Elementaire Bedrijfseconomie. Uitwerkingen bij het werkboek. Prof. dr. R. Slot Drs. G.H. Minnaar. Zevende druk. Stenfert Kroese Groningen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Elementaire Bedrijfseconomie. Uitwerkingen bij het werkboek. Prof. dr. R. Slot Drs. G.H. Minnaar. Zevende druk. Stenfert Kroese Groningen"

Transcriptie

1 Elementaire Bedrijfseconomie Uitwerkingen bij het werkboek Prof. dr. R. Slot Drs. G.H. Minnaar Zevende druk Stenfert Kroese Groningen

2 Wolters-Noordhoff bv voert voor het hoger onderwijs de imprints Wolters-Noordhoff, Stenfert Kroese, Martinus Nijhoff en Vespucci. Eventuele op- en aanmerkingen over deze of andere uitgaven kunt u richten aan: Wolters-Noordhoff bv, Afdeling Hoger Onderwijs, Antwoordnummer 13, 9700 VB Groningen, / Wolters-Noordhoff bv Groningen/Houten, The Netherlands. Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van reprografische verveelvoudigingen uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16h Auteurswet 1912 dient men de daarvoor verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Reprorecht (postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie, postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without the prior written permission of the publisher.

3 Inhoud Hoofdstuk 3 De standaardkostprijsberekening; de kostensoorten 1 Hoofdstuk 4 Constante en variabele kosten 5 Hoofdstuk 5 Directe en indirecte kosten 8 Hoofdstuk 6 De betekenis van de standaardkostprijs voor de verschillende doeleinden van de kostenberekening 24 Hoofdstuk 7 De variabelekostencalculatie en het verkoop- en productieplan 42 Hoofdstuk 8 Investeringsvraagstukken 65 Hoofdstuk 9 Marketing- en logistieke calculaties 79 Hoofdstuk 10 De vermogensbehoefte van het bedrijf 90 Hoofdstuk 12 De ondernemingsvormen 96 Hoofdstuk 13 De verhouding tussen eigen en vreemd vermogen 97 Hoofdstuk 14 Vormen van eigen vermogen 101 Hoofdstuk 15 Vormen van vreemd vermogen 104 Hoofdstuk 16 Enkele bijzondere vraagstukken bij de expansie van de onderneming 107 Samenvattende vraagstukken hoofdstukken Hoofdstuk 17 De interne periodieke winst- en vermogensbepaling 127 Hoofdstuk 19 Analyse van een gepubliceerde jaarrekening; kengetallen 149 Hoofdstuk 20 Incidentele vermogensbepaling 164 Hoofdstuk 22 Vormen van samenwerking: de holding company en de samensmelting 167

4

5 1 Hoofdstuk 3 De standaardkostprijsberekening; de kostensoorten 3.1 A. De drie mogelijkheden leveren de volgende uitkomsten: A B C materiaal 30,- 35,- 28,- manuren - 25,- - 20,- - 30,- machine-uren - 22,- - 20,- - 24,- 77,- 75,- 82,- Standaardkostprijs: 75, A. 4,8 kg = 6,25 kg B. 8 15,- 2 P= 140,-. Dus P = 5, C. 100 Materiaal: 4,5 kg = 5 kg à 5,- = 95 25,- 0 Opbrengst afval: 0,5 kg à 1,- = - 0,50 24,50 Overige kosten - 13,50 38,- 0 5 Uitval: 38,- = - 2, Standaardkostprijs 40, D A: = 18 kg netto; = 20 kg B: = 9 kg netto; = 10 kg A: 20 5,- 2 0,60 = 98,80 B: 10 5,- 1 0,60 = 49, a. Nettoverbruik is kg; 100 brutoverbruik dus: = kg. 80

6 HOOFDSTUK 3 DE STANDAARDKOSTPRIJSBEREKENING; DE KOSTENSOORTEN 2 Werkelijk afval Normale afval Verspilling kg kg kg. b ( 5,- 0,60) = , A. 1. Tarief per draaiuur: , , = 10,-. 2. Afschrijvingsschema: 1e jaar: , ,- = ,- 2e jaar: , ,- = ,- 3e jaar: , ,- = ,- 4e jaar: , ,- = ,- 5e jaar: , ,- = ,- 3.4 B. Mogelijkheid a: ,- Afschrijving Rente Compl. kosten Totaal % Jaar Jaar Jaar Mogelijkheid b: Afschrijving Rente Compl. kosten Totaal % Jaar Jaar Jaar De tweede mogelijkheid verdient de voorkeur, omdat totale jaarkosten en jaarproductie dan vrijwel hetzelfde verloop hebben. 3.4 C. 1. Ideaalcomplex. 2. Per jaar wordt per taxi afgeschreven: , ,- = 3.000,-. 5 Voor 5 taxi s: ,- = ,- per jaar. 3. Jaarlijkse afschrijving: taxi 5 jaar oud: 5% van ,- = 1.000,- taxi 4 jaar oud: 10% van ,- = ,- taxi 3 jaar oud: 15% van ,- = ,- taxi 2 jaar oud: 20% van ,- = ,- taxi 1 jaar oud: 25% van ,- = ,- Totaal ,-

