Leeswijzer bij de matrix van het Nederlands nationaal kwalificatiekader voor levenlang leren, het NLQF

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leeswijzer bij de matrix van het Nederlands nationaal kwalificatiekader voor levenlang leren, het NLQF"

Transcriptie

1 Leeswijzer bij de matrix van het Nederlands nationaal kwalificatiekader voor levenlang leren, het NLQF

2 Inhoud Toelichting... 2 Het European Qualification Framework for Lifelong learning EQF.. 2 Het Nederlands nationaal kwalificatiekader NLQF... 2 Het kwalificatiekader... 3 Beschrijving van de niveaus, de matrix... 3 Niveaus, het schematisch overzicht NLQF / EQF... 4 Het Nationaal Coördinatie Punt... 5 Het tijdspad... 6 Begrippenkader

3 Toelichting In dit document wordt beschreven wat het European Qualification Framework for Lifelong learning (EQF) is, wat het Nederlands nationaal kwalificatie kader, NLQF is en hoe dit wordt ontwikkeld en geïmplementeerd. Het European Qualification Framework for Lifelong learning EQF Als binnen Europa kwalificaties van verschillende landen met elkaar vergeleken kunnen worden door ze allemaal te relateren aan één referentiekader, dan draagt het bij aan het vergemakkelijken van de internationale mobiliteit van studenten en werknemers. Studenten kunnen bijvoorbeeld eenvoudiger een stage uitvoeren bij een buitenlands leerbedrijf,of (een deel van) een opleiding in het buitenland volgen. Werknemers met een diploma op zak kunnen gemakkelijker aan de slag in een ander EU-land. Voor dat doel is het Europese kwalificatiekader voor een leven lang leren, kortweg het EQF ontwikkeld. Het EQF is een kwalificatiekader dat bestaat uit acht niveaus van leerresultaten, ofwel wat iemand kent, begrijpt en kan doen na de voltooiing van een leerproces. Deze leerresultaten worden beschreven in termen van kennis, vaardigheden en competenties. Door het EQF kunnen de niveaus van kwalificaties van verschillende landen beter met elkaar vergeleken worden. De (descriptoren van de) acht niveaus dienen als referentie voor alle niveaus van leren, ongeacht de vorm, van basiseducatie en vmbo tot en met hoger onderwijs, formeel en non-formeel onderwijs, initieel onderwijs en permanente educatie. Het EQF levert een bijdrage aan meer transparantie van de verschillende onderwijssystemen van de EU-landen, tot meer mobiliteit en tot het vergroten van de deelname aan een levenlang leren. De aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van het EQF voor een leven lang leren werd officieel van kracht in april Landen die gevolg geven aan deze aanbeveling hebben de intentie uitgesproken om uiterlijk in 2010 hun nationale kwalificatieniveaus te koppelen aan het EQF, uiteraard op basis van vrijwilligheid. Vanaf 2012 is het de bedoeling om op ieder diploma een verwijzing naar het EQF niveau te vermelden. Op dit moment werken al 32 Europese landen aan de implementatie van het EQF. Daarnaast zijn er nog eens 15 EU partner landen die de ontwikkeling volgen variërend van verkenning tot en met wetgeving. Om inzichtelijk te maken hoe nationale kwalificatieniveaus zich tot elkaar verhouden, kiezen veel landen ervoor om bij de implementatie van het EQF ook een nationaal kwalificatiekader te ontwikkelen. Ook Nederland heeft daartoe besloten. Het Nederlands nationaal kwalificatiekader NLQF Het Nederlands nationaal kwalificatiekader, het NLQF, is in ontwikkeling om leven lang leren in Nederland te stimuleren. Het heeft ook tot doel bij te dragen aan het vergroten van studenten- en arbeidsmobiliteit. Door het kwalificatiekader is het mogelijk om inzicht te krijgen in de niveaus van de belangrijkste kwalificaties in Nederland. Dit levert een bijdrage aan de transparantie van het Nederlandse formele, non-formele en informele leren. 2

4 Het NLQF ondersteunt iedereen in Nederland, inclusief onderwijs- en opleidingsinstituten en werkgevers, doordat het NLQF: mensen van alle leeftijden en vanuit verschillende omstandigheden helpt inzicht te krijgen in het niveau van opleidingen en trainingen Hierdoor wordt het makkelijker een passende opleiding en training te vinden, zodat mensen efficiënter gebruik kunnen maken van al hun capaciteiten; werkgevers en individuen inzicht geeft in de niveaus van bestaande kwalificaties en hoe deze niveaus zich tot elkaar verhouden; laat zien hoe de verschillende kwalificaties bijdragen aan het verbeteren van de vaardigheden van de mensen werkzaam in de arbeidsmarkt. Het kwalificatiekader Het NLQF, beschrijft de Nederlandse niveaus van leerresultaten met één en hetzelfde begrippenkader. Alle kwalificaties kunnen hierin worden ingeschaald, ook non-formele kwalificaties Hierdoor wordt inzichtelijk gemaakt hoe de Nederlandse kwalificatieniveaus zich tot elkaar verhouden. Het NLQF is een beschrijving van de Nederlandse kwalificatieniveaus 1, het is geen herziening van het Nederlandse onderwijsstelsel. Beschrijving van de niveaus, de matrix Uitgangspunten bij de niveaubeschrijvingen: Alle bestaande formele kwalificatieniveaus zijn in de matrix beschreven op basis van Kennis en oordeelsvorming Vaardigheden o het toepassen van kennis, Verantwoordelijkheid o o o o probleemoplossend vermogen leer- en ontwikkelvaardigheden informatievaardigheden communicatievaardigheden. De niveaus zijn beschreven met vermelding van verschillende contexten zoals van bekende tot zeer complexe omgeving. De niveaus binnen het NLQF hebben een zekere bandbreedte. NLQF 4 bijvoorbeeld omvat Havo, Educatie 5, Vwo, Educatie 6, en MBO 4. Dit is mogelijk omdat bij inschaling van een kwalificatie niet aan alle beschrijvingen van alle termen moet worden voldaan en de beschrijvingen op een hoog abstractieniveau zijn geformuleerd. Sociale vaardigheden en burgerschapscompetenties, ondernemerschap (ondernemend zijn) en loopbaanvaardigheden zijn niet apart in het NLQF opgenomen. Deze vaardigheden gelden voor alle niveaus en zijn in die zin niet onderscheidend. Basisvaardigheden op het gebied van taal en rekenen zijn evenmin uitdrukkelijk beschreven. Voor taal en rekenen geldt de wet Referentieniveaus Nederlands en rekenen. Na vaststelling van deze versie van de documenten zal er per NLQF niveau één niveaubeschrijving worden geformuleerd. 1 Het praktijkonderwijs is niet opgenomen in het NLQF aangezien praktijkonderwijs niet kwalificerend is. 3

