Verlichting door de ogen van de gebruiker

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verlichting door de ogen van de gebruiker"

Transcriptie

1 Kwaliteit van installaties in de utiliteitsbouw: Verlichting door de ogen van de gebruiker Dr. ir. H.IJ. (Hester) Hellinga Themabijeenkomst Kwaliteit van Installaties door DEKRA en UNETO-VNI 29 maart 2017

2 Proefschrift, november 2013 ISSO publicatie 90, januari 2017

3 Goede verlichting is 1. Functioneel genoeg licht om taken uit te kunnen voeren 2. Comfortabel licht dat bijdraagt aan een ontspannen waarneming 3. Energiezuinig licht dat bijdraagt aan een zo laag mogelijk energiegebruik 4. Sfeervol licht dat bijdraagt aan de gewenste sfeer en beleving van de ruimte Waarbij o.a. thermisch discomfort wordt voorkomen.

4 Integrale benadering

5 Weinig wetgeving voor verlichting Bouwbesluit Energieprestatie (EPC) Daglichteis (Aeq) Arbobesluit Voldoende (kunst)licht en voorkomen verblinding Activiteitenbesluit Energiebesparende maatregelen t.v.t. < 5 jaar Lichtkwaliteit Programma van Eisen NEN

6 NEN-EN (2011) Werkplekverlichting binnen 1. Lichtsterkte (I) 2. Verlichtingssterkte (E) 3. Luminantie (L) 4. Kleurtemperatuur (T) 5. Kleurweergave (Ra) 6. Gelijkmatigheid verlichting (U) 7. Unified Glare Ratio (UGR) 8. Behoudfactor De gemiddelde mens Gezonde ogen

7 Beleving hangt samen met verwachtingspatroon en persoonsaspecten. I. Bakker en J. Boon, Zorg voor mens en omgeving, 2012

8 Resultaten EOS-FACET Vragenlijstonderzoek 13 kantoorgebouwen

9 Resultaten EOS-FACET Vragenlijstonderzoek 13 kantoorgebouwen

10 Resultaten EOS-FACET Vragenlijstonderzoek 13 kantoorgebouwen

11 Resultaten Gebruikersonderzoek ziekenhuis 2017 Nieuwe locatie: Bovengronds Oude locatie: Ondergronds Nieuwe locatie HMC afdeling Radiotherapie Wachtruimte

12 Welk deel van uw werktijd werkt u in een vertrek zonder ramen? Nieuwe locatie Oude locatie

13 Hoe voelt u zich in dit gebouw?

14 Waarom is (dag)licht belangrijk? Draagt bij aan zichtbaarheid Draagt bij aan comfort Draagt bij aan gezondheid Draagt bij aan welbevinden

15 Meetresultaten koffiekamer ziekenhuis

16 Hoge lichtniveaus en zicht naar buiten erg gewaardeerd 570 lux 940 lux 600 lux

17 Wens gebruiker vaak hogere verlichtingsterkte dan de norm

18 Wat kan er misgaan? Tape op lichtsensor bijv. vanwege behoefte meer licht, verkeerde plaatsing sensor

19 Wat kan er misgaan? Tape op lichtsensor bijv. vanwege behoefte meer licht, verkeerde plaatsing sensor Tape op bewegingsmelder bijv. vanwege verkeerd geplaatste sensor of meubilair en/of te snel reageren sensor Verblinding armatuur schermt niet goed af Verlichting te ongelijkmatig Slecht onderhoud bijv. vanwege slechte bereikbaarheid

20 Casus student Arbeidshygiëne Verlichting productie locaties Tijdens inspecties is geconstateerd dat in het verleden geplaatste armaturen met verlichting moeilijk te onderhouden zijn, waardoor gebreken niet snel worden opgelost: Armaturen geplaatst boven tanks, waterketels, zandfilters, trappen. Hierdoor o.a. verhoogd risico op ongevallen. De asset-engineer is onderzoek gestart naar alternatieve oplossingen.

21 Lichthinder ISSO 90, Afb. 2.1 Voorbeeld van lichthinder doordat recht in de lampen gekeken kan worden (bron: P. Settels) [50] Bron: K. Konis, 2013

22 Scholen White board geeft grote kans op lichthinder website OBS Breskens, Luminantiefoto Fotograaf: G. J. Hordijk

23 Automatische systemen leiden vaak tot irritatie - Te snel - Te langzaam - Zones te groot - Teveel lawaai - Teveel onderhoud Ieder mens heeft andere wensen. Men wil het systeem kunnen overrulen, maar dit kan leiden tot een lagere besparing op het energieverbruik. (theorie v.s. praktijk) H. Hellinga

24 Netvervuiling Afb. 4.1 Veel voorkomende problemen bij bedrijven volgens studie van het LPQI (Leonardo Power Quality Initiative) [62]

25 ISSO 90: Energie-efficiënte verlichting Hoofdstuk 2: Uitgangspunten lichtplan Hoofdstuk 3: Globaal overzicht beschikbare verlichtingsmiddelen en bedieningsmogelijkheden Hoofdstuk 4: Overzicht mogelijkheden energiezuinig ontwerp Hoofdstuk 5: Programma van eisen Hoofdstuk 6: Ontwerp Hoofdstuk 7: Realisatie Hoofdstuk 8: Beheer en onderhoud Hoofdstuk 9: Voorbeelden uit de praktijk rekenvoorbeelden

