VS Internationaal en Europees Handelsrecht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VS Internationaal en Europees Handelsrecht"

Transcriptie

1 Master Rechten VS Internationaal en Europees Handelsrecht Smvt Q uickprinter Koningstraat Antwerpen R48 8 EUR

2 Nieuw!!! Online samenvattingen kopen via

3 VS Europees en Internationaal Handelsrecht Universiteit Antwerpen Academiejaar: Master Rechten Module Ondernemingsrecht Samenvatting: Slides + lesnotities 1

4 Inhoud Informatie over de cursus... 8 DEEL 1. INLEIDING... 9 A.Waarom internationale handel? Een begin : Mercantilisme ( ) Theorie van de absolute kostenverschillen (Adam Smith) Theorie van de comparatieve kostenverschillen (D. Ricardo) Voordelen van internationale handel Kritiek Argumenten tegen vrijhandel B. Elementen van internationaal handelsrecht Internationaal recht Nationaal recht Lex Mercatoria (Regionale) harmonisatie en eenmaking Soft law C. Actoren Internationale Handel D. De overeenkomst E. Geschillen DEEL 2. FRANCHISING EN PRECONTRACTUELE INFORMATIE in nationaal, internationaal en rechtsvergelijkend perspectief A. Situering Franchisenemer Vormen Voordelen Problematiek: Oplossingen B. België Wet van 19/12/2005 betreffende de precontractuele informatie bij commerciële samenwerkingsovereenkomsten Invoering van het WER Boek X WER: handelsagentuurovereenkomsten, commerciële samenwerkingsovereenkomsten en verkoopconcessies C. Model Disclosure Law D. DCFR

5 E. Australië F. Canada G. China H. Denemarken I. Duitsland J. Frankrijk K. Indonesië L. Italië M. Maleisië N. Nederland O. Oostenrijk P. Singapore Q. Spanje R. Tsjechië S. Verenigde Staten Conclusie? Vragen DEEL 3. VERKOOPCONCESSIES Hoofdstuk I. Algemeen Hoofdstuk II. Kwalificatie Hoofdstuk III. Art. X Algemeen Doel Begroting Latere feiten Vergoeding Gemeen recht Hoofdstuk IV. Art. X Algemeen Globale karakter Begroting Latere feiten Rouwgeld Gemeen recht

6 Hoofdstuk V. Tekortkoming Hoofdstuk VI. Mededingingsrecht Hoofdstuk VII. IPR-vraagstukken Uitgangspunt Toepasselijk recht Rechtsmacht Arbitrage Hoofdstuk VIII. Vreemde eend in de bijt? Hoofdstuk IX. Gebruikelijke bedingen in distributieovereenkomsten DEEL 4. Handelsagentuur in Europees en rechtsvergelijkend perspectief A. De handelsagent B. Richtlijn 86/ B1. Voorgeschiedenis B2. Andere harmonisatie B3. Verantwoording (Richtlijn)B B4. Gedeeltelijke harmonisatie B5. Omzetting (bundel) C. Toepassingsgebied C1. Artikel 2, lid 2 Richtlijn C2. Omzetting in België C3. Omzetting in andere landen C4. IV.E DCFR: Scope D. Opzeggingstermijn D1. Artikel 15 Richtlijn D2. Omzetting in België D3. Omzetting in andere landen D4. IV.E DCFR: Contracts for an indefinite period (agentuur, distributie en franchising) 102 E. Opzegvergoeding E1. Richtlijn E2.Omzetting in België E3.Omzetting in andere landen E4.IV.E.-2 :303 DCFR : Damages for termination with inadequate notice F. Uitwinningsvergoeding F1. Richtlijn

7 F2.Omzetting België F3. Omzetting in andere landen F4. DCFR F5. Uitzondering (art. 18 richtlijn) G. Concurrentiebedingen G1. Geldigheid G2. Impact op uitwinningsvergoeding H. Delcredere beding H1. Art. 25 HAW/X.23 WER H2. Andere landen H3. DCFR I. Aspecten van IPR I.1 EEX-Verordening (Brussel Ibis) I. 2 Rome I-vo I.3 Art. 27 HAW I.4 Internationale handelsarbitrage I.5 Rechtspraak inzake art. 4 Alleenverkoopwet DEEL 5. Bescherming van goodwill onrechtmatige afwerving van cliënteel A. Algemeen kader A1. Bescherming van cliënteel A2. De bescherming van cliënteel B. Onrechtmatige afwerving B1. De regel: vrijheid van afwerving geoorloofd B2. De uitzondering: bescherming van inspanningen C. Unieverdrag van Parijs D. Receptie D1. Duitsland: D2. Zwitserland: D3. Frankrijk: D4. Nederland: D5. VSA E. België F. Afbakening F1. Beperkende werking Richtlijn 2005/29 en art WMPC/VI WER

8 F2. Beperkende werking mededingingsrecht F3. Beperkende werking IE-recht F4. Beperkende werking van de overeenkomst en het contractenrecht G. Art. VI. 104 WER? H. IPR GASTCOLLEGE 1 - Arbitrage en mediation Mediation Arbitrage De eigenlijke procedure De uitspraak Conclusie GASTCOLLEGE 2: Commodity trading Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide Slide

9 Slide Slide Slide Slide Slide Side Slide

10 Informatie over de cursus TIP: bescherming goodwill = doctoraat 31 maart = gastcollege over commodity trading Examen : schriftelijk (15/20) 5/20: casus Na paasvakantie wordt die persoonlijk besproken Zelf groepjes samenstellen van 4-5 personen Studiemateriaal: - PPT BB - Aanvullende literatuur via BB achtergrond o - Australische franchise disclosure act tekst wordt besproken, wordt via BB ter beschikking gesteld maar zit niet in de documentatiebundel Examen: - Schriftelijk - Documentatiebundel meenemen - + RS en extra dingen die we aanhalen in de les mogen worden meegebracht - Wetboek meenemen 8

11 DEEL 1. INLEIDING A.Waarom internationale handel? 1. Een begin : Mercantilisme ( ) Idee: vrijhandel is per se niet goed De welvaart van een natie is afhankelijk van de hoeveelheid edelmetaal in de schatkist, gekoppeld aan het idee dat grensoverschrijdende handel een zero sum game is handel/ruil is niet welvaart vermeerderend. De transactie is het louter verplaatsen van een goed naar een andere locatie, in ruil voor iets van dezelfde waarde. Geen van de partijen wordt er beter/rijker van. Voor de staat is het iets negatiefs: men verliest een bepaald product (nl. goud) dus de staat verzwakt daardoor. De staat zal dat dan ook proberen tegen te houden: - Verhogen van drempels voor import (taxen) - Door het ondersteunen van nationale productie en binnenstatelijke handel Er komt een focus op de positieve handelsbalans door staatsinterventie. Ze gaan de export stimuleren d.m.v. subsidies, de import beperken a.d.h.v. invoerrechten en staatsmonopolies opzetten. Frankrijk heeft dit gedaan met het Colbertisme en Engeland via de Navigation Act. - Colbertisme: o Men voerde een beleid dat gericht was op het ontmoedigen van import en stimuleren van export. o Vb. door aanleg kanalen o Idee heeft wel gewerkt want groot deel van de Franse welvaart is op dit idee gebaseerd - Navigation act o Verschillende varianten o Gebaseerd op protectionisme o Elke transactie, vanuit de kolonies, moet verlopen via Engeland o Zorgen dat welvaart blijft plakken in Engeland o Heeft lang en goed gewerkt o Londen is daardoor centrum van de wereldhandel geworden, ten koste van andere steden zoals bv. Amsterdam Het was voor die tijd een niet-onlogische oplossing, wanneer men rekening houdt met de context en de behartigde belangen. Idee: edelmetalen zijn belangrijk en handel zorgt ervoor dat onze edelmetalen verdwijnen uit onze naties. Het leger wordt gefinancierd via geld (goud en zilver). Dit geld moet dan ook klaarliggen wanneer de strijd losbarst. Belang van handel met Azië: vb. import van specerijen, chinees porselein, Probleem: Europeanen vonden die producten wel tof maar hadden niets dat de Aziaten interesseerden, behalve het goud en zilver onevenwichtige handelsbalans Er waren dan pogingen van Europese naties om China te dwingen handel te drijven. Vb. pogingen om Chinezen verslaafd te maken aan opium zodat er iets is dat ze wél willen buiten goud en zilver. 9