5 Niveaus, het schematisch overzicht NLQF / EQF Op dit moment onderscheiden we in het NLQF acht niveaus en een instroomniveau. De formele onderwijssectoren zijn in een schema gepositioneerd ten opzichte van elkaar en ten opzichte van de niveaus van het NLQF en het EQF. EQF NLQF Educatie Vmbo Mbo Havo/ Vwo Ho Nonformeel 8 8 Doctor 7 7 Master 6 6 Bachelor 5 5 Short cycle/ad 4 4 Educatie 5 en 6 MBO-4 Havo / Vwo 3 3 MBO Educatie 3 en 4 Vmbo kb, gl en tl MBO Educatie 2 Vmbo bb MBO-1 Instroom niveau Educatie 1 Educatie De zes niveaus van educatie zijn opgenomen in de matrix en in het schematisch overzicht. De leerresultaten van Educatie niveau 1 liggen onder het niveau van de leerresultaten van niveau 1 van het EQF en kunnen daarom niet aan het EQF gekoppeld worden. Er is voor gekozen om dit niveau in het NLQF als instroomniveau te benoemen. Vmbo Het vmbo onderscheidt vier uitstroomniveaus. De uitstroomniveaus van vmbo kb, gl en tl liggen dusdanig dicht bij elkaar dat deze op één NLQF niveau zijn gepositioneerd. Mbo Voor de inschaling van de mbo kwalificaties is voor de volgende benadering gekozen: Een Mbo niveau, en alle kwalificaties daarin, wordt toegewezen aan één NLQF niveau. Elke nieuwe mbo kwalificatie wordt op basis van de beschreven leerresultaten in het juiste NLQF niveau ingeschaald. Bij herziening of aanpassing van een mbo kwalificatie wordt deze op basis van de aangepaste beschreven leerresultaten op het juiste NLQF niveau ingeschaald. Indien de inschaling van de aangepaste kwalificatie afwijkt van de nieuwe inschaling, zijn er theoretisch twee mogelijkheden a) de inhoud van de kwalificatie wordt aangepast aan het gewenste niveau of b) de kwalificatie wordt een niveau hoger of lager ingeschaald. De bandbreedte EQF 1 t/m EQF 5 is in principe open voor kwalificaties van het mbo, zodat in een later stadium op basis van empirische gegevens (en in vergelijking met de EQF inschaling in de omringende landen) bepaald kan worden of inschaling in EQF 5 voor bepaalde kwalificaties gerechtvaardigd is. 4

6 De MBO Raad, Colo en Het Coördinatiepunt hebben in samenwerking met enkele ontwikkelaars van kenniscentra beroepsonderwijs bedrijfsleven en op basis van een KBA rapport 2, de specifieke competenties van mbo niveau 4 + proberen te benoemen. Tot nu toe heeft dit geen overtuigende lijst met harde gegevens opgeleverd. Dat is ook moeilijk omdat bij de ontwikkeling van de dossiers is uitgegaan van de bestaande bandbreedte, ook als het beroepscompetentie profiel hogere eisen leek te stellen. Ook kunnen er nog geen vergelijkingen gemaakt worden met dossiers EQF 5 niveaus in andere landen, omdat die er nog niet zijn. Havo/Vwo Havo en Vwo zijn op één en hetzelfde niveau gepositioneerd. De bandbreedte van niveau vier laat dit toe. De leerresultaten van het Havo zijn hoger dan de leerresultaten van niveau drie. De leerresultaten van Vwo voldoen niet aan de leerresultaten van niveau vijf. Ho Het hoger onderwijs heeft in het kader van het Bologna Proces, waarin 47 Europese landen hun hoger onderwijsbeleid afstemmen, in 2005 besloten tot invoering van het Europese Kwalificatieraamwerk Hoger Onderwijs. Bij aanname van het EQF is vastgesteld dat de descriptoren van het Kwalificatieraamwerk Hoger Onderwijs overeenstemmen met de leerresultaten van niveau vijf tot en met acht van het EQF. Het Nederlands nationaal Kwalificatieraamwerk Hoger Onderwijs is daarmee gepositioneerd op de niveaus vijf, zes, zeven en acht van het EQF en NLQF. Ten behoeve van de herkenbaarheid zijn de niveaubeschrijvingen van niveau vijf tot en met acht van het NLQF afgestemd op de descriptoren van het EQF én de Dublin descriptoren van het Kwalificatieraamwerk Hoger Onderwijs. Daar waar letterlijk bewoording is overgenomen uit de Dublin descriptoren is deze als cursieve tekst in de matrix zichtbaar. Non-formele kwalificaties Er zijn veel non-formele kwalificaties die de arbeidsmarkt van belang vindt en die in de ogen van de arbeidsmarkt een duidelijk kwalificerend effect hebben. Een NLQF niveau aanduiding versterkt het effect van deze kwalificaties. De overheid heeft besloten dat het voor deze kwalificaties onder voorwaarden mogelijk moet zijn om ingeschaald te worden in het NLQF. De inschaling van deze kwalificaties zal op vrijwillige basis plaatsvinden op verzoek van de instantie die deze non-formele kwalificatie heeft ontwikkeld en vastgesteld. De voorwaarden en procedure voor inschaling zijn onderwerp van een aparte studie. De resultaten van deze studie vormen input voor een verzoek tot advies aan de commissie Leijnse (zie tijdspad). Het Nationaal Coördinatie Punt Het nationaal coördinatiepunt (NCP) wordt verantwoordelijk voor de inschaling op niveaus in het NLQF en de koppeling aan het EQF. Tegelijkertijd wordt het NCP belast met informatie en communicatie. 2 KBA (maart 2010) Richting het EQF, mbo-4 uitstromen in het European Qualifications Framework, 5

7 Voor de geloofwaardigheid van het NLQF is kwaliteitsborging op twee punten van groot belang. Het gaat hierbij om: 1) de kwaliteit van het inschalen van kwalificaties in het NLQF; 2) het inzicht in de kwaliteit van het proces van toekenning van certificaten en diploma s om vertrouwen te verwerven in de op deze documenten vermelde niveauaanduiding. Daarnaast is het verstrekken van informatie over werkwijze en voorwaarden voor inschaling van vitaal belang om het NLQF een bruikbaar instrument te laten zijn voor individuen, onderwijs- en opleidingsinstituten en werkgevers. Wanneer aan bovenstaande wordt voldaan zal het NLQF gewaardeerd worden en bijdragen tot een cultuur van levenlang leren. Het tijdspad Het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap stelt een commissie in onder voorzitterschap van prof. dr. F. Leijnse. Deze commissie wordt gevraagd aanbevelingen te doen over de volgende onderwerpen: het voorstel voor het NLQF de koppeling van het NLQF aan het EQF het voorstel voor voorwaarden en procedures voor het inschalen van non-formele kwalificaties de inrichting van het NCP De planning is dat de commissie Leijnse in maart 2011 haar aanbevelingen doet aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Na vaststelling door de minister kan daadwerkelijk worden overgegaan tot inrichting van het NCP en het inschalen van nonformele kwalificaties en wordt het NLQF operationeel. Voor meer informatie: en 6

