Stamceltransplantatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Stamceltransplantatie"

Transcriptie

1 Stamceltransplantatie Wat is een stamceltransplantatie? Een stamceltransplantatie is het toedienen van bloedvormende (hematopoietische) stamcellen. Deze stamceltoediening gebeurt eenvoudigweg langsheen een centrale katheter en vereist geen operatie. Stamcellen zijn primitieve bloedcellen die kunnen uitrijpen tot de verschillende soorten rijpe bloedcellen, meer bepaald de rode bloedcellen, de witte bloedcellen en de bloedplaatjes. Dit gebeurt door een proces van celdeling en uitrijping doorheen verschillende stadia van voorlopercellen. Deze stamcellen bevinden zich in het beenmerg en zijn onder normale omstandigheden slechts in heel beperkte mate in het bloed aanwezig. Beenmerg is een sponsachtig weefsel dat bij volwassenen voornamelijk in het bekken, het borstbeen en de wervels te vinden is. (afbeelding 1) Afbeelding 1 Terwijl rode bloedcellen instaan voor zuurstoftransport en bloedplaatjes voor de bloedstolling, zullen witte bloedcellen het lichaam verdedigen tegen infecties. Witte bloedcellen zijn dus betrokken in het immuunsysteem. Er bestaan verschillende soorten witte bloedcellen die elk een specifieke opdracht binnen het immuunsysteem vervullen. Myeloide witte bloedcellen (basofielen, neutrofielen, eosinofielen, monocyten, macrofagen) zijn van belang voor het overwinnen van bacteriële infecties, lymfoide witte bloedcellen (T- en B-lymfocyten en plasmacellen) voor het overwinnen van virale infecties. (afbeelding 2)

2 Afbeelding 2 Een stamceltransplantatie wordt steeds voorafgegaan door een voorbehandeling die bestaat uit chemotherapie gedurende 1 of meerdere dagen, soms in combinatie met een totale lichaamsbestraling (total body irradiation, TBI). Omwille van de voorbehandeling worden patiënten enkele dagen tot 1 week voorafgaand aan de stamceltransplantatie opgenomen. (afbeelding 3) Afbeelding 3

3 Autologe en allogene stamceltransplantatie Er zijn 2 vormen van stamceltransplantatie. Bij een autologe stamceltransplantatie zijn de stamcellen afkomstig van de patiënt zelf. In geval van een allogene stamceltransplantatie zijn de stamcellen afkomstig van een gezonde stamceldonor. Autologe en allogene stamceltransplantatie werken op een andere manier en hebben hun toepassing bij andere soorten bloedziekten. Bij een autologe stamceltransplantatie is het de bedoeling dat de voorafgaande chemotherapie het zieke beenmerg vernietigt. De stamcellen die vervolgens toegediend worden zorgen ervoor dat de bloedaanmaak binnen een termijn van 10 tot 14 dagen herneemt. De stamcellen hebben een louter ondersteunende functie en zijn dus een redmiddel ( rescue ) na het toedienen van de hoge dosis chemotherapie. Autologe stamcellen worden in een eerdere fase van de behandeling verzameld (stamcelcollectie) en vervolgens ingevroren (cryopreservatie) tot aan de stamceltransplantatie. Net voor het toedienen worden de stamcellen uit de vriezer gehaald en tot lichaamstemperatuur ontdooid. Autologe stamceltransplantatie wordt vooral toegepast in de behandeling van lymfoom en multipel myeloom. Het werkingsmechanisme van een allogene stamceltransplantatie is meer complex. De voorbehandeling die aan de stamceltransplantatie voorafgaat maar ook de donorstamcellen spelen een rol in de genezing van de ziekte. Conditionering De voorbehandeling wordt in geval van een allogene stamceltransplantatie conditionering genoemd. De conditionering bestaat uit chemotherapie, soms in combinatie met een totale lichaamsbestraling (total body irradiation, TBI). Het doel van de conditionering is dubbel: afstoting van de donorstamcellen voorkomen en het zieke beenmerg vernietigen. De mate waarin het beenmerg vernietigd wordt hangt af van de intensiteit van de conditionering. In geval van een myeloablatieve conditionering wordt het beenmerg volledig vernietigd, in geval van een niet-myeloablatieve conditionering, ook wel RIC (Reduced Intensity Conditioning) of miniconditionering genoemd wordt het beenmerg minder schade toegebracht. De keuze voor een myeloablatieve of niet-myeloablatieve conditionering wordt bepaald door de aard van de ziekte, de leeftijd en de conditie van de patiënt. De conditionering zal er in alle gevallen voor zorgen dat het immuunsysteem van de patiënt zodanig onderdrukt wordt dat afstoting van de donorstamcellen voorkomen wordt. De meest toegepaste types conditionering zijn: - CyTBI: een myeloablatieve conditionering die een combinatie is van totale lichaamsbestraling (total body irradiation, TBI) gedurende 4 opeenvolgende dagen en cyclofosfamide (chemotherapie) gedurende 2 opeenvolgende dagen.

