetings interventie (kortweg FaMe). Deze structuur dient als een praktische leidraad voor hulpverleners bij het organiseren van de familiegesprekken. Het is de bedoeling flexibel om te gaan met deze structuur en naar eigen inzicht aan te passen op de wensen en behoeftes van de familie. Waarom familiegesprekken? Het doel van de familiegesprekken is tweeledig; 1. psycho-educatie, inzicht geven in de gevolgen van de ziekte en omgang daarmee 2. familieleden en vrienden helpen emotionele en praktische steun te geven aan de centrale mantelzorger Door de positieve bijdrage van elk familielid aan de zorg te vergroten, willen we voorkomen dat één persoon het leeuwendeel van de zorg op zich moet nemen. Daarbij hopen we de onderlinge communicatie te verbeteren en familieconflicten (rond de zorg) te voorkomen. Voor wie? De familiegesprekken zijn in eerste instantie bedoeld voor de centrale mantelzorger van de dementerende. Dit is de persoon die het leeuwendeel van de zorg op zich neemt. Verder nemen die personen deel die mogelijk een rol kunnen vervullen in de zorg of ondersteuning aan de patiënt. Dit kunnen zowel familieleden als betrokken vrienden en kennissen zijn. Het belangrijkste is dat zij mogelijk een gedeelte van de zorg/begeleiding op zich kunnen nemen om zo de centrale mantelzorger te ontlasten. Gemakshalve spreken we in het vervolg van deze handleiding over de familieleden. Wat houdt de interventie in? De interventie bestaat voor een familie uit vier familiegesprekken voorafgegaan door een (telefonische) afspraak met de centrale mantelzorger ter voorbereiding. Na de vier familiegesprekken volgt een evaluatie met deze mantelzorger. De structuur van de interventie ziet er dan als volgt uit: De voorbereiding Het Eerste familiegesprek Het 2 e en 3 e gesprek Het Laatste familiegesprek De Afrondings Structuur gesprekken Tijdens de familiegesprekken werken we volgens een algemene agenda. Bij de ene familie kunnen bepaalde agendapunten sneller worden behandeld dan bij de andere familie. Ook kan van de agenda worden afgeweken om de interventie zo beter te laten aansluiten bij de behoeftes van de familie. De verschillende onderdelen van de interventie zullen we nu afzonderlijk bespreken. 5

6 De voorbereiding (het Voorgesprek) Voor het eerste familiegesprek is het de bedoeling het een en ander door te spreken met de centrale mantelzorger. Dit kan eventueel ook telefonisch. Denk hierbij aan de volgende onderwerpen: Agenda 1. Familiegesprekken: Wat en Waarom? 2. Uitnodigen familie en vrienden 3. Aanwezigheid patiënt 4. Praktische zaken 1. Familiegesprekken: Wat en Waarom? Leg de doelen van familiegesprekken aan de familie uit (zie inleiding Waarom Familiegesprekken? ) Bespreek waarom het zoeken van hulp bij familieleden nuttig kan zijn. Dit kan bijvoorbeeld zijn: ondersteuning krijgen, afnemen stress, herstellen van onderlinge relaties, hechtere familiebanden door gezamenlijk te zorgen voor een familielid. Ook kan de hulpverlener helpen om effectiever samen te werken binnen de familie. 2. Uitnodigen van familie en vrienden Bespreek met de mantelzorger hoe het sociale netwerk rond de patiënt eruit ziet en welke bijdrage deze personen op dit moment aan de mantelzorg leveren. Hoe tevreden is de mantelzorger hierover? Ga vervolgens na of er personen zijn die op dit moment niet meehelpen bij de zorg aan de patiënt, maar hiertoe wel de mogelijkheid hebben. Het is de bedoeling alle personen uit te nodigen die mogelijk een bijdrage aan de zorg of ondersteuning kunnen leveren. De mantelzorger nodigt in principe zelf de deelnemers uit. Wat te doen als de mantelzorger problemen heeft om bepaalde familieleden uit te nodigen? Probeer het perspectief van de mantelzorger te verschuiven en duidelijk te maken dat: Familiegesprekken géén psychische behandeling is Meedoen betekent niet dat hij/zij inadequaat is of psychische problemen heeft Familiegesprekken kunnen veel positieve effecten hebben (zie inleiding Waarom Familiegesprekken? ) Familiegesprekken kunnen de kwaliteit van leven van zowel de patiënt als van de mantelzorger verbeteren. Als de mantelzorger problemen heeft met het uitnodigen van bepaalde personen kan de hulpverlener hierbij hulp bieden. In het uiterste geval neemt de hulpverlener contact op. Het is belangrijk om dit voor het contact goed met de mantelzorger te bespreken: is de persoon die wordt uitgenodigd bijvoorbeeld op de hoogte van de diagnose? 6

7 3. Aanwezigheid patiënt Een veelgestelde vraag is: neemt de patiënt deel aan de familiegesprekken? De patiënt neemt niet deel aan de gesprekken, tenzij de familie dit heel nadrukkelijk wenst. Wij hebben ervoor gekozen de patiënt geen deel te laten nemen, omdat dit de mantelzorger en de familie kan belemmeren om open de knelpunten en zorgen te bespreken. Omdat het voor de mantelzorger moeilijk kan zijn dit uit te spreken, maken wij deze keuze voor hem/haar. Het kan echter zijn dat de mantelzorger (en de familie) er nadrukkelijk bezwaar tegen hebben dat de patiënt niet aanwezig is. In dat geval kan het effectief zijn om de patiënt bij de gesprekken te betrekken. Het is echter wel belangrijk om de patiënt te beschermen tegen situaties die bedreigend kunnen voelen of overweldigend en met welke hij of zij niet meer in staat is om te gaan vanwege de verminderde cognitieve vaardigheden. Bij twijfel of dit het geval is, kan het nuttig zijn als de hulpverlener de patiënt vooraf ontmoet. Ook kan de hulpverlener alternatieven voorstellen; bijvoorbeeld het eerste gesprek zonder patiënt en daarna beslissen over de volgende sessies, of enkele sessies met en enkele sessies zonder de patiënt erbij. Dit gaat echter alleen op wanneer de mantelzorger (en familie) nadrukkelijk bezwaar maken tegen de afwezigheid van de patiënt bij de gesprekken. In principe is de patiënt dus niet bij de gesprekken aanwezig. 4. Praktische zaken: plaats en tijd Zodra duidelijk is welke familieleden en vrienden de mantelzorger uit wil nodigen, volgt het vaststellen van plaats en tijd. De meeste geheugenpoli s zullen de familiegesprekken binnen de instelling zelf organiseren, maar het is ook mogelijk bij de familie thuis af te spreken. Doel is het de deelnemers zo makkelijk mogelijk te maken om naar de familiegesprekken te komen. Spreek met de mantelzorger vervolgens één of meerdere data af. De mantelzorger inventariseert vervolgens of de familieleden kunnen. 7