26 Hartelijk dank voor uw aandacht! Meer informatie /

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen NBN-EN 12464-1: Werkplekverlichting binnen In 2011 is er een aanpassing gebeurd aan de Europese norm, NBN-EN 12464-1 Licht en verlichting - Werkplekverlichting - Deel 1: Werkplekken binnen. Het is een

Nadere informatie

Inhoud. Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving

Inhoud. Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving ir. H.IJ. (Hester) Hellinga Faculteit Bouwkunde, Leerstoel Bouwfysica 17-04-2008 NVvA Symposium, Zeist Inhoud 02 1. Onderwerp van het onderzoek

Nadere informatie

Handreiking voor RETROFIT-verlichtingsproducten in de utiliteitsbouw

Handreiking voor RETROFIT-verlichtingsproducten in de utiliteitsbouw Handreiking voor RETROFIT-verlichtingsproducten in de utiliteitsbouw Opdrachtgever : Agentschap NL Opdrachtnemer : Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde Auteurs : Rob van Heur Robert Jan Vos Datum

Nadere informatie

Dag van het Licht 3 oktober 2011

Dag van het Licht 3 oktober 2011 Dag van het Licht 3 oktober 2011 ISSO-publicatie 90 Energie-efficiënte verlichting André Derksen Projectcoördinator ISSO Rienk Visser Rapporteur ISSO-publicatie 90 3 oktober 2011 ISSO-publicatie 90 Energie-efficiënte

Nadere informatie

Verlichting. 1 Inleiding... 1. 2 Gewenste lichtsterkte... 2. 3 Verlichtingssystemen... 3

Verlichting. 1 Inleiding... 1. 2 Gewenste lichtsterkte... 2. 3 Verlichtingssystemen... 3 1 Inleiding... 1 2 Gewenste lichtsterkte... 2 3 Verlichtingssystemen... 3 3.1 Lichtbronnen... 3 3.2 Voorschakelapparaten (ballasten)... 4 3.3 Verlichtingsarmaturen... 4 4 Regelingen... 5 1 Inleiding i

Nadere informatie

Hoe moet het: gokt u ernaar of weet u het?

Hoe moet het: gokt u ernaar of weet u het? Kleine parkeergarage Kleine parkeergarages bevinden zich in woongebouwen of zakenhotels. De afmetingen van de ruimte zijn kleiner en er is geen tdurend verkeer: dat neemt toe in de ochtend en de avond

Nadere informatie

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630 7S630 Laurens Zonneveldt Mariëlle Aarts Doel van het college Gereedschap bieden om via een doordacht PvE tot het gewenste doel te komen Opzet Hoe kom je tot eisen, wat speelt een rol Zoeken naar oplossingen

Nadere informatie

energiecoach verlichting

energiecoach verlichting LAMPEN Puntverlichting Hebt u uw gloeilampen al vervangen door spaarlampen? Spaarlampen zijn vier tot vijf keer efficiënter dan gloeilampen en gaan 9 tot 13 keer langer mee. Bijgevolg is de winst dubbel:

Nadere informatie

Lichtplan. Receptie kantoorpand Inspiratie veste. Een voorbeeld van een lichtplan. - Versie 1.0

Lichtplan. Receptie kantoorpand Inspiratie veste. Een voorbeeld van een lichtplan. - Versie 1.0 Lichtplan Receptie kantoorpand Inspiratie veste. Een voorbeeld van een lichtplan - Versie 1.0 Inleiding Voor u ligt het lichtplan dat wij voor u hebben gemaakt voor uw receptieruimte in het nieuwe kantoorgebouw

Nadere informatie

Energiebesparing door reductie van het geïnstalleerde vermogen kan bijvoorbeeld door:

Energiebesparing door reductie van het geïnstalleerde vermogen kan bijvoorbeeld door: Verlichting Verlichtingssystemen en lichtregelsystemen Het energiegebruik voor verlichting wordt bepaald door het geïnstalleerde vermogen en het aantal branduren van de lampen inclusief voorschakelapparatuur.

Nadere informatie

Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN. Hoevelaken, 29 januari 2015

Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN. Hoevelaken, 29 januari 2015 Sportveldverlichting EEN STAND VAN ZAKEN Hoevelaken, 29 januari 2015 Introductie Boudewijn Lie Technisch directeur Aerolux Nederland BV Lid kernteam outdoor van NSVV Lid NEN-normcommissie verlichting 351005

Nadere informatie

Vlaams Elektro Innovatiecentrum. Werkplekverlichting. Algemeen:

Vlaams Elektro Innovatiecentrum. Werkplekverlichting. Algemeen: Vlaams Elektro Innovatiecentrum Werkplekverlichting Vandaag de dag brengen de meeste van ons veel tijd door op hun werkplek die meestal kunstmatig wordt verlicht. Belangrijk is dat men voldoende aandacht

Nadere informatie

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies Wouter Ryckaert Wouter.Ryckaert@kuleuven.be 09 265 87 13 24 oktober 2013 Belgische Vereniging voor Arbeidshygiëne Belgian Ergonomics Society Verlichtingsontwerp

Nadere informatie

Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe

Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe 1 Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering Wouter Beck Hunter Douglas Europe 2 Onderwerpen Zonlicht de grootste vrije energiestroom op aarde Invloed van zonlicht op comfort,

Nadere informatie

Led flat-panels WHITEPAPER. Opbouw, kwaliteit en toepassing. Dit Whitepaper wordt u aangeboden door: Sterk In Led BV Pascalweg 23f 4104 BE Culemborg

Led flat-panels WHITEPAPER. Opbouw, kwaliteit en toepassing. Dit Whitepaper wordt u aangeboden door: Sterk In Led BV Pascalweg 23f 4104 BE Culemborg WHITEPAPER Led flat-panels Dit Whitepaper wordt u aangeboden door: Sterk In Led BV Pascalweg 23f 4104 BE Culemborg Auteur: Harm Blokvoort Inhoudsopgave - Doel van dit Whitepaper, - soorten led panels,

Nadere informatie

EN12464-1. de norm bondig beschreven

EN12464-1. de norm bondig beschreven EN12464-1 de norm bondig beschreven Inhoud van EN 12464-1 De totstandkoming van de norm De norm werd geschreven door Werkgroep 2 van het Technisch Comité TC 169 van het Europese Normeringsinstituut CEN.