7 HOOFDSTUK 3 DE STANDAARDKOSTPRIJSBEREKENING; DE KOSTENSOORTEN 3 4. Bij aanwezigheid van een ideaalcomplex is de keuze van de afschrijvingsmethode niet relevant. Alle afschrijvingsmethoden leveren hetzelfde jaarlijkse afschrijvingsbedrag op. 3.5 A. 1968: 8% van ,- = ,-; 2007: 12% van ,- = , B. Machines Gebouwen = : 2 = % = ,-. Dit is per product 0,500 Grondstof: 4 1 = 3 maanden; 3 per product 10,-; rente dus 10% 10,- = 12-0,250 Overige kosten: gemiddeld 2 maanden; 2 per product 8,- ; rente dus 10% 8,- = 12-0,133 Voorraadduur grondstof 3 maanden, evenals duur van het productieproces; rente dus ook - 0,250 Totale rentekosten per product l, D. 1. Materiaalkosten per ongekeurd product: ,8 kg = 1 kg à 45,- = 45,- Opbrengst afval: 0,2 kg à 10,- = - 2,- 2. Voorbeelden van complementaire machinekosten: energiekosten, reparatie- en onderhoudskosten, verzekeringskosten. 3. Berekening economische levensduur machine: Jaren Cumulatieve Cumulatieve Cumulatieve Cumulatieve Uurafschr.kosten compl. kosten machinekosten aantal uren tarief , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,- 43,- De economische levensduur is 3 jaar. Het bijbehorende uurtarief is 50,-. 4. De machinekosten per ongekeurd product zijn: 0,5 50,- = 25,-.

8 HOOFDSTUK 3 DE STANDAARDKOSTPRIJSBEREKENING; DE KOSTENSOORTEN 4 5. De kostprijs per ongekeurd product is: materiaalkosten 43,- machinekosten - 25,- overige kosten - 22,- 6. De kostprijs per goedgekeurd product ,- = 100,-. 90,- 3.5 E. Materiaalkosten: ,9 kg = 1 kg à 180,- = 180,- opbrengst afval: 0,1 kg à 60,- = - 6,- Arbeidskosten: ,- 30,- 1,25 = - 135,- Machinekosten: 2,5 60,- = - 150,- Grondrentekosten: 6% van (2/ , ,-) = , ,- per stuk 2000 = - 15,- Diensten van derden: factuurbedrag excl. btw: ,- 1,19 = , ,- per stuk: = ,- Overige kosten - 76,- Totale kosten per eenheid ongekeurd product 750,- Uitval Per 100 in bewerking genomen producten worden er 10 afgekeurd. Kosten: ,- = ,- Kosten herbewerking , ,- Kosten per goedgekeurd eindproduct: ,- 96 = 800, ,-

9 5 Hoofdstuk 4 Constante en variabele kosten 4.1 en 4.2: A , , = 4,-. 2. of ,- (2000 4,-) = ,- of ,- (2200 4,-) = , en 4.2: B , , = 5, De variabele kosten zijn progressief variabel. 4.1 en 4.2: C , , = 3, De variabele kosten zijn degressief variabel. 4.2 A. 1. Trapsgewijze of sprongsgewijze variabele kosten , , , , , = 50, , , , , , = 44, A. C 1. 6,- = C = , = 4000 eenheden per jaar , ,- = , B % van 90% van eenheden = eenheden , ,50 = 8, % van = 6750 eenheden % van = 2925 eenheden.