4 - FluMel: een niet-myeloablatieve conditionering die een combinatie is van 2 soorten chemotherapie, meer bepaald fludarabine gedurende 5 opeenvolgende dagen en melfalan gedurende 2 opeenvolgende dagen. - FluTBI: een niet-myeloablatieve conditionering die een combinatie is van fludarabine (chemotherapie) gedurende 3 opeenvolgende dagen en 1 dag totale lichaamsbestraling (TBI). Graft-versus- tumor effect Het voornaamste effect van een allogene stamceltransplantatie gaat echter uit van de donorstamcellen zelf. De witte bloedcellen, meer bepaald de T-lymfocyten die uit de donorstamcellen ontstaan kunnen zieke bloedcellen aanvallen en vernietigen. (afbeelding 4) Dit fenomeen wordt het graft-versus-tumor effect genoemd. Afhankelijk van de ziekte wordt dit ook benoemd als het graft-versus-leukemia effect, het graft-versus-lymphoma effect of het graft-versusmyeloma effect. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de ziekte zo volledig opgeruimd wordt en het zieke beenmerg vervangen kan worden door een gezond donorbeenmerg. Allogene stamceltransplantatie wordt vooral toegepast in de behandeling van acute leukemie en het myelodysplastisch syndroom. Bloedziekten zoals het lymfoom of het multipel myeloom komen voor allogene stamceltransplantatie in aanmerking als autologe stamceltransplantatie gefaald heeft. Afbeelding 4

5 Hoe stamcellen verzamelen? Een stamceltransplantatie veronderstelt dat stamcellen eerst bij de donor verzameld worden. Er zijn twee methoden om stamcellen te verzamelen, de stamcelcollectie uit bloed en de beenmergoogst. Bij een beenmergoogst wordt beenmerg van de donor door middel van meerdere puncties in de beide bekkenkammen van de donor afgenomen. Deze procedure gebeurt onder een volledige verdoving. Deze methode wordt nog zelden toegepast. Meestal gaat de voorkeur uit naar een stamcelcollectie uit bloed. Een stamcelcollectie uit bloed (perifere stamcelcollectie) vereist dat de stamcellen eerst vanuit het beenmerg naar het bloed gedreven worden (stamcelmobilisatie). Stamcellen bevinden zich namelijk in het beenmerg en zijn in normale omstandigheden slechts in heel beperkte mate in het bloed aanwezig. Stamcelmobilisatie gebeurt door onderhuidse toediening van een groeifactor (Neupogen, Granocyte, Filgrastim ) gedurende 4 tot 5 dagen. Vervolgens worden de stamcellen via een techniek die stamcelaferese heet uit het bloed verzameld. Het bloed wordt hierbij gedurende 4 tot 5 uur doorheen een toestel met centrifuge gestuurd. Het kan nodig zijn om hiervoor een centrale katheter te plaatsen. Een stamcelaferese is een ambulante procedure waarvoor geen algemene verdoving nodig is.

Stamceltransplantatie

Stamceltransplantatie Autologe en allogene Stamceltransplantatie -een wereld van verschil - Dr. S.K. Klein internist-hematoloog 41 Geschiedenis 1950 eerste beenmergtransplantatie 1990 Edward DonnallThomas & Joseph Edward Murray

Nadere informatie

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Maligne hematologie. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Maligne hematologie Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Leukemie acuut AML (acute myeloïde leukemie) ALL (acute lymfoïde leukemie) chronisch CML (chronische myeloïde

Nadere informatie

Stamcelaferese Radboud universitair medisch centrum

Stamcelaferese Radboud universitair medisch centrum Stamcelaferese In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een stamcelaferese op de hemaferese afdeling van het Radboudumc. In deze folder vindt u informatie over de stamcelaferese, een poliklinische

Nadere informatie

Allogene stamceltransplantatie

Allogene stamceltransplantatie Informatie bijeenkomst Allogene stamceltransplantatie Afdeling Hematologie 6 juni 2016 Allogene stamceltransplantatie Waarom en hoe werkt het? Peter van Balen Internist-hematoloog Stamcellen in het beenmerg

Nadere informatie

1 Algemene inleiding. Casus

1 Algemene inleiding. Casus 1 Algemene inleiding Prof.dr. J.C. Kluin-Nelemans en M.F. de Brouwer Casus De heer J., geboren in 1960 en ambtenaar bij de gemeente, wordt opgenomen op de afdeling Hematologie wegens een onbegrepen pancytopenie:

Nadere informatie

Verpleegkundige aspecten bij Hematologische aandoeningen en Stamceltransplantaties

Verpleegkundige aspecten bij Hematologische aandoeningen en Stamceltransplantaties Verpleegkundige aspecten bij Hematologische aandoeningen en Stamceltransplantaties Herma Krimpen en Saskia van Spronsen Even voorstellen.. Korte inhoud van de les Hoe zit het ook al weer met dat bloed

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Traject autologe stamceltransplantatie

Patiënteninformatie. Traject autologe stamceltransplantatie Patiënteninformatie Traject autologe stamceltransplantatie Inhoud Welkom op onze dienst... 4 Wie zijn we en wat doen we?... 4 Ligging van de afdelingen... 4 UZ Leuven... 4 Voorstelling van het multidisciplinair

Nadere informatie

Als u te horen krijgt dat u leukemie hebt, is de schrik natuurlijk groot. Vaak komen er dan veel vragen op over

Als u te horen krijgt dat u leukemie hebt, is de schrik natuurlijk groot. Vaak komen er dan veel vragen op over Wat is leukemie? Leukemie is de verzamelnaam voor verschillende soorten beenmergkanker. Alle vormen worden gekenmerkt door een ontregelde groei van verschillende soorten witte bloedcellen. In het beenmerg,

Nadere informatie

StamcelafereSe Inleiding Bloedvorming Groeifactoren

StamcelafereSe Inleiding Bloedvorming Groeifactoren Oncologie Stamcelaferese Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een stamcelaferese in het Radboud Universitair Medisch Centrum (Radboudumc) in Nijmegen, of het Universitair Medisch

Nadere informatie

Voorwaarden. Wordt er geloot? Nee. Bij dit onderzoek speelt loting geen rol.