12 Productie in FR van industriële producten stuikte in mekaar ook een verklaring voor mercantilisme. 2. Theorie van de absolute kostenverschillen (Adam Smith) "What is prudence in the conduct of every private family, can scarce be folly in that of a great kingdom. If a foreign country can supply us with a commodity cheaper than we ourselves can make it, better buy it of them with some part of the produce of our own industry, employed in a way in which we have some advantage. The general industry of the country, being always in proportion to the capital which employs it, will not thereby be diminished... but only left to find out the way in which it can be employed with the greatest advantage." (Adam Smith, The Wealth of Nations, 1776, Book IV) Er kwam een stroming voor vrijhandel. Een van de bekendste voorstanders was Adam Smith. Idee: internationale handel verantwoorden en beleid hebben dat die handel faciliteert. Internationale handel is geen zero sum game, de partijen kunnen er WEL beter van worden. Als de ene partij het goedkoper kan produceren dan wij, dan is het beter om het daarvan te kopen dan het zelf te maken. Vb. Wijn dan beter in buitenland kopen dan het zelf te maken. Het is geen sluitend argument voor vrijhandel. Als Frankrijk goedkoper wijn kan produceren in die logica wordt Frankrijk wel beter van die internationale handel op lange termijn. 3. Theorie van de comparatieve kostenverschillen (D. Ricardo) David Ricardo: relatieve of comparatieve kostenverschillen: beide partijen kunnen op lange termijn beter worden van internationale grensoverschrijdende handel. Voorbeeld: twee mannen (een jonge en een oude) zitten op een eiland. Hoe gaan ze de economie van dat eiland organiseren? - Idee van Smith: de jonge man die alles sneller en beter kan zou dan alles moeten doen en de oude man niets. o Niet zo ideaal - Idee van Ricardo: los van absolute kostenvoordelen, mogelijk zijn er ook relatieve kostenvoordelen. Iedereen moet doen waar hij relatief gesproken het beste in is. Vb. jonge man jacht en visvangst en oude man netten repareren en vuur aanmaken. o Collectieve productie kan zo gemaximaliseerd worden Voorbeeld: Textiel & wijn Engeland Portugal TOTAAL Textiel 90 arbeidseenheden 90 arbeidseenheden 180 arbeidseenheden Wijn 100 arbeidseenheden 80 arbeidseenheden 180 arbeidseenheden TOTAAL 190 arbeidseenheden 170 arbeidseenheden 360 arbeidseenheden Ieder naar eigen behoeften laten voorzien Voor textiel maakt het niet uit, en alle wijnproductie in Portugal (Zou Adam Smith s idee zijn) 10

13 Engeland Portugal TOTAAL Textiel 180 arbeidseenheden 0 arbeidseenheden 180 arbeidseenheden Wijn 0 arbeidseenheden 160 arbeidseenheden 160 arbeidseenheden TOTAAL 180 arbeidseenheden 160 arbeidseenheden 340 arbeidseenheden relatieve kostenvoordelen Specialiseren Alle wijn in Portugal en alle textiel naar Engeland; niet omdat Engeland een absoluut kostenvoordeel heeft maar wel een relatief We besparen 20 arbeidseenheden uit 4. Voordelen van internationale handel 1. Toename van de wereldproductie door specialisatie 2. Meer tewerkstelling doordat er meer geproduceerd wordt 3. Schaalvergrotingseffecten door massaproductie lagere productiekosten (!) Opm.: men kan niet de schaal blijven vergroten: vanaf het moment waarop men op de grootste schaal is gekomen, wordt men inefficiënt 4. Dwang tot efficiëntie (door buitenlandse concurrentie) lagere kosten 5. Meer koopkracht: het inkomen verbetert door de lagere prijzen en de toegenomen tewerkstelling 6. Economische vernieuwing (meer mogelijkheden voor R&D dankzij de dalende kosten) 7. Import meer keuze van producten 8. Behoeftebevredigingseffect: hogere welvaart door inkomensstijging, lagere prijzen voor de consumenten en grotere keuzemogelijkheden 5. Kritiek (1)Hoewel de principes van comparatief en absoluut voordeel betekenen dat het gehele land er op vooruitgaat bij vrijhandel, geldt dit niet noodzakelijk voor groepen binnen een land. Vanuit deze hoek zal vaak worden aangedrongen op protectionistische maatregelen. Voorbeeld: openen van grenzen tussen Engeland en Frankrijk voor handel Frans graan naar Engeland, Engels textiel en industriële producten naar FR. De Franse graanboeren werden er beter van. De Franse arbeider van textiel werd er niet beter van. Vrijhandel wordt tegengewerkt a.d.h.v. protectionistische maatregelen door regio s die de nadelen van vrijhandel ondervinden. Groepen binnen landen worden er beter of slechter van, maar ook staten. Internationale handel wordt vooral aangespoord door industriële landen. Perifere landen staan hier niet altijd om te springen. Vb. USA: onafhankelijkheidsstrijd de verenigde koloniën werden niet beter van internationale handel via Londen. Vanaf hun lokale industrie voldoende sterk was vrijhandel Aantal cynici zijn van mening dat men landen zich eerst moet laten ontwikkelen alvorens men ze gaat dwingen tot internationale handel. 11

14 (2)Het principe van het comparatieve voordeel kan armere landen aansporen om zich te blijven specialiseren in landbouw, terwijl rijkere landen dat doen in geavanceerde technologie, met als gevolg dat het verschil in rijkdom groeit. De meeste landen zijn van mening dat vrijhandel geleidelijk moet gebeuren: men moet de kans krijgen om de ontwikkelende industrie te beschermen omdat ze nog niet klaar zijn voor de wereldconcurrentie Spanningsveld: vrijhandel is op zich wel goed, maar vanaf wanneer laat men dit principe werken? (3)Zo de markt al neutraal is, is het ideologische en politieke discours dat niet. Degenen die aansturen op vrijhandel hebben hiervoor een agenda: concurreren: - Vb. Engeland: Navigation Act o Alle handel uit de kolonies moest via Engeland passeren men wilde echter volledige vrijhandel zodat men voldoende kon concurreren o Engeland heeft er voordeel bij om te exporteren - Vb. VS o Bij de onafhankelijkheid ging men de grenzen sluiten voor de Engelse producten, om de eigen economie, industrie, ondernemingen te beschermen tegen Britse import (waarmee ze gelet op de wet en de schaalvoordelen niet kon concurreren) - Vb. Landbouwsubsidies - Vb. Filippijnen o Open economie, maar landbouwproducten worden geproduceerd door de ruling class, terwijl vele Filippino s er belang bij hebben dat landbouwproducten zouden worden geïmporteerd 6. Argumenten tegen vrijhandel Vrijhandel kan goed zijn, maar er zijn ook sterke argumenten tegen vrijhandel. 1. Grotere afhankelijkheid van het buitenland vermijden dat men verslaafd wordt aan bv. goedkoop Russisch gas of goedkope Chinese zonnepanelen daarop bepaalde productgroepen afschermen. 2. Opvoedingsargument: Ontwikkelende landen protectionisme moet toelaten dat die ontwikkelende landen kunnen groeien betekent dat lokale consumenten tijdelijk teveel betalen, maar bescherming zal lokale industrie toelaten te groeien. Daarna geleidelijk de grenzen openstellen en toelaten te exporteren. 3. Vergelding tegen dumpingpraktijken van buitenlandse ondernemingen: vb. Chinese zonnepanelen China dumpt deze goederen, subsidieert deze om de oneerlijke concurrentie weg te werken zal men hierop invoerrechten vestigen (i.p.v. de correctie stapt men soms ook meteen over op een sanctie) 4. Onevenwicht op betalingsbalans vermijden = basisidee van mercantilisme Soms zijn staten in alles beter dan uzelf en zou betekenen dan dat alles in het buitenland wordt gekocht en consumenten geen lokale producten willen kopen 5. Handhaving van binnenlandse werkgelegenheid Import/dumpingpraktijken tegengaan om eigen werkgelegenheid te beschermen Bescherming tegen landen met lage lonen 6. Reconversieproblemen/aanpassingsmoeilijkheden Overgang van landbouw naar industrie naar dienstensector mag niet te snel gaan want leidt anders tot sociale drama s: niet alle WN s/ondernemingen kunnen zo snel die klik maken 12