8 Het eerste familiegesprek Agenda 1. Introductie / Opening 2. Perspectief deelnemers 3. Knelpunten 4. Behoeftes 5. Oplossen knelpunten 6. Afsluiting 1. Introductie/opening - voorstelrondje - uitleg doel familiegesprekken, wat kan de familie verwachten (opbouw van de gesprekken). Benadruk dat de bijeenkomsten vooral bedoeld zijn om ondersteuning te bieden aan de centrale mantelzorger 2. Perspectief deelnemers - rondje welke veranderingen heeft ieder familielid opgemerkt in de dementerende? - welke vragen zijn er over dementie? 3. Knelpunten - vat veranderingen die familie noemt samen en benoem belangrijkste knelpunten - noem mogelijke knelpunten die niet door de familie zijn genoemd, maar wel essentieel zijn (bijv. financiële gevolgen of opname verpleeghuis in toekomst) Het is niet de bedoeling dat oude onopgeloste conflicten tussen familieleden onderling hier besproken worden. Benadruk dat iedereen hier is omdat zij geven om de persoon met dementie en de centrale mantelzorger. Geef aan dat een nieuwe stressvolle situatie er vaak toe leidt dat oude conflicten weer bovenkomen, maar dat het de bedoeling is in deze bijeenkomsten te focussen op de huidige situatie en oude conflicten beter op een ander moment en op een andere plaats kunnen worden besproken. 4. Behoeftes Bespreek volgorde om de knelpunten te behandelen. Waar heeft de centrale mantelzorger het meeste behoefte aan? Wat is op dit moment het belangrijkste probleem voor hem of haar? 5. Oplossen knelpunten - stel met de familie 1 of 2 doelen vast die a) belangrijk zijn voor de familie b) makkelijk te behalen zijn voor de volgende sessie (over circa 2 maanden) - help bij het verdelen van taken om de doelen te bereiken - help bij verdeling van overige praktische taken die snel zijn op te lossen z.o.z. 8

9 6. Afsluiting - vat observaties samen (sterke punten van de familie, punten die nog verbeterd kunnen worden) - spreek waardering voor deelname/komst uit - plannen volgende sessie: datum prikken - contact met de familie tussen de sessies (ad hoc); maak hier afspraken over - vul het verslagformulier van de eerste bijeenkomst in 9

10 Het 2e en 3e gesprek Agenda 1. Opening: terugkijken op vorige sessie 2. Knelpunten 3. Behoeftes 4. Oplossen Knelpunten 5. Afsluiting 1. Opening: terugkijken op de vorige sessie Bespreek de gemaakte afspraken: Heeft de familie vooruitgang geboekt met de taken die ze op zich genomen hebben? Zo ja, - Hoe voelt ieder zich na het volbrengen van de taak/ succesvol veranderen van gedrag? - Welke obstakels moest ieder overwinnen? Zo nee, - Waarom is het niet gelukt; praktisch, emotionele oorzaak of t.g.v. familieconflict? 2. Knelpunten Identificeer de knelpunten/problemen die op dit moment spelen. Dit kunnen problemen zijn die al in het vorige gesprek benoemd zijn, maar nog niet zijn opgelost. Het kunnen ook nieuwe problemen zijn die nog niet aan de orde zijn geweest. 3. Behoeftes Bespreek volgorde om de knelpunten te behandelen. Waar heeft de centrale mantelzorger het meeste behoefte aan? Wat is op dit moment het belangrijkste probleem voor hem of haar? 4. Oplossen knelpunten - stel met de familie 1 of 2 doelen vast die a) belangrijk zijn voor de familie b) makkelijk te behalen zijn voor de volgende sessie (over circa 2 maanden) - help bij het verdelen van taken om de doelen te bereiken - help bij verdeling van overige praktische taken die snel zijn op te lossen 5. Afsluiting - samenvatten van de voortgang - herhaal doelen die zijn blijven staan en/of nieuwe doelen - taakverdelingen - vaststellen nieuwe datum - als de volgende sessie het laatste gesprek is, herinner de familie daaraan - vul het verslagformulier van de tweede / derde bijeenkomst in 10

11 Het Laatste Gesprek Agenda 1. Opening 2. Knelpunten en behoeftes 3. Afsluiting 1. Opening Herinner de familie dat dit het laatste gesprek is. Bespreek de voortgang/gemaakte progressie Bespreek de gemaakte afspraken: zoals in vorige gesprek Heeft de familie vooruitgang geboekt met de taken die ze op zich genomen hebben? Zo ja, - Hoe voelt ieder zich na het volbrengen van de taak/ succesvol veranderen van gedrag? - Welke obstakels moest ieder overwinnen? Zo nee, - Waarom is het niet gelukt; praktisch, emotionele oorzaak of t.g.v. familieconflict? 2. Knelpunten en Behoeftes Indien zich nieuwe knelpunten voordoen: bespreek de manier waarop de familie al opgeloste knelpunten heeft aangepakt en relateer de nieuwe knelpunten hieraan; Welke manieren heeft de familie gebruikt om eerdere problemen op te lossen? Kunnen nieuwe problemen op eenzelfde manier worden aangepakt? Heeft de mantelzorger nog onvervulde behoeftes? Welke? Wijs de mantelzorger eventueel op instanties waar hij of zij hulp kan krijgen. 3. Afsluiting - rondje hoe heeft ieder de familiegesprekken ervaren - benoem de vooruitgang die geboekt is en doelen die er nog liggen - bespreek ad hoc hulpverlening (kan de familie evt nog een beroep doen op de hulpverlener en hoe). Maak hier afspraken over. - Vul het verslagformulier van de vierde bijeenkomst in Het Afrondingsgesprek Na de familiegesprekken volgt een evaluatie met de centrale mantelzorger. Hoe heeft de mantelzorger de gesprekken ervaren en heeft hij/zij er baat bij gehad? Ook kan de hulpverlener op basis van nog onvervulde behoeftes doorverwijzen. Dit gesprek kan bijvoorbeeld plaatsvinden direct na het laatste familiegesprek of eventueel telefonisch. 11