Nadere informatie

Led in algemene verlichting

Led in algemene verlichting augustus 11 Led in algemene verlichting FOCUS De opmars van de led toepassingen is niet meer te stuiten. In eerste instantie ging het om indicatieverlichting, decoratieve toepassingen en signalisatie,

Nadere informatie

White Paper. Led flat-panels. Opbouw, kwaliteit en toepassing

White Paper. Led flat-panels. Opbouw, kwaliteit en toepassing White Paper Led flat-panels Opbouw, kwaliteit en toepassing DOEL VAN DIT WHITEPAPER Momenteel is er veel aanbod van de led panelen. In de praktijk krijgen we veel vragen over deze armaturen en zien we

Nadere informatie

Frisse School Verlichting,

Frisse School Verlichting, Frisse School Verlichting, Fris licht stimuleert leerling en docent Dr ir Ellie de Groot Ir Nancy Westerlaken Drs Laurens Zonneveldt 1 Doelstelling Verlichting voor optimale prestatie van leerling en docent

Nadere informatie

LEF LEFLEF LEF LEF LEF

LEF LEFLEF LEF LEF LEF LEF Het productassortiment van INTERLight is uniek. Armaturen worden in eigen beheer ontworpen en op exclusieve basis geproduceerd. Ook light-controls en retrofit lichtbronnen worden volgens deze formule

Nadere informatie

Besparen op de Energiefactuur in. Scholen. Goed & Energiezuinig Verlichten. Chris VANDENDAEL. Leuven. n nv URL: www.ecolux.be

Besparen op de Energiefactuur in. Scholen. Goed & Energiezuinig Verlichten. Chris VANDENDAEL. Leuven. n nv URL: www.ecolux.be Goed & Energiezuinig Verlichten Chris VANDENDAEL n nv URL: www.ecolux.be Leuven Alleen over energiebesparing praten of studies laten maken is volkomen zinloos Zonder verdere actie wordt elke studiekost

Nadere informatie

Attiva Lichtprojecten. Onderwijs en gezond licht

Attiva Lichtprojecten. Onderwijs en gezond licht Attiva Lichtprojecten Onderwijs en gezond licht Waar wilt u meer van weten? Trends en veranderingen Wetswijziging per 1 januari 2015: overheveling buitenonderhoud en aanpassingen voor Primair Onderwijs.

Nadere informatie

Schilindex. Kansen voor energiebesparing met de gebouwschilindicator in de nieuwe NEN 5128 en EPG. Gerrit Jan Kuiper NII

Schilindex. Kansen voor energiebesparing met de gebouwschilindicator in de nieuwe NEN 5128 en EPG. Gerrit Jan Kuiper NII Nederlandse Schilindex Kansen voor energiebesparing met de gebouwschilindicator in de nieuwe NEN 5128 en EPG Gerrit Jan Kuiper 1 Nederlandse Een goede schil is het halve werk 2 Schilindex = logisch denken

Nadere informatie

Evaluatie O.V. zone Luithagen

Evaluatie O.V. zone Luithagen Evaluatie O.V. zone Luithagen 30-01-2014 Evaluatie O.V. zone Luithagen 2 Evaluatie O.V. zone Luithagen Probleem: - Onveiligheidsgevoel s nachts - Diefstal op bedrijfsterreinen 3 Aanpak Evaluatie O.V. door

Nadere informatie

NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE

NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE ENCON NEERZIJSTRAAT 49 3600 GENK 089.410.820 INFO @ENCON.BE OPGERICHT IN 2002 dr. ir. Kathleen Venderickx ing. Robin Bruninx HUIDIGE LEIDING Sandra Deraeve Robin Bruninx VESTIGINGEN B: Genk & Gent NL:

Nadere informatie

Opleiding. Energie in duurzame gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Fiorenzo NAMECHE

Opleiding. Energie in duurzame gebouwen. Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES. Fiorenzo NAMECHE Opleiding Energie in duurzame gebouwen Leefmilieu Brussel AUDIT VAN VERLICHTINGSINSTALLATIES Fiorenzo NAMECHE LIGHT TO LIGHT Lighting design & engineering LIGHT TO LIGHT Onafhankelijk studie en ontwerpsbureau

Nadere informatie

VISUEEL COMFORT STEEDS DE JUISTE KEUZE

VISUEEL COMFORT STEEDS DE JUISTE KEUZE U3 U3 VISUEEL COMFORT ETAP ontwierp de U3 met uw comfort voor ogen. De innovatieve Shielded Lens technologie schermt het ledlicht af en voorkomt verblinding (UGR 19; voor specifieke toepassingen UGR 16).