15 Ontwikkelde landen gaan zich voornamelijk toeleggen op de productie van goederen waar veel technologische kennis, hoog geschoold personeel en relatief veel kapitaal voor vereist zijn. Scholing en omscholing is nodig. Vooral in crisisperiodes is er een grote weerstand tegen reconversie, daar die onzekerheid brengt bij arbeiders en producenten. Denk aan de staal- en steenkoolsector. B. Elementen van internationaal handelsrecht HET internationaal handelsrecht bestaat niet. Het is een samenraapsel van verschillende dingen. Verdragen spelen een belangrijke rol: proberen internationale handel te reguleren en stimuleren. Veel regels zijn ook nationaal en zijn al dan niet toepasselijk via het IPR. Geharmoniseerd recht = van toenemend belang Vb. de EU en de harmonisatie daar Softlaw, als zodanig niet afdwingbaar maar worden wel gezien als inspiratiebronnen voor bv. arbiters. 1. Internationaal recht Ruim arsenaal van bronnen Harmonisatie d.m.v. verdragen: - Multilateraal/bilateraal - In het kader van internationale organisaties/buiten dit kader DOEL: beslechten of harmoniseren Model laws = softere aanpak van internationale organisaties Vb. UNIDROIT wetgeving ontwikkelen die als inspiratie kan dienen voor internationale en nationale wetgevers. DOEL: dat het de facto leidt tot nationale wetgeving die dicht bij elkaar ligt (doordat het als inspiratiebron kan dienen). Resoluties van internationale organisaties Vnl. van internationale organisaties die gelinkt zijn aan het bedrijfsleven Deze hebben vaak ene belangrijke gezagswaarde 2. Nationaal recht Traditionele opdeling tussen publiek en privaat recht. Publiek recht Territoriale toepassing Extraterritoriale toepassing Samenloop Privaat recht IPR Openbare orde Dwingend recht Wetsontduiking Publiek recht heeft een territoriale toepassing, soms extraterritoriaal. Vb. mededingingsrecht. De effecten moeten intern zijn, maar de regels kunnen ook relevant zijn voor ondernemingen die buiten de EU zijn gevestigd. 13

16 Samenloop: wat als er verschillende regels van toepassing zijn? - Laten botsen - Oplossing voor zoeken (vb. dubbelbelastingverdragen) Privaat recht: IPR: vrije keuze kan, voor zover er geen schending is van de OO, van dwingend recht of er geen wetsontduiking is. 3. Lex Mercatoria A. Wat? Dit zijn handelsgebruiken en gewoonten, die van toepassing zijn op handelaars in internationale handel. Twee bewegingen: - Traditionele - Moderne Dezelfde oorsprong: ontstaan in late Middeleeuwen Historisch te begrijpen als iets dat spontaan is ontstaan uit handel tussen verschillende handelaren Vanaf er handel ontstaat tussen verschillende steden en regio s zijn er regels nodig die het lokale niveau overstijgen en die iedereen begrijpt. Dit lost men op via handelsgebruiken en gewoonten met een sanctioneringsmechanisme*. (*) Sociale sanctioneringsmechanismen: men weet dat indien men de regels niet respecteert, men uitgesloten wordt van de handel Handelsroute Brugge-Champagnestreek-Noord Italië Handelaars komen in conflict met diversiteit aan plaatselijke regels Handelsgebruiken ontstaan die los staan van nationale/lokale recht, dat wel afdwingbaar is. Gebruiken worden aanvaard en diegenen die de gewoonte schendt, wordt gesanctioneerd. Regels zijn voor een stuk overbodig geworden door schaalvergroting van de staat: vb. grote staat i.p.v. enkele hertogdommen etc. Handelsgebruiken worden vervangen door geharmoniseerde nationale regelgeving. Door het ontstaan van de nationale staten, verloren de steden de autonomie van de rechtsregels en voor een stuk verdween ook de behoefte aan een lex mercatoria De nationale regelgeving wordt na de oorlog echter achterhaald: het wordt internationaal. Regelgeving volgt niet echt er ontstaan opnieuw handelsgebruiken (vaak op sectorieel niveau) door grote spelers, die als dwingend worden aanvaard, ook al worden die niet noodzakelijk aanvaard en erkend door de nationale staten. Regels ontstaan spontaan of binnen bepaalde sectoren. De nieuwe lex mercatoria ontstaan als reactie op globalisering en internet. Voorbeelden: - Verdragen o Vb. Weens Koopverdrag (CIGS): niet van toepassing op basis van IPR maar wordt wel aanvaard als een inspiratiebron ontstaan binnen de NL reguleert koop-verkoop van lichamelijke goederen op wereldvlak 14

17 - Harmonisatie en modelwetten o Vb. UPICC o Vb. PECL o Vb. Draft Common Frame of Reference o Niet dwingend, wel een inspiratiebron o Geldt als een belichaming van principes die internationaal de voorkeur verdienen - Standaardcontracten (sector) o Modelcontracten die men ter beschikking stelt door een aantal belangenorganisaties. Deze maken het makkelijker te contracteren en op transactiekosten te besparen o Bevatten rechtsregels die spontaan zijn ontstaan vanuit een bepaalde praktijk in een bepaalde sector - Algemene rechtsbeginselen o Vb. Goede trouw, ENAC, pacta sunt servanda, schadebeperkingsplicht, force majeure, schadebeperkingsplicht,. o Men neemt aan dat die (quasi)universeel worden aanvaard o Men vindt die terug in alle rechtsstelsels o Als men kiest voor de Lex mercatoria, kan de arbiter die ook gaan toepassen. o MAAR: wat is vb. force majeure? In het ene rechtsstelsel wordt dit al wat strikter ingevuld dan in het andere B. Waarom kiezen? Vb. wanneer de ene contractpartij een staat is Er moet een recht van toepassing zijn men kan dan kiezen voor het gewoonterecht i.p.v. het recht van een van de twee staten (want zou kunnen gevoelig liggen) Soms moet men ook kiezen tussen verschillende juridische tradities: vb. contract tussen onderneming gevestigd in China en een onderneming in Peru en een onderneming in Saoedi-Arabië moeilijk om een compromis te vinden Het is aangepast aan de noden van de partijen en de nationale regelgeving bevredigt die noden niet. Vooral voor ondernemingen de belangrijkste drijfveer wanneer de nationale regelgeving gedateerd en niet adequaat is C. Andere functies Belangrijk voor rechtbank/arbiters: ofwel lex mercatoria toepassen wanneer er een keuze is ervoor, of wanneer men kiest voor het nationale recht en er is een onduidelijkheid, dan inspiratie zoeken in lex mercatoria (vb. hoe goede trouw invullen). Het lex mercatoria kan ook als aanvulling gebruikt worden. Voorbeeld: UNIDROIT (UPICC) preambule These Principles set forth general rules for international commercial contracts. They shall be applied when the parties have agreed that their contract be governed by them. They may be applied when the parties have agreed that their contract be governed by general principles of law, the lex mercatoria or the like. They may be applied when the parties have not chosen any law to govern their contract. They may be used to interpret or supplement international uniform law instruments. They may be used to interpret or supplement domestic law. They may serve as a model for national and international legislators. Partijen kunnen ervoor kiezen om hun overeenkomsten te onderwerpen aan deze regels Vb. omdat ze het neutraler vinden dan te kiezen voor een nationaal recht 15