12 Bijlage 1: Checklist voor hulpverleners De voorbereiding Bespreek doel en het nut van familiegesprekken Uitnodigen familie/vrienden o Breng sociale netwerk patiënt in kaart o Welke personen helpen nog niet mee, maar kunnen dit mogelijk gaan doen? o Maak lijstje van de personen die de mantelzorger gaat uitnodigen Vertel dat de patiënt niet aanwezig is bij de gesprekken. Stel met de mantelzorger datum, tijd en plaats van het 1 e gesprek vast Eerste familiegesprek Voorstelrondje Leg doel van de familiegesprekken uit en vertel de opbouw van de gesprekken Leg de regels en rol van de hulpverlener uit Ga na welke veranderingen ieder heeft opgemerkt bij de dementerende Welke vragen heeft de familie over de dementie? Inventariseer de belangrijkste knelpunten Orden de knelpunten in volgorde van belangrijkheid voor de familie (naar behoefte) Stel 1 of 2 doelen vast voor de volgende bijeenkomst Verdeel taken om deze doelen te bereiken Vat observaties samen Bedank iedereen voor komst en spreek waardering uit hiervoor Stel datum, tijd en plaats vast voor het volgende Familiegesprek Maak afspraken over het contact met de hulpverlener tussen de gesprekken Het 2 e en 3 e gesprek Bespreek de afspraken die de vorige keer gemaakt zijn Identificeer (nieuwe) knelpunten Orden de knelpunten in volgorde van belangrijkheid voor de familie (naar behoefte) Stel 1 of 2 doelen vast voor de volgende bijeenkomst Verdeel taken om deze doelen te bereiken Vat de voortgang samen Herhaal doelen die zijn blijven staan en/of nieuwe doelen en bijbehorende taakverdelingen Stel datum, tijd en plaats vast voor het volgende Familiegesprek Als de volgende sessie het laatste gesprek is: herinner de familie daaraan. Het laatste gesprek Herinner de familie dat dit het laatste gesprek is Bespreek de voortgang/gemaakte progressie Bespreek de afspraken die de vorige keer gemaakt zijn Zijn er nieuwe knelpunten: bespreek hoe de familie eerdere knelpunten heeft opgelost Bespreek onvervulde behoeftes mantelzorger en verwijs evt door Rondje hoe heeft ieder de familiegesprekken ervaren Benoem geboekte progressie en de doelen die er nog liggen Bespreek ad hoc hulpverlening en maak hier afspraken over Maak met de mantelzorger een (telefonische) afspraak voor het afrondingsgesprek 12

13 Bijlage 2: Psycho-educatie De hoeveelheid en het type informatie dat de hulpverlener aan de familie verstrekt, is afhankelijk van wat de familie al weet en hoe de familie deze kennis gebruikt. De volgende vragen dienen als leidraad bij het vaststellen van de kennis die al aanwezig is bij de familieleden. Diagnose 1. Wanneer, waar en van wie heeft uw naaste de diagnose gekregen? 2. Wat is u verteld over dementie? 3. Heeft u vragen die toen niet zijn beantwoord? Progressie van de ziekte 4. Wat weet u over de progressie van de ziekte? 5. Waar heeft u deze kennis vandaan? 6. Welke beperkingen heeft u waargenomen bij uw naaste? 7. Weet u welke symptomen aan de dementie zijn toe te schrijven en welke door iets anders veroorzaakt kunnen worden? Mogelijkheden voor Zorg en Ondersteuning 8. Welke mogelijkheden voor zorg en ondersteuning zijn u bekend? 9. Waar kunt u informatie krijgen over deze mogelijkheden? 10. Welke (informatie)bronnen hebben u het meest geholpen? Behandelmogelijkheden 11. Wat weet u over beschikbare behandelingen? 12. Wat weet u over experimentele behandelingen? 13

14 14

Werken met sociale netwerken. Familie als volwaardige partner waarin dementie een rol speelt.

Werken met sociale netwerken. Familie als volwaardige partner waarin dementie een rol speelt. Werken met sociale netwerken. Familie als volwaardige partner waarin dementie een rol speelt. Trudy Jacobs. Sociaal Psychiatrisch Verpleegkundige,Geriatrie Radboudumc Trudy.Jacobs@radboudumc.nl Disclosure

Nadere informatie

Ondersteuning voor mantelzorgers van dementerenden: het belang van familiegesprekken

Ondersteuning voor mantelzorgers van dementerenden: het belang van familiegesprekken Artikel Uitgave Bijblijven ISBN 0168-9428 Datum 2009 Type uitgave tijdschrift Volumenummer 25 Issuenummer 8 Ondersteuning voor mantelzorgers van dementerenden: het belang van familiegesprekken K.J. Joling

Nadere informatie

DUUR WAT HOE MATERIAAL

DUUR WAT HOE MATERIAAL DUUR WAT HOE MATERIAAL 0.00 5 min Intro begeleiders Introductie thema agressiehantering Doelen simulatiespel Toelichting rollen Introduceer jezelf en het spel Introductie begeleiders Nodig deelnemers uit

Nadere informatie

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM

Doel. Inleiding. De mantelzorger als samenwerkingspartner MANTELZORGBELEID VIERSTROOM MANTELZORGBELEID VIERSTROOM Doel Het doel van deze tekst is een kader beschrijven waarbinnen doelstellingen en randvoorwaarden zijn vastgelegd die de samenwerking met mantelzorgers en ondersteuning van

Nadere informatie

Workshop Van zelf- naar samenredzaamheid

Workshop Van zelf- naar samenredzaamheid Workshop Van zelf- naar samenredzaamheid Ingrid van de Ven, GZ-psycholoog Zorgpartners Midden-Holland Marleen Prins, psycholoog en onderzoeker Trimbos-instituut Donderdag 6 oktober 2016 MANTELZORG: INVESTEREN

Nadere informatie

Samenvatting. april 2006

Samenvatting. april 2006 Samenvatting Alzheimer Nederland spant zich in om de zorg voor mensen met dementie en hun familieleden te verbeteren. Het streven is de zorg in de regio beter af te stemmen op mensen met dementie en degenen

Nadere informatie

Werkvormen bij het project "zorg en verantwoordelijkheid"

Werkvormen bij het project zorg en verantwoordelijkheid AAN DE SLAG Werkvormen bij het project "zorg en verantwoordelijkheid" De doelstelling van het project 'zorg en verantwoordelijkheid' is: (mantel)zorgers in beeld krijgen en ondersteuning bieden.. Deze

Nadere informatie

Instrument Netwerk-analyse

Instrument Netwerk-analyse Netwerk-analyse In begeleiding die gericht is op competentievergroting is er altijd aandacht voor het versterken, uitbreiden en activeren van het sociale netwerk van de cliënt. Deze investering in beschermende

Nadere informatie

POSITIEVE PSYCHOTHERAPIE. Een geprotocolleerde behandeling van veertien sessies voor cliënten met een depressieve stoornis

POSITIEVE PSYCHOTHERAPIE. Een geprotocolleerde behandeling van veertien sessies voor cliënten met een depressieve stoornis POSITIEVE PSYCHOTHERAPIE Een geprotocolleerde behandeling van veertien sessies voor cliënten met een depressieve stoornis GRONDLEGGERS Positieve Psychotherapie werd in 2006 ontwikkeld door: Prof. Martin

Nadere informatie

De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg

De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg Nycteumdag De grijze golf Naar proactieve ouderenzorg 22 april 2010, Meervaart te Amsterdam Topklinische kennis in de praktijk Deze nascholing is tot stand gekomen door een samenwerking van: Nycteum Folder

Nadere informatie

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland

Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland week 2 9 januari 2012 Handleiding Schrijven niveau A Nieuwsbegrip Schrijven 2012 week 2 Hoog water in Nederland Inhoud Eenmalig afdrukken: Handleiding les 1 en 2 Hardopdenk-tekst Voor de leerlingen: Leerlingblad

Nadere informatie

Flexwurk-Return B.V.

