Surinaams Museum De geschiedenis van Suriname

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Surinaams Museum De geschiedenis van Suriname"

Transcriptie

1 Surinaams Museum De geschiedenis van Suriname Op de plek van Fort Zeelandia / Surinaams Museum woonde reeds lang vóór het jaar 1500 een groep Arowakken. Waarom woonde deze mensen juist hier? De kustvlakte van Suriname is geologisch opgebouwd uit een stel evenwijdig aan elkaar lopende schelpritsen, die oost-west lopen. Schelpritsen zijn ontstaan door maritieme kalkafzettingen. Gaande van noord naar zuid worden deze schelpritsen afgewisseld door zwampen. De oude straten van Paramaribo volgen dan ook de loop van de ritsen en lopen dan ook allen oost-west bijvoorbeeld de Henck Arronstraat, de Herenstraat, de Dr Nassylaan en de Waterkant. Deze ritsen liggen ongeveer 60 centimeter hoger dan de zwampen. De arowakken leefden op de schelpritsen en meestal langs het water van een kreek of rivier. Toen Columbus in 1492 naar Amerika kwam, dacht hij dat hij een kortere weg naar Oost-Indië had ontdekt. Hij noemde de mensen dan ook abusievelijk, Indianen. De arowakken noemde zichzelf Lokonos en de plaats waar zij woonde, Permarbo of Permurbo en daar is later de naam van de huidige hoofdstad van afgeleid. Anderen beweren, dat de huidige Sommelsdijckse kreek vroeger de Paramurokreek heette en het woord bo in het Arowaks dorp betekent. Dus Paramaribo komt van Paramurobo, het dorp aan de Paramurokreek. De Fransen, Engelsen, Portugezen, Spanjaarden en Hollanders hadden al rond het jaar 1500 belangstelling voor de Guyana s, op zoek naar El Dorado.

2 De zeelieden, die in het begin van de 16de eeuw dit West-Indië bezochten, hadden in Europa de meest fantastische verhalen te vertellen. Zo vertelden zij, dat de mensen in Guyana s een goudbruine kleur hadden, omdat zij elke morgen afdaalden in een meer, dat ze Parima noemde. Dit meer was heel moeilijk te bereiken, maar was bedekt met een laag stofgoud en als men uit het water kwam, bleef het goud op hun huid achter, vandaar de mooie goudbruine kleur. Natuurlijk wekte dit verhaal de drang op bij vele Europeanen op zoek te gaan naar dit Eldorado, waar dit goudmeer moest liggen. Zo kwam rond 1613 een klein schip de Surinamerivier op zeilen met aan boord twee Nederlanders, te weten Dirck van Sanen en Nicolaes Baliestel. Zij zagen deze open plek, na een paar uren de rivier te hebben opgevaren. Zij besloten een factorij (handelspost) op te zetten naast het Indianendorp. Zij bouwden er een huis, waar ze goederen konden opslaan die van het land afkomstig waren. Het huis was ter bescherming omgeven door een palissade omrastering. Zij zijn er niet al te lang gebleven, omdat de arowakken er niets voor voelden om handel te drijven. Toen in 1644 de Fransman Noailly de Surinamerivier op voer, met 50 personen aan boord, zag hij aan de linkeroever van de rivier het dorp van de Indianen. Hij ging aan land en bouwde een versterkte vesting op de plaats waar de Nederlanders hun factorij hadden gebouwd. Noailly en de zijnen hadden veel last van malaria en toen ze ook nog werden aangevallen door de Indianen, verlieten ook zij deze vesting, die ze omgeven hadden met een palissade versteviging. Op het eiland Barbados had de gouverneur Lord Willoughby of Parham, uitgebreide plantages gesticht. De Engelsen zochten echter naar expansiegebieden. Omstreeks 1650 voer een groepje Joodse planters de Surinamerivier op. Deze groep Joden vestigde zich in Thorarica, 60 km de rivier opvarend. De volgende groepen zagen het versterkte gebouw van de Fransen. Zij gingen aan land en vroegen de Indianen toestemming om zich te vestigen. Zij kregen toestemming en bouwden een huis van schelpsteen en noemden het Fort Willoughby. Reeds toen omgaven zij hun fort met een omheining van rechtopstaande palissade stammen, die in een vijfhoek waren geplaatst, met bastions, die open waren aan de landzijde. Tijdens deze Engelse bezetting begon Paramaribo al wat te groeien, maar de hoger op gelegen oude hoofdstad Thorarica was vooralsnog belangrijker Het woord Thorarica komt waarschijnlijk van het Arrowaks Toraha Hariraka, dat woonplaats van blanken betekent. Anderen beweren dat het woord afstamt van de Joodse Thora (= Heilige Rol) en rika (= Rijk). Intussen was de Tweede Engelse Oorlog ( ) in volle gang. De Vlissingse kapitein Abraham Crijnssen kwam, in opdracht van het gewest Zeeland, met een vloot van zeven schepen naar Suriname om daar alle Engelse bezittingen voor het gewest Zeeland in bezit te nemen. Toen deze vloot van zeven schepen, met 750 matrozen en 225 soldaten voor het Fort Willoughby verscheen, gelastte Crijnssen algehele overgave. Dit werd door de Engelse commandeur William Byam geweigerd. Na een vuursalvo kwam hij op andere gedachten en het fort werd overgegeven. De naam werd toen veranderd in Fort Zeelandia ter ere van het schip waarop Abraham Crijnssen voer en het gewest waar hij vandaan kwam. De naam van de stad veranderde in Nieuw-Middelburg. Bij de vrede van Breda op 31 juli 1667 werd bepaald, dat alles wat in bezit was van een van de naties, behouden zou blijven. De datum 1667 staat aangegeven boven de ingang van het fort. Dit jaartal houdt ook in dat Nieuw Amsterdam, het tegenwoordige New York, werd geruild voor Suriname.