8 Begrippenkader Kwalificatie Een formeel resultaat van een beoordelings- en validatieproces, dat wordt verworven wanneer een bevoegde instantie bepaalt dat de leerprestaties die een individu heeft bereikt, aan vooraf vastgestelde leerresultaten beantwoorden. Non-formele kwalificaties Alle andere kwalificaties dan de door het ministerie van OCW en het voormalig ministerie van LNV erkende kwalificaties. Leerresultaten Wat iemand kent, begrijpt en kan doen na de voltooiing van een leerproces. in het EQF worden de leerresultaten beschreven in termen van kennis, vaardigheden en competenties; in het NLQF worden de leerresultaten beschreven in termen van kennis en oordeelsvorming, vaardigheden en zelfstandigheid. Kennis (definitie in het EQF) Het resultaat van assimilatie van informatie door leren. Kennis is het geheel van feiten, beginselen, theorieën en manieren van werken dat verband houdt met een werk- of studiegebied. In het kader van het Europees kwalificatiekader wordt kennis als theoretische kennis en/of feitenkennis beschreven. Kennis (definitie in het NLQF) Theoretische kennis en/of feitenkennis die verband houdt met een werk- of studiegebied. Vaardigheden (definitie in het EQF) Vermogens om kennis toe te passen en knowhow te gebruiken om taken uit te voeren en problemen op te lossen. In het kader van het Europees kwalificatiekader worden vaardigheden als cognitief (logisch, intuïtief en creatief denken) en praktisch (handigheid en de toepassing van methodes, materialen, hulpmiddelen en instrumenten) beschreven. Vaardigheden (definitie in het NLQF) Vermogens om: kennis toe te passen problemen op te lossen te leren en zich te ontwikkelen te communiceren informatie te verzamelen, te verwerken en te beoordelen Competenties (definitie in het EQF) Het bewezen vermogen om kennis, vaardigheden en persoonlijke, sociale, interculturele en/of methodologische capaciteiten te gebruiken bij werk of studie en voor professionele en persoonlijke ontwikkeling. In het kader van het Europees kwalificatiekader wordt competentie in termen van verantwoordelijkheid en zelfstandigheid beschreven. Verantwoordelijkheid (definitie in het NLQF) Het aangetoonde vermogen om verantwoordelijkheid te dragen voor eigen werk- en studieresultaten en/of dat van anderen. 7

Leeswijzer bij het NLQF

Leeswijzer bij het NLQF Leeswijzer bij het NLQF Inhoud Toelichting...3 Begrippenkader...4 De Europese context; het European Qualifications Framework for lifelong learning (EQF)...6 Het Nederlands kwalificatiekader (NLQF)...7

Nadere informatie

Bijlage III Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Beschrijving leerresultaten van gereguleerde kwalificaties

Bijlage III Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Beschrijving leerresultaten van gereguleerde kwalificaties Bijlage III Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Beschrijving leerresultaten van gereguleerde kwalificaties Beschrijvingen in leerresultaten van de diploma s de door het Ministerie van OCW gereguleerde

Nadere informatie

Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen. Tijs Pijls 18 november 2014

Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen. Tijs Pijls 18 november 2014 Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen Tijs Pijls 18 november 2014 Programma 14.00 uur Opening en presentatie Valideren, ECVET en het NLQF door Tijs Pijls, Partnerschap Leven

Nadere informatie

Advies Commissie NLQF - EQF. Introductie van het Nederlands Nationaal Kwalificatiekader NLQF in nationaal en Europees perspectief Mei 2011

Advies Commissie NLQF - EQF. Introductie van het Nederlands Nationaal Kwalificatiekader NLQF in nationaal en Europees perspectief Mei 2011 Advies Commissie NLQF - EQF Introductie van het Nederlands Nationaal Kwalificatiekader NLQF in nationaal en Europees perspectief Mei 2011 Colofon Titel Advies Commissie NLQF - EQF Auteur Commissie NLQF

Nadere informatie

Profiel. Expert NCP NLQF

Profiel. Expert NCP NLQF Profiel Expert NCP NLQF Expert NCPNLQF Context Het Nationaal Coördinatiepunt NLQF (NCP NLQF) heeft onder andere de taak om private kwalificaties in te schalen in het Nederlands Kwalificatieraamwerk (NLQF)

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen binnen de EU betreffende het Europees kwalificatiekader (EQF) Wilfried Boomgaert

Recente ontwikkelingen binnen de EU betreffende het Europees kwalificatiekader (EQF) Wilfried Boomgaert Recente ontwikkelingen binnen de EU betreffende het Europees kwalificatiekader (EQF) Wilfried Boomgaert Project Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Infonamiddag VKS 3 november 2008 OVERZICHT 1. De

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 30 012 Leven Lang Leren Nr. 34 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur 3 februari 2009 Rita Dunon Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Wat is een kwalificatie? Afgerond en ingeschaald geheel van competenties Competenties: geheel van kennis,

Nadere informatie

Het Vlaamse kwalificatieraamwerk. Internationaal seminarie 30 november 2009 Rita Dunon

Het Vlaamse kwalificatieraamwerk. Internationaal seminarie 30 november 2009 Rita Dunon Het Vlaamse kwalificatieraamwerk Internationaal seminarie 30 november 2009 Rita Dunon Inhoud Doelstellingen Raamwerk Niveaudescriptoren Kwalificaties Ontwikkelproces Ervaringen Uitdagingen Doelstellingen

Nadere informatie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie

de heer Jordi AYET PUIGARNAU, directeur, namens de secretarisgeneraal van de Europese Commissie Raad van de Europese Unie Brussel, 13 juni 2016 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2016/0180 (NLE) 10209/16 ADD 1 VOORSTEL van: ingekomen: 10 juni 2016 aan: EDUC 241 SOC 414 EMPL 275 MI 449 ECOFIN 609

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen binnen de EU betreffende het Europees kwalificatiekader (EQF) Wilfried Boomgaert

Recente ontwikkelingen binnen de EU betreffende het Europees kwalificatiekader (EQF) Wilfried Boomgaert Recente ontwikkelingen binnen de EU betreffende het Europees kwalificatiekader (EQF) Wilfried Boomgaert Project Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Infonamiddag VKS 3 februari 2009 OVERZICHT 1. De