Flexwurk-Return B.V. RAPPORT CLIËNTAUDIT 2013 / 2014. BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID

OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID OPDRACHTEN BIJ THEMA 11 BELEID Beleid is alleen nodig als je iets gaat veranderen. INLEIDING Het beleid van een organisatie bepaalt hoe je moet werken en wat de bestuurders belangrijk vinden. Dat beleid

Nadere informatie

Tevredenheid van familieleden en mantelzorgers met casemanagement bij dementie

Tevredenheid van familieleden en mantelzorgers met casemanagement bij dementie Tevredenheid van familieleden en mantelzorgers met casemanagement bij dementie (in te vullen door mantelzorgers) Codering tevredenheidsonderzoek : _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ Datum verzending : _ _ - _ _ - _

Nadere informatie

SUCCESVOL STUDEREN MET AUTISME?

SUCCESVOL STUDEREN MET AUTISME? SUCCESVOL STUDEREN MET AUTISME? BEGELEID LEREN FEITEN Circa 15% van de studenten heeft 1 of meer somatische of psychische beperkingen Onderzoek naar studenten met een handicap in het Hoger Onderwijs, Verweij

Nadere informatie

toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte

toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte toolkit persoons gerichte zorg Bouwen aan eerstelijns zorg op maat voor mensen met een chronische ziekte Over deze toolkit Welkom in het huis van persoonsgerichte zorg! Zoals je ziet is het huis nog in

Nadere informatie

optimale HUISARTSENzoRg voor mensen met EEN verstandelijke beperking

optimale HUISARTSENzoRg voor mensen met EEN verstandelijke beperking NAAR DE HUISARTS optimale huisartsenzorg voor mensen met een verstandelijke beperking Mensen met een verstandelijke beperking hebben recht op goede medische zorg. De huisarts speelt hierin een belangrijke

Nadere informatie

Ik sta er niet meer alleen voor!

Ik sta er niet meer alleen voor! Ik sta er niet meer alleen voor! Zelfredzaamheid en eigen kracht zijn centrale begrippen in onze participatiesamenleving. Eén gezin, één plan, één hulpverlener is al uitgangspunt van beleid. Daaraan wordt

Nadere informatie

Minder Drank of Drugs. Module voor cliënten met een lichte verstandelijke beperking

Minder Drank of Drugs. Module voor cliënten met een lichte verstandelijke beperking Minder Drank of Drugs Module voor cliënten met een lichte verstandelijke beperking Voorstellen Willy Ron Marion Agenda Uitleg over Minder Drank of Drugs Willy en Ron spelen een sessie na Uitleg over de

Nadere informatie

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug

NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug NAASTENPARTICIPATIEBELEID ISZ De Brug Dit beleid is in eerste instantie opgesteld voor intramurale cliënten van ISZ De Brug. De vertaalslag naar extramurale cliënten moet nog worden gemaakt. Inleiding

Nadere informatie

Ouderenpsychiatrie. Algemene informatie voor patiënten

Ouderenpsychiatrie. Algemene informatie voor patiënten Ouderenpsychiatrie Algemene informatie voor patiënten 2 In deze folder staat wat u van Altrecht Ouderenpsychiatrie kunt verwachten. Wanneer kunt u bij ons terecht? U kunt bij ons terecht als u een oudere

Nadere informatie

Doen bij Depressie. Module 2 voor cognitief beperkte cliënten Fase 4 - Behandelen

Doen bij Depressie. Module 2 voor cognitief beperkte cliënten Fase 4 - Behandelen Bijlage 7 Doen bij Depressie Module 2 voor cognitief beperkte cliënten Fase 4 - Behandelen Leidraad voor individuele ondersteuning en mediatieve therapie bij depressieve cliënten met ernstige cognitieve

Nadere informatie

Beïnvloeding Samen sta je sterker

Beïnvloeding Samen sta je sterker Beïnvloeding Samen sta je sterker Aan de slag Om uw doel te bereiken, moet u gericht aan de slag gaan. Het volgende stappenplan kan u hierbij helpen. 1. Analyseer het probleem en bepaal uw doel Als u een

Nadere informatie

23/12/15. Startsessie groepsprogramma. Wat gaan we doen vandaag? Doelstelling

23/12/15. Startsessie  groepsprogramma. Wat gaan we doen vandaag? Doelstelling Medefinanciering door Wat gaan we doen vandaag? Opfrissing: Back@work? Praktische afspraken Kennismaking (ijsbreker) Trajectboekje Startsessie Back@work Vragenlijsten Vragenronde Doelstelling Back@work

Nadere informatie

INFORMATIEBRIEF VOOR PATIËNTEN Onderzoek ALS Naasten support

INFORMATIEBRIEF VOOR PATIËNTEN Onderzoek ALS Naasten support INFORMATIEBRIEF VOOR PATIËNTEN Onderzoek ALS Naasten support Beste meneer, mevrouw, Wij hebben uw partner gevraagd om mee te doen aan medisch-wetenschappelijk onderzoek naar een ondersteuningsprogramma

Nadere informatie

Trainer aan het woord

Trainer aan het woord Sessie 1: 1 2 3 4 5 Attentie! In de partnergroep spreken deelnemers vaak hardnekkig over of vanuit de patient i.p.v. over zichzelf. Zo zeggen mensen in de voorstelronde bijvoorbeeld: Ik ben Janine, mijn

Nadere informatie

Patiëntenparticipatie bij de ontwikkeling en evaluatie van E-health zorgontwikkelingen

Patiëntenparticipatie bij de ontwikkeling en evaluatie van E-health zorgontwikkelingen Patiëntenparticipatie bij de ontwikkeling en evaluatie van E-health zorgontwikkelingen Aanbevelingen Projectgroepleden Onderzoekers Andrea Evers Henriët van Middendorp Maaike Ferwerda Onderzoekspartners

Nadere informatie

Infobrochure. Depressie, Hoe een behandeling het levensplezier kan terugbrengen. R. Houtman

Infobrochure. Depressie, Hoe een behandeling het levensplezier kan terugbrengen. R. Houtman Infobrochure Depressie, Hoe een behandeling het levensplezier kan terugbrengen. R. Houtman Inhoud Woord vooraf. 3 Psycho-educatie op de afdeling. 4 Verloop van de sessies. 4 Sessie 1: Depressie begrijpen.