10 HOOFDSTUK 4 CONSTANTE EN VARIABELE KOSTEN C = ton. 2. Irrationele overcapaciteit: = ton. Rationele overcapaciteit: = ton. 3. De irrationele overcapaciteit levert per jaar een verlies op van , ,- = ,-. De rationele overcapaciteit leidt tot een hogere kostprijs dan zonder deze overcapaciteit het geval zou zijn. (Zie ook 4.) , , = 7,- + 3,-* = 10, ,- * Zonder rationele overcapaciteit zou dit zijn: = 2, ( ) 3,- = ,- positief. 4.3 D ,5% van = eenheden , ,50 = 13, ( ) 10,- = ,- verlies. 4. Het antwoord op vraag 2 verandert niet. 4.3 E. 1. Rationele capaciteit machine: normale productie: bij: rationele overcapaciteit a.g.v. seizoen: bij: rationele overcapaciteit a.g.v. benodigde reserve: 4 (10% van 4800) bij: rationele overcapaciteit a.g.v. verschil tussen benodigde en verkrijgbare capaciteit ,- 2. Standaardkostprijs per eenheid product: ,- = 32,-. 3. Rationele capaciteit wordt dan: normale productie bij: rationele overcapaciteit a.g.v. seizoen: stuks 7200 stuks stuks stuks stuks stuks 2400 stuks bij: rationele overcapaciteit a.g.v. benodigde reserve: 4 (10% van 3600) stuks bij: rationele overcapaciteit a.g.v. verschil tussen benodigde en verkrijgbare capaciteit 160 stuks ,- De standaardkostprijs wordt dan: ,- = 28, stuks

11 HOOFDSTUK 4 CONSTANTE EN VARIABELE KOSTEN F. 1. Rationele capaciteit machine A (op jaarbasis): normale productie stuks bij: rationele overcapaciteit a.g.v. benodigde reserve: 10% van stuks stuks bij: rationele overcapaciteit a.g.v. seizoensinvloed stuks bij: rationele overcapaciteit a.g.v. verschil tussen benodigde en verkrijgbare capaciteit stuks stuks Irrationele overcapaciteit: = stuks Rationele capaciteit machine B (op jaarbasis): normale productie stuks bij: rationele overcapaciteit a.g.v. benodigde reserve stuks bij: rationele overcapaciteit a.g.v. seizoensinvloed stuks bij: rationele overcapaciteit a.g.v. verschil tussen benodigde en verkrijgbare capaciteit stuks Irrationele overcapaciteit: nihil stuks 2. Standaardkostprijs per eenheid product: , , ,50 = 0, Bezettingsresultaat: ,19 = 7.600,- negatief.

12 8 Hoofdstuk 5 Directe en indirecte kosten 5.1 A. 1. Uitsluitend toepasbaar bij homogene massaproductie. 2. Alleen dan toepasbaar indien de producten A en B niet te veel verschillen. 3. Totaal direct materiaalverbruik: , ,- = ,- Totale indirecte kosten , ,- Opslagpercentage: 1% van ,- 1% = 225%. Kostprijzen: A B Direct materiaalverbruik 5,- 10,- Directe loonkosten - 7,- - 12,- Indirecte kosten: 225% van 5,- - 11,25 225% van 10,- - 22,50 23,25 44,50 4. Totale directe loonkosten: , ,- = ,- Totale indirecte kosten ,- Opslagpercentage: 1% van ,- 1% = 180%. Kostprijzen: A B Direct materiaalverbruik 5,- 10,- Directe loonkosten - 7,- - 12,- Indirecte kosten: 180% van 7,- - 12,60 180% van 12,- - 21,60 24,60 43,60 5. Totale directe kosten: , ,- = ,- Totale indirecte kosten , ,- Opslagpercentage: 1% van ,- 1% = 100%.

13 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 9 Kostprijzen: A B Direct materiaalverbruik 5,- 10,- Directe loonkosten - 7,- - 12,- Indirecte kosten: 100% van 12,- - 12,- 100% van 22,- - 22,- 24,- 44,- 5.2 A. Opslagpercentages: Indirecte materiaalkosten: ,- 1% van ,- 1% = 50%. Indirecte arbeidskosten: ,- 1% van ,- 1% = 80%. Overige indirecte kosten: ,- 1% van ,- 1% = 20%. Kostprijzen: A B Direct materiaalverbruik 5,- 10,- Directe arbeidskosten - 7,- - 12,- Indirecte kosten: 50% van 5,- - 2,50 50% van 10,- - 5,- 80% van 7,- - 5,60 80% van 12,- - 9,60 20,10 36,60 20% van 20,10-4,02 20% van 36,60-7,32 24,12 43, B. 1. Verfijnde of gedifferentieerde opslagmethode (differentiatie naar kostensoort). 2. Directe grondstofkosten ,- Directe arbeidskosten ,- Indirecte grondstofkosten ,- ( 5.000,- variabel; ,- constant) Indirecte arbeidskosten 9.000,- ( 5.000,- variabel; 4.000,- constant) Overige indirecte kosten ,- ( ,- variabel; ,- constant)