3 Het is niet duidelijk of de Nederlanders een nieuw fort bouwden of de oude contouren van het vijfpuntig fort van de Engelsen hebben gehandhaafd. Een vijfpuntig fort werd in die tijd beschouwd als een strategisch bouwwerk. Er zijn vandaag de dag drie van de vijf bastions behouden. De twee landinwaartse bastions, aanvankelijk ter weerszijden van de ingang van het fort, bestaan niet meer. Rondgang door Fort Zeelandia Het eerste bastion heeft de naam Middelburg. De trap er naar toe is van een veel latere datum. (uit de tijd dat het fort gevangenis was), maar wie goed kijkt ziet nog de overblijfselen van de oude trap, bestaande uit schelpsteen. Overigens hebben alle bastions namen met een Zeeuwse afkomst. Ze zijn bij de restauratie in 1972 aangebracht. De naamgeving komt van de oud-directeur van het museum, Jimmy Douglas. Vroeger werden de bastions met nummers aangegeven. Bastion Middelburg was toen Bastion nr 2. Het fort bestaat uit een binnenfort, omgeven door de gebouwen en een buitenfort, dat werd begrensd door een gracht, die noord-zuid liep. Deze werd in 1878 gedempt, omdat de gracht voortdurend dichtslibde door het modderig water van de rivier, onder invloed van de Amazone-afzettingen voor de kust van Suriname. De schelpstenen waarvan het fort is gebouwd kwamen vanuit de gracht, die men rond het fort heeft gegraven. Gebouw 1 is opgetrokken uit bakstenen. Deze stenen werden als ballast meegevoerd uit

4 Europa om de schepen stabiliteit te geven. Gouverneur Temminck vaardigde zelf een decreet uit, dat schepen verplichtte om bakstenen mee te nemen naar Suriname. De verhoging op het bastion was bedoeld voor een reuze vlaggenmast. Een ieder, die de kolonie naderde moest al van verre, aan de vlag kunnen zien aan wie de kolonie toebehoorde. Op dit bastion moet ook een klok (bel) gestaan hebben, waarop door een soldaat de tijd werd aangegeven, middels een slag op de bel, na het leeglopen van een zandloper (ieder half uur) Dit was de enige tijdmelding in de stad. Het fort was voorbestemd om de stad Paramaribo en de plantages aan de Surinamerivier te beschermen. Zoals u hier duidelijk kunt zien ligt het fort in de bocht van de Surinamerivier. Vanuit de bastions kon de rivier met kanonvuur bestreken worden, om binnenkomende schepen te verhinderen de achterliggende stad en de plantages te bedreigen. Bij de bouw bestond het fort uit een binnen en een buitenfort. De officierswoningen aan de overkant van bastion Middelburg zijn van na de tijd van het fort. Ze werden gebouwd in 1839, zonder een verdieping. Waar nu het tijdelijk gebouw van de assemblee staat, liep een gracht, met daarachter een aarden wal tot aan de Sommelsdijcksche kreek. Dit was het buiten fort. De overloop naar het tweede bastion, Veere, was niet overdekt. Uit de hoogte van de wering blijkt duidelijk dat het goed bescherming bood voor de manschappen als ze zich tussen de bastions bewogen. De muur van gebouw 2 eindigde dus aan deze zijde. De vloer van dit gebouw ligt aanmerkelijk lager dan die van de overloop, omdat dit gebouw maar één verdieping had en dit dus de zolder was. In dit gebouw hebben waarschijnlijk manschappen geslapen. De vloeren zijn dubbel uitgevoerd, de vloer is van hard kopiehout en het plafond van ceder. Beide houtsoorten zijn goed bestand tegen houtluizen en ander ongedierte. Het gebouw wordt nu gebruikt voor tentoonstellingen van het Surinaams Museum.

5 Bastion Veere was het meest strategische bastion. Je hebt vanuit dat bastion het beste overzicht over de rivier. Er zijn nog schietgaten in dit bastion te zien; die waren vroeger in alle bastions. In bastion Veere is verschil in kleur is van de schelpsteen, links en rechts van het schietgat, te zien. Dit komt omdat dit bastion in 1791 moest worden gesloopt, aangezien het door de stroming van de rivier werd ondergraven en in de rivier dreigde te vallen. Bij de restauratie werd er schelpsteen uit Saramacca gehaald, vanonder het voetbalveld te Groningen. Er zijn nieuwe steunberen aangebracht, om verdere verzakking te voorkomen. Inmiddels is begonnen, middels damwandplaten, de rivier te dwingen een andere loop te volgen, wat een gunstige invloed heeft op de stabiliteit van het bastion. In 1712, lukte het de Fransman Cassard om langs het fort te komen en zich in Meerzorg te vestigen. Hij ondernam verder een rooftocht langs de verschillende plantages. Hij eiste van gouverneur De Goyer een enorme brandschatting, die bestond uit goederen, producten, slaven, ter waarde van florijnen, een voor die tijd enorm bedrag. Deze aanval bracht de kolonie op de rand van een bankroet. Om de betaling zo laag mogelijk te houden verborgen plantage-eigenaren, hun slaven in het bos. Deze keerden echter niet meer terug naar de plantages en sloten zich aan bij de groep marrons. Nadat in 1747 het Fort Nieuw Amsterdam, bij de samenvloeiing van de Commewijne en de Surinamerivier, in gebruik werd genomen, mede als gevolg van de inval van Cassard, kwam er op dit bastion ook een seinpost, die met de post Jagtlust aan de overkant van de rivier kon communiceren. In 1791 heeft men een deel van dit bastion afgebroken omdat dit in de rivier dreigde te vallen. Bastion Veere is ook het gebouw waar in 1982 de decembermoorden hebben plaats gevonden. In dat jaar werden 15 vooraanstaande personen uit Suriname in Fort Zeelandia gevangen gehouden, verdacht van samenzwering tegen het militair gezag, en vervolgens doodgeschoten, met als