Nadere informatie

Beter licht met minder energie

Beter licht met minder energie Beter licht met minder energie Toelichting bij de scan voor bedrijfshallen Doe de slim licht scan! 1 Toelichting bij de slim licht scan voor bedrijfshallen De Slim Licht Scan is een instrument waarmee

Nadere informatie

Bouwfysica. Verlichting. Onderwerpen. hoofdstuk 4 Bouwfysica. Begrippen. Kunstlicht. Daglicht. Straatverlichting. Cauberg-Huygen BV 1

Bouwfysica. Verlichting. Onderwerpen. hoofdstuk 4 Bouwfysica. Begrippen. Kunstlicht. Daglicht. Straatverlichting. Cauberg-Huygen BV 1 Bouwfysica Verlichting hoofdstuk 4 Bouwfysica 1 Onderwerpen Begrippen Kunstlicht Daglicht Straatverlichting Cauberg-Huygen BV 1 Begrippen zonlicht / daglicht 3 Begrippen kleuren zichtbaar licht 4 Cauberg-Huygen

Nadere informatie

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen"

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: Zonwering al in bouwontwerp meenemen ~omazo..... j\ Hoofdbedrijfs(hap l'v Ambachte'ß -c TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen" AUTOMATISCHE ZONWERING BESPAART ENERGIE EN VERBETERT BINNENKLIMAAT Automatische zonwering kan op kantoor en

Nadere informatie

Daglicht & materiaalkeuze

Daglicht & materiaalkeuze Daglicht & materiaalkeuze Daglicht & materiaalkeuze stemming gezondheid beleving buiten gezondheid transparantie laagdrempelig sfeer rustgevendheid band met natuur centraal punt grensvervaging luchtigheid

Nadere informatie

Beter licht met minder energie

Beter licht met minder energie Beter licht met minder energie Toelichting bij de scan voor kantoren Doe de slim licht scan! 1 Toelichting bij de slim licht scan voor kantoren De Slim Licht Scan is een instrument waarmee u de energie-efficiëntie

Nadere informatie

KOREMAN VERLICHTING.

KOREMAN VERLICHTING. KOREMAN VERLICHTING is sinds 1995 gespecialiseerd in planmatig onderhoud van verlichting. Daarnaast zijn wij door UNETO/VNI en de NSVV (Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde) opgeleid in het maken

Nadere informatie

zumtobel.com/industriallighting

zumtobel.com/industriallighting APAG Parkeergarage Vriendelijk licht, betrouwbaar en efficiënt: LED-technologie en aanwezigheidssensoren vervullen de wensen van autobestuurders én uitbaters. Meer licht voor de klant, minder stroom voor

Nadere informatie

Een nieuwe norm voor werkplekverlichting

Een nieuwe norm voor werkplekverlichting Een nieuwe norm voor werkplekverlichting NEN-EN 12464-1:2011 Inleiding Op 1 juni 2011 is de gewijzigde Europese Norm NEN-EN 12464-1 "Werkplekverlichting Deel 1 Werkplekken binnen" in werking getreden.

Nadere informatie

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg Lichtconsult.nl Industrieweg 1A-13 4104 AP Culemborg www.lichtconsult.nl Activiteiten Lichttechnisch advies & onderzoek Lichtlab metingen van lichtstroom tot spectrale verdeling Praktijklicht metingen

Nadere informatie

Folder 68 18.6. Lichtbronnen. Productinformatie

Folder 68 18.6. Lichtbronnen. Productinformatie Folder 68 18.6 Lichtbronnen Productinformatie Lichtbronnen Het middelpunt van uw wereld is uw huis. In deze folder vindt u ideeën om uw huis een heel andere uitstraling te geven door het subtiele gebruik

Nadere informatie

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014 Relighting LED Technologische verkenning voor een case study Arnaud Deneyer 22 oktober 2014 Laboratorium Licht Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Relighting LED : Technologische

Nadere informatie

CASE STUDY VERLICHTING

CASE STUDY VERLICHTING CASE STUDY VERLICHTING DAVY BREULS ENCON PROGRAMMA Wie is de sportpaleis groep Kandidatuurstelling organisatie EK volleybal dames 2015 (26 sept 04 oct 2015) Eisen Europese volleybalbond mbt verlichting

Nadere informatie

Beter licht met minder energie

Beter licht met minder energie Beter licht met minder energie Toelichting bij de scan voor opleidingsgebouwen Doe de slim licht scan! Toelichting bij de slim licht scan voor onderwijsgebouwen De Slim Licht Scan is een instrument waarmee

Nadere informatie

PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR

PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR 2 PULSE VTL 3 V I S U E E L E M O T I O N E E L LICHT B I O I S C H L O G De dimensies van licht: licht stelt ons in staat om onze omgeving waar te

Nadere informatie

Stichting Adviescentrum Metaal

Stichting Adviescentrum Metaal Stichting Adviescentrum Metaal Marijn Groenendijk Philips Lighting Benelux 2 december 2014 1 Our goal is to improve the lives of 3 billion people a year by 2025 2 2 Onze focus Een organisatie die is gericht

Nadere informatie

VERVANG NU UW OUDE LAMPEN DOOR PROLUMIA RETROFIT LED LAMPEN

VERVANG NU UW OUDE LAMPEN DOOR PROLUMIA RETROFIT LED LAMPEN LED verlichting RETROFIT VERVANG NU UW OUDE LAMPEN DOOR PROLUMIA RETROFIT LED LAMPEN HOOG RENDEMENT, VERBETERDE LICHTKWALITEIT EN LANGE LEVENSDUUR PROLUMIA RETROFIT LED VERLICHTING HOOG RENDEMENT, VERBETERDE