18 Ze kunnen dienen als voorbeeldfunctie De wetgever kan de lex mercatoria gebruiken als model voor nationale/regionale wetgeving. Ook voor rechtsvergelijking kan het een handig instrument zijn. D. Nadelen Aantal nadelen: - Onduidelijk o o o Nationale wetgeving is geworteld in een bepaalde rechtstraditie De lex mercatoria zijn echter het product van rechtsvergelijking, ze zijn dus niet ingebed in een lange traditie van rechtsgeschiedenis (rechtspraak, rechtsleer) die kunnen helpen een interpretatie of toepassing te geven. Er is dus geen sprake van voorspelbaarheid omdat men niet kan leunen op RS en RL Vb. de Unidroit principles: klinken helder maar hoe toepassen in de praktijk? Want de algemene traditie ontbreekt! Men zal de regels gaan interpreteren vanuit de eigen rechtstraditie: vb. goede trouw is iets anders voor de Saoedische jurist dan voor een Peruaanse jurist men is afhankelijk van de willekeur van de arbiter. - Moeilijk te bewijzen o Wat valt er precies onder? Ze zijn voor een stuk terug te vinden in de UNIDROIT principles, maar een groot deel is nergens neergeschreven (hoewel iedereen ze kent) o Het leidt tot een onvoorspelbaar resultaat - Rechtsgrond onduidelijk o Afdwinging = moeilijk o Keuze voor lex mercatoria kan in de ene rechtstraditie makkelijk aanvaard worden, maar in andere rechtstradities kan dit mogelijk moeilijker zijn (vb. moeilijker in een kotteke te plaatsen ) o Voor Belgische magistraat is het niet onnatuurlijk om op een overeenkomst met uitwerking in België het franse recht toe te passen voor een Franse magistraat is dit onlogisch - Handhaving/erkenning onzeker (vooral door nationale rechters) E. Hoe kiezen? Uitdrukkelijk: - algemene rechtsbeginselen - Lex mercatoria - UNIDROIT principles Impliciet. Dit laatste is wel moeilijker. Het ligt dan aan de rechter of de arbiter (meestal) om te beslissen of dat men hiervoor heeft gekozen (afgeleid uit de samenloop van omstandigheden) Voorbeeld: als blijkt dat partijen contracteren en dat er in dezelfde relatie al geschillen zijn geweest, waarbij de partijen zelf consequent hebben gekozen voor de lex mercatoria, DAN kan men beslissen dat de partijen er impliciet voor hebben gekozen F. Handhaving Meestal door arbitrage: arbiters aanvaarden het sneller en vinden zichzelf capabel genoeg om te bepalen wat het lex mercatoria is. Vaak is er ook de creatie van precedenten. Het belang van een precedent varieert: afhankelijk van het college en de arbiter straalt het een bepaald gezag uit. 16

19 Bij de (nationale) rechtscolleges is dit vaker problematisch. Als ze het wel aanvaarden, dan zullen ze toch hun nationale recht toepassen als aanvaarde recht. Handhaving is problematisch 4. (Regionale) harmonisatie en eenmaking Doel: - Economische groei o We pleiten voor eenmaking van economische stelsels om economische groei te bevorderen (maakt schaalvoordelen mogelijk) o Verschillende rechtsstelsels zijn een rem op de ontwikkeling, het maakt het moeilijker de markt te betreden o Andere remmen: transportkosten en invoerrechten - Bevorderen grensoverschrijdend ondernemen - Beperken (rechts)onzekerheid o Doordat de verschillen in regelgeving tussen landen kleiner worden, wordt ook de rechtsonzekerheid kleiner - Transparantie - Verhogen concurrentievermogen - Beperken kosten o o Wanneer rechtsregels op grote schaal worden ontwikkeld, worden de kosten beperkt (schaalvoordelen) Beperken van kosten van ondernemingen (Legal fees) + kosten van het ontwikkelen van regelgeving Harmoniseren met één set algemene voorwaarden alle LS bedienen drukt de kosten! grensoverschrijdend handelsverkeer opent mogelijkheden (ook voor kleinere ondernemingen) Voorbeeld: Motivering en doel - Gemeenschappelijk Europees Kooprecht (GEKR)* Verschillen in overeenkomstenrecht tussen de lidstaten vormen een belemmering voor handelaren en consumenten die binnen de interne markt grensoverschrijdende handelstransacties willen verrichten.( ) Voor handelaren is in grensoverschrijdende situaties gewoonlijk sprake van extra transactiekosten ten opzichte van binnenlandse handel. Daarbij gaat het om de moeilijkheden om duidelijkheid te verkrijgen over de bepalingen van toepasselijk buitenlands overeenkomstenrecht, het verkrijgen van juridisch advies, het onderhandelen over het toepasselijke recht bij transacties tussen ondernemingen en het aanpassen van overeenkomsten aan de voorschriften op het gebied van consumentenrecht bij transacties tussen ondernemingen en consumenten. De gemiste kansen voor grensoverschrijdende handel zijn ook nadelig voor de Europese consumenten. Minder grensoverschrijdende handel heeft minder invoer en minder concurrentie tussen handelaren tot gevolg. Dit kan leiden tot een beperktere keuze tussen producten tegen een hogere prijs op de consumentenmarkt. (*) GEKR = CESL = Common European Sales Law Ontwerpverordening die gaat naar een Gemeenschappelijk Europees Kooprecht en die voortkomt uit de DCFR. Zonder harmonisatie en eenmaking: belemmeringen voor handelaren (transactiekosten, kosten maken om na te gaan wat de toepasselijke regels zijn, onderhandelingskosten, ) Zonder harmonisatie en eenmaking: belemmeringen voor consumenten (het moet grensoverschrijdende handelingen goedkoper maken voor kleine ondernemingen en wanneer dit uitblijft is het een nadeel van de consument omdat veel kleine KMO s de grens niet zullen oversteken wat resulteert in minder aanbod en hogere prijzen) 17

Kennisontbijt RRA Advocaten: Valkuilen bij internationaal contracteren

Kennisontbijt RRA Advocaten: Valkuilen bij internationaal contracteren Welkom Kennisontbijt RRA Advocaten: Valkuilen bij internationaal contracteren 18 november 2015 Ayrton Campos Inleiding: kantoor RRA Advocaten N.V. Kerkstraat 4 6367 JE Ubachsberg Voerendaal 045-5620540

Nadere informatie

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context

De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context As % of total European pharmaceutical industry De Belgische farmaceutische industrie in een internationale context Terwijl België slechts 2,6 % vertegenwoordigt van het Europees BBP, heeft de farmaceutische

Nadere informatie

KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG "ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT", GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006

KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT, GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006 KNELPUNTEN HANDELSRECHT BUNDELING VAN DE BIJDRAGEN AAN DE STUDIEDAG "ACTUELE KNELPUNTEN IN HET HANDELSRECHT", GEHOUDEN TE OOSTKAMP OP 8 DECEMBER 2006 ASPEELE, E. DE LOOSE, H. MOEYKENS, F. PlETERS, S. TlJSEBAERT,