6 argument dat zij probeerden te ontvluchten. Sommige kogels zijn uitgeboord, om als forensisch materiaal gebruikt te worden. In 2009 werd een maquette geplaatst om de slachtoffers te gedenken. Ook de overgang naar het derde bastion, Zierikzee, was niet overdekt. De tweede verdieping werd er pas in 1784 bijgebouwd. Tegen de borstweringen aan waren er diverse gebouwen. Zo heeft er een smederij gestaan. Bastion Zierikzee is een zogeheten half landinwaarts bastion. Dit bastion heeft een eigenaardige vorm, omdat delen hiervan werden gebruikt om bastion Veere te redden. Het fort heeft als verdedigingswerk niet altijd voldaan. Wellicht dat men in 1872 tot dezelfde conclusie kwam, want in dat jaar kreeg het fort de bestemming van gevangenis, mede ook omdat Fort Nieuw Amsterdam in 1747 was gebouwd. Om als gevangenis te kunnen dienen, werden er talrijke verbouwingen gepleegd. Het fort bleef de functie als gevangenis behouden tot 1967, toen er in Santo Boma een moderne penitentiaire inrichting werd gebouwd. Overigens had bastion Middelburg, reeds toen het werd gebouwd, al de bestemming als gevangenis: de onderverdieping was bestemd voor de slaven of gewone manschappen, terwijl de bovenverdieping werd gebruikt als werkplaats van hogere officieren. De gevangenen mochten echter nooit langer dan een paar dagen in dit gebouw opgesloten worden, omdat alleen door één enkel gat licht en lucht naar binnen kon komen. Toch hebben Codjo, Mentor en Present, samen met ander slaven, daar maanden opgesloten gezeten, voordat ze levend werden verbrand, beschuldigd van het stichten van de grote brand van Ook Gebouw 4 heeft de functie van gevangenis vervuld. Daar waren zes gescheiden cellen, speciaal voor zware jongens. Cel 1 is bij de restauratie behouden gebleven, en is nu een herdenkingsplaats voor alle doden, die in de loop der eeuwen zijn gevallen in Fort Zeelandia, terwijl op de muur de positie van de overige cellen is aangegeven.

7 In het centrum van het binnenfort staat nu een zonnewijzer. Op die binnenplaats zijn op de meest gruwelijke wijze slaven afgestraft, omdat de eigenaren van de plantages hun slaven naar het fort mochten sturen om afgestraft te worden. Een van de meest beruchte lijfstraffen was de geseling van de Spaanse Bok (handen en voeten werden vastgebonden en er werd een stok gestoken onder de knieën en de armen. De meestal naakte slaaf werd dan tot bloedens toe afgeranseld). Ook werden hier de verminkingen uitgevoerd, zoals het afhakken van een voet van slaven die een poging waagden tot weglopen en een hand van slaven die gestolen hadden. In 1688 werd gouverneur Van Sommelsdijck er door muitende soldaten, middels 40 kogels vermoord. In december 1922 werd op de binnenplaats een galg opgericht om de Fransman Alfons Coutanceau op te hangen, die in Nickerie een Chinees had vermoord. De galg is daarna nog tweemaal gebruikt. Later is het materiaal gebruikt voor reparatie doeleinden. Officieel is de doodstraf nog niet afgeschaft, maar is na 1924 niet meer toegepast. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden twee Nederlanders, die in Indonesië zaten, naar Suriname getransporteerd, verdacht van NSB-activiteiten. De twee, Raedt van Oldenbarneveldt en Van Poelje, werden op Jodensavanne geïnterneerd. Zij probeerden te ontvluchten en werden overgebracht naar Fort Zeelandia. Hier werden ze op zeer hardhandige wijze verhoord. Toen zij uitgeput naar hun cellen werden gebracht, werden ze in de rug doodgeschoten in opdracht van luitenant Meier, die kennelijk ook NSB er was. De officiële lezing was, dat ze een vluchtpoging waagden. Het fort werd van 1967 tot 1972 gerestaureerd en beschikbaar gesteld aan het Surinaams Museum. In april 1982 werd door de militaire machthebbers in Suriname beslag gelegd op Fort Zeelandia. Het museum was toen verplicht te verhuizen. In juli 1994 kreeg het museum weer de beschikking over het zwaar verwaarloosde fort, en op 25 november 1995 konden, na een grondige verbouwing en dankzij Nederlandse hulp, de deuren weer worden geopend voor het publiek. Hiermee eindigt deze virtuele rondleiding door Fort Zeelandia / het Surinaams Museum. Deze tekst is een bewerking van de tekst die de heer Hugo I. Brunings in juni 2014 heeft samengesteld ten behoeve van rondleidingen door Fort Zeelandia en het Surinaams Museum. Deze werd beschikbaar gesteld door de heer Laddy van Putten, directeur van het Surinaams Museum.

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

9.2 Bakstenen. Thema/ onderwerp: Werkblad

9.2 Bakstenen. Thema/ onderwerp: Werkblad Thema/ onderwerp: Werkblad 9.2 Bakstenen Korte samenvatting van de leeractiviteit: A.d.h.v. een werkblad komen de leerlingen erachter wat de Nederlandse invloeden op Suriname zijn (straten, polders, taal).

Nadere informatie

Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika

Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika Geschiedenisproefwerk groep 7 Hoofdstuk 5 Een nieuwe wereld: Amerika In het vroegere Amerika woonden Indianenstammen. Columbus ontdekte dit land van de Indianen in 1492. Het waren de Azteken, de Inca s

Nadere informatie

http://eksamensarkiv.net/

http://eksamensarkiv.net/ Opdracht 1 Lees de tekst in bijlage 1 en beantwoord de vragen in het Nederlands. a. Uit welke woorden of zinnen blijkt dat de omstandigheden voor de slaven in Suriname slecht waren? Noem er tenminste drie.

Nadere informatie

Suriname in de kijker

Suriname in de kijker 44 2012 Suriname in de kijker Dit boekje brengt jullie naar een land, ver hier vandaan. Een vliegtuig doet er ongeveer 9 uur over om van Schiphol (in Nederland) naar de hoofdstad Paramaribo te vliegen.