Nadere informatie

Adembenemende schittering

Adembenemende schittering LEDlamps DiamondSpark Adembenemende schittering MASTER LEDcandles en MASTER LEDlusters Inclusief de nieuwe DimTone reeks Wereldwijd leider in LED verlichting Met geavanceerde LED technologie en meer dan

Nadere informatie

Voorbeeldprojecten 4

Voorbeeldprojecten 4 1 Voorbeeldprojecten 4 Retail Bijenkorf 5 Retail 6 7 8 Retail O Neill 9 10 11 Renovatie Villa Maaszicht 12 13 14 15 Illuminatie Winkel van Sinkel 16 17 Buitenland Presidential Flight Abu Dhabi 18 19 20

Nadere informatie

RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE

RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE SAMENVATTING 0. INLEIDING 1. ISOLATIE 2. INSTALLATIE 3. RAMEN EN KOZIJNEN 4. ZONWERING EN KOELING 5. VERLICHTING DIA duurzame auteur:

Nadere informatie

Altijd de juiste. LEDtube. LEDlampen. Ultra Output versie NU verkrijgbaar

Altijd de juiste. LEDtube. LEDlampen. Ultra Output versie NU verkrijgbaar LEDlampen LEDtube Altijd de juiste LEDtube Welke LEDtube u ook nodig hebt, u vindt deze altijd in het Philips MASTER LEDtube portfolio. Van optimaal energierendement tot de hoogste lichtopbrengst, toepasbaar

Nadere informatie

LED en Verlichting. Van fakkel naar oled. Pieter Ledeganck Charlotte Claessens.

LED en Verlichting. Van fakkel naar oled. Pieter Ledeganck Charlotte Claessens. LED en Verlichting Pieter Ledeganck Charlotte Claessens energieconsulent@gezinsbond.be Van fakkel naar oled Natuurlijk licht Vuur -400.000-13000 400 1500 1816 1814 1783 Elektrisch licht 1809 1959 1879

Nadere informatie

Dialux Evo. De evolutie van verlichtingsprogramma s. Docent : Alain Floree

Dialux Evo. De evolutie van verlichtingsprogramma s. Docent : Alain Floree Dialux Evo De evolutie van verlichtingsprogramma s Docent : Alain Floree Welke programma s zijn momenteel het meest gebruikt in Belgie? 1: Dialux 2 : Relux?????? Wat is dialux? Berekeningsprogramma voor

Nadere informatie

Energiedeal Venlo. E-tafel 30 maart 2015

Energiedeal Venlo. E-tafel 30 maart 2015 Energiedeal Venlo E-tafel 30 maart 2015 Programma 15.00 Opening 15.15 Ondertekening nieuwe deelnemer 15.20 Presentatie LED 15.45 Laatste nieuws SER Energieakkoord 15.50 Leren van elkaar 16.30 Rondleiding

Nadere informatie

Biodynamische LED verlichting in Scholen

Biodynamische LED verlichting in Scholen Biodynamische LED verlichting in Scholen Dynamisch licht wordt onder andere toegepast in de het onderwijs en de scholen. Enkele voordelen van dynamische LED verlichting zijn: Verbeterde geheugenfunctie

Nadere informatie

Slim omgaan met licht Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit. RD okober Capelle a/d IJssel 5209

Slim omgaan met licht Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit. RD okober Capelle a/d IJssel 5209 Comfortabel en energie-efficiënte licht: keuzes en besturingen in de utiliteit RD okober Capelle a/d IJssel 5209 Licht verandert van analoog naar digitaal van analoog naar digitaal licht Light is design!

Nadere informatie

Case-studie: Kinderopvang Globe te Ukkel

Case-studie: Kinderopvang Globe te Ukkel Case-studie: Brussel 17-06-2010 Ingrid Van Steenbergen Onafhankelijk lichtadviseur Energiebesparing in verlichting www.odid.be Audit verlichting in het kader van REG Sibelga (budget REG per gemeente) BIM

Nadere informatie

LUX op energiezuinige stand

LUX op energiezuinige stand Seminaire Duurzame gebouwen LUX op energiezuinige stand 5 maart 2015 Leefmilieu Brussel De uitdagingen op verlichtingsvlak Ingrid VAN STEENBERGEN, Zaakvoerder Adviesbureau voor verlichting ODID Vervangen

Nadere informatie

Flare. Comfort en rendement met leds

Flare. Comfort en rendement met leds Flare Comfort en rendement met leds Flare Downlights en spots met ledtechnologie Flare, een uniek designconcept Mun* product design Flare is een compleet gamma van ronde downlights en spots. Zij verzekeren

Nadere informatie

Basisvakmanschap verduurzaming gebouwde omgeving Elektrotechnische installaties

Basisvakmanschap verduurzaming gebouwde omgeving Elektrotechnische installaties Keuzedeel mbo Basisvakmanschap verduurzaming gebouwde omgeving Elektrotechnische installaties behorend bij één of meerdere kwalificaties mbo 1 Penvoerder : OTIB Ontwikkeld door : ISSO, partner consortium

Nadere informatie

Portable lampen (0182) Naturalight Smart lamp D20. Daylight Foldi oplaadbaar taaklamp (led) wit

Portable lampen (0182) Naturalight Smart lamp D20. Daylight Foldi oplaadbaar taaklamp (led) wit Naturalight Smart lamp D20 Naturalight Smart lamp D20 met ledverlichting (6 watt). Deze Naturalight Smart lamp D20 geeft bij een meetafstand van 30 cm, 930 lux en 300 lumen. De Smart lamp kan van kleurtemperatuur