Nadere informatie

Profiel. Auditor NCP NLQF

Profiel. Auditor NCP NLQF Profiel Auditor NCP NLQF 2014 Auditor uitgebreide validiteitstoets NCP NLQF Context Het Nationaal Coördinatiepunt NLQF (NCP NLQF) heeft onder andere de taak om niet door de overheid gereguleerde kwalificaties

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 30 012 Leven Lang Leren Nr. 35 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 29 november 2011 Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur

Nadere informatie

Europees kwalificatiekader. Het europees kwalificatiekader voor een leven lang leren (EKK)

Europees kwalificatiekader. Het europees kwalificatiekader voor een leven lang leren (EKK) Europees kwalificatiekader Het europees kwalificatiekader voor een leven lang leren (EKK) Europe Direct helpt u antwoord te vinden op uw vragen over de Europese Unie Gratis nummer (*): 00 800 6 7 8 9 10

Nadere informatie

Werken met leeruitkomsten. 7 november 2016

Werken met leeruitkomsten. 7 november 2016 Werken met leeruitkomsten 7 november 2016 Wat zijn leeruitkomsten? Een leeruitkomst is een meetbaar resultaat van een leerervaring op basis waarvan vastgesteld kan worden in welke mate, tot op welk niveau

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur. Wegwijs in kwalificaties

De Vlaamse kwalificatiestructuur. Wegwijs in kwalificaties De Vlaamse kwalificatiestructuur Wegwijs in kwalificaties Inleiding De snelle technologische, economische en sociale veranderingen maken een leven lang leren noodzakelijk. Mensen kunnen daartoe op verschillende

Nadere informatie

Aanpassingen begrippenlijst in de maand maart 2015

Aanpassingen begrippenlijst in de maand maart 2015 Begrippenlijst Aanpassingen begrippenlijst in de maand maart 2015 Begrip Wijziging Basisdeel, Basisregister Onderwijs, Certificaat, Complexiteit, Diploma, Diplomamodel, Entree- opleiding, Inschrijven,

Nadere informatie

Het Duitse beroepsonderwijs in 1.500 woorden Pagina 1. De Länder. staat) 1. Dit heeft als gevolg dat het onderwijssysteem van.

Het Duitse beroepsonderwijs in 1.500 woorden Pagina 1. De Länder. staat) 1. Dit heeft als gevolg dat het onderwijssysteem van. Pagina 1 Deze folder gaat in op de belangrijkste onderdelen van het Duitse beroepsonderwijs. De organisatie van het onderwijs wordt beschreven en de belangrijkste actoren komen aan bod. 1. Organisatie

Nadere informatie

Verslag Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen

Verslag Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen Verslag Praktijksessie efficiënt opleiden en ontwikkelen voor volwassenen Utrecht, 18 november 2014 Het Nederlands Partnerschap Leven Lang Leren (NP LLL) organiseerde op dinsdag 18 november 2014 een praktijksessie

Nadere informatie

WFT Pensioen, bedreiging of kans?! E.H.A.M. Lacroix MPLA/FFP

WFT Pensioen, bedreiging of kans?! E.H.A.M. Lacroix MPLA/FFP WFT Pensioen, bedreiging of kans?! E.H.A.M. Lacroix MPLA/FFP Programma Aanleiding: AFM rapport Maatregel: WFT Pensioen Keuze? Conclusie Aanleiding (1) AFM rapport Kwaliteit Advies Tweedepijler Pensioen

Nadere informatie

Workshop ECVET in mobility Utrecht 28 maart 2013

Workshop ECVET in mobility Utrecht 28 maart 2013 ECVET is het Europese systeem voor overdracht en erkenning van (in het buitenland behaalde) leeropbrengsten in het beroepsonderwijs. Met ECVET kan men de kwaliteit van een mobiliteitsproject voor de deelnemers,

Nadere informatie

28 mei: BIJEENKOMST OVER HET HOGER BEDRIJFSDIPLOMA

28 mei: BIJEENKOMST OVER HET HOGER BEDRIJFSDIPLOMA LEIDO Academy 28 mei: BIJEENKOMST OVER HET HOGER BEDRIJFSDIPLOMA Voor de bijeenkomst op donderdagmorgen 28 mei is hier een aantal stukken bij elkaar gezet zoals deze in de afgelopen maanden zijn verschenen.

Nadere informatie

Branchestandaarden als EVC-standaard

Branchestandaarden als EVC-standaard Branchestandaarden als EVC-standaard Aanleiding EVC-aanbieders kunnen erkend worden voor een Crebo-standaard (Centraal Register Beroepsopleidingen), een Croho-standaard (Centraal Register Opleidingen Hoger

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Beroepskwalificaties: procedure en toepassingen 11 mei 2009 Inleiding Thema workshop Beroepskwalificaties Procedure Toepassingen Structuur uiteenzetting: Wat is een beroepskwalificatie

Nadere informatie

Agenda. Herziening van de kwalificatiestructuur op hoofdlijnen. Stand van zaken herziening. Keuzedelen

Agenda. Herziening van de kwalificatiestructuur op hoofdlijnen. Stand van zaken herziening. Keuzedelen Agenda Herziening van de kwalificatiestructuur op hoofdlijnen Stand van zaken herziening Keuzedelen Herziening kwalificatiestructuur MBO 1 augustus 2016 verplichte invoering Veel partijen en veel factoren

Nadere informatie

Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten

Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten VVKSO STAF/DOC/15/42 CODIS/DOC/15/05 2015-02-25 Het decreet betreffende de Vlaamse kwalificatiestructuur: aandachtspunten en voorstellen 1 Bedenkingen 1.1 Finaliteit VKS finaliteit onderwijs Het eenzijdig

Nadere informatie

Laat zien wat je waard bent!