Voorwaarden. Wordt er geloot? Nee. Bij dit onderzoek speelt loting geen rol. PSCT 19 (Leukemie, ALL, AML, Multipel Myeloom, CLL, MDS, Hodgkin Lymfoom, Non-Hodgkin lymfoom) / acute lymfatische leukemie, acute myeloïde leukemie, chronische lymfatische leukemie, hodgkinlymfoom, leukemie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Traject autologe stamceltransplantatie

Patiënteninformatie. Traject autologe stamceltransplantatie Patiënteninformatie Traject autologe stamceltransplantatie Inhoud Inhoud... 4 Welkom op onze dienst... 5 Wie zijn we en wat doen we?... 5 Ligging van de afdelingen... 5 UZ Leuven... 5 Voorstelling van

Nadere informatie

HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie

HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie HOVON 93 (Leukemie, AML) / acute myeloïde leukemie Onderzoek naar een nieuwe behandeling voor patiënten met acute leukemie (acute myeloïde leukemie (AML) of myelodysplasie (MDS) type RAEB of RAEB-t) die

Nadere informatie

Infoblad. Non-hodgkin-lymfomen Behandeling

Infoblad. Non-hodgkin-lymfomen Behandeling Infoblad Non-hodgkin-lymfomen Behandeling De meest toegepaste behandelingen bij non- Hodgkin-lymfomen zijn: Bestraling (radiotherapie) Chemotherapie (behandeling met celdodende of celdelingremmende medicijnen)

Nadere informatie

Marrow Donor Program Belgium Registry Motstraat Mechelen Tel: (+32) Fax: (+32)

Marrow Donor Program Belgium Registry Motstraat Mechelen Tel: (+32) Fax: (+32) Marrow Donor Program Belgium Registry Motstraat 42 2800 Mechelen Tel: (+32) - 15 44 33 96 Fax: (+32) - 15 42 17 07 Email : MDPB-registry@rodekruis.be DONATIE VAN STAMCELLEN UIT HET BLOED, BEENMERG OF LYMFOCYTEN

Nadere informatie

Patiënteninformatie PLMA34 UMCG versie 3.1, 18 december 2015 Gebaseerd op studie template versie 3.1, 18 december 2015 Pagina 1 van 7

Patiënteninformatie PLMA34 UMCG versie 3.1, 18 december 2015 Gebaseerd op studie template versie 3.1, 18 december 2015 Pagina 1 van 7 Toevoeging van 10-dagen decitabine aan de standaard voorbehandeling (fludarabine en 2 Gray totale lichaamsbestraling) bij allogene hematopoietische cel transplantatie bij ongunstig risico acute myeloide

Nadere informatie

Autologe stamceltransplantatie

Autologe stamceltransplantatie Autologe stamceltransplantatie Versie augustus 2016 - objectid 234701 vzw Jessa Ziekenhuis Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt, www.jessazh.be Inhoud Met deze brochure willen we u informeren over een autologe

Nadere informatie

Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en totale lichaamsbestraling (TBI)

Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en totale lichaamsbestraling (TBI) 4. De behandeling Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en totale lichaamsbestraling (TBI) Deze informatie is als aanvulling op de KWF-folder

Nadere informatie

Beenmergtransplantatie/PSCT algemeen

Beenmergtransplantatie/PSCT algemeen Daniel den Hoed Oncologisch Centrum Het doel van deze brochure is algemene informatie te geven over beenmerg- en perifere stamceltransplantaties. Er is misschien met u gesproken over transplantatie als

Nadere informatie

Donor informatie Stamceltransplantatie

Donor informatie Stamceltransplantatie SIG N.S.V. Donor informatie Stamceltransplantatie Bronvermelding Deze folder is samengesteld door leden van de werkgroep N.S.V. (Nederlandse Stamceltransplantatie Verpleegkundigen). Bij de totstandkoming

Nadere informatie

Perifere stamcelferese

Perifere stamcelferese INTERNE GENEESKUNDE Perifere stamcelferese BEHANDELING Perifere stamcelferese Uw arts heeft voorgesteld u te behandelen met een hoge dosering cytostatica (chemotherapie). Deze behandeling is alleen mogelijk

Nadere informatie

Oogheelkundige klachten na stamceltransplantatie: onderzoek onder lezers van Hematon Magazine. Florence Faqiri, Mehmet Dogrusöz, Martine J.

Oogheelkundige klachten na stamceltransplantatie: onderzoek onder lezers van Hematon Magazine. Florence Faqiri, Mehmet Dogrusöz, Martine J. Oogheelkundige klachten na stamceltransplantatie: onderzoek onder lezers van Hematon Magazine Florence Faqiri, Mehmet Dogrusöz, Martine J. Jager Afdeling oogheelkunde, LUMC, Leiden ACHTERGROND Elk jaar

Nadere informatie

Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en fludarabine

Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en fludarabine 4. De behandeling Allogene stamceltransplantatie met als voorbereiding Anti-Thymocyten Globuline (ATG), cyclofosfamide en fludarabine Deze informatie is als aanvulling op de KWF-folder Stamceltransplantatie.

Nadere informatie

Stamceldonor. Voor allogene stamceltransplantatie bij HLA-identieke broer of zus

Stamceldonor. Voor allogene stamceltransplantatie bij HLA-identieke broer of zus Stamceldonor Voor allogene stamceltransplantatie bij HLA-identieke broer of zus Inhoud 3 Inleiding 4 Waarom een stamceltransplantatie 5 Transplantatiecoördinator 6 Stamceldonatie 8 Bloedvorming 10 Stimulatie

Nadere informatie

AUTOLOGE STAMCEL- TRANSPLANTATIE. Patiëntenboekje. Stamceltransplantatie. is voor veel vormen van. bloedkanker de enige. behandeling die kan

AUTOLOGE STAMCEL- TRANSPLANTATIE. Patiëntenboekje. Stamceltransplantatie. is voor veel vormen van. bloedkanker de enige. behandeling die kan Stamceltransplantatie is voor veel vormen van bloedkanker de enige behandeling die kan genezen. Bij autologe stamceltransplantatie worden stamcellen van de patiënt geoogst en later weer toegediend. Patiëntenboekje

Nadere informatie

ALLOGENE STAMCEL- TRANSPLANTATIE. Patiëntenboekje. Stamceltransplantatie. is voor veel vormen van. bloedkanker de enige. behandeling die kan