Nadere informatie

Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn

Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn Eerste richtlijnen voor het omgaan met euthanasie vragen van cliënten en hun families die bij Geriant in behandeling zijn Praat erover: 1. Je hoeft niet alles te weten of te begrijpen over euthanasie bij

Nadere informatie

BeMind studie: Mindfulness bij kanker

BeMind studie: Mindfulness bij kanker BeMind studie: Mindfulness bij kanker Een vergelijking tussen online en face to face mindfulness versus standaardzorg Prof. Dr. A.E.M. Speckens, Radboud UMC en Dr. M. van der Lee, Helen Dowling Instituut

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) week 11-12 maart 2012 - hardop-denktekst schrijven B Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet.

Nadere informatie

STAPPENPLAN PREVENTIE VAN EENZAAMHEID IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN PREVENTIE VAN EENZAAMHEID IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN PREVENTIE VAN EENZAAMHEID IN DE EERSTE LIJN Doelen Het voorkomen, oplossen en/of verwerken van eenzaamheid bij ouderen: 1. Het vaststellen van de mate van eenzaamheid; 2. Het onderscheiden

Nadere informatie

Zorg na de diagnose. Emete Solmaz, specialist ouderengeneeskunde, Royaal Thuis Brian Sinnema, casemanager dementie, HWW Zorg

Zorg na de diagnose. Emete Solmaz, specialist ouderengeneeskunde, Royaal Thuis Brian Sinnema, casemanager dementie, HWW Zorg Zorg na de diagnose Emete Solmaz, specialist ouderengeneeskunde, Royaal Thuis Brian Sinnema, casemanager dementie, HWW Zorg Disclosure belangen sprekers Potentiële belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Voorbereiden op het keukentafelgesprek?

Voorbereiden op het keukentafelgesprek? Voorbereiden op het keukentafelgesprek? Deze brochure helpt u daarbij! 2015 een coproductie van: Voor kinderen, partners, verwanten, vrijwilligers die mantelzorgtaken vervullen voor hen die hun dierbaar

Nadere informatie

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie).

Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Onderzoek naar de nazorg bij dikke darmkanker door de huisarts of de chirurg en het gebruik van een persoonlijke interactieve website (I CARE studie). Verbetert de zorg na de behandeling van dikke darmkanker

Nadere informatie

een functioneringsgesprek verschilt naar aard en doel van een evaluatie of beoordelingsgesprek

een functioneringsgesprek verschilt naar aard en doel van een evaluatie of beoordelingsgesprek Het functioneringsgesprek Wat Een functioneringsgesprek is een periodiek gesprek tussen de medewerker en de direct leidinggevende over het werk (inhoud en uitvoering van het werk, werksfeer en werkomstandigheden)

Nadere informatie

Handreiking Workshop Omgaan met probleemgedrag, hoe tevreden ben jij?

Handreiking Workshop Omgaan met probleemgedrag, hoe tevreden ben jij? Handreiking Workshop Omgaan met probleemgedrag, hoe tevreden ben jij? Handreiking Workshop Omgaan met probleemgedrag, hoe tevreden ben jij? Medewerkers in de ouderenzorg weten vaak heel goed waar knelpunten

Nadere informatie

Het culturele interview Nederlandse versie Hans Rohlof, Noa Loevy, Lineke Sassen & Stephanie Helmich

Het culturele interview Nederlandse versie Hans Rohlof, Noa Loevy, Lineke Sassen & Stephanie Helmich Het culturele interview Nederlandse versie Hans Rohlof, Noa Loevy, Lineke Sassen & Stephanie Helmich Samenvatting anamnese en ziekte geschiedenis Wordt uit het dossier ingevuld voorafgaand aan het gesprek.

Nadere informatie

Afhankelijk gedrag. Andere factoren zijn wel te beïnvloeden, met andere woorden: daar kun je mogelijk wel iets aan doen:

Afhankelijk gedrag. Andere factoren zijn wel te beïnvloeden, met andere woorden: daar kun je mogelijk wel iets aan doen: Afhankelijk gedrag Samenvatting Hieronder hebben we de inhoud van de aflevering Afhankelijk gedrag samengevat. Gemakkelijk om er nog eens bij te pakken. Wat is afhankelijk gedrag? Mensen met dementie die

Nadere informatie

Wat als ik niet meer beter word?

Wat als ik niet meer beter word? Wat als ik niet meer beter word? Als u te horen heeft gekregen dat u niet meer kunt genezen, is dat een harde boodschap. Deze boodschap roept veel vragen op, zoals: Deze folder is bedoeld voor mensen die

Nadere informatie

Nieuwsbrief. eigenlijk

Nieuwsbrief. eigenlijk Nieuwsbrief VUmc Alzheimercentrum juli 2015 1 Voorwoord Geachtee heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u de onderzoeks-nieuwsbrief van het VUmc Alzheimercentrum. Deze nieuwsbrief is speciaal opgezet voor mensen

Nadere informatie

Mediation KIES POGO BOR

Mediation KIES POGO BOR Mediation KIES POGO BOR Marleen Martens mediation Relaties hebben is inherent aan het leven en dus ook conflicten binnen relaties. Conflicten brengen stress en allerlei emoties met zich mee. We voelen

Nadere informatie

Voorstelling Team Verslavingszorg

Voorstelling Team Verslavingszorg 27/05/2015 Voorstelling Team Verslavingszorg Ivo Vanschooland Doelgroep De afdeling staat open voor mannen en vrouwen uit gans Vlaanderen en Nederland met problemen gekoppeld aan misbruik of afhankelijkheid

Nadere informatie

HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit.

HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit. HypoBewust: een educatief groepsprogramma met internet voor diabetespatiënten met hypoproblematiek. Een studie naar de kosteneffectiviteit. HypoAware: a combined group and online educational program for

Nadere informatie

Beïnvloeding Samen sta je sterker

Beïnvloeding Samen sta je sterker Beïnvloeding Samen sta je sterker Aan de slag Om uw doel te bereiken, moet u gericht aan de slag gaan. Het volgende stappenplan kan u hierbij helpen. 1. Analyseer het probleem en bepaal uw doel Als u een

Nadere informatie

Medische Psychologie

Medische Psychologie Medische Psychologie Inleiding Deze brochure geeft u informatie over de afdeling Medische Psychologie van Zuyderland Medisch Centrum. Aan de orde komt onder meer: Met welke klachten en vragen kan iemand

Nadere informatie

Ambulant. Algemene informatie voor patiënten

Ambulant. Algemene informatie voor patiënten Ambulant Algemene informatie voor patiënten 2 In deze folder staat wat u van de ambulante afdeling van Altrecht Senior kunt verwachten. Wanneer kunt u behandeld worden bij Altrecht Senior, Ambulant? Ambulant

Nadere informatie

Stap 2: In kaart brengen en beschrijven van het sociale netwerk van de cliënt. Stap 3: Beoordelen van de kwaliteit van het bestaande sociale netwerk.