Laat zien wat je waard bent! Laat zien wat je waard bent! Drie instrumenten die kunnen helpen bij loopbaanstappen Raisa van Winden en Esther Murre, Lelystad, 18 september 2015 Programma Welkom en introductie Aan de slag! Korte toelichting

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Onderwijskwalificaties 3 februari 2008 Rita Dunon en Kaat Huylebroeck Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Hoe worden kwalificaties gemaakt? Drie aspecten: Beschrijven

Nadere informatie

FLEXIBILISERING, MAAR DAN METEEN GOED

FLEXIBILISERING, MAAR DAN METEEN GOED FLEXIBILISERING, MAAR DAN METEEN GOED en met de Associate degree Hans Daale - Leido opzet Invoering van de associate degree als opleiding Flexibilisering, verticaal en horizontaal, van de beroepskolom

Nadere informatie

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk

Naar transparanter hoger onderwijs. Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Naar transparanter hoger onderwijs Het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk Samenvatting van het Nederlandse Nationale Kwalificatieraamwerk hoger onderwijs Toegang vanuit [1] Eerste cyclus Tweede

Nadere informatie

Verslag. Pilot ontwikkeling branchestandaarden in de sector Politie

Verslag. Pilot ontwikkeling branchestandaarden in de sector Politie Verslag Pilot ontwikkeling branchestandaarden in de sector Politie Colofon Titel Verslag pilot ontwikkeling branchestandaarden in de sector Politie In opdracht van SAOP, met ESF-subsidie projectleider:

Nadere informatie

Martin van Reeuwijk CvTE

Martin van Reeuwijk CvTE REKENEN IN MBO ENTREE REKENEXAMENS 2A, 2ER, 2F Martin van Reeuwijk CvTE REKENEN IN MBO ENTREE Diversiteit in instroom Uitstroom en doorstroom Drie rekenexamens 2F, 2A, 2ER Welk examen voor wie? Eén syllabus

Nadere informatie

ZA5447. Flash Eurobarometer 304 (Employers Perception of Graduate Employability) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish)

ZA5447. Flash Eurobarometer 304 (Employers Perception of Graduate Employability) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish) ZA5447 Flash Eurobarometer 304 (Employers Perception of Graduate Employability) Country Specific Questionnaire Belgium (Flemish) FLASH 304 EUROBAROMETER SURVEY "EMPLOYERS' PERCEPTION OF GRADUATE EMPLOYABILITY"

Nadere informatie

Analyse competenties knelpuntberoepen

Analyse competenties knelpuntberoepen Analyse competenties knelpuntberoepen Onderzoek in 2014 uitgevoerd door wes research & strategy in opdracht van Euregio Scheldemond 4 Inhoud presentatie Doel Methodologie Selectie knelpuntberoepen Vergelijking

Nadere informatie

TOETSINGSKADER KWALIFICATIESTRUCTUUR MBO

TOETSINGSKADER KWALIFICATIESTRUCTUUR MBO TOETSINGSKADER KWALIFICATIESTRUCTUUR MBO Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 01-11-2013 Pagina 1 van 9 1. Inleiding 1.1. Formele kaders In de WEB zijn bepalingen opgenomen over de ontwikkeling en

Nadere informatie

WFT Pensioen, bedreiging of kans?! Sander Sanders mpla

WFT Pensioen, bedreiging of kans?! Sander Sanders mpla WFT Pensioen, bedreiging of kans?! Sander Sanders mpla Programma Aanleiding: AFM rapport Maatregel: WFT Pensioen Keuze? Conclusie Aanleiding (1) AFM-rapport Kwaliteit Advies Tweedepijler Pensioen uit april

Nadere informatie

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015

Herziening MBO voor leerbedrijven. Versie 1.0 juli 2015 Herziening MBO voor leerbedrijven Versie 1.0 juli 2015 De presentatie in het kort Het mbo-onderwijs verandert Keuzedelen, nieuw in de mbo-opleiding Kansen voor het bedrijfsleven Het mbo-onderwijs verandert

Nadere informatie

Activiteiten Nederlands Partnerschap Leven Lang Leren Ondersteuningsprogramma instrumenten voor een Leven Lang Leren

Activiteiten Nederlands Partnerschap Leven Lang Leren Ondersteuningsprogramma instrumenten voor een Leven Lang Leren Activiteiten Nederlands Partnerschap Leven Lang Leren 2015 Ondersteuningsprogramma instrumenten voor een Leven Lang Leren Inhoudsopgave 1 Achtergrond... 4 2 Nederlands Partnerschap Leven Lang Leren...

Nadere informatie

04 Support staff training

04 Support staff training Het introduceren van referentiekaders voor kwaliteitsborging op het gebied van beroepsonderwijs en training (VET) is de afgelopen jaren tot een prioriteit uitgegroeid. Tijdens de vroege stadia van de ontwikkeling

Nadere informatie

Erkenning sportkwalificaties in het kader van EQF in Vlaanderen

Erkenning sportkwalificaties in het kader van EQF in Vlaanderen Erkenning sportkwalificaties in het kader van EQF in Vlaanderen Evolutie EQF (Europees Kwalificatiekader) 2008 NQF (Nationaal Kwalificatiekader) 2010 VKF (Vlaamse Kwalificaties frame) 2010 VLAAMS KWALIFICATIEAGENTSCHAP

Nadere informatie

HANDLEIDING MELDFORMULIER KEUZEDEEL

HANDLEIDING MELDFORMULIER KEUZEDEEL HANDLEIDING MELDFORMULIER KEUZEDEEL Handleiding bij Meldformulier keuzedeel bestemd voor onderwijsinstellingen, brancheorganisaties, HBO-instellingen, werkgevers en andere partijen ten behoeve van het

Nadere informatie

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 1. Inleiding 1.1. Formele kaders In de WEB zijn bepalingen opgenomen over de ontwikkeling en toetsing van kwalificatiedossiers voor het middelbaar beroepsonderwijs,

Nadere informatie

Bruikbare Aanbevelingen om de EILEEN- Benadering toe te passen

Bruikbare Aanbevelingen om de EILEEN- Benadering toe te passen Bruikbare Aanbevelingen om de EILEEN- Benadering toe te passen Verbeterd interculturele leren in Europese ondernemingen Nederlandstalige Versie Dutch Language Version De EILEEN Aanbevelingen Introductie

Nadere informatie

HOGER BEDRIJFSDIPLOMA

HOGER BEDRIJFSDIPLOMA HOGER BEDRIJFSDIPLOMA 7 APRIL 2016 HANS DAALE LEIDO WAT VOORBIJ KAN GAAN KOMEN Doelstellingen van deze bijeenkomst Kaders HBd (wat is een HBd) Recente, relevante ontwikkelingen (nationaal en internationaal)

Nadere informatie

Handreiking toelichting bij descriptoren NLQF

Handreiking toelichting bij descriptoren NLQF Handreiking toelichting bij descriptoren NLQF CONTEXT Context Instroom Een bekende, stabiele leef- en leeromgeving. 1 Een herkenbare leef- en werkomgeving. Tussen niveau 1 en 2 is geen verschil in context;

Nadere informatie

VISIE OP ONDERWIJS. Associate degrees voltijd

VISIE OP ONDERWIJS. Associate degrees voltijd VISIE OP ONDERWIJS Associate degrees voltijd Voor u ligt de Visie op Onderwijs voor de Associate degree-opleidingen. Deze visie is tot stand gekomen met de partners in het mbo en het hbo in de regio. In

Nadere informatie

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN

ONTWERP VAN DECREET. betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zitting 2008-2009 25 maart 2009 ONTWERP VAN DECREET betreffende de kwalificatiestructuur AMENDEMENTEN Zie: 2158 (2008-2009) Nr. 1: Ontwerp van decreet 5571 OND 2 AMENDEMENT Nr. 1 Artikel 7 In a), tweede