ALLOGENE STAMCEL- TRANSPLANTATIE. Patiëntenboekje. Stamceltransplantatie. is voor veel vormen van. bloedkanker de enige. behandeling die kan Stamceltransplantatie is voor veel vormen van bloedkanker de enige behandeling die kan genezen. Bij allogene stamceltransplantatie worden stamcellen van een donor geoogst en toegediend bij de patiënt Patiëntenboekje

Nadere informatie

Acute leukemie. Jessa Ziekenhuis vzw. Dienst kwaliteit. versie maart 2016 (Object-ID )

Acute leukemie. Jessa Ziekenhuis vzw.  Dienst kwaliteit. versie maart 2016 (Object-ID ) Acute leukemie Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke zetel:

Nadere informatie

Verpleegkundig protocol plerixafor

Verpleegkundig protocol plerixafor Verpleegkundig protocol plerixafor Indicatie 3 Werkingsmechanisme 4 Toedieningsschema 6 Dosering per toediening 7 Bijwerkingen 10 Afwijkende nierfunctie 11 Aandachtspunten 11 Dit protocol kwam tot stand

Nadere informatie

MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM. Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)?

MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM. Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)? MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM Wat is Myelodysplastisch Syndroom (MDS)? De benaming Myelodysplastisch Syndroom (MDS), ook wel myelodysplasie genoemd, staat voor een groep van beenmergstoornissen waarbij de

Nadere informatie

Myelodysplastisch syndroom

Myelodysplastisch syndroom Inwendige geneeskunde Myelodysplastisch syndroom www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INW022 / Myelodysplastisch syndroom / 20-07-2013 2 Myelodysplastisch

Nadere informatie

HOVON 95 MM NL Informatie voor de proefpersoon behorende bij het onderzoek:

HOVON 95 MM NL Informatie voor de proefpersoon behorende bij het onderzoek: HOVON 95 MM NL31466.078.10 Informatie voor de proefpersoon behorende bij het onderzoek: Non-myeloablatieve ( reduced intensity ) allogene stamcel transplantatie gevolgd door onderhoudsbehandeling in hoog

Nadere informatie

Uw stamcellen afstaan. Informatie voor de mogelijke donor van stamcellen

Uw stamcellen afstaan. Informatie voor de mogelijke donor van stamcellen Informatie voor de mogelijke donor van stamcellen Uw stamcellen afstaan Informatie voor de mogelijke donor van stamcellen 1. Inleiding 3 2. Waarom een stamceltransplantatie? 3 3. Donorkeuze 3 4. Hoe ziet

Nadere informatie

Leukaferese. De procedure die nodig is om stamcellen te verzamelen voor een perifere stamcel transplantatie. - bloedvorming

Leukaferese. De procedure die nodig is om stamcellen te verzamelen voor een perifere stamcel transplantatie. - bloedvorming Leukaferese De procedure die nodig is om stamcellen te verzamelen voor een perifere stamcel transplantatie - bloedvorming - stimulatie en mobilisatie van stamcellen - de leukaferese 2 Inhoud Inleiding

Nadere informatie

Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie

Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie Thema: Leukemie Een patiente met acute leukemie Bloed en beenmerg Acute leukemie Chronische leukemie Prof.dr. Hanneke C. Kluin-Nelemans Afdeling Hematologie Samenstelling van onstolbaar gemaakt bloed Bloedcellen

Nadere informatie

Marrow Donor Program Belgium - Registry Motstraat 40 2800 Mechelen Tel: (32) - 15 44 33 96 Fax: (32) - 15 44 36 56 Email : MDPB-registry@rodekruis.

Marrow Donor Program Belgium - Registry Motstraat 40 2800 Mechelen Tel: (32) - 15 44 33 96 Fax: (32) - 15 44 36 56 Email : MDPB-registry@rodekruis. INFORMATIEBRIEF BESTEMD VOOR DE DONOR WAT ZIJN BEENMERG EN STAMCELLEN? Beenmerg is een op bloed gelijkende stof die zich in de holle beenderen bevindt. In het beenmerg bevinden zich moedercellen of stamcellen

Nadere informatie

Algemene informatie Stamceltransplantatie

Algemene informatie Stamceltransplantatie Algemene informatie Stamceltransplantatie Inhoud 1. Introductie 3 2. Wat is kanker? 4 3. Wat is een stamceltransplantatie? 7 4. Wanneer wordt een stamceltransplantatie toegepast? 11 5. Hoe wordt een stamceltransplantatie

Nadere informatie

Protocol ERA 2006 001

Protocol ERA 2006 001 EEN INTERNATIONALE FASE II GERANDOMISEERDE STUDIE DIE DE EENMALIGE TOEDIENING VAN 12 MG PEGFILGRASTIM, DE EENMALIGE TOEDIENING VAN 18 MG PEGFILGRASTIM EN 10 MICROG PER KG PER DAG FILGASTRIM VERGELIJKT

Nadere informatie

Afdeling Hematologie, locatie AZU. Stamcelaferese

Afdeling Hematologie, locatie AZU. Stamcelaferese Afdeling Hematologie, locatie AZU Stamcelaferese Inleiding Deze folder geeft algemene informatie aan patiënten over stamcelaferese. Een stamcelaferese is een poliklinische procedure waarbij stamcellen

Nadere informatie

De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen.