Stap 2: In kaart brengen en beschrijven van het sociale netwerk van de cliënt. Stap 3: Beoordelen van de kwaliteit van het bestaande sociale netwerk. Leeswijzer Netwerkscan Cliëntsysteem De Netwerkscan Cliëntsysteem is er om het cliëntsysteem goed in beeld te krijgen. Alvorens met de scan aan de slag te gaan is het raadzaam om eerst de begeleidende

Nadere informatie

De DementieWijzer: een vraagbaak voor zorg- en welzijnsdiensten rond dementie. Drs. Lisa van Mierlo, dr. Franka Meiland, Prof.dr.

De DementieWijzer: een vraagbaak voor zorg- en welzijnsdiensten rond dementie. Drs. Lisa van Mierlo, dr. Franka Meiland, Prof.dr. De DementieWijzer: een vraagbaak voor zorg- en welzijnsdiensten rond dementie. Onderzoeksprogramma > Quality of Care Drs. Lisa van Mierlo, dr. Franka Meiland, Prof.dr. Rose-Marie Dröes l.vanmierlo@vumc.nl

Nadere informatie

Samen Sterk! Gecombineerde ondersteuning voor mensen met dementie en hun mantelzorgers

Samen Sterk! Gecombineerde ondersteuning voor mensen met dementie en hun mantelzorgers Samen Sterk! Gecombineerde ondersteuning voor mensen met dementie en hun mantelzorgers Prof.dr. Rose-Marie Dröes Research Programme > Mental Health and Quality of Care Department of Psychiatry / Department

Nadere informatie

Goed samenspel met mantelzorgers

Goed samenspel met mantelzorgers Goed samenspel met mantelzorgers Criteria voor een mantelzorgvriendelijke organisatie Inleiding Wanneer iemand te maken krijgt met de professionele zorg/behandeling of begeleiding, brengt hij/zij een heel

Nadere informatie

WERKWIJZE VOOR HET WERKEN MET EMDR VANUIT KLACHTEN LINKSOM KINDERVERSIE

WERKWIJZE VOOR HET WERKEN MET EMDR VANUIT KLACHTEN LINKSOM KINDERVERSIE WERKWIJZE VOOR HET WERKEN MET EMDR VANUIT KLACHTEN LINKSOM KINDERVERSIE 1. Inventariseer de klachten/symptomen Verzamel informatie over de symptomen, waarvan het kind of de gezinsleden/omgeving last hebben

Nadere informatie

PSYCHOLOGIE. De klinisch psycholoog in het ziekenhuis

PSYCHOLOGIE. De klinisch psycholoog in het ziekenhuis PSYCHOLOGIE Medische psychologie De klinisch psycholoog in het ziekenhuis In deze folder kunt u lezen over de manier van werken van de klinisch psycholoog, verbonden aan de afdeling Medische Psychologie

Nadere informatie

Stand van zaken Ontmoetingscentra anno 2012 Franka Meiland

Stand van zaken Ontmoetingscentra anno 2012 Franka Meiland Stand van zaken Ontmoetingscentra anno 2012 Franka Meiland Research Programme > Common Mental Disorders Afd. Huisartsgeneeskunde & Ouderengeneeskunde / Psychiatrie, VUmc Zorg en ondersteuning bij dementie

Nadere informatie

Partners in zorg Familiebeleid GGZ Rivierduinen

Partners in zorg Familiebeleid GGZ Rivierduinen Partners in zorg Familiebeleid GGZ Rivierduinen Informatie voor familieleden, naasten en cliënten Inhoud Contactgegevens voor familieleden 1. Inleiding 2. Betrokken? Ja, tenzij 3. Familiebeleid in het

Nadere informatie

Analyserapport van de patiënten vragenlijsten over de huisarts: C. Noordzij

Analyserapport van de patiënten vragenlijsten over de huisarts: C. Noordzij Analyserapport van de patiënten vragenlijsten over de huisarts: C. Noordzij Datum aanmaak rapport:16-09-2017 1 Laatste ronde patiënten vragenlijsten huisarts Periode waarin ingevuld van: 5-8-2017 tot 1-9-2017

Nadere informatie

Gesprekshandleiding Samen beslissen voor patiënten

Gesprekshandleiding Samen beslissen voor patiënten Gesprekshandleiding Samen beslissen voor patiënten De meeste patiënten willen meebeslissen over de zorg en behandeling die zij ontvangen. Dit blijkt uit de meldactie van de NPCF in 2013. Maar in de praktijk

Nadere informatie

Dementiepoli. Mondriaan. Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Dementiepoli. Mondriaan. Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Dementiepoli Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Dementiepoli Als je geheugen je in de steek laat... September 2011 Copyright Mondriaan

Nadere informatie

Inhoud masterclass. Achtergrond. Zorgbeleid. Gevolgen voor omgeving. Gevolgen dementie in dagelijks leven. EMGO Institute - Common Mental Disorders 1

Inhoud masterclass. Achtergrond. Zorgbeleid. Gevolgen voor omgeving. Gevolgen dementie in dagelijks leven. EMGO Institute - Common Mental Disorders 1 Ontmoetingscentra voor mensen met dementie en Inhoud masterclass Franka Meiland fj.meiland@vumc.nl Brabantse dementiedag 5 november 2015 Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Onderzoekslijn

Nadere informatie

RESOURCE DEVELOPMENT AND INSTALLATION (RDI) PROTOCOL KINDERVERSIE

RESOURCE DEVELOPMENT AND INSTALLATION (RDI) PROTOCOL KINDERVERSIE RESOURCE DEVELOPMENT AND INSTALLATION (RDI) PROTOCOL KINDERVERSIE Leg uit in woorden die aansluiten bij het kind en diens problematiek dat jullie samen gaan uitzoeken hoe het kind beter kan leren omgaan

Nadere informatie

Bijlage Stoere Schildpadden

Bijlage Stoere Schildpadden Bijlage Stoere Schildpadden Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie Stoere Schildpadden, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies

Nadere informatie

HOE U DE SAMENWERKING MET MANTELZORGERS VERBETERT

HOE U DE SAMENWERKING MET MANTELZORGERS VERBETERT HOE U DE SAMENWERKING MET MANTELZORGERS VERBETERT Tips voor professionals die voor thuiswonende ouderen zorgen ZORGNETWERK VAN EEN KWETSBARE OUDERE Team van verpleegkundigen en verzorgenden Partner 1 2