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

INHOUD. De KMO in het handelsrecht en het economisch recht Henri Swennen...1

INHOUD. De KMO in het handelsrecht en het economisch recht Henri Swennen...1 INHOUD De KMO in het handelsrecht en het economisch recht Henri Swennen...1 Hoofdstuk I. Meerdere lagen, niet meer beladen?...1 Hoofdstuk II. Meerdere lagen in de KMO...4 Hoofdstuk III. Het belang van

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

1 De onderneming in de wereldeconomie

1 De onderneming in de wereldeconomie 1 De onderneming in de wereldeonomie Meerkeuzevragen 1.1 1.1 Globalisering is een proes a van wereldwijde eonomishe integratie door een sterke toename van de internationale handel en investeringen. b waarbij

Nadere informatie

Wetboek economisch recht Pieter Van den Bossche Adviseur Fod Economie

Wetboek economisch recht Pieter Van den Bossche Adviseur Fod Economie Wetboek economisch recht Pieter Van den Bossche Adviseur Fod Economie historiek van het project 1. ronde tafel modernisering economisch recht (2006-2009) 2. tweehonderd jaar Wetboek van Koophandel (2007)

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N EU - Contractenrecht A03 Brussel, 9 december 2010 MH/SL/AS A D V I E S over DE CONSULTATIE VAN DE EUROPESE COMMISSIE OVER HET EUROPEES CONTRACTENRECHT VOOR CONSUMENTEN

Nadere informatie

Auteur. Onderwerp. Datum

Auteur. Onderwerp. Datum Auteur Stefan Nerinckx Onderwerp Het toepasselijk recht op verbintenissen voortvloeiend uit (internationale) arbeidsovereenkomsten: een nieuwe Europese verordening in de maak? Datum april 2005 Copyright

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: Recht. Alternatieven voor recht

Hoofdstuk 1: Recht. Alternatieven voor recht Hoofdstuk 1: Recht Alternatieven voor recht Recht is zoals al gezegd een instrument om de maatschappij te ordenen. Alles is recht, kan een bepaalde houding zijn (die dan nog eens intrinsiek op alles toepasbaar

Nadere informatie

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme

Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme Europese krijtlijnen voor een sociaal federalisme prof. dr. Herwig VERSCHUEREN Universiteit Antwerpen De Europese context Overzicht De Europese spelers en hun instrumenten De Europese juridische krijtlijnen

Nadere informatie

Samenvatting Europees Recht

Samenvatting Europees Recht Samenvatting Europees Recht Week 1 Export en Europees recht Leerdoelen H4 (Nadruk of EU verdrag en EU werkingsverdrag) - De juridische vormen van export beschrijven - De basisstructuur van de Europese

Nadere informatie

INHOUD. Afdeling I. Juridische theorievorming...9 Afdeling II. Rechtseconomie... 11 DEEL I. BEGRIPPENKADER... 21

INHOUD. Afdeling I. Juridische theorievorming...9 Afdeling II. Rechtseconomie... 11 DEEL I. BEGRIPPENKADER... 21 INHOUD Voorwoord... vii Ten geleide... xi Dankwoord...xiii Lijst van afkortingen... xxvii Inleiding...1 Hoofdstuk I. Onderzoeksvragen...5 Hoofdstuk II. Onderzoeksmethoden...9 Afdeling I. Juridische theorievorming...9

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Een facultatief gemeenschappelijk Europees kooprecht: vaak gestelde vragen

Een facultatief gemeenschappelijk Europees kooprecht: vaak gestelde vragen MEMO/11/680 Brussel, 11 oktober 2011 Een facultatief gemeenschappelijk Europees kooprecht: vaak gestelde vragen Wat houdt het gemeenschappelijk Europees kooprecht in? Consumenten en ondernemingen vooral

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE?

BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE? BIG DATA, BIG BUSINESS, BIG TROUBLE? Marketing, Big Data en privacyregels Jitty van Doodewaerd Compliance officer -DDMA - 14 november 2013 - Big data & marketing (Energieverbruik, KNMI data en bouwjaar

Nadere informatie

Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen

Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen Schoordijk Instituut Centrum voor wetgevingsvraagstukken Gert-Jan Leenknegt Vrijheid van onderwijs in vijf Europese landen Een rechtsvergelijkend onderzoek naar de gemeenschappelijke rechtsbeginselen op

Nadere informatie

Europese en Internationale

Europese en Internationale 1ste bach TEW Europese en Internationale Smvt Boek Internationale Economische Organisaties Q uickprinter Koningstraat 13 2000 Antwerpen www.quickprinter.be 117 4.50 EUR Nieuw!!! Online samenvattingen kopen

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N EUROPA - ADR A2 Brussel, 26 mei 2011 MH/SL/AS A D V I E S over DE RAADPLEGING VAN DE EUROPESE COMMISSIE OVER HET GEBRUIK VAN ALTERNATIEVE GESCHILLENBESLECHTING

Nadere informatie

INHOUD. Dankwoord... v Voorwoord... vii Lijst van gebruikte afkortingen... xxiii. Inleiding... 1

INHOUD. Dankwoord... v Voorwoord... vii Lijst van gebruikte afkortingen... xxiii. Inleiding... 1 INHOUD Dankwoord........................................................... v Voorwoord........................................................... vii Lijst van gebruikte afkortingen........................................

Nadere informatie

Productgarantie en softwarelicentie: originele Xbox 360-console

Productgarantie en softwarelicentie: originele Xbox 360-console Xbox 360 Productgarantie en softwarelicentie: originele Xbox 360-console INFORMATIE OVER BEPERKTE GARANTIE EN RETOURZENDINGEN LEES DEZE BEPERKTE GARANTIE ZORGVULDIG DOOR ZODAT JE OP DE HOOGTE BENT VAN

Nadere informatie

Extern standpunt. Workshop FOD Economie 22/5/13. Zakenrecht & zakelijke zekerheden 2011-12 1. Prof.Dr. R. Feltkamp

Extern standpunt. Workshop FOD Economie 22/5/13. Zakenrecht & zakelijke zekerheden 2011-12 1. Prof.Dr. R. Feltkamp Extern standpunt Workshop FOD Economie 22/5/13 Prof. Dr. K. Byttebier Hoogleraar VUB (Vz. PREC) Advocaat (Everest) Prof. Dr. R. Feltkamp Docent VUB (PREC-BuCo) Advocaat (MODO) Zakenrecht & zakelijke zekerheden

Nadere informatie

Actuele juridische ontwikkelingen inzake risicoprofiel life sciences industrie

Actuele juridische ontwikkelingen inzake risicoprofiel life sciences industrie Actuele juridische ontwikkelingen inzake risicoprofiel life sciences industrie Amsterdam, 24 maart 2011 Risk & Reward in de Biotech-, Farma- en Life Sciences industrie Carla Schoonderbeek Agenda Inleiding

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. WOORD VOORAF... v. TEN GELEIDE... vii DEEL 1. HET BEGRIP FRANCHISING...1

INHOUDSOPGAVE. WOORD VOORAF... v. TEN GELEIDE... vii DEEL 1. HET BEGRIP FRANCHISING...1 INHOUDSOPGAVE WOORD VOORAF... v TEN GELEIDE... vii DEEL 1. HET BEGRIP FRANCHISING...1 HOOFDSTUK 1. INLEIDING...3 Afdeling 1. Historiek...3 Afdeling 2. De economisch-commerciële invalshoek...4 1. Inleiding...4