De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen. De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen. Stichting Sanquin Bloedvoorziening hanteert de grondbeginselen

Nadere informatie

INFOBLAD MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM (MDS)

INFOBLAD MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM (MDS) INFOBLAD MYELODYSPLASTISCH SYNDROOM (MDS) Stichting Contactgroep Leukemie, najaar 2008 De Stichting Contactgroep Leukemie brengt (ex) leukemiepatiënten en hun naasten met lotgenoten in contact, informeert

Nadere informatie

Chronische leukemie. Jessa Ziekenhuis vzw. Dienst kwaliteit. versie december 2014 (Object-ID )

Chronische leukemie. Jessa Ziekenhuis vzw.  Dienst kwaliteit. versie december 2014 (Object-ID ) Chronische leukemie Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 30 81 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

Van transplantatie tot pil

Van transplantatie tot pil Van transplantatie tot pil Ontwikkelingen binnen de afdeling Hematologie Hanneke C. Kluin-Nelemans Afdeling Hematologie samen werken aan de zorg voor kanker Hematologen houden van bloed! Afdeling Hematologie

Nadere informatie

Hematologie. Studentenbrochure

Hematologie. Studentenbrochure Hematologie Studentenbrochure 1 01. Inleiding Hartelijk welkom op de dienst Hematologie-Stamceltransplantatiecentrum (SCT)! Met deze brochure willen wij je graag wegwijs maken op onze afdeling. Enerzijds

Nadere informatie

Myelodysplastisch Syndroom

Myelodysplastisch Syndroom 1 Myelodysplastisch Syndroom Introductie MDS is een beenmergziekte waarbij de aanmaak van nieuwe bloedcellen abnormaal verloopt.hierdoor ontstaat een gebrek aan normaal functionerende rode bloedcellen,

Nadere informatie

10 Behandeling van multipel myeloom

10 Behandeling van multipel myeloom Dr. P.W. Wijermans Inleiding Wanneer de diagnose multipel myeloom is gesteld en er aanleiding voor een behandeling bestaat, dan bespreekt de hematoloog of internist met de patiënt het plan van aanpak.

Nadere informatie

Algemene informatie Stamceltransplantatie

Algemene informatie Stamceltransplantatie Algemene informatie Stamceltransplantatie Inhoud 1. Introductie 3 2. Wat is kanker? 4 3. Wat is een stamceltransplantatie? 7 4. Wanneer wordt een stamceltransplantatie toegepast? 11 5. Hoe wordt een stamceltransplantatie

Nadere informatie

Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS?

Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS? inhoud Hoofdstuk1 : Wat is myelodysplastisch syndroom? Hoofdstuk2 : Incidentie van MDS? Hoofdstuk3: Oorzaken van MDS? Hoofdstuk 4 : Wat zijn de symptomen van MDS? - anemie - trombopenie - neutropenie Hoofdstuk

Nadere informatie

Samenvatting voor niet ingewijden

Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting voor niet ingewijden Hematopoïese Bloedcellen worden in het beenmerg gevormd waar de moedercellen, de zogenaamde stamcellen, zich bevinden. Deze stamcel kan

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S K.B. 4.5.2010 In werking 1.8.2010 B.S. 7.6.2010 Artikel 33bis GENETISCHE ONDERZOEKEN Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen.

Nadere informatie

De behandeling van leukemie

De behandeling van leukemie Interne geneeskunde Patiënteninformatie De behandeling van leukemie Inleiding U ontvangt deze informatie, omdat bij u leukemie is geconstateerd. Leukemie is een woekering die we ook wel bloedkanker noemen.

Nadere informatie

Drijfveer Stamceldonorbank Geschikte stamcellen voor iedere patiënt

Drijfveer Stamceldonorbank Geschikte stamcellen voor iedere patiënt In het nieuws: Jasmina, 6 jaar, geadopteerd Heeft een zeldzame vorm van leukemie Voor overleving afhankelijk van stamtransplantatie met stamcellen van een gezonde donor Echter: Geen geschikte donor binnen

Nadere informatie

Leukaferese en Autologe stamceltransplantatie

Leukaferese en Autologe stamceltransplantatie Leukaferese en Autologe stamceltransplantatie Inhoud Inleiding 4 Bloedvorming 4 Stimulatie en mobilisatie van stamcellen door hematologische 6 groeifactoren De leukaferese 7 De perifere stamceltransplantatie

Nadere informatie

Lees de bijsluiter of neem contact op met uw arts of apotheker voor praktische informatie over het gebruik van Revlimid.

Lees de bijsluiter of neem contact op met uw arts of apotheker voor praktische informatie over het gebruik van Revlimid. EMA/113870/2017 EMEA/H/C/000717 EPAR-samenvatting voor het publiek lenalidomide Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) voor. Het geeft uitleg over de wijze

Nadere informatie

Stamceldonor Van Levensbelang!

Stamceldonor Van Levensbelang! Stamceldonor Van Levensbelang! Informatie over het stamceldonorschap Word stamceldonor! Zeer ernstig zieke kinderen en volwassenen (meestal met leukemie) hebben stamcellen van een gezonde donor nodig om

Nadere informatie

GRAFT-VERSUS- HOSTZIEKTE. Themaboekje. Als je een stamceltransplantatie. donorstamcellen is de kans. aanwezig dat je na de

GRAFT-VERSUS- HOSTZIEKTE. Themaboekje. Als je een stamceltransplantatie. donorstamcellen is de kans. aanwezig dat je na de Als je een stamceltransplantatie krijgt met donorstamcellen is de kans aanwezig dat je na de transplantatie last krijgt van de graft-versus-hostziekte. Deze ziekte ontstaat als de T-cellen van de donor

Nadere informatie

Informatie bijeenkomst. Aplastische Anemie. Afdeling Hematologie 12 december 2016

Informatie bijeenkomst. Aplastische Anemie. Afdeling Hematologie 12 december 2016 Informatie bijeenkomst Aplastische Anemie Afdeling Hematologie 12 december 2016 Wat is Aplastische Anemie? Fred Falkenburg Internist-hematoloog Stamcellen in het beenmerg maken alle bloedcellen en afweercellen