Nadere informatie

Duurzame verlichting voor woningcorporaties

Duurzame verlichting voor woningcorporaties Duurzame verlichting voor woningcorporaties >> Als het gaat om energie en klimaat Bij de keuze van verlichting rondom woningen, in gemeenschappelijke ruimten en op paden en terreinen spelen veel factoren

Nadere informatie

Energiezuinige verlichting maakt scholen gezonder en goedkoper

Energiezuinige verlichting maakt scholen gezonder en goedkoper Energiezuinige verlichting maakt scholen gezonder en goedkoper Door: Ingrid Larmoyeur Het klinkt als een paradox: meer en betere verlichting en toch geld besparen. Maar het kan echt. De verlichting is

Nadere informatie

Verbetering van concentratie, motivatie en coöperatief leergedrag Klaslokaal van de toekomst! Kim van Rosmalen

Verbetering van concentratie, motivatie en coöperatief leergedrag Klaslokaal van de toekomst! Kim van Rosmalen Verbetering van concentratie, motivatie en coöperatief leergedrag Klaslokaal van de toekomst! Kim van Rosmalen 2012 1 SchoolVision -veel media aandacht Licht van invloed op concentratie leerlingen WINTELRE

Nadere informatie

MesoOptics voor topprestaties

MesoOptics voor topprestaties UM MesoOptics voor topprestaties MesoOptics Microtechnologie De microscopische structuur garandeert een gecontroleerde lichtverdeling. MesoOptics is een innovatieve technologie die nauwkeurige microstructuren

Nadere informatie

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013

ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN. 18 april 2013 ENERGIEZUINIGE BEDRIJVENTERREINEN 18 april 2013 EUROPESE DOELSTELLING tegen 2020 en tov 1990 CO2-uitstoot verlagen met 20% energieverbruik met 20% verlagen aandeel hernieuwbare energie +20% STEUNMAATREGELEN

Nadere informatie

NOTITIE Beter energielabel door betere verlichting

NOTITIE Beter energielabel door betere verlichting NOTITIE Beter energielabel door betere verlichting In opdracht van Agentschap NL, Energie en Klimaat Ir. J.A.J. Korbee Croeselaan 15 3503 RE Utrecht Door: J.A. van der Laan Synorga electrical management

Nadere informatie

Relighting. Brussel 17-06-2010. Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België)

Relighting. Brussel 17-06-2010. Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België) Relighting Brussel 17-06-2010 Ingrid Van Steenbergen Onafhankelijk lichtadviseur Energiebesparing in verlichting www.odid.be Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België) Verlichting Airconditionning

Nadere informatie

Verlichtingskunde 2009. Verlichtingskunde. Kunstlicht eisen Week 4. Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt

Verlichtingskunde 2009. Verlichtingskunde. Kunstlicht eisen Week 4. Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt Verlichtingskunde Kunstlicht eisen Week 4 Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt Ergonomie EUROPESE NORM NEN-EN 12464-1 Doel van NEN-EN 12464-1 Visueel comfort, prestatie en veiligheid werkplekken binnen

Nadere informatie

LED Sportverlichting Voetbalveld lux. LED Sportverlichting Voetbalveld 75 lux. Standaard Lichtplan. OptiVision LED BVP520

LED Sportverlichting Voetbalveld lux. LED Sportverlichting Voetbalveld 75 lux. Standaard Lichtplan. OptiVision LED BVP520 Voetbalveld 75-120-200 lux Standaard Lichtplan Hartelijk dank voor uw interesse in dit lichtplan! Dit lichtplan geeft u een concept van hoe u met OptiVision LED een voetbalveld kan verlichten. Bent u op

Nadere informatie

Rgd. Visueel comfort. 6.1 Daglicht en uitzicht 6.2 Kunstlicht 6.3 Lichtreflectie 6.4 Zonwering en helderheidswering

Rgd. Visueel comfort. 6.1 Daglicht en uitzicht 6.2 Kunstlicht 6.3 Lichtreflectie 6.4 Zonwering en helderheidswering Rgd 6 Visueel comfort Het visuele comfort in de huisvesting moet zodanig zijn dat de gebruikers visueel contact met de omgeving kunnen hebben en er voldoende daglicht is opdat een aangename werkplek realiseerbaar

Nadere informatie

ENCON INGENIEURSBUREAU

ENCON INGENIEURSBUREAU ENCON INGENIEURSBUREAU ENERGIE - CONSULTANCY ENCON Ingenieursbureau Studiedag milieu&energie Technieken verlichting Case studies Relighting VERLICHTING RELIGHTING Meer licht met minder energie! Energiebesparing

Nadere informatie

EIR LUCHTEN.

EIR LUCHTEN. www.pomwvl.be EIR LUCHTEN www.pomwvl.be Is investeren in relighting de ideale oplossing om op energie en onderhoud te besparen? D e e n e z e g t : R e l i g h t i n g i s e e n z e e r g o e d e i n v

Nadere informatie

DOSSIER EN 12464-1. 10.80 m 10.30 DE NORM, BONDIG BESCHREVEN. uitgave 2, juni 2012

DOSSIER EN 12464-1. 10.80 m 10.30 DE NORM, BONDIG BESCHREVEN. uitgave 2, juni 2012 DOSSIER EN 12464-1 10.80 m 10.30 500 500 DE NORM, BONDIG BESCHREVEN uitgave 2, juni 2012 500 500 Voorwoord EN 12464-1 is een toepassingsnorm voor verlichting. De oorspronkelijke norm werd geschreven door