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

Cloud & Privacy. B2B Clouddiensten. Robert Boekhorst Amsterdam 27 juni 2013

Cloud & Privacy. B2B Clouddiensten. Robert Boekhorst Amsterdam 27 juni 2013 Cloud & Privacy B2B Clouddiensten Robert Boekhorst Amsterdam 27 juni 2013 Inleiding Privacyrecht: in vogelvlucht Knelpunten Hoe hier mee om te gaan? toekomstige ontwikkelingen Privacyrecht in vogelvlucht

Nadere informatie

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE TOOLS VOOR MANAGERS 2 Vlerick Business School 1WAT IS STRATEGIE? WHAT IS STRATEGY? 4 Vlerick Business School Formulating Winning Business Strategies MISSIE,

Nadere informatie

Inhoud. Een gehalveerde sociale zekerheid? De Belgische splitsingsgedachte in historisch perspectief Herman Van Goethem... 19

Inhoud. Een gehalveerde sociale zekerheid? De Belgische splitsingsgedachte in historisch perspectief Herman Van Goethem... 19 Wie is wie?........................................................... xv Bevoegdheidsverdeling en solidariteitskringen in een gelaagde welvaartsstaat. Elementen voor een rationeel debat over de ruimte

Nadere informatie

ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR. Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010

ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR. Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010 ONEERLIJKE HANDELSPRAKTIJKEN EN HANDHAVING VAN CONSUMENTENBESCHERMING IN DE FINANCIËLE SECTOR Preadvies voor de Vereniging voor Effectenrecht 2010 DEEL 1 Oneerlijke handelspraktijken en handhaving van

Nadere informatie

Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen

Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen Naar gezonde financiële verhoudingen en vertrouwen Geen renteniersland maar een vermogende toekomst Arnoud W. A. Boot Universiteit van Amsterdam Utrecht, Grip op je vermogen, 24 april 2015 Zijn economen

Nadere informatie

Aanvullingen havo Lesbrief Vervoer, druk 2012 Hoofdstuk 5

Aanvullingen havo Lesbrief Vervoer, druk 2012 Hoofdstuk 5 Aanvullingen op de havo-lesbrieven druk 2012 n.a.v. wijzigingen in syllabus door CvE De CvE heeft de syllabus van de commissie Hinloopen aangepast. Helaas heeft ze dat gedaan nadat de methodeschrijvers

Nadere informatie

Inhoudstafel. Woord vooraf... 5 Inhoudstafel... 7. Sociaal recht

Inhoudstafel. Woord vooraf... 5 Inhoudstafel... 7. Sociaal recht Inhoudstafel Woord vooraf... 5 Inhoudstafel... 7 Sociaal recht A. Achtergrond... 15 I. De industrialisering in de kinderschoenen (eerste helft negentiende eeuw)... 15 II. Economische expansie dankzij goedkope

Nadere informatie

PC Advocaten Nieuwsbrief DE NIEUWE RICHTLIJN BETALINGSACHTERSTAND. Contact ZZINLEIDING

PC Advocaten Nieuwsbrief DE NIEUWE RICHTLIJN BETALINGSACHTERSTAND. Contact ZZINLEIDING DE NIEUWE RICHTLIJN BETALINGSACHTERSTAND ZZINLEIDING Ongeveer 2,6% van alle facturen in de EU worden te laat of zelfs helemaal niet betaald. Vooral voor KMO s is dit problematisch gezien zij geen grote

Nadere informatie

Voorwoord... Opzet en leidraad... Lijst van de gebruikte afkortingen...

Voorwoord... Opzet en leidraad... Lijst van de gebruikte afkortingen... i INHOUDSTAFEL Voorwoord.............................................. Opzet en leidraad.......................................... Lijst van de gebruikte afkortingen............................. vii ix

Nadere informatie

e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel

e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel e-commerce en mededinging Congresmiddag Fashion & IE 12 februari 2015 Martijn van de Hel Agenda 1. Introductie mededingingsrecht 2. Verbod op concurrentiebeperkende afspraken (kartelverbod) a. Horizontale

Nadere informatie

Handelspraktijken 3de editie INHOUDSTAFEL

Handelspraktijken 3de editie INHOUDSTAFEL Handelspraktijken 3de editie INHOUDSTAFEL Hoofdstuk I. Totstandkoming en doelstellingen van de wet marktpraktijken en consumentenbescherming (WMPC) en haar verhouding tot het mededingingsrecht............................

Nadere informatie

ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht)

ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht) ECHTSCHEIDINGEN KENNEN GEEN GRENZEN (regels van internationaal privaat recht) Steeds meer worden we in de rechtspraktijk geconfronteerd met internationale echtscheidingen op basis van de volgende elementen:

Nadere informatie

De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale dienstenhandel

De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale dienstenhandel De Nederlandse concurrentiepositie in de internationale handel De Nederlandse architect die gebouwen ontwerpt in Frankrijk en Portugal is net zoals de Bulgaarse datatypist die vanuit Sofia werkt voor een

Nadere informatie

H1: Economie gaat over..

H1: Economie gaat over.. H1: Economie gaat over.. 1: Belangen Geld is voor de economie een smeermiddel, door het gebruik van geld kunnen we handelen, sparen en goederen prijzen. Belangengroep Belang = Ze komen op voor belangen

Nadere informatie

De nieuwe bepalingen in de Handelspraktijkenwet

De nieuwe bepalingen in de Handelspraktijkenwet COLLECTIE BEDRIJFSRECHT De nieuwe bepalingen in de Handelspraktijkenwet Annick De Boeck (ed.) Yves Montangie (ed.) Bart R. Goossens Marie-Christine Janssens Reinhard Steennot VANDEN BROELE INHOUDSTAFEL

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1

INHOUD. Voorwoord... v. Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe... 1 INHOUD Voorwoord............................................................ v Hoofdstuk I. De toetsing van sancties door de rechter: algemeen kader Beatrix Vanlerberghe............................................

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-BB 2004

Examenopgaven VMBO-BB 2004 Examenopgaven VMBO-BB 2004 tijdvak 2 dinsdag 22 juni 11.30 13.00 uur ECONOMIE CSE BB Naam kandidaat Kandidaatnummer Beantwoord alle vragen in dit opgavenboekje. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Handboek Estate Planning Bijzonder Deel... Voorwoord... De auteurs... Verkrijgingen door de langstlevende echtgenoot via huwelijkcontract...

Handboek Estate Planning Bijzonder Deel... Voorwoord... De auteurs... Verkrijgingen door de langstlevende echtgenoot via huwelijkcontract... Inhoudsopgave Handboek Estate Planning Bijzonder Deel..................... Voorwoord.............................................. De auteurs............................................... i iii v DEEL

Nadere informatie

De Duurzaamheid van de Euro

De Duurzaamheid van de Euro Sustainable Finance Lab : De Duurzaamheid van de Euro #susfinlab www.sustinablefinancelab.nl De euro is niet houdbaar Arjo Klamer Munten komen en gaan Gevallen munten Papiermark (Duitsland) 1914-1924 Hyperinflatie

Nadere informatie

De bouwstenen van een geglobaliseerde economie

De bouwstenen van een geglobaliseerde economie De bouwstenen van een geglobaliseerde economie BTC Informatiecyclus Lodewijk Smets (KUL, UA) Overzicht KISS: de gesloten economie economische kringloop met huishoudens en ondernemingen Arbeidsverdeling

Nadere informatie

INHOUD. VOORWOORD... v HOOFDSTUK 1. DISCRIMINATIE OP DE WERKVLOER EN DE WETTEN VAN 10 MEI 2007... 1

INHOUD. VOORWOORD... v HOOFDSTUK 1. DISCRIMINATIE OP DE WERKVLOER EN DE WETTEN VAN 10 MEI 2007... 1 INHOUD VOORWOORD....................................................... v HOOFDSTUK 1. DISCRIMINATIE OP DE WERKVLOER EN DE WETTEN VAN 10 MEI 2007........................................ 1 I. Inleiding