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Aplastische anemie UZ Gent, Dienst Hematologie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Aplastische anemie UZ Gent, Dienst Hematologie bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Aplastische anemie UZ Gent, Dienst Hematologie Inleiding U wordt behandeld voor aplastische anemie. U hebt hierover al uitleg gekregen van uw behandelende

Nadere informatie

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e),

INFORMATIEBLAD. Beste patiënt(e), INFORMATIEBLAD Studie waar het nut van 6 chemotherapie kuren met CHOP en Rituximab gevolgd door een radiochemotherapie aan myeloablatieve dosis met toediening van autologe perifere stamcellen, vergeleken

Nadere informatie

Chronische Lymfatische Leukemie. anno 2015

Chronische Lymfatische Leukemie. anno 2015 Chronische Lymfatische Leukemie anno 2015 Marten R. Nijziel, internist-hematoloog Máxima Medisch Centrum Eindhoven/Veldhoven Hematon Leukemiedag Soesterberg, 3 oktober 2015 Wat is CLL? Wat is nodig voor

Nadere informatie

chapter 10 Inleiding

chapter 10 Inleiding chapter 10 Samenvatting 134 chapter 10 Inleiding Multipel myeloom, in Nederland ook wel de ziekte van Kahler genoemd, is een kwaadaardige hematologische tumor, veroorzaakt door een ongeremde groei en deling

Nadere informatie

AUTOLOGE STAMCELTRANSPLANTATIE

AUTOLOGE STAMCELTRANSPLANTATIE AUTOLOGE STAMCELTRANSPLANTATIE KANKERCENTRUM UZ GENT Onco_hemato_020 INHOUDSTAFEL 01 Inleiding 3 02 Een transplantatie met stamcellen 3 03 Waarom een autologe stamceltransplantatie? 4 04 Voorbereidingen

Nadere informatie

De Maastricht hodgkin en Stamcel transplantatie studie

De Maastricht hodgkin en Stamcel transplantatie studie MOSA studie Nicole van Yperen & Kelly Kleinen 14 november 2015 De Maastricht hodgkin en Stamcel transplantatie studie een observationeel onderzoek naar de lange termijn effecten MOSA studie Nicole van

Nadere informatie

ACUTE MYELOÏDE LEUKEMIE. Patiëntenboekje. Acute myeloïde. leukemie (AML) is een. vorm van kanker die in. het beenmerg ontstaat.

ACUTE MYELOÏDE LEUKEMIE. Patiëntenboekje. Acute myeloïde. leukemie (AML) is een. vorm van kanker die in. het beenmerg ontstaat. Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm van kanker die in het beenmerg ontstaat. AML is een levensbedreigende ziekte Patiëntenboekje ACUTE MYELOÏDE LEUKEMIE Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Allogeneic Stem Cell Transplantation after Reduced Intensity Conditioning for High-Risk relapsed or Refractory CLL

Patiënteninformatie. Allogeneic Stem Cell Transplantation after Reduced Intensity Conditioning for High-Risk relapsed or Refractory CLL Patiënteninformatie Studie: HOVON 88 CLL Allogene stamceltransplantatie als behandeling voor patiënten met een hoog-risico recidief chronisch lymfatische leukemie (CLL) (HOVON 88 CLL) Allogeneic Stem Cell

Nadere informatie

Bij multipel myeloom, een vorm van kanker van bepaalde witte bloedcellen (plasmacellen) heten, wordt Revlimid gebruikt:

Bij multipel myeloom, een vorm van kanker van bepaalde witte bloedcellen (plasmacellen) heten, wordt Revlimid gebruikt: EMA/112959/2016 EMEA/H/C/000717 EPAR-samenvatting voor het publiek lenalidomide Dit document is een samenvatting van het Europees openbaar beoordelingsrapport (EPAR) voor. Het geeft uitleg over de aanpak

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Myelodysplasie UZ Gent, Dienst Hematologie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Myelodysplasie UZ Gent, Dienst Hematologie bloed, ademhaling & spijsvertering info voor de patiënt Myelodysplasie UZ Gent, Dienst Hematologie Inleiding U wordt behandeld voor myelodysplasie of MDS. U hebt hierover al uitleg gekregen van uw behandelende

Nadere informatie

HAPLO-identieke transplantaties

HAPLO-identieke transplantaties HAPLO-identieke transplantaties Moderator ineke Duyts Speaker Michel van Gelder Belangenverklaring In overeenstemming met de regels van de Inspectie van de Gezondheidszorg (IGZ) Naam: Organisatie: Michel

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-immunologen

Samenvatting voor niet-immunologen Samenvatting voor niet-immunologen 129 Samenvatting voor niet-immunologen ACHTERGROND Het menselijk lichaam beschikt over een goed verdedigingssysteem dat bestaat uit natuurlijke barrières zoals de huid

Nadere informatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie

GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 officieuze coördinatie GENETISCHE ONDERZOEKEN Art. 33bis pag. 1 "Artikel 33bis. 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen." "K.B. 31.8.2009" (in werking 1.11.2009) "A." " 588431

Nadere informatie

Autologe stamceltransplantatie. Een transplantatie met stamcellen

Autologe stamceltransplantatie. Een transplantatie met stamcellen Autologe stamceltransplantatie Uw behandelend artsenteam is van oordeel dat een autologe stamceltransplantatie in uw specifiek geval de beste behandelingsoptie is. Daarom willen wij u via deze brochure

Nadere informatie

Informatiebrief patiënt

Informatiebrief patiënt Informatiebrief patiënt Vaccinatie met PD-L1/L2 negatieven, minor histocompatibiliteit antigeen beladen donor dendritische cel vaccins ter versterking van het graft-versus-tumor effect na allogene stamceltransplantatie

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure? Inhoud

Voor wie is deze brochure? Inhoud Acute leukemie Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 4 Bloedcellen en beenmerg 6 Acute leukemie 7 Risicofactoren 10 Klachten 11 Onderzoek 13 Behandeling 17 Stamceltransplantatie 25 Verloop

Nadere informatie

IN UW BUURT BLOEDSTAMCELLEN (BSC) DONEREN : HOOP GEEFT LEVEN EN U, BENT U COMPATIBEL?