Nadere informatie

Het belang van goed geformuleerde learning outcomes in het kader van accreditatie en erkenning

Het belang van goed geformuleerde learning outcomes in het kader van accreditatie en erkenning Het belang van goed geformuleerde learning outcomes in het kader van accreditatie en erkenning Esther van den Heuvel Beleidsmedewerker Internationalisering 17 Maart 2011 Beoogde learning outcomes Na afloop

Nadere informatie

Stichting Empowerment centre EVC

Stichting Empowerment centre EVC I N V E N T A R I S A T I E 1. Inleiding Een inventarisatie van EVC trajecten voor hoog opgeleide buitenlanders in Nederland 1.1. Aanleiding De Nuffic heeft de erkenning van verworven competenties (EVC)

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling 2016-2017 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Beschrijving van de opleiding... 3 Artikel 1.1 Doel van de opleiding... 3 Artikel 1.2 Onderwijs op de LiS... 3 Artikel 1.3 Opleiding en

Nadere informatie

www.ecbo.nl Leerlingenstromen in het middelbaar beroepsonderwijs Leergang Bve

www.ecbo.nl Leerlingenstromen in het middelbaar beroepsonderwijs Leergang Bve www.ecbo.nl Leerlingenstromen in het middelbaar beroepsonderwijs Leergang Bve Anneke Westerhuis 19 mei 2015 www.ecbo.nl Drie thema s: - Doorstroom als kenmerk van het onderwijsstelsel - Loopbaanpatronen

Nadere informatie

Referentiekaders. Doorlopende leerlijn Taal en Rekenen (Meijerink) 2. Station en de referentiekaders 6

Referentiekaders. Doorlopende leerlijn Taal en Rekenen (Meijerink) 2. Station en de referentiekaders 6 Referentiekaders Doorlopende leerlijn Taal en Rekenen (Meijerink) 2 Station en de referentiekaders 6 1 Doorlopende leerlijnen Taal en Rekenen (Commissie Meijerink) Een beknopte samenvatting/ de belangrijkste

Nadere informatie

Focus op Vakmanschap in MBO

Focus op Vakmanschap in MBO Focus op Vakmanschap in MBO Een tussenstand en een vooruitblik Rico Vervoorn beleidsadviseur btg Communicatie en Media MBO Raad Sectoraal overleg onderwijsinstellingen Hoe is het ook alweer begonnen? Februari

Nadere informatie

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren.

Bijlage V. Bij het advies van de Commissie NLQF EQF. Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en Dublin descriptoren. Bijlage V Bij het advies van de Commissie NLQF EQF Tabel vergelijking NLQF-niveaus 5 t/m 8 en. Tabel ter vergelijking NLQF niveaus 5 t/m 8 en Dublindescriptoren NLQF Niveau 5 Context Een onbekende, wisselende

Nadere informatie

[naam kwalificatiedossier ]

[naam kwalificatiedossier ] Model kwalificatiedossier mbo [naam kwalificatiedossier ] Kwalificaties Geldig vanaf Opleidingsdomein Crebonr. [..] Op dit moment is een wijziging van de WEB in voorbereiding waarmee de positie van keuzedelen

Nadere informatie

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo

Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo Toetsingskader kwalificatiestructuur mbo 1. Inleiding 1.1. Formele kaders In de WEB zijn bepalingen opgenomen over de ontwikkeling en toetsing van kwalificatiedossiers voor het middelbaar beroepsonderwijs,

Nadere informatie

Eindniveau Associate degree

Eindniveau Associate degree Landelijk Netwerk Ad Eindniveau Associate degree Uitgave: juli 2013 Versie 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Verantwoording 2 1 Inleiding 3 2 Noodzaak tot het formuleren van het eindniveau Ad 4 3 De Ad er

Nadere informatie

filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/)

filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/) SLO oktober 2009 filmpje bewindslieden (http://www.taalenrekenen.nl/) Achtergrond Nederland heeft een goed onderwijssysteem. Maar, er is maatschappelijke zorg over de kwaliteit van het reken- en taalonderwijs.

Nadere informatie

KWALIFICATIESTRUCTUUR VAN HET MBO. Hét communicatie-instrument voor onderwijs en bedrijfsleven. Anneke Westerhuis, Expertisecentrum Beroepsonderwijs

KWALIFICATIESTRUCTUUR VAN HET MBO. Hét communicatie-instrument voor onderwijs en bedrijfsleven. Anneke Westerhuis, Expertisecentrum Beroepsonderwijs KWALIFICATIESTRUCTUUR VAN HET MBO Hét communicatie-instrument voor onderwijs en bedrijfsleven Auteurs Anneke Westerhuis, Expertisecentrum Beroepsonderwijs augustus 2014 Is het: u (bedrijfsleven) vraagt,

Nadere informatie

EVC - EVK Werkafspraken

EVC - EVK Werkafspraken EVC - EVK Werkafspraken Inleiding Begin 2010 is namens de Academie voor Sportkader het project EVC-EVK gestart. Een project met als doel (aankomende) trainers, coaches en/of instructeurs met Eerder Verworven

Nadere informatie

Learning Outcomes en de relatie met de BKS; het verschil in perspectief zoals gezien door het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen.

Learning Outcomes en de relatie met de BKS; het verschil in perspectief zoals gezien door het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen. Learning Outcomes en de relatie met de BKS; het verschil in perspectief zoals gezien door het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen. Aanleiding In Estland heeft de Luua Metsanduskool, partner in het YEBISU

Nadere informatie

Maakt ervaringsleren zichtbaar

Maakt ervaringsleren zichtbaar Maakt ervaringsleren zichtbaar 510698-LLP-1-2010-1-DE-Leonardo-LNW Dit project is gefinancierd met de steun van de Europese Commissie. Deze publicatie geeft enkel de mening van de auteur weer, en de Commissie

Nadere informatie

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2

1. WAAROM DIT HANDBOEK? 2 2 1.1. WAAROM DIT HANDBOEK? Internationale mobiliteit wordt steeds meer een absolute noodzaak op een arbeidsmarkt waar een sterke vraag heerst naar meer flexibiliteit en aanpassingsvermogen. Een van de

Nadere informatie

De kracht van samenwerking. Brainport Development, 2014

De kracht van samenwerking. Brainport Development, 2014 1 De kracht van samenwerking Brainport Development, 2014 2 De kracht van samenwerking Brainport Development, 2014 VAN KORTSLUITING NAAR CONTACT BETA CHALLENGE PROGRAMMA EEN LEERROUTE MAVO-MBO-HBO Henk