Nadere informatie

Biobank Alzheimercentrum

Biobank Alzheimercentrum Informatiebrochure Biobank Alzheimercentrum Informatiebrochure Biobank VUmc Alzheimercentrum Amsterdam, september 2015 Geachte heer/mevrouw, U wordt bij het VUmc Alzheimercentrum onderzocht in verband

Nadere informatie

Realisatiefase fase 5

Realisatiefase fase 5 Realisatiefase fase 5 Dit is de tweede doe-fase. Tijdens de realisatiefase voeren jullie de ontwerpen uit om het product te realiseren. Tijdens de voorbereidingsfase hebben jullie alles wat jullie nodig

Nadere informatie

Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013

Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013 Document leerlingenraad Beleidsplan Leerlingenraad o.b.s. de Schuthoek 2012-2013 Inhoud: 1. wat verstaan we onder een leerlingenraad? 2. opzet en organisatie van een leerlingenraad a. samenstelling van

Nadere informatie

Voordoen (modelen, hardop denken)

Voordoen (modelen, hardop denken) Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet. Het voordoen (modelen) van het schrijven van

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

VERGADEREN VOOR DUMMIES

VERGADEREN VOOR DUMMIES VERGADEREN VOOR DUMMIES DE AGENDA VASTSTELLEN Er zijn verschillende soorten agendapunten: Open Bij open agendapunten zijn er nog geen plannen gemaakt, er is nog geen concreet voorstel. De discussie is

Nadere informatie

Inleiding Tijdspad TechSkills Monitor Voorbereiding Doelstelling Activiteiten Resultaat... 5

Inleiding Tijdspad TechSkills Monitor Voorbereiding Doelstelling Activiteiten Resultaat... 5 Studenthandleiding Contents Inleiding... 3 Tijdspad TechSkills Monitor... 4 Voorbereiding... 5 Doelstelling... 5 Activiteiten... 5 Resultaat... 5 Verkenning bedrijf en verkenning functies... 6 Doelstelling...

Nadere informatie

Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen

Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen Inleiding psycho-educatie ASS bij volwassenen Dit is de inleiding van de psycho-educatie modules. Aan de hand van deze modules geven we meer informatie over hoe autismespectrumstoornissen (ASS) zich uiten

Nadere informatie

(Docentenhandleiding) Rollenspel

(Docentenhandleiding) Rollenspel (Docentenhandleiding) Rollenspel Een rollenspel is als het ware een klein toneelstukje. In een rollenspel komen personages aan bod die bepaalde eigenschappen of een doel in het verhaal hebben. De bedoeling

Nadere informatie

28 november Onderzoek: Mantelzorgen

28 november Onderzoek: Mantelzorgen 28 november 2014 Onderzoek: Mantelzorgen 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag

Nadere informatie

Gesprekskaarten pedagogisch handelen

Gesprekskaarten pedagogisch handelen Gesprekskaarten pedagogisch handelen Samenwerkingsproject Samen Opleiden tussen Peel en Maas en Dommel en Aa Themagroep Pedagogisch Handelen kaarten.indd 1 28-01-17 19:17 kaarten.indd 2 28-01-17 19:17

Nadere informatie

Leidraad Consult over: het selectiegesprek. Inleiding

Leidraad Consult over: het selectiegesprek. Inleiding Leidraad Consult over: het selectiegesprek Inleiding Iedere leidinggevende heeft in zijn of haar functie te maken met het selecteren van personeel. Zij zijn er namelijk voor verantwoordelijk de juiste

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

Gewoon Bijzonder Nationaal Programma Gehandicapten. Werkpakket C: Inclusief onderzoek

Gewoon Bijzonder Nationaal Programma Gehandicapten. Werkpakket C: Inclusief onderzoek Gewoon Bijzonder Nationaal Programma Gehandicapten Werkpakket C: Inclusief onderzoek Inhoud 1. Inleiding 3 2. Inclusief onderzoek 4 3. Waarom is inclusief onderzoek nodig? 5 4. Kenmerken van inclusief

Nadere informatie

Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden.

Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden. Het Kindgesprek. Behandel een kind zoals die is, en het zal zo blijven. Behandel het kind zoals het kan zijn, en het zal zo worden. 1 Inleiding. Door gesprekken met kinderen te voeren willen we de betrokkenheid

Nadere informatie

CLIËNTERVARINGS- ONDERZOEK SOCIAAL TEAM

CLIËNTERVARINGS- ONDERZOEK SOCIAAL TEAM Rapport CLIËNTERVARINGS- ONDERZOEK SOCIAAL TEAM Gemeente Houten Augustus 2016 www.ioresearch.nl COLOFON Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020-3330670 Rapportnummer 2016/142 Datum

Nadere informatie

Vragenlijst voor mantelzorgers -

Vragenlijst voor mantelzorgers - <naam organisatie> Vragenlijst voor mantelzorgers - Algemene gegevens Deze vragenlijst is anoniem 1. Hoe oud bent u? jaar 2. Wat is uw geslacht? man / vrouw 3. Wat is uw postcode? (het gaat hier om de

Nadere informatie

Mijn doelen voor dit jaar

Mijn doelen voor dit jaar Mijn doelen voor dit jaar Een nieuw schooljaar betekent nieuwe kansen. Aan het begin van een nieuw kalenderjaar maken veel mensen goede voornemens. Dat gaan wij nu ook doen: het maken van voornemens of

Nadere informatie

Onderzoek wat ouderen (buiten) beweegt

Onderzoek wat ouderen (buiten) beweegt Onderzoek wat ouderen (buiten) beweegt Als een gemeente of woonzorginstelling aan de slag gaat met het inrichten van een beweegvriendelijke omgeving voor senioren is het zaak deze wensen en behoeften te

Nadere informatie

Het gebruik en belang van dagbesteding voor mensen met dementie Resultaten peiling mei 2013

Het gebruik en belang van dagbesteding voor mensen met dementie Resultaten peiling mei 2013 Het gebruik en belang van dagbesteding voor mensen met dementie Resultaten peiling mei 2013 Gebruik Volgens de laatste cijfers van het CIZ (peildatum 1 januari 2013) maken 12.590 mensen met dementie gebruik

Nadere informatie

Screening op cognitieve en gedragsproblemen helpt bij het personaliseren van de ALS zorg. Carin Schröder 30 september ALS congres

Screening op cognitieve en gedragsproblemen helpt bij het personaliseren van de ALS zorg. Carin Schröder 30 september ALS congres Screening op cognitieve en gedragsproblemen helpt bij het personaliseren van de ALS zorg Carin Schröder 30 september ALS congres Wat doet u? Wie gebruikt er screening voor cognitief functioneren? Wie gebruikt

Nadere informatie

Vier kernvragen in de palliatieve zorg:

Vier kernvragen in de palliatieve zorg: Palliatieve thuiszorg in het nieuws In deze presentatie: 1. Palliatieve zorg in de 21 e eeuw, de stand van zaken Het PaTz project Een andere focus op palliatieve zorg 2. Het PaTz project in de praktijk

Nadere informatie

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010

Herstel en Balans. Kanker zet je leven op zijn kop. De rol van de psycholoog. Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Herstel en Balans De rol van de psycholoog Maria Poppe GZ-psycholoog De Vruchtenburg maart 2010 Kanker zet je leven op zijn kop 1 Kanker, gevolgen voor de patiënt Heftige emoties. Verlies van controle

Nadere informatie

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2011 / BLIK op WERK KEURMERK. Psychologenpraktijk Timmermans- Raaijmakers. 1 Inhoudsopgave

RAPPORT CLIËNTAUDIT 2011 / BLIK op WERK KEURMERK. Psychologenpraktijk Timmermans- Raaijmakers. 1 Inhoudsopgave RAPPORT CLIËNTAUDIT 2011 / 2012 BLIK op WERK KEURMERK 1 Inhoudsopgave 2 Bevindingen 2.1 Algemeen 2.2 Voortraject inzicht in aanpak 2.3 Uitvoering 2.4 Begeleiding 2.5 Afronding 2.6 Communicatie en bereikbaarheid

Nadere informatie

ROM met de OQ-45. Kim la Croix, sheets: Kim de Jong. Discover the world at Leiden University

ROM met de OQ-45. Kim la Croix, sheets: Kim de Jong. Discover the world at Leiden University ROM met de OQ-45 Kim la Croix, sheets: Kim de Jong Vraag Gebruikt u op dit moment de OQ-45? a. Nee, maar ik overweeg deze te gaan gebruiken b. Ja, maar ik gebruik hem nog beperkt c. Ja, ik gebruik hem

Nadere informatie

360 feedback 1.2. Studentnummer: Datum: Personen welke de formulieren hebben ingevuld: M. Camp

360 feedback 1.2. Studentnummer: Datum: Personen welke de formulieren hebben ingevuld: M. Camp 360 feedback 1.2 Student: M. camp Studentnummer: 11099003 Klas: WDH11 Datum: 03-02-2013 Personen welke de formulieren hebben ingevuld: - M. Camp - Prof.dr. H.W. Zandbergen - Ir. S.W.L. van Herk - D.J.

Nadere informatie

Dementie Radboud universitair medisch centrum

Dementie Radboud universitair medisch centrum Dementie Bij u, uw partner of familielid is dementie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat dementie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de leesbaarheid wordt in

Nadere informatie

Mantelzorg in De Lozerhof

Mantelzorg in De Lozerhof Mantelzorg in De Lozerhof Zorgt u voor uw partner, of een familielid? Dan bent u Mantelzorger! Zorgen doe je met en voor elkaar www.saffierderesidentie.nl 2 Inleiding Mantelzorger zijn, is niet iets waar

Nadere informatie

Medische psychologie en Maatschappelijk werk. Patiënteninformatie. Medische psychologie. Slingeland Ziekenhuis

Medische psychologie en Maatschappelijk werk. Patiënteninformatie. Medische psychologie. Slingeland Ziekenhuis Medische psychologie en Maatschappelijk werk Medische psychologie i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen U bent op advies van de medisch specialist, of op eigen verzoek, naar de afdeling

Nadere informatie

Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg

Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg Rapport EASYcareGIDS-project Tilburg Marieke Perry, huisartsonderzoeker Kenniscentrum Geriatrie, UMC St Radboud, Nijmegen september 2007 t/m september 2008 Achtergrond Door de toenemende vergrijzing gaat

Nadere informatie

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan?

Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een. Hoe pak je het schrijven van een gedicht aan? Les 1: Een poëziekaart maken poëziekaart Lees over Verbonden zijn. Wat schrijf je en voor wie: een gedicht voor op een Verbonden zijn De Nieuwsbegrip leesles gaat over de ramadan. Tijdens de ramadan voelen

Nadere informatie

Behouden Kiezen verkrijgen

Behouden Kiezen verkrijgen Gek op School Behouden Kiezen verkrijgen Casus 1 Jan 23 jaar, student Rechten. Eerste psychose op zijn 20e tijdens studiereis. Aanmelding via de huisarts. 1e psychose onderzoek UCP: voorlopige diagnose;

Nadere informatie

Afdeling Medische psychologie

Afdeling Medische psychologie Afdeling Medische psychologie U bent door uw medisch specialist doorverwezen naar de afdeling Medische psychologie. In deze folder leest u meer over de behandeling door de medisch psycholoog, met welke

Nadere informatie

Formulier A. Inventarisatie takenpakket

Formulier A. Inventarisatie takenpakket Formulier A. Inventarisatie takenpakket Om met uw leidinggevende afspraken over werkhervatting of werkuitbreiding te kunnen maken is een globaal inzicht nodig in uw takenpakket. Op basis hiervan kunt u

Nadere informatie

Dagbehandeling. Ouderen

Dagbehandeling. Ouderen Dagbehandeling Ouderen Dagbehandeling Mondriaan Ouderen geeft behandeling, ondersteuning en begeleiding aan mensen met psychische en psychiatrische problemen vanaf de derde levensfase. Mondriaan Ouderen

Nadere informatie

Analyserapport van de patiëntenvragenlijsten over de huisarts: Jolink

Analyserapport van de patiëntenvragenlijsten over de huisarts: Jolink Analyserapport van de patiëntenvragenlijsten over de huisarts: Jolink Datum aanmaak rapport:18-04-2016 1 Laatste ronde patiëntenvragenlijsten huisarts Periode waarin ingevuld van: 27-2-2016 tot 27-2-2016

Nadere informatie

Laaggeletterdheid in de zorg. José Keetelaar, projectleider laaggeletterdheid & gezondheidsvaardigheden

Laaggeletterdheid in de zorg. José Keetelaar, projectleider laaggeletterdheid & gezondheidsvaardigheden Laaggeletterdheid in de zorg José Keetelaar, projectleider laaggeletterdheid & gezondheidsvaardigheden Programma Feiten en cijfers Taalambassadeur aan het woord Herkennen laaggeletterdheid Eenvoudig communiceren

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inleiding Leeswijzer 1. Wet maatschappelijke ondersteuning 2. Het gesprek voorbereiden 3. Tot slot

Inhoudsopgave Inleiding Leeswijzer 1. Wet maatschappelijke ondersteuning 2. Het gesprek voorbereiden 3. Tot slot Inhoudsopgave Inleiding... 4 Leeswijzer... 5 1. Wet maatschappelijke ondersteuning... 6 De gemeente... 6 Het Wmoloket... 6 Het gesprek... 7 2. Het gesprek voorbereiden... 8 Woonsituatie... 9 Huishouden...

Nadere informatie