IN UW BUURT BLOEDSTAMCELLEN (BSC) DONEREN : HOOP GEEFT LEVEN EN U, BENT U COMPATIBEL? IN UW BUURT U? BLOEDSTAMCELLEN (BSC) DONEREN : HOOP GEEFT LEVEN EN U, BENT U COMPATIBEL? WIE KAN ZICH INSCHRIJVEN ALS POTENTIËLE DONOR? Iedereen die tussen 18 en 40 jaar oud is en voldoet aan de criteria

Nadere informatie

K.B In werking B.S

K.B In werking B.S K.B. 18.3.2011 In werking 1.5.2011 B.S. 30.3.2011 Artikel 33bis GENETISCHE ONDERZOEKEN Wijzigen Invoegen Verwijderen 1. Moleculaire Biologische testen op menselijk genetisch materiaal bij verworven aandoeningen.

Nadere informatie

Myelodysplasie Patienten forum BHS. 24 Januari 2013 D.Selleslag Haematologie AZ Sint-Jan Brugge

Myelodysplasie Patienten forum BHS. 24 Januari 2013 D.Selleslag Haematologie AZ Sint-Jan Brugge Myelodysplasie Patienten forum BHS 24 Januari 2013 D.Selleslag Haematologie AZ Sint-Jan Brugge eosinofiel bloedplaatje neutrofiel staaf neutrofiel segment lymfocyt monocyt basofiell Normale bloedwaarden

Nadere informatie

De ziekte van Hodgkin

De ziekte van Hodgkin Heeft u opmerkingen of suggesties i.v.m. deze brochure? Geef ons gerust een seintje! De ziekte van Hodgkin Dienst kwaliteit E-mail: info@jessazh.be Tel: 011 33 55 11 Jessa Ziekenhuis vzw Maatschappelijke

Nadere informatie

26 Behandeling van de ziekte van Waldenström

26 Behandeling van de ziekte van Waldenström 26 Behandeling van de ziekte van Waldenström 26 Behandeling van de ziekte van Waldenström Drs. J.M.I. Vos, dr. M.J. Kersten en dr. P.W. Wijermans Inleiding De ziekte van Waldenström behoort volgens de

Nadere informatie

Patiënteninformatie over perifere stamceltransplantatie

Patiënteninformatie over perifere stamceltransplantatie Patiënteninformatie over perifere stamceltransplantatie Voor wie is deze informatie bedoeld? Deze informatie is bedoeld voor patiënten die in het NKI-AVL een stamceltransplantatie ondergaan. In deze informatie

Nadere informatie

Patiëntenboekje. Hodgkinlymfoom. is een vorm van. lymfklierkanker, HODGKIN- LYMFOOM. een ongeremde groei. van kwaadaardige. witte bloedcellen.

Patiëntenboekje. Hodgkinlymfoom. is een vorm van. lymfklierkanker, HODGKIN- LYMFOOM. een ongeremde groei. van kwaadaardige. witte bloedcellen. Hodgkinlymfoom is een vorm van lymfklierkanker, een ongeremde groei van kwaadaardige witte bloedcellen. Patiëntenboekje HODGKIN- LYMFOOM Hodgkinlymfoom is een vorm van lymfklierkanker, een ongeremde groei

Nadere informatie

HLA en afstoting. Lees eerst paragraaf 4.4 en 4.5 van het naslagwerk Bloed en Afweer goed door. Beantwoord daarna de volgende vragen:

HLA en afstoting. Lees eerst paragraaf 4.4 en 4.5 van het naslagwerk Bloed en Afweer goed door. Beantwoord daarna de volgende vragen: HLA en afstoting Leukemie is een verzamelnaam voor verschillende vormen van kanker van het bloed. Er is bij leukemie een probleem met bepaalde leukocyten, oftewel witte bloedcellen. Ongecontroleerde deling

Nadere informatie

Myelodysplastisch syndroom

Myelodysplastisch syndroom Met wie kan ik erover praten? Zoekt u hulp of andere informatie? Hebt u er behoefte aan om uw hart eens te luchten? Zoekt u informatie over een type kanker of de behandelingsmogelijkheden? Wilt u weten

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING Hematopoiese is het proces waarbij alle cellen waaruit ons bloed bestaat worden gevormd. Het woord hematopoiese is afgeleid van de Griekse woorden haima

Nadere informatie

Reconstructie van een humane beenmerg omgeving in een muis

Reconstructie van een humane beenmerg omgeving in een muis Reconstructie van een humane beenmerg omgeving in een muis ten behoeve van preklinisch onderzoek naar acute leukemie en ziekte van Kahler (multipel myeloom) Richard WJ Groen 1, Willy A Noort 1, Linda Lubbers-Aalders

Nadere informatie

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg

Stichting Hematologisch-Oncologisch. Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Stichting Hematologisch-Oncologisch Wetenschapsonderzoek (SHOW) Research en patiëntenzorg Comité van aanbeveling Ria Bremer, journalist Prof. Dr. Jan Wouter ten Cate, vasculair geneeskundige Peter Faber,

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28461 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Brink, Marloes Hendrika ten Title: Individualized therapeutics in allogeneic stem

Nadere informatie

Inhoud. KWF Geverslijn: 0900 202 00 41 ( 0,01/m) Giro 26000. KWF Kanker Infolijn 0800 022 66 22 (gratis) www.kwfkankerbestrijding.