Nadere informatie

1 Inleiding. Adviesaanvraag. Focus en reikwijdte van het advies

1 Inleiding. Adviesaanvraag. Focus en reikwijdte van het advies 1 Inleiding Adviesaanvraag Het kabinet heeft de raad gevraagd te adviseren over een toekomstbestendige postinitiële scholingsmarkt die optimaal aansluit bij de vraag van de arbeidsmarkt 1. Daarbij wijst

Nadere informatie

Europass. Laat zien wat je kunt

Europass. Laat zien wat je kunt Europass Laat zien wat je kunt Wat is Europass? Europass: leren en werken in Europa Europass: leren en werken in Europa Europass: leren en werken in Europa Europass is een initiatief van de Europese Unie

Nadere informatie

Leven Lang Ontwikkelen. Erwin Pierik/ Rini Romme mei 2017

Leven Lang Ontwikkelen. Erwin Pierik/ Rini Romme mei 2017 Leven Lang Ontwikkelen Erwin Pierik/ Rini Romme mei 2017 Adviezen rondom LLO De Onderwijsraad adviseert de regio te benutten om aansluiting van mbo op de arbeidsmarkt te versterken. Hervorm O&O-fondsen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1249 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

SNRO februari 2014 nummer 9

SNRO februari 2014 nummer 9 The only real voyage of discovery consists not in seeking new landscapes, but in having new eyes Marcel Proust LET OP: Officemanagement SNRO van maandag 3 maart t/m 9 maart 2014 NIET AANWEZIG! ACTUEEL

Nadere informatie

Reglement van Orde Commissie van Beroep Nationaal Coördinatiepunt NLQF

Reglement van Orde Commissie van Beroep Nationaal Coördinatiepunt NLQF Reglement van Orde Commissie van Beroep Nationaal Coördinatiepunt NLQF Versie 4.0 1 HOOFDSTUK 1 ALGEMENE BEPALINGEN Artikel 1 Begripsbepalingen In dit reglement wordt verstaan onder: a. NCP NLQF: het Nationaal

Nadere informatie

ASSOCIATE DEGREE EEN (PERSOONLIJKE) TERUGBLIK HANS DAALE, LEIDO

ASSOCIATE DEGREE EEN (PERSOONLIJKE) TERUGBLIK HANS DAALE, LEIDO ASSOCIATE DEGREE EEN (PERSOONLIJKE) TERUGBLIK HANS DAALE, LEIDO WAT PASSEERT ER ZOAL IN DEZE PRESENTATIE DIRECTE AANLEIDING BUNDELING VAN ALLERLEI ONTWIKKELINGEN HOOFDDOEL VAN HET GAAN INVOEREN VAN EEN

Nadere informatie

[naam kwalificatiedossier] Crebonr. [..]

[naam kwalificatiedossier] Crebonr. [..] Model kwalificatiedossier mbo [naam kwalificatiedossier] Crebonr. [...] Kwalificaties (Crebonr. [..]) (Crebonr. [..]) (Crebonr. [..]) Versie [..] Geldig vanaf [..] Opleidingsdomein Crebonr. [..] Penvoerder:

Nadere informatie

Datum 18 maart 2011 Betreft reactie op brief Onderwijsraad betreffende het advies "Een diploma van waarde"

Datum 18 maart 2011 Betreft reactie op brief Onderwijsraad betreffende het advies Een diploma van waarde a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

IMPLEMENTATIE VAN HET NLQF

IMPLEMENTATIE VAN HET NLQF IMPLEMENTATIE VAN HET NLQF Opdrachtgever: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Prof. mr. P.W.A. Huisman, Erasmus School of Law/ De Haagse Hogeschool Mr. F. A.M. Hendriks, Hobéon M.m.v. Ir. A.T.

Nadere informatie

INHOUD WHITEPAPER KEUZEDELEN

INHOUD WHITEPAPER KEUZEDELEN WHITEPAPER Met ingang van schooljaar 2016-2017 krijgt een mbo-opleiding in het kader van de herziene kwalificatiestructuur niet alleen te maken met basisdelen en profieldelen, maar ook met keuzedelen.

Nadere informatie

Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws.

Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws. Geadresseerde: Victor Stöcker, projectleider masterplan Dutch Clinical Trial Foundation Gedetacheerd door VWS Email: v.stocker@minvws.nl 10 september 2014 Onderwerp: erkenning van het beroep researchverpleegkundige/clinical

Nadere informatie

Een Europees Referentiekader voor talenexamens. Een utopie?

Een Europees Referentiekader voor talenexamens. Een utopie? Een Europees Referentiekader voor talenexamens Een utopie? José Noijons VLoD 34. Jahreshochschultagung 07.11.2008 Stichting CITO Instituut voor Toetsontwikkeling 1 Europees Referentiekader (ERK) Ontwikkeld

Nadere informatie

LEIDO-ACtief 23 1 2 O K T O B E R 2 0 1 4. Uitgave van de Leido Academy, het thema-netwerk voor Leven Lang Leren. HOGER BEDRIJFSDIPLOMA (HBd)

LEIDO-ACtief 23 1 2 O K T O B E R 2 0 1 4. Uitgave van de Leido Academy, het thema-netwerk voor Leven Lang Leren. HOGER BEDRIJFSDIPLOMA (HBd) LEIDO-ACtief 23 1 2 O K T O B E R 2 0 1 4 Uitgave van de Leido Academy, het thema-netwerk voor Leven Lang Leren HOGER BEDRIJFSDIPLOMA (HBd) DE INVOERING ERVAN PER 1 JANUARI 2015 BIJEENKOMST: Donderdag

Nadere informatie

Richting het EQF. mbo-4 uitstromen in het European Qualifications Framework. maart 2010. Rita Kennis Kees Meijer Ben Hövels

Richting het EQF. mbo-4 uitstromen in het European Qualifications Framework. maart 2010. Rita Kennis Kees Meijer Ben Hövels Richting het EQF mbo-4 uitstromen in het European Qualifications Framework maart 2010 Rita Kennis Kees Meijer Ben Hövels Kenniscentrum Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht

Nadere informatie

Toetsplan Masteropleiding Midden-Oosten Studies

Toetsplan Masteropleiding Midden-Oosten Studies Toetsplan Masteropleiding Studies 2017-2018 JAAR 1 semester 1 Blok 1 Blok 2 vaktitel vakcode week 1-7 colleges week 8/9/10 (her)toetsing week 11-17 colleges week 18/19/20 (her)toetsing Conflicten in het

Nadere informatie

Stichting Europrof is een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Ten behoeve van de transparantie publiceren we hieronder de kerngegevens.