Nadere informatie

Kastelen in Nederland

Kastelen in Nederland Kastelen in Nederland J In ons land staan veel kastelen. Meer dan honderd. De meeste van die kastelen staan in het water. Bijvoorbeeld midden in een meer of een heel grote vijver. Als er geen water was,

Nadere informatie

8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten.

8.2 Fort Elmina. De leerkracht bespreekt de vragen met de leerlingen die op hun plaats zitten. Thema/ onderwerp: Werkblad 8.2 Fort Elmina Korte samenvatting van de leeractiviteit: De geschiedenis van Fort Elmina wordt verteld a.d.h.v. afbeeldingen en een videofragment. Hierna gaan de leerlingen

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info De Chinese Muur 1. Voorwoord. 2. Wat is de Chinese Muur? 3. Waar ligt de Chinese Muur? 4. Waarom bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 5. Hoe bouwden de Chinezen de Chinese Muur? 6. Hoe lang en hoe groot

Nadere informatie

De Romeinen. Wie waren de Romeinen?

De Romeinen. Wie waren de Romeinen? De Romeinen Wie waren de Romeinen? Lang voor de Romeinen naar ons land kwamen, woonden ze in een kleine staat rond de stad Rome. Vanaf 500 voor Christus begonnen de Romeinen met gebiedsuitbreiding. Als

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw ABC

Samenvatting Gouden Eeuw ABC Samenvatting Gouden Eeuw ABC Week 1ABC: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt de Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo

Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo Programma projectwek Samen Leven Doe Je Zo 2010 Vmbo t Venster, Arnhem Kandinsky College, Nijmegen Mulo Kerklaan, Paramaribo Projectweek Suriname 2010 blz. 1 PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam: Werkblad 7 Ω Over Indië en Suriname Ω Les : Van Batavia tot Jakarta VOC Schepen van de VOC varen naar Indië om specerijen te halen. Specerijen zijn bijvoorbeeld peper, kruidnagel en nootmuskaat. De reis

Nadere informatie

Naam: KASTELEN. Vraag 1a. Waarvoor moeten we onze huizen tegenwoordig beschermen? ... pagina 1 van 6

Naam: KASTELEN. Vraag 1a. Waarvoor moeten we onze huizen tegenwoordig beschermen? ... pagina 1 van 6 Naam: KASTELEN Heb jij je wel eens afgevraagd hoe je jouw huis zou verdedigen als anderen het probeerden te veroveren? Nou, vroeger dachten de mensen daarr dus echt wel over na. Ze bouwden hun huis zelfs

Nadere informatie

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus

Tijdwijzer. Het begin. Voor en na Christus 138 Tijdwijzer Het begin Op deze tijdbalk past niet de hele geschiedenis van de mens. Er lopen namelijk al zo n 100.000 jaar mensen rond op aarde. Eigenlijk zou er dus nog 95.000 jaar bij moeten op de

Nadere informatie

Naam: FLORIS DE VIJFDE

Naam: FLORIS DE VIJFDE Naam: FLORIS DE VIJFDE Floris V leefde van 1256 tot 1296. Hij was een graaf, een edelman. Nederland zag er in de tijd van Floris V heel anders uit dan nu. Er woonden weinig mensen. Verschillende edelen

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kastelen De eerste kastelen De eerste kastelen werden tussen 800 en 1000 na Christus gebouwd. In die tijd maakten de Noormannen de kusten van Europa onveilig: ze plunderden dorpen en boerderijen. De mensen

Nadere informatie

Inleiding. Wat is het Vasa schip? Koningshuis Vasa (1523-1654)

Inleiding. Wat is het Vasa schip? Koningshuis Vasa (1523-1654) Inhoudsopgave: Inhoudsopgave:... 2 Inleiding... 3 Wat is het vasa schip?... 3 Koningshuis Vasa (1523-1654)... 3 De bouw van het schip (waarom, wanneer, door wie en hoe)... 4 Waarom, met welk doel?... 4

Nadere informatie

Tula Auteur: L. de Palm

Tula Auteur: L. de Palm Slavenopstand op Curaçao Tula Auteur: L. de Palm Colofon Tekstadviezen Frans Meulenberg Foto omslag Dreamstime (monument einde slavernij, St. Martha baai, Curaçao) Vormgeving Frits van der Heijden Uitgeverij

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel

Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Lesbrief Stevig Sterk Zaltbommel Groep 7/8 Erfgoed educatie Bezoek les Stevig Sterk Zaltbommel Stevig Sterk Zaltbommel is een bezoek les over historische vestingwerken van Zaltbommel. Nadruk ligt op het

Nadere informatie

Opkomst en ondergang van de VOC

Opkomst en ondergang van de VOC Les 5 De eerste multinational ter wereld. gatentekst versie 1 Ontstaan In het voorjaar van 1594 staken Amsterdamse kooplieden de koppen bij elkaar. wilden proberen het Portugese monopolie op handel in

Nadere informatie

Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons?

Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons? Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons? Toen ik in oktober 2012 voer over de uitgestrekte Coroniezwamp, moest ik terugdenken aan het leervak geschiedenis, onderwezen op de R.K Antoniusschool

Nadere informatie

Over de kerk van Marum

Over de kerk van Marum Over de kerk van Marum De kerk van Marum is een van de oudste bakstenen kerken in Groningen. Het oudste gedeelte, het koor, dateert uit de 12 e eeuw. De toren is 13 e -eeuws. De preekstoel werd in 1826

Nadere informatie

[Kies de datum] REDACTIETEAM 3 SLAVERNIJ. Slavernij Redactieteam 3

[Kies de datum] REDACTIETEAM 3 SLAVERNIJ. Slavernij Redactieteam 3 [Kies de datum] REDACTIETEAM 3 SLAVERNIJ Slavernij Redactieteam 3 Inhoud 1. Nederland en slavenhandel 2. Zeeland en slavenhandel 3. Slavenhandel in cijfers 4. Excursie Middelburg 5. Driehoeksreizen 6.