Nadere informatie

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be

De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers. http://economie.fgov.be De handel tussen België en de Verenigde Staten: enkele cijfers De goederenuitvoer naar de VS in 2014 De Belgische goederenuitvoer naar de VS bedroeg 19,18 miljard euro, een toename in lopende prijzen met

Nadere informatie

Belgisch Internationaal Privaatrecht

Belgisch Internationaal Privaatrecht Belgisch Internationaal Privaatrecht Bart VOLDERS & Liselot SAMYN Maklu Antwerpen-Apeldoorn Inhoudstafel Lijst van afkortingen 11 Voorwoord 13 DEEL I. COMMUNAUTAIRE RECHTSBRONNEN 15 A. Internationaal en

Nadere informatie

De consumentenkaart Wegwijs in consumentengeschillen

De consumentenkaart Wegwijs in consumentengeschillen De consumentenkaart Wegwijs in consumentengeschillen Vormingsdag FOD Economie Sleutels voor verstandig consumeren 13/03/2014 OVERZICHT 1. Het OIVO 2. Consumentenbescherming 3. Consumentengeschillen o Het

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

Nuttige tips voor goede contracten

Nuttige tips voor goede contracten Nuttige tips voor goede contracten L. DE MEYERE A. VAN OEVELEN F. WALSCHOT Editor: Centrum voor beroepsvervolmaking in de rechten KLUWER Inhoudsopgave Woord vooraf IX /. Prijsbepalingsclausules 1 A. Inleiding

Nadere informatie

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS

Valutamarkt. De euro op koers. Havo Economie 2010-2011 VERS Valutamarkt De euro op koers Havo Economie 2010-2011 VERS 2 Hoofdstuk 1 : Inleiding Opdracht 1 a. Dirham b. Internet c. Duitsland - Ierland - Nederland - Griekenland - Finland - Luxemburg - Oostenrijk

Nadere informatie

Buitenlandse investeringen door het MKB

Buitenlandse investeringen door het MKB M00408 Buitenlandse investeringen door het MKB Toenemende investeringen in lagelonenlanden of op kousenvoeten naar buurlanden? Jolanda Hessels Maarten Overweel Zoetermeer, 13 oktober 004 Buitenlandse investeringen

Nadere informatie

3.2 De omvang van de werkgelegenheid

3.2 De omvang van de werkgelegenheid 3.2 De omvang van de werkgelegenheid Particuliere bedrijven en overheidsbedrijven nemen mensen in dienst. Collectieve sector = Semicollectieve sector = De overheden op landelijk, provinciaal en lokaal

Nadere informatie

Zonnepanelen in Nederland

Zonnepanelen in Nederland bezoekadres Marnixkade 1015 ZL Amsterdam 109 postadres Postbus 1001 E T moti@motivaction.nl MG 15262 F Amsterdam W +31 www.motivaction.nl (0)20 589 83 83 00 Zonnepanelen in Nederland Draagvlak en gebruik

Nadere informatie

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen 1. Inleiding De SERV werd op 3 november 2006 om advies

Nadere informatie

BENELUX-ONDERZOEK CONSUMENTENBESCHERMING. E-commerce GEMEENSCHAPPELIJKE CONCLUSIES SECRETARIAAT-GENERAAL SECRÉTARIAT GÉNÉRAL

BENELUX-ONDERZOEK CONSUMENTENBESCHERMING. E-commerce GEMEENSCHAPPELIJKE CONCLUSIES SECRETARIAAT-GENERAAL SECRÉTARIAT GÉNÉRAL BENELUX-ONDERZOEK CONSUMENTENBESCHERMING E-commerce GEMEENSCHAPPELIJKE CONCLUSIES SECRETARIAAT-GENERAAL SECRÉTARIAT GÉNÉRAL 2 BENELUX ONDERZOEK CONSUMENTENBESCHERMING GEMEENSCHAPPELIJKE CONCLUSIES 1. SITUERING

Nadere informatie

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2011) 1166 definitief.

Hierbij gaat voor de delegaties Commissiedocument SEC(2011) 1166 definitief. RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 13 oktober 2011 (17.10) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2011/0284 (COD) 15429/11 ADD 2 JUSTCIV 265 CO SOM 158 CODEC 1667 I GEKOME DOCUME T van: de heer Jordi AYET

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Internationale betrekkingen

Hoofdstuk 5: Internationale betrekkingen Hoofdstuk 5: Internationale betrekkingen Economie VWO 2011/2012 www.lyceo.nl H5: Internationale betrekkingen Economie 1. Inkomen 2. Consument 3. Producenten 4. Markt en Overheid 5. Internationale betrekkingen

Nadere informatie

Renteaftrekbeperkingen:

Renteaftrekbeperkingen: Renteaftrekbeperkingen: Beperkt door fiscale verdragen en EU recht? Fred de Hosson & Ruben de Wit Inleiding Geen planning tool maar verdedigingsargumenten Onzekerheden zijn nog groot Supranationaal recht

Nadere informatie

INHOUD. Ten geleide De UNCITRAL Modelwet nu ook in België Maud Piers... v. De arbitrageovereenkomst en de arbitreerbaarheid Luc Demeyere...

INHOUD. Ten geleide De UNCITRAL Modelwet nu ook in België Maud Piers... v. De arbitrageovereenkomst en de arbitreerbaarheid Luc Demeyere... INHOUD Ten geleide De UNCITRAL Modelwet nu ook in België Maud Piers...................................................... v De arbitrageovereenkomst en de arbitreerbaarheid Luc Demeyere....................................................

Nadere informatie

Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica

Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica Voorzitter ASFA, dagvoorzitter Etc, Dames en heren,.. Goedemorgen, Met

Nadere informatie

Inhoudstafel. Woord vooraf... Dankwoord... Lijst van afkortingen... Lijst van verkort aangehaalde tijdschriften...

Inhoudstafel. Woord vooraf... Dankwoord... Lijst van afkortingen... Lijst van verkort aangehaalde tijdschriften... i Woord vooraf...................................... Dankwoord....................................... Lijst van afkortingen................................ Lijst van verkort aangehaalde tijdschriften.................

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) 6094/1/09 REV 1 LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 21

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) 6094/1/09 REV 1 LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 21 Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 24 april 2009 (30.04) (OR. fr) PUBLIC 6094//09 REV LIMITE JUSTCIV 32 CO SOM 2 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het Comité burgerlijk recht (overeenkomsten)

Nadere informatie

Nieuwe initiatieven om octrooirechtspraak te Europeaniseren

Nieuwe initiatieven om octrooirechtspraak te Europeaniseren Nieuwe initiatieven om octrooirechtspraak te Europeaniseren European Patent Litigation Agreement (EPLA) Verordening inzake het Gemeenschapsoctrooi Huidige situatie Octrooien zijn beschermingstitels met

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

het Comité burgerlijk recht (algemene vraagstukken) Gemeenschappelijk referentiekader voor het Europees contractenrecht

het Comité burgerlijk recht (algemene vraagstukken) Gemeenschappelijk referentiekader voor het Europees contractenrecht Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 7 juni 2007 (25.06) (OR. en) PUBLIC 0235/07 LIMITE JUSTCIV 5 CONSOM 8 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het Comité burgerlijk recht (algemene vraagstukken)

Nadere informatie

MATERIE BEVOEGDHEID TOEPASSELIJK RECHT EXEQUATUR EXTRA Bestaan en afwezigheid Boek blz. 420 Art. 41 WbIPR Art. 39 WbIPR Boek blz.