Stichting Europrof is een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Ten behoeve van de transparantie publiceren we hieronder de kerngegevens. ANBI verantwoording Stichting Europrof is een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Ten behoeve van de transparantie publiceren we hieronder de kerngegevens. Naam Stichting Europrof RSIN/fiscaal nummer

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 12110 22 juni 2012 Regeling van 19 juni 2012, nr. 2012-0000333818, de Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Kennis IPC 5200 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Leven Lang Ontwikkelen. Erwin Pierik/ Rini Romme april 2017

Leven Lang Ontwikkelen. Erwin Pierik/ Rini Romme april 2017 Leven Lang Ontwikkelen Erwin Pierik/ Rini Romme april 2017 Diverse relevante trajecten Tweede Kamer: hoorzitting LLL OCW vraagt SBB certificaten aan te reiken. SER adviezen beroepsonderwijs en post- initieel

Nadere informatie

Ons. Onderwijs. Kwaliteit in onderwijs

Ons. Onderwijs. Kwaliteit in onderwijs Ons Onderwijs Kwaliteit in onderwijs Voorwoord Bij Marianum staat de ontwikkeling van de leerling voorop. Wij staan voor aantrekkelijk en afgestemd onderwijs, gemotiveerde leerlingen en goede eindresultaten.

Nadere informatie

De Vlaamse kwalificatiestructuur

De Vlaamse kwalificatiestructuur De Vlaamse kwalificatiestructuur Onderwijskwalificaties 3 november 2008 Rita Dunon en Kaat Huylebroeck Strategisch Onderwijs- en Vormingsbeleid Hoe worden erkende kwalificaties gemaakt? Drie aspecten:

Nadere informatie

HBO en HBO-niveau in het CAM veld

HBO en HBO-niveau in het CAM veld HBO en HBO-niveau in het CAM veld Voorzitter SNRO: Drs. Johan Boogaars 3 oktober 2013. Inleiding Op dit moment worden er door verzekeraars maar ook beroepsverenigingen en koepels stellingen geponeerd en

Nadere informatie

Colleg e voor Toetsen en Examens

Colleg e voor Toetsen en Examens Colleg e voor Toetsen en Examens Wet- en regelgeving centrale examens en rekentoets vo 2018 niveaus vmbo BB, vmbo KB, vmbo GL, vmbo TL I nhoud Wetten en Algemene maatregelen van bestuur Ministeriële regelingen

Nadere informatie

Recht op geletterd(heid)!

Recht op geletterd(heid)! Recht op geletterd(heid)! Basisvaardigheden Taal in het voortgezet onderwijs in Nederland Jan Rijkers voorzitter Centrale Directie Het Hooghuis scholengroep voortgezet onderwijs, Oss, NL CTO, Met recht

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 31 524 Beroepsonderwijs en Volwassenen Educatie Nr. 26 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Naar een Europees kwalificatiestelsel (EQF)

Naar een Europees kwalificatiestelsel (EQF) 19_23_Petel_PMS 04-12-2006 08:34 Pagina 19 Annie Kempers en Francis Petel Dr. Annie Kempers Warmerdam is directeur van de Stichting Examenkamer. Prof. Francis Petel is directeur van het ESCP-EAP in Parijs

Nadere informatie

Handreiking: Uitleg begrippen vmbo-mbo

Handreiking: Uitleg begrippen vmbo-mbo Handreiking: Uitleg begrippen vmbo-mbo Ook in het vmbo is er sprake van onderwijsvernieuwing. De meest in het oog springende vernieuwing is de introductie van een kern, profiel en (meerdere) keuzes. De

Nadere informatie

Model Checklist voor beoordelen kwaliteit kwalificatiedossiers brandweerfuncties. Versie: 11 december 2014

Model Checklist voor beoordelen kwaliteit kwalificatiedossiers brandweerfuncties. Versie: 11 december 2014 Model Checklist voor beoordelen kwaliteit kwalificatiedossiers brandweerfuncties Versie: 11 december 2014 Instituut Fysieke Veiligheid Postbus 7010 6801 HA Arnhem Kemperbergerweg 783, Arnhem www.ifv.nl

Nadere informatie

Onderwijssysteem. Nederland. Het onderwijssysteem van Nederland beschreven

Onderwijssysteem. Nederland. Het onderwijssysteem van Nederland beschreven Nederland Het onderwijssysteem van Nederland beschreven Dit document geeft informatie over het onderwijssysteem van Nederland. Ook wordt uitgelegd wat het Nederlandse equivalent is van diploma s uit Nederland.

Nadere informatie

Onderwijssysteem. Nederland. Het onderwijssysteem van Nederland beschreven

Onderwijssysteem. Nederland. Het onderwijssysteem van Nederland beschreven Nederland Het onderwijssysteem van Nederland beschreven Dit document geeft informatie over het onderwijssysteem van Nederland. Ook wordt uitgelegd wat het Nederlandse equivalent is van diploma s uit Nederland.

Nadere informatie

HaKa Nederland b.v. 24-11-2012

HaKa Nederland b.v. 24-11-2012 EVC in de Jeugdzorg HaKa Nederland b.v. 24-11-2012 EVC in de jeugdzorg Wat is EVC? EVC staat voor Erkennen van Verworven Competenties. Het is een instrument waarmee werknemers hun kennis en ervaring -

Nadere informatie

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs

NEDERLAND. Pre-basis onderwijs NEDERLAND Pre-basis onderwijs Leeftijd 2-4 Verschillend per kind, voor de leeftijd van 4 niet leerplichtig Omschrijving Peuterspeelzaal, dagopvang etc Tijd Dagelijks van 9:30 15:30 (verschilt pers school)

Nadere informatie

Mobiliteit. Onderwijs Normen

Mobiliteit. Onderwijs Normen Kwaliteit Erkenning Mobiliteit Onderwijs Normen Werkgelegenheid Kwalificaties en opleidingsprogramma s gericht op de arbeidsmarkt ontwikkelen Het VSPORT + Project Het VSPORT + Project heeft als hoofddoel

Nadere informatie

Vragen waar deze maar ook de andere Zeeuwse onderwijsinstellingen onder meer voor staan zijn:

Vragen waar deze maar ook de andere Zeeuwse onderwijsinstellingen onder meer voor staan zijn: bericht op brief van: uw kenmerk: Aan de voorzitter van Provinciale Staten van Zeeland p/a Statengriffier ons kenmerk: 09027445 afdeling: Welzijn bijlage(n): 1 behandeld door: Mevr. M.J.H.M. van Groeningen

Nadere informatie

Regeling modellen diploma s v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o.

Regeling modellen diploma s v.w.o.-h.a.v.o.-v.m.b.o. Algemeen Verbindend Voorschrift Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Regeling modellen diploma s v.w.o.- h.a.v.o.-v.m.b.o. Bestemd voor scholen voor voortgezet

Nadere informatie