Nadere informatie

Programma werkweek Suriname 8 t/m 16 november 2013

Programma werkweek Suriname 8 t/m 16 november 2013 Programma werkweek Suriname 8 t/m 16 november 2013 Projectweek Suriname 2013 blz. 1 Begin van de lesdag in Suriname: de leerlingen zingen het volkslied en hijsen de vlag. Tijdens de projectweek wappert

Nadere informatie

Vraag 1c. In welke plaatsen waren VOC- vestigingen in Nederland?...

Vraag 1c. In welke plaatsen waren VOC- vestigingen in Nederland?... Naam: DE VERENIGDE OOSTINDISCHE COMPAGNIE (VOC) In 2002 was het 400 jaar geleden dat de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) werd opgericht. Dit werd in binnen- en buitenland op diverse manieren herdacht.

Nadere informatie

Schooljaar: 2013/2014. Groep: 7a. Makers: Jesse m, Lucas, Nikki, Näara, Nancy en Sem

Schooljaar: 2013/2014. Groep: 7a. Makers: Jesse m, Lucas, Nikki, Näara, Nancy en Sem De slavernij Schooljaar: 2013/2014 Groep: 7a Makers: Jesse m, Lucas, Nikki, Näara, Nancy en Sem Inhoud Inleiding... Nederland en Slavenhandel... Zeeland en Slavenhandel... slaven handel in cijfers... Driehoeks

Nadere informatie

Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis

Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis Een aantal aanwijzingen voor het aangeven van het historisch belang van een persoon of gebeurtenis. Betoog (uit Topniveau) Mening (standpunt) van de schrijver

Nadere informatie

k a s t e l e n i n n e d e r l a n d

k a s t e l e n i n n e d e r l a n d k a s t e e l Inhoudsopgave k a s t e l e n i n n e d e r l a n d Wat is een kasteel? Blz. 2-3 Ringwalburchten Blz. 4 Motteburchten Blz. 5 Ronde Waterburchten Blz. 6 Vierhoekige Waterburchten Blz. 7 Woon-

Nadere informatie

14-daagse Avontuurlijk Suriname

14-daagse Avontuurlijk Suriname REIZEN - VOYAGES Tel.32-3-238.11.03 Fax.32-3-238.71.58 Bresstraat, 14 IATA : 08210381 2018 Antwerpen licentie : A 1275 BELGIUM www.coconuttravel.be/suriname/ info@coconuttravel.be www.coconuttravel.be

Nadere informatie

De Harderwijker Botterstichting zet HARDERWIJK. op de kaart. Harderwijk - New York Sponsert u ook?

De Harderwijker Botterstichting zet HARDERWIJK. op de kaart. Harderwijk - New York Sponsert u ook? De Harderwijker zet HARDERWIJK op de kaart Ter ere van Henry Hudson 400 jaar Harderwijk - New York Sponsert u ook? Met oud Hollandse schepen naar Amerika Voor deze happening wordt er één vloot samen gesteld

Nadere informatie

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo

De Republiek in een tijd van vorsten, 1477-1702 Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo Kennistoets bij hoofdstuk 3 Havo Opdracht 1 De sterke economische groei die de Gouden Eeuw kenmerkt, kwam hoofdzakelijk ten goede aan het gewest Holland. Welke militaire oorzaak kun je benoemen? Holland

Nadere informatie

Les 11 Van zeehelden/ontdekkingsreizigers tot kolonisators

Les 11 Van zeehelden/ontdekkingsreizigers tot kolonisators Les 11 Van zeehelden/ontdekkingsreizigers tot kolonisators gatentekst versie 1 Talrijk zijn de kinderliedjes die over varen gaan, over en havens en verre reizen over. Generaties Nederlanders groeiden op

Nadere informatie

Cookies eten op Wall Street

Cookies eten op Wall Street Cookies eten op Wall Street Wat is er nog Nederlands in New York? Lesduur: 2 lesuren Lesvorm: presentatie Werkwijze: duo Wat heb je nodig? computer om presentatie te maken met Prezi of Popplet Deze les

Nadere informatie

Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij

Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij Naam: VERENIGDE STATEN Indianen en slavernij De Verenigde Staten van Amerika worden meestal gewoon VS of Amerika genoemd. Amerika is een enorm groot land. Je doet er zeker vijf dagen over om van oost naar

Nadere informatie

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6

Naam: De Romeinen. Vraag 1. De Romeinen hebben veel gebouwd. Noem vijf verschillende toepassingen. pagina 1 van 6 Naam: De Romeinen De Romeinse bouwkunst. De Romeinen behoren tot de beste bouwers uit de geschiedenis. Ze bouwden tempels, riolen, waterleidingen, wegen, kanalen, huizen, aquaducten, havens, bruggen en

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Ontdekkingsreis in het Katwijks Museum

Ontdekkingsreis in het Katwijks Museum Ontdekkingsreis in het Katwijks Museum NAAM:... SCHOOL:... Wat leuk dat je vandaag een ontdekkingsreis door het museum gaat maken! Je vindt in ons museum klederdrachten, modelbootjes, schelpen en heel

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

VOC. Jantje Postma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/38582

VOC. Jantje Postma. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/38582 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Jantje Postma 26 June 2012 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/38582 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz Gent 24b Onderbergen. Het pand van de Dominicanen Predikherenlei Rue de la Valléé nr 40 /Onderbergen Onderbergen nr 57 in 1940 Tweede gedeelte

Nadere informatie

DE MIDDELEEUWEN. Gemaakt Door: Amy van der Linden Leonardo Middenbouw groep 6

DE MIDDELEEUWEN. Gemaakt Door: Amy van der Linden Leonardo Middenbouw groep 6 DE MIDDELEEUWEN Gemaakt Door: Amy van der Linden Leonardo Middenbouw groep 6 INHOUDSOPGAVE Middeleeuwen. Karel de Grote. Middeleeuwse straffen. De pest. Dokters in de Middeleeuwen. Beroepen in de Middeleeuwen.