MATERIE BEVOEGDHEID TOEPASSELIJK RECHT EXEQUATUR EXTRA Bestaan en afwezigheid Boek blz. 420 Art. 41 WbIPR Art. 39 WbIPR Boek blz. Bestaan en afwezigheid Boek blz. 420 Art. 41 Art. 39 Boek blz. 419 Naam Art. 36 Art. 37 - vaststelling Art. 39 Boek blz. 426 Art. 38 - verandering Staat en bekwaamheid Art. 3, Art. 32 Art. 34 Art. 39 Boek

Nadere informatie

Employment, Pensions & Benefits September 2012. Vergelijkende studie ontslagkost: arbeiders vs. bedienden in een grensoverschrijdend perspectief

Employment, Pensions & Benefits September 2012. Vergelijkende studie ontslagkost: arbeiders vs. bedienden in een grensoverschrijdend perspectief Employment, Pensions & Benefits September 2012 Vergelijkende studie ontslagkost: arbeiders vs. bedienden in een grensoverschrijdend perspectief Deze studie werd uitgevoerd in juni 2012 en reflecteert dan

Nadere informatie

Landenanalyse H4. Week 1 Landenrisico

Landenanalyse H4. Week 1 Landenrisico Landenanalyse H4 Week 1 Landenrisico Risico s en problemen die verbonden zijn met het exporteren naar het buitenland - Importbelemmeringen (als bijvoorbeeld de handelsbalans een groot tekort vertoont)

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal privaatrecht: naar een wetboek van internationaal privaatrecht?

Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal privaatrecht: naar een wetboek van internationaal privaatrecht? DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSONDERSTEUNENDE AFDELING C: RECHTEN VAN DE BURGER EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Bestaande lacunes en toekomstperspectieven in het Europees internationaal

Nadere informatie

Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging. 10 Maart 2016

Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging. 10 Maart 2016 Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging 10 Maart 2016 Agenda Overzicht enkele bepalingen marktpraktijken Analyse mogelijke relatie mededinging Overzicht 0. Algemeen 1. Prijsaanduiding 2.

Nadere informatie

Inhoudstafel. De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... i Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht...iii. Voorafgaande opmerking...

Inhoudstafel. De Bibliotheek Handelsrecht Larcier... i Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht...iii. Voorafgaande opmerking... financiele-diensten.book Page v Thursday, October 27, 2005 2:58 PM v De Bibliotheek Handelsrecht Larcier...................................... i Voorwoord bij de Reeks Bank- en insolventierecht...........................iii

Nadere informatie

Inleiding tot het BTW-recht

Inleiding tot het BTW-recht Inleiding tot het BTW-recht Inleiding tot het BTW-recht Overzicht belastingsystemen inkomstenbelastingen vermogensbelastingen verbruiksbelastingen belasting heffen bij de besteding van het inkomen of het

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 23 september 2014 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2014/0021 (E) 12052/14 JUSTCIV 206 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD betreffende

Nadere informatie

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid?

Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? vbo-analyse Hoeveel dragen onze bedrijven bij aan de schatkist en de sociale zekerheid? September 2014 I Raf Van Bulck 39,2% II Aandeel van de netto toegevoegde waarde gegenereerd door bedrijven dat naar

Nadere informatie

.bedomeinnamen. & registrars

.bedomeinnamen. & registrars .bedomeinnamen & registrars 2014 2 Aantal nieuwe.be-registraties 193.659 222.919 232.746 257.637 267.780 306.341 299.846 264.930 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Evolutie van de.be-domeinnamen 736.498

Nadere informatie

Economie module 1. Hoofdstuk 1: Voor niks gaat de zon op.

Economie module 1. Hoofdstuk 1: Voor niks gaat de zon op. Economie module 1. Hoofdstuk 1: Voor niks gaat de zon op. Economie gaat in essentie over het maken van keuzes. De behoeften van mensen zijn onbegrensd, maar hun middelen zijn beperkt. Door dit spanningsveld

Nadere informatie

Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame

Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame MONOGRAFIEËN BW Misleidende (B2B) reclame rgelij kende reclame Mr. D.W.F. Verkade Advocaat-generaal i.b.d. bij de Hoge Raad der Nederlanden Bijzonder hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam (Bregstein-leerstoel)

Nadere informatie

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk

Lesbrief Verdienen en uitgeven 2 e druk Hoofdstuk 1. Inkomen verdienen 1.22 1.23 1.24 1.25 1.26 1.27 1.28 1.29 1.30 1.31 1.32 1.33 1.34 D A C C A D B A D D B C D 1.35 a. 1.000.000 425.000 350.000 40.000 10.000 30.000 = 145.000. b. 1.000.000

Nadere informatie

INHOUD DEEL I VERZEKERINGSFRAUDE IN MAATSCHAPPELIJK PERSPECTIEF. Hoofdstuk I. Verzekeringsfraude in historisch perspectief... 17

INHOUD DEEL I VERZEKERINGSFRAUDE IN MAATSCHAPPELIJK PERSPECTIEF. Hoofdstuk I. Verzekeringsfraude in historisch perspectief... 17 INHOUD Woord vooraf.......................................................... v Dankwoord.......................................................... vii Inleiding.............................................................

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

RECHT EN EFFICIENTIE

RECHT EN EFFICIENTIE RECHT EN EFFICIENTIE Een inleiding in de economische analyse van het recht Eindredactie: dr. B.C.J. van Velthoven dr. P.W. van Wijck Met bijdragen van: dr. C.P. van Beers mw. mr. drs. A.E.H. Huygen prof.

Nadere informatie

Het EU witboek pensioenen. Juridische aspecten van subsidiariteit. Ton van den Brink Europa Instituut Utrecht

Het EU witboek pensioenen. Juridische aspecten van subsidiariteit. Ton van den Brink Europa Instituut Utrecht Het EU witboek pensioenen. Juridische aspecten van subsidiariteit Ton van den Brink Europa Instituut Utrecht Opzet Aandacht voor de inhoudelijke aspecten vh beginsel, welke invulling wordt gegeven aan

Nadere informatie

.bedomeinnamen. onder de loep 2011

.bedomeinnamen. onder de loep 2011 1.bedomeinnamen onder de loep 2011 2 Aantal nieuwe.be-registraties Evolutie van de.be-domeinnamen 471.453 602.607 736.498 859.474 977.998 1.101.668 1.219.935 131.588 147.022 193.659 222.919 232.746 257.637

Nadere informatie

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens?

Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? Samenvatting Economie Hoofdstuk 8 Over de grens? 8.1 Waarom handel met het buitenland? Importeren = het kopen van goederen en diensten uit het buitenland. Waarom? -Goedkoper of van betere kwaliteit -Bepaalde

Nadere informatie

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo

Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Nipo Internationaal succesvol, ook voor u dichtbij!? TNS Growth Map Achtergrond De Kamer van Koophandel Amsterdam heeft zich tot doel gesteld bedrijven in de regio internationaal meer actief te krijgen om zo

Nadere informatie

Naar een Vlaamse sociale bescherming?

Naar een Vlaamse sociale bescherming? Naar een Vlaamse sociale bescherming? Jürgen Vanpraet Universiteit Antwerpen Het Vlaamse Regeerakkoord Basisdecreet Vlaamse sociale bescherming - De bestaande zorgverzekering - Uitvoering maximumfactuur

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2014 Nr. 116 LIJST VAN VRAGEN EN

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N HANDELSPR. - territoriale bevoegdheid A2 Brussel, 26 mei 2011 MH/AB/AS A D V I E S over EEN WETSVOORSTEL TOT WIJZIGING VAN DE WET VAN 6 APRIL 2010 BETREFFENDE

Nadere informatie

Werknemersmobiliteit in de EU:

Werknemersmobiliteit in de EU: Mijke Houwerzijl 23 september 2010 Werknemersmobiliteit in de EU: via vrij verkeer van werknemers en/of diensten? Vrij verkeer EU-burgers in the spotlights Parijs 9 sept 2010: Betoging tegen uitzetting

Nadere informatie