Inhoud. KWF Geverslijn: 0900 202 00 41 ( 0,01/m) Giro 26000. KWF Kanker Infolijn 0800 022 66 22 (gratis) www.kwfkankerbestrijding. Chronische leukemie Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 4 Bloedcellen en beenmerg 6 Leukemie 8 Risicofactoren 11 Klachten 12 Onderzoek 13 Behandeling van chronische lymfatische leukemie

Nadere informatie

Extracorporele fotoferese

Extracorporele fotoferese Extracorporele fotoferese 2 Inhoud Inleiding 4 Voorbereiding 6 De fotofereseprocedure 7 Bijwerkingen 9 Verklarende woordenlijst 11 Wanneer contact opnemen met een hematoloog? 14 Tot besluit 15 Veelgestelde

Nadere informatie

Late effecten na stamceltransplantatie. Shahira Fazel, verpleegkundig specialist Afdeling hematologie Radboudumc Nijmegen

Late effecten na stamceltransplantatie. Shahira Fazel, verpleegkundig specialist Afdeling hematologie Radboudumc Nijmegen Late effecten na stamceltransplantatie Shahira Fazel, verpleegkundig specialist Afdeling hematologie Radboudumc Nijmegen Disclosure belangen spreker (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Hairy cell leukemie (HCL)

Hairy cell leukemie (HCL) Interne geneeskunde Patiënteninformatie Hairy cell leukemie (HCL) U ontvangt deze informatie, omdat bij u hairy cell leukemie (HCL) is geconstateerd. Hairy cell leukemie (HCL) is een zeldzame aandoening,

Nadere informatie

HOOFDSTUK 6. Samenvatting, discussie en toekomstperspectieven

HOOFDSTUK 6. Samenvatting, discussie en toekomstperspectieven HOOFDSTUK 6 Samenvatting, discussie en toekomstperspectieven Samenvatting, discussie en toekomstperspectieven 89 SAMENVATTING INFLAMMATOIRE DARMZIEKTEN De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn beide

Nadere informatie

35 Bloedarmoede. Drs. P.F. Ypma

35 Bloedarmoede. Drs. P.F. Ypma Drs. P.F. Ypma Inleiding Bloedarmoede (anemie) is een veelvoorkomend verschijnsel bij multipel myeloom en de ziekte van Waldenström, zowel bij het begin van de ziekte als in het beloop ervan. Dit kan (ten

Nadere informatie

Acute myeloïde leukemie. Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014

Acute myeloïde leukemie. Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014 Acute myeloïde leukemie Annoek Broers 7e nascholing hematologie 20-03-2014 Bloedcelvorming - hematopoiese selfrenewal Multilineage differentiation Acute myeloïde leukemie - AML Normaal beenmerg Bloedarmoede

Nadere informatie

AGRESSIEF NON-HODGKIN- LYMFOOM. Patiëntenboekje. Het agressief. non-hodgkinlymfoom is een. vorm van lymfklierkanker.

AGRESSIEF NON-HODGKIN- LYMFOOM. Patiëntenboekje. Het agressief. non-hodgkinlymfoom is een. vorm van lymfklierkanker. Het agressief non-hodgkinlymfoom is een vorm van lymfklierkanker. Hoewel agressieve lymfomen zich kwaadaardiger gedragen dan indolente (langzaam groeiende) lymfomen, is bij een groter deel zeer langdurige

Nadere informatie

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen

Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Morbus Waldenström en de nieuwste ontwikkelingen Landelijke patienten contactdag 2015 Monique Minnema, internist-hematoloog Inhoud 1. Hoe zit deze ziekte in elkaar? 2. Behandelingen 3. Polyneuropathie

Nadere informatie

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2003 - I

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2003 - I BLOED GEVEN INFORMATIE 1 BLOEDDONOR WORDEN Barry is 25 jaar. Hij heeft zich opgegeven om bloed af te staan als bloeddonor. Hij is tot deze beslissing gekomen, omdat zijn vriend Kees hemofilie heeft, een

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure? Inhoud

Voor wie is deze brochure? Inhoud Chronische leukemie Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 4 Bloedcellen en beenmerg 6 Chronische leukemie 7 Risicofactoren 11 Klachten 12 Onderzoek 14 Behandeling van chronische lymfatische

Nadere informatie

Patiëntenboekje. Multipel myeloom is. een kwaadaardige. beenmergziekte die MULTIPEL MYELOOM. veroorzaakt wordt. door een woekering.

Patiëntenboekje. Multipel myeloom is. een kwaadaardige. beenmergziekte die MULTIPEL MYELOOM. veroorzaakt wordt. door een woekering. Multipel myeloom is een kwaadaardige beenmergziekte die veroorzaakt wordt door een woekering van plasmacellen Patiëntenboekje MULTIPEL MYELOOM Multipel myeloom is een kwaadaardige beenmergziekte die veroorzaakt

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure?

Voor wie is deze brochure? Acute leukemie Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Acute leukemie 4 Symptomen 6 Onderzoek voor de diagnose 8 Onderzoek na de diagnose 10 Behandeling van acute leukemie 16 Behandeling van ALL 19 Behandeling

Nadere informatie

Bijlagenboekje examen VMBO-GL en TL 2003

Bijlagenboekje examen VMBO-GL en TL 2003 Bijlagenboekje examen VMBO-GL en TL 2003 tijdvak 1 maandag 26 mei 13.30-15.30 uur BIOLOGIE CSE GL EN TL BIOLOGIE VBO-MAVO-D 30005-586-543b BLOED GEVEN INFORMATIE 1 BLOEDDONOR WORDEN Barry is 25 jaar. Hij

Nadere informatie

Voor wie is deze brochure? Inhoud

Voor wie is deze brochure? Inhoud Multipel myeloom Inhoud Voor wie is deze brochure? 3 Wat is kanker? 4 Beenmerg en bloedcellen 6 Multipel myeloom 8 Oorzaken 11 Klachten 12 Onderzoek 14 Behandeling 19 Stamceltransplantatie 27 Ondersteunende

Nadere informatie