Nadere informatie

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011

Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden. Datum 2 mei 2011 Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Datum 2 mei 2011 Colofon Projectnaam Cultuurhistorische verkenning Zandwijksingel Woerden Auteur Willem de Bruin Datum 2 mei 2011 1. Inleiding 1.1

Nadere informatie

Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van de Vikingen

Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van de Vikingen Thema: Van A tot Z Geschiedenis Tijd van monniken en ridders Vikingen Moeilijkheid: *** Tijdsduur: *** Juf Nelly De Vikingen komen Doel: Na deze opdracht weet je meer over het leven en de gebruiken van

Nadere informatie

b. de Onderdirecteur Domaniale Zaken; c. het Hooftl van de Dienst Lands Bosbeheer;

b. de Onderdirecteur Domaniale Zaken; c. het Hooftl van de Dienst Lands Bosbeheer; 2005 No. 16 STAATSBLAD VAN DE REPUBLTEK SURINAME BESCHIKKING van de Minister van Natuurlijke Ilulpbronnen d.d. fs februari 2005 no. 180/0036, houdende vaststelling van richflijnen m.b.t. de uitgifte en

Nadere informatie

LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER

LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER @ LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER ! inleiding Ik zal de Kaap ronden, Al moet ik blijven varen tot het einde der tijden! DE VLIEGENDE HOLLANDER Deze opdracht gaat over de legende van de Vliegende Hollander,

Nadere informatie

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen

L ang geleden zag de Achterhoek er. De geschiedenis van Doetinchem, Wehl en Gaanderen Vuurstenen werktuigen steentijd [Stadsmuseum] L ang geleden zag de Achterhoek er heel anders uit dan tegenwoordig. Er waren uitgestrekte heidevelden, moerassen en veel bossen. Kortom, een ruig en onherbergzaam

Nadere informatie

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag

Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Toespraak Gerdi Verbeet bij de Indiëherdenking 15 augustus 2014 in Den Haag Elk jaar op de ochtend van 14 augustus is er een korte plechtigheid in de ontvangsthal van de oude Tweede Kamer. Een kleine groep

Nadere informatie

Hunebedden. Inleiding. Hoofdstuk 1 Wat zijn hunebedden en waar kun je ze vinden?

Hunebedden. Inleiding. Hoofdstuk 1 Wat zijn hunebedden en waar kun je ze vinden? Hunebedden Inleiding Ik hou mijn werkstuk over hunebedden, omdat ik het een leuk onderwerp vind. Maar ik hou het er ook over, omdat ik er veel van te weten wil komen. Ik ben op het idee gekomen, omdat

Nadere informatie

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000

Tijd van monniken en ridders Vroege Middeleeuwen. Tijd van jagers en boeren Prehistorie. - 3000 v C 500-1000 jagers en boeren Prehistorie - 3000 v C monniken en ridders Vroege Middeleeuwen 500-1000 Grieken en Romeinen Oudheid -3000 v C - 500 n C steden en staten - Hoge en Late Middeleeuwen 1000 1500 ontdekkers

Nadere informatie

Suriname onder Nederlands bestuur

Suriname onder Nederlands bestuur SREFI DENSI 25 november SREFI DENSI 2 Suriname onder Nederlands bestuur Suriname viert jaarlijks op 25 november onafhankelijkheidsdag. Op die dag in 1975 is dit land onafhankelijk geworden van Nederland.

Nadere informatie

Amerika. Inleiding. Inhoud. Geschiedenis

Amerika. Inleiding. Inhoud. Geschiedenis Amerika Inleiding Ik hou mijn spreekbeurt over Amerika omdat ik er geboren ben en ik het een mooie staat vind met een interessante geschiedenis. Verder staat Amerika ook om veel dingen bekend, zoals het

Nadere informatie

The Pilgrim Fathers. Naast de Pieterskerk r.o. de Groene Poort

The Pilgrim Fathers. Naast de Pieterskerk r.o. de Groene Poort 16 The Pilgrim Fathers Het verblijf in Leiden De Pilgrim Fathers waren Engelse calvinisten (puriteinse protestanten) uit Nottinghamshire, die zich vanwege hun geloof niet meer thuis voelden in hun vaderland.

Nadere informatie

PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo 2009

PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo 2009 PROGRAMMA projectweek Samen Leven Doe je Zo 2009 Een projectweek waarin onze leerlingen veel zullen leren en vooral zullen ervaren over de multiculturele samenleving. En over de geschiedenis, de natuur

Nadere informatie

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats).

Stofomschrijving Deze opdracht hoort bij 2.1-3.1 en 3.2 van De Republiek in tijd van Vorsten (Geschiedenis Werkplaats). Het verhaal van 1588 Bodystorming Inleiding Het jaar 1588 is een belangrijk jaar in de geschiedenis van de Republiek. De gebeurtenissen die eraan vooraf gaan worden als feiten voorgelezen en tussen de

Nadere informatie

!"#$%&'&(%)*#+&,-#./##

!#$%&'&(%)*#+&,-#./## Brandaan samenvatting groep 6 Mijn Malmberg!"$%&'&(%)*+&,-./ :%$)-%330); (%)*+&0)&1$23.*%$!"$%&%'%"()%"$%%%*++%,$-%$%,./"$%%",)01%"2%./"3,)014/"$%.5./"$6785(%,$/8+/54%( 9%"(,*8'/"$%4/"$%.67.'/"/:;11%"1>>?.)%$%"*)($%4%.%+%,%.$"//,$%&%5(/$6

Nadere informatie

Het land, oude kolonie van Nederlands Koninkrijk wordt al 8000 jaar bewoond.