Nadere informatie

VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN

VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN Zien kost kwart van onze energie Het zien vraagt 25% van het energieverbruik van het zenuwsysteem. Wordt het zien bemoeilijkt, bijvoorbeeld door onvoldoende

Nadere informatie

Openbare verlichting led pilot Kom Noord Utrechtse Heuvelrug

Openbare verlichting led pilot Kom Noord Utrechtse Heuvelrug Openbare verlichting led pilot Kom Noord Utrechtse Heuvelrug De Kruijter Openbare Verlichting oktober 2013 Colofon Project: Openbare Verlichting Led Pilot Kom Noord gemeente Utrechtse Heuvelrug Opdrachtgever:

Nadere informatie

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt

Concept Ecovision. Il sole come partner. Concept Ecovision. schermature solari Colt Il sole come partner Concept Ecovision schermature solari Colt Concept Ecovision Verantwoord ondernemen, zorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen en gebruik maken Energie besparen: een visie Energie

Nadere informatie

Verlichting. Catherine Lootens KU Leuven - campus Gent (KAHO Sint-Lieven) Laboratorium voor Lichttechnologie Groen Licht Vlaanderen 2020

Verlichting. Catherine Lootens KU Leuven - campus Gent (KAHO Sint-Lieven) Laboratorium voor Lichttechnologie Groen Licht Vlaanderen 2020 Verlichting IFMA - Seminarie Energie 26/09/2013 Catherine Lootens KU Leuven - campus Gent (KAHO Sint-Lieven) Laboratorium voor Lichttechnologie Groen Licht Vlaanderen 2020 1 Overzicht Groen Licht Vlaanderen

Nadere informatie

Verlichtingsklasse P

Verlichtingsklasse P Verlichtingsklasse P Balans in perfecte uitvoering Samenvatting Kenniscafé 9 februari 2017 1 DOELSTELLING Balans = Behoudt verlichtingskwaliteit + Energiebesparing met LED-verlichting P uitvoering = Beperken

Nadere informatie

Overzicht wijzigingen handboek PKVW Nieuwbouw (NB) 2011 01 juni 2011

Overzicht wijzigingen handboek PKVW Nieuwbouw (NB) 2011 01 juni 2011 Eis Versie 2008 Versie 2011 Argumentatie S4 Wijkontsluiting Is een eis Is een aanbeveling. In de praktijk bleken er teveel voorbeelden te zijn van anders ontworpen wijken en wijkontsluitingen. Omdat de

Nadere informatie

Beoordeling van de Lichthinder Project: SC Valburg

Beoordeling van de Lichthinder Project: SC Valburg A. Hak Zuid B.V. Afdeling Verlichtingstechniek Postbus 101 5460 AC Veghel Lage Landstraat 6 5462 GJ Veghel T 0413-362 926 F 0413-362 929 I www.a-hak.nl K.v.K. nr. 16029034 ING Bank rek. nr. 67.72.94.948

Nadere informatie

Voorbeeldexamen Noodverlichtingsdeskundige

Voorbeeldexamen Noodverlichtingsdeskundige Voorbeeldexamen Noodverlichtingsdeskundige Lees zorgvuldig onderstaande informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 17 meerkeuzevragen. De casus staat als een apart boekje op de website. Het gebruik van

Nadere informatie

Openbare verlichting: hoe kan het efficiënter?

Openbare verlichting: hoe kan het efficiënter? Factsheets OVL lampenkwaliteitsprofielen Openbare verlichting: hoe kan het efficiënter? Openbare verlichting hebben we nodig voor onze verkeersveiligheid, sociale veiligheid en het aantrekkelijk maken

Nadere informatie

Daglicht, gebouwen en mensen

Daglicht, gebouwen en mensen Daglicht, gebouwen en mensen NSVV Nationaal Lichtcongres 29 januari 2015 Prof. Dr.-Ing. A.L.P. Rosemann Dr. ir. M.B.C. Aries Natuurlijke verlichting Gebouwen: beschutting voor weersomstandigheden Voorkeur

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Welkom. Kennisplatform OV. 10 januari 2014

Welkom. Kennisplatform OV. 10 januari 2014 Welkom Kennisplatform OV 10 januari 2014 Overzicht Algemeen Wat is licht? Gedrag op voorwerpen Fotometrische grootheden Installatie 2 Basisprincipes OV - V4.1 Wat is openbare verlichting? Criteria Verlichtingsinstallatie

Nadere informatie

U5 Optimale manier voor perfect verlichten

U5 Optimale manier voor perfect verlichten U5 Optimale manier voor perfect verlichten MINDER ARMATUREN, MEER COMFORT EN FLEXIBILITEIT De beste reflector op de markt Armaturen moeten het licht richten waar het nodig is, het afschermen waar het stoort,

Nadere informatie

Lichtreclame en andere soorten buitenreclame

Lichtreclame en andere soorten buitenreclame Lichtreclame en andere soorten buitenreclame Even voorstellen Naam Pieter Meijers Functie Directeur/eigenaar Bedrijf Glaifa Telefoon 06-30413624 Licht- en buitenreclame? Kwaliteit is van groot belang!!