Het land, oude kolonie van Nederlands Koninkrijk wordt al 8000 jaar bewoond. INFORMATIE BIJ REIZEN MET Enkele wetenswaardigheden Het land, oude kolonie van Nederlands Koninkrijk wordt al 8000 jaar bewoond. Vanaf 1651 is er sprake van slavernij op de plantages, daarvoor woonden

Nadere informatie

VERHAALsamenvatting. (uit: De reizen van Sint-Brandaan, uitg. Beckers, Antwerpen. 1982

VERHAALsamenvatting. (uit: De reizen van Sint-Brandaan, uitg. Beckers, Antwerpen. 1982 Brandaan is vooral bekend van De Reis van Sint-Brandaan (ook Sinte Brandane of Sente Brandane genoemd), een Middelnederlands gedicht uit de 12e eeuw. De reis werd daarvoor reeds in de 9e of 10e eeuw beschreven

Nadere informatie

Maandag 19 februari 2007

Maandag 19 februari 2007 Maandag 19 februari 2007 - Sjoerd - Matthijs - Robin - Dennis - Ramon Met z n allen naar de Plompe Toren Openingstijden voor bezichtiging. Dagelijks van 10.00 17.00 uur Burghsluis Burghsluis ligt aan de

Nadere informatie

Het Spaans Kasteel en Dampoortstation Dendermondse Spitaalpoort

Het Spaans Kasteel en Dampoortstation Dendermondse Spitaalpoort Het Spaans Kasteel en Dampoortstation Dendermondse Spitaalpoort Gent 19 Ook hier is er nog geen vuiltje aan de lucht. In de St Baafsabdij zijn de paters nog niks bewust wat Keizer Karel hen later zal aangedaan

Nadere informatie

Gent 25c. Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham

Gent 25c. Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham Gent 25c De Minnemeersbrug lag in het verlengde van de Goudstraat Goudstr /Beersteeg

Nadere informatie

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- )

Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Koninklijk Zeeuwsch Genootschap Der Wetenschappen (1768- ) Oprichting In 1768 werd het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen officieel opgericht. De aanleiding vormde een initiatief uit Vlissingen tot

Nadere informatie

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek.

Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. Speech tijdens opening tentoonstelling Oorlog! Van Indië tot Indonesië 1945-1950, Bronbeek. 19 februari 2015 Goedemiddag, Ik ben heel blij met deze tentoonstelling. Als dochter van een oorlogsvrijwilliger

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie

Michiel de Ruyter een zeeheld

Michiel de Ruyter een zeeheld Michiel de Ruyter een zeeheld Helden zijn van alle tijden. Vroeger hadden we in Nederland ook al helden. Vooral zeehelden. Mannen die grote overwinningen hadden behaald met de Nederlandse scheepsvloot.

Nadere informatie

Het verhaal van de 80 jarige oorlog!

Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Het verhaal van de 80 jarige oorlog! Filips II erft het grote "Europese Rijk" van zijn vader Karel V. Om te beginnen gaat hij strenge belastingen heffen. 1 Na een aantal jaar vertrekt hij naar Spanje,

Nadere informatie

10. Gebarentaal [1/3]

10. Gebarentaal [1/3] 10. Gebarentaal [1/3] 1 Gebarentalen Stel, je kunt niets horen. Je bent doof. Hoe praat je dan met andere mensen? Je kunt liplezen, maar dat is moeilijk en je mist dan toch nog veel van het gesprek. Bovendien

Nadere informatie

Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015.

Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015. Toespraak van Tineke Netelenbos, voorzitter van de KVNR, bij de herdenkingsplechtigheid in Egmond aan Zee op 4 mei 2015. Dames en heren, Wij gedenken met elkaar in ons land dat het 70 jaar geleden is dat

Nadere informatie

Welkom in Nederland 1

Welkom in Nederland 1 Welkom in Nederland 1 Inhoudsopgave : 1. Eisen voor de presentatie Blz. 2 2. Eisen voor het verslag 3 3. Wat geografen willen weten over een land? 4 4. De geschiedenis van een land 5 5. We zetten nu de

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Kleuren Inleiding Hallo allemaal. Ik hou mijn spreekbeurt over kleuren omdat ik het een leuk en interessant onderwerp vind en ook omdat kinderen er niet zo snel op komen denk ik. Ik heb mijn spreekbeurt

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2003 - I

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2003 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOLONIALE RELATIE INDONESIË - NEDERLAND + HET INDONESISCH NEDERLANDS CONFLICT 1945 1949 1p 1 De VOC kreeg van de Staten-Generaal

Nadere informatie

VERKOPEN EN KRAAMPJES

VERKOPEN EN KRAAMPJES De vlag van Ghana Het leven in Ghana DRUK VERKEER VERKOPEN EN KRAAMPJES Doden kist Patrick is hier een maand op bezoek geweest en hij vond het veel leuker dan ie ooit had verwacht. Hoewel hij af en toe

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012

Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012 1 Verslag van het Ghana-projectbezoek 12-19 februari 2012 Matching Grant project van de RC Heerlen en de RC Accra Airport te Accra in Ghana Paul Franken Tekst: Paul Franken Tekst ontvangen zondag 15 juli

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Welkom in het kartuizerklooster

Welkom in het kartuizerklooster Welkom in het kartuizerklooster Hallo, ik ben monnik Dionysius van Leeuwen. Mijn voornaam spreek je uit als di-o-ni-si-us. Ik ben geboren in 1402. Mijn bijnaam is Dionysius de Kartuizer, omdat ik namelijk

Nadere informatie

WERKBOEK. Lest we Forget

WERKBOEK. Lest we Forget 1 WERKBOEK Lest we Forget 2 Lest we Forget Dit is een uitgave van de stichting Aircraft Recovery Groep 1940-1945 Contact: Secretaris Stichting A.R.G. 1940-1945, Dorpsstraat 204H, 1566 AT Assendelft. Website:

Nadere informatie

Nationale tocht Aangepast Roeien

Nationale tocht Aangepast Roeien 9 juni 2012 Nationale tocht Aangepast Roeien De beschrijvingen van bezienswaardigheden langs de route zijn ontleent aan het boekje Voetsporen uit een ver verleden; stadswandeling door Zwolle, een uitgave

Nadere informatie

De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben.

De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben. Thema/ onderwerp: Ontdekkaart 1.1 Slavenkralen Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen vullen de woorden op de goede plek in in de gatentekst. De leerlingen bevragen de kralen en maken

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal

De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal De ondergang van de Spaanse Armada een spannend verhaal Een volk in opstand, een boze koning, een dappere koningin, een onoverwinnelijke vloot en... een storm. Dit is het spannende verhaal van de Spaanse

Nadere informatie

Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land.

Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. Thema: Slag om de Schelde en de invloed op het Nieuwe land. Op 6 juni 1944 is het D Day, dat wordt nog steeds gevierd want het is het begin van de bevrijding van West Europa. Eigenlijk betekent D Day de

Nadere informatie

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2015/2016

Ontdek. ons zoute DNA. Zonder de scheepvaart geen Nederland. basisonderwijs 2015/2016 Ontdek ons zoute DNA Zonder de scheepvaart geen Nederland basisonderwijs 2015/2016 Welkom in het scheepvaartmuseum amsterdam Ontdek Het leven aan boord van verschillende schepen, doe mee aan het havenspel

Nadere informatie

Samenvatting Gouden Eeuw DEF

Samenvatting Gouden Eeuw DEF Samenvatting Gouden Eeuw DEF Week 1DEF: Gouden Eeuw algemeen Info: De Gouden Eeuw (1600-1700) De 17 e eeuw wordt Gouden Eeuw genoemd, omdat er in Nederland veel geld werd verdiend. Vooral door de handel.

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015

Dodenherdenking. Beuningen, 4 mei 2015 Dodenherdenking Beuningen, 4 mei 2015 Voor het eerst in mijn leven bezocht ik twee weken geleden Auschwitz en Birkenau. Twee plekken in het zuiden van Polen waar de inktzwarte geschiedenis van Europa je

Nadere informatie

4.1 Leven van een slaaf

4.1 Leven van een slaaf Thema/ onderwerp: Verschillende soorten slaven 4.1 Leven van een slaaf Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen maken kennis met de verschillende soorten slaven en kunnen een dag van één

Nadere informatie

SVM Scholen voor Mauritanië

SVM Scholen voor Mauritanië SVM Scholen voor Mauritanië Nieuwsbrief Nr. 9-15 januari 2015 De toestand in Mauritanië Sinds de vorige nieuwsbrief (Nr. 8 van 14 mei 2013) is er weer heel wat gebeurd, zowel rond onze school als in Mauritanië

Nadere informatie

KIJKROUTE IN VREDESNAAM

KIJKROUTE IN VREDESNAAM ONDERHANDELEN VECHTEN COLOFON Deze kijkroute is gemaakt voor kinderen vanaf 8 jaar en hun ouders, bij de tentoonstelling In Vredesnaam. De Vrede van Utrecht 1713. Deze tentoonstelling staat van 12 april

Nadere informatie

Argentinië. Inleiding. Geografie

Argentinië. Inleiding. Geografie Argentinië Inleiding Argentinië is vooral bekend om de Tango, dat is een wereldberoemde dans, op speciale muziek. En natuurlijk is Argentinië óók bekend om Máxima. De tango is in de 19e eeuw ontstaan in

Nadere informatie

Veldwerk Haarlem Aardrijkskunde. Naam:.

Veldwerk Haarlem Aardrijkskunde. Naam:. Veldwerk Haarlem Aardrijkskunde Naam:. Klas:... De opzet: Op 11 juni gaan wij voor de vakken geschiedenis en aardrijkskunde naar Haarlem. De aardrijkskunde opdracht gaan jullie voor een deel in de klas/thuis

Nadere informatie

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf.

Batavia werf. We gingen naar Batavia werf. Batavia werf We gingen naar Batavia werf. Met de klas. En we gingen ook met de auto. Ik zat met Yessir Thijs en Sebastiaan en de moeder van Sebastiaan.We hadden ook groepjes toen we in de Batavia werf

Nadere informatie

Naam: Samenvatting Gouden Eeuw.

Naam: Samenvatting Gouden Eeuw. Samenvatting Gouden Eeuw. In het kort: De zeventiende eeuw (1600-1700) werd ook wel de Gouden Eeuw genoemd. De Gouden Eeuw was een periode waarin het erg goed ging met Nederland. Het ging goed met de schilderkunst

Nadere informatie

Paul Christiaan Flu, de eerste Surinaamse hoogleraar in Nederland.

Paul Christiaan Flu, de eerste Surinaamse hoogleraar in Nederland. Paul Christiaan Flu, de eerste Surinaamse hoogleraar in Nederland. In de Leidse universiteitsbibliotheek is een informatieve tentoonstelling te zien over Suriname, met de binnenkomende en uitgaande migratiestromen

Nadere informatie

groetjes Thijs Bezoek kasteeltje Geijsteren.

groetjes Thijs Bezoek kasteeltje Geijsteren. Bezoek kasteeltje Geijsteren. 7 Juni bezocht groep 6 het kasteeltje in Geijsteren. Cynthia Siefers heeft de kinderen rondgeleid. Ze heeft een boek geschreven: een trots kasteel. Ze heeft verteld wat er

Nadere informatie

Tekst en foto s: Marius Bremmer

Tekst en foto s: Marius Bremmer Marcel en Jacqueline Wittenberg serveren uitstekende maaltijden in hun fraaie restaurant in Fort Zeelandia in Paramaribo. Ze verruilden Curaçao voor Suriname en werden er nog succesvoller op culinair gebied.

Nadere informatie

De geschiedenis van Nederland. in 50 teksten

De geschiedenis van Nederland. in 50 teksten De geschiedenis van Nederland in 50 teksten Verantwoording De teksten in dit pakket zijn geschreven naar aanleiding van de 50 vensters van de Canon van de Nederlandse geschiedenis. In deze canon worden

Nadere informatie