Nadere informatie

Pilot ledverlichting voor scholen en kantoren

Pilot ledverlichting voor scholen en kantoren Pilot ledverlichting voor scholen en kantoren Eindrapport, oktober 2010 Opdrachtgever Agentschap NL Onderzoekers Marinus Jan Veltman; Led Expert BV Jan Meutzner; MLD Meutzner Licht Design Robert Jan Vos;

Nadere informatie

Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie

Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie Verplichtingen voor kantoorgebouwen op vlak van energie Een overzicht van maatregelen in een aantal Europese lidstaten Sven Wuyts, Factor4 27 februari 2015 Inhoud Hinderpalen Verplichtingen vanuit Europa

Nadere informatie

Lichtregelsystemen ELS DALI-ELS MD EMD

Lichtregelsystemen ELS DALI-ELS MD EMD Lichtregelsystemen ELS DALI-ELS MD EMD Regel uw licht per armatuur ETAP ontwikkelde verschillende lichtregelsystemen die het licht regelen per armatuur. ELS (ETAP LichtregelSysteem) dimt het kunstlicht

Nadere informatie

Daylight Foldi oplaadbaar Taak LED-lamp wit. Kleurtemperatuur Lux Artikelnummer Prijs 6500-k ,00

Daylight Foldi oplaadbaar Taak LED-lamp wit. Kleurtemperatuur Lux Artikelnummer Prijs 6500-k ,00 Daylight Foldi oplaadbaar Taak LED-lamp wit Aanbieding: van 125,00 voor 99,00 Neem het fantastische licht van Daylight met u mee, waar u het ook nodig hebt. De unieke draagbare lamp Foldi van Daylight

Nadere informatie

Energie zuinigeverlichting voor de agrarische sector

Energie zuinigeverlichting voor de agrarische sector Energie zuinigeverlichting voor de agrarische sector waarom is energiezuinige verlichting interessant voor u? op dit moment heeft nog ongeveer 79% van de veehouders verouderde tl of gasontladingsverlichting

Nadere informatie

Opstellen van een goed bestek voor verlichtingsprojecten

Opstellen van een goed bestek voor verlichtingsprojecten Opstellen van een goed bestek voor verlichtingsprojecten + goed praktijkvoorbeeld Catherine Lootens Jan Burm 4 december 2008 Agenda Groen Licht Vlaanderen Subsidies GreenLight Program Van lichtplanning

Nadere informatie

Armaturen met vlakke diffusor

Armaturen met vlakke diffusor Armaturen met vlakke diffusor 2 ETAP Armaturen met vlakke diffusor Diffusorverlichting is een vaste waarde voor de algemene verlichting van kantoren en publieke gebouwen. Logisch, want diffusoren bieden

Nadere informatie

Product naam: MM03034

Product naam: MM03034 Product naam: MM03034 Specificaties MM03034: Levensduur: 20000u Lengte: 55 mm Wattage: 4.00W Diameter: 50 mm Kleur: 2800K Gewicht: 40 gr Cd: 800 cd Spanning: 230 V Bundelbreedte: 24 graden Beschermingsklasse:

Nadere informatie

TANEO KNIKARM- EN SYSTEEMVERLICHTING

TANEO KNIKARM- EN SYSTEEMVERLICHTING NL/NLD TANEO KNIKARM- EN SYSTEEMVERLICHTING 2 TANEO. ALLROUND TALENT OM TE WERKEN MET OPTIMAAL LICHT. Een compromisloze lichtoplossing is essentieel waar je ogen op de proef gesteld worden. Of het nu de

Nadere informatie

Kennissessie Lichttechniek

Kennissessie Lichttechniek Kennissessie Lichttechniek Inhoudsopgave Inleiding Nieuwe ontwikkelingen Hoeveel licht heb ik nodig? Nieuwe richtlijn NPR13201:2015 Gezichtsherkenning Toepassen nieuwe optieken Overzicht nieuwe optieken

Nadere informatie

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning

Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning verlichting Zo kiest u de juiste lampen voor uw woning Overzicht soorten lampen Uitleg over informatie verpakking Welke gloeilamp waardoor vervangen Lampen brengen sfeer Met lampen verandert de sfeer van

Nadere informatie

80 % besparing bij Nu-Air BV Fabriek en magazijn. Toegepast: - LED Highbay / Halstraler - High Power Ledbuis - T5 Adapters / EcoTL

80 % besparing bij Nu-Air BV Fabriek en magazijn. Toegepast: - LED Highbay / Halstraler - High Power Ledbuis - T5 Adapters / EcoTL 80 % besparing bij Nu-Air BV Fabriek en magazijn Toegepast: - LED Highbay / Halstraler - High Power Led - T5 Adapters / EcoTL ILP-International BV www.ilp-international.com mei 2013 INLEIDING Nu-Air Ventinox

Nadere informatie

Deel 2: Verlichting in schoolgebouwen Specifieke aandachtspunten

Deel 2: Verlichting in schoolgebouwen Specifieke aandachtspunten Themareeks: Energie besparen in scholen Thema: Verlichting Deel 2: Verlichting in schoolgebouwen Specifieke aandachtspunten Versie: februari 2002 Inhoudsopgave 1 Inleiding...3 2 Verlichten van klaslokalen...

Nadere informatie

Sportpark WWNA te Wenum Wiesel Onderzoek lichthinder. Datum 8 september 2016 Referentie

Sportpark WWNA te Wenum Wiesel Onderzoek lichthinder. Datum 8 september 2016 Referentie Wilhelm Röntgenstraat 4 8013 NE ZWOLLE Postbus 1590 8001 BN ZWOLLE T +31 (0)38-4221411 F +31 (0)38-4223197 E zwolle.ch@dpa.nl www.dpa.nl/cauberg-huygen K.v.K 58792562 IBAN NL71 RABO 0112 075584 Sportpark

Nadere informatie