14 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN Directe arbeidskosten 150, ,- Opslag ,- 150,- - 9,- Directe grondstofkosten - 200, ,- Opslag ,- 200,- - 30,- Opslag voor overige indirecte kosten: , ,- ( 150, ,-) = - 28,- 417,- 5.2 C. 1. De toegepaste verbijzonderingsmethode is de primitieve opslagmethode of toeslagcalculatie ,- 2. Opslagpercentage indirecte kosten: ,- 100% = 45%. Kostprijs: directe materiaalkosten 750,- directe loonkosten ,- indirecte kosten: 45% van 1.200, ,- 3. Opslagpercentages: ,- samenhang met de directe materiaalkosten: ,- 100% = 15% ,- samenhang met de directe loonkosten: ,- 100% = 25% ,- samenhang met totale directe kosten: ,- 100% = 5% 2.490,- Kostprijs: directe materiaalkosten 750,- directe loonkosten ,- opslagen indirecte kosten: 15% van 0.750,- = 112,50 25% van 1.200,- = - 300,- 0 5% van 1.950,- = - 97,50 4. De directe materiaalkosten worden: 80% van ,- = ,- De directe loonkosten worden: 80% van ,- = , , ,- Indirecte kosten: samenhang met de directe materiaalkosten: 7.500,- (constant) + 80% van ,- = ,- samenhang met de directe loonkosten: ,- (constant) + 80% van ,- = ,- samenhang met de totale directe kosten: ,- (constant) + 80% van 7.500,- = ,-

15 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN ,- samenhang met de directe materiaalkosten: ,- 100% = 16,25% ,- samenhang met de directe loonkosten: ,- 100% = 28,75% ,- samenhang met de totale directe kosten: ,- 100% = 5,71% Kostprijs: directe materiaalkosten 750,- 0 directe loonkosten ,- 0 opslagen indirecte kosten: 16,25% van 0.750,- = 121,88 28,75% van 1.200,- = - 345,- 0 5,71% van 1.950,- = - 111, D. 1. Soorten productie waarbij de verbijzondering van indirecte kosten zich voordoet: stukproductie heterogene massaproductie serieproductie ,- 2. Opslagpercentage: ,- 100% = 50% - 578, ,23 3. Kostprijs order: materiaal: 20 20,- = 400,- arbeid: 10 80,- = - 800,- indirecte kosten: 50% van 400,- = - 200,- 4. a. Voorbeelden van indirecte materiaalkosten: magazijnkosten kosten voorraadadministratie. b. Voorbeelden indirecte arbeidskosten loonkosten fabrieksbazen kosten personeelsadministratie. 5. Opslagpercentages: ,- indirecte materiaalkosten: ,- 100% = 15% ,- indirecte arbeidskosten: ,- 100% = 20% ,- overige indirecte kosten: ,- 100% = 2% 1.400,-

16 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN Kostprijs order: materiaal 400,- arbeid - 800,- indirecte materiaalkosten: 15% van 400,- = - 60,- indirecte arbeidskosten: 20% van 800,- = - 160,- overige indirecte kosten: 2% van 1.200,- = - 24, ,- 5.2 E. 1. Bij stukproductie wordt rekening gehouden met de wensen van de individuele afnemer. Bij massaproductie niet. (Het onderscheid heeft dus geen betrekking op de geproduceerde kwantiteit.) 2. a. Voorbeeld directe en vaste kosten: de vaste kosten van een machine die speciaal in gebruik is voor de fabricage van één bepaald soort product. b. Voorbeeld indirecte en variabele kosten: de variabele kosten van een machine waarop meer producten worden voortgebracht. 3. Opslagpercentage indirecte kosten: ( ,- per jaar / ,- per jaar) 100% = 80%. 4. Kostprijs van deze order: directe materiaalkosten ,- directe arbeidskosten ,- indirecte kosten 80% van ,- = ,- kostprijs ,- 5. a. Voorbeeld indirecte materiaalkosten: inkoopkosten, kosten voorraadadministratie. b. Voorbeeld indirecte arbeidskosten: salariskosten toezichthoudend personeel, kosten personeelsafdeling, kantinekosten. 6. a. Opslagpercentage indirecte materiaalkosten: ( 3.000,- / ,-) 100% = 30%. b. Opslagpercentage indirecte arbeidskosten: ( 5.600,- / ,-) 100% = 40%. c. Opslagpercentage overige indirecte kosten: ( 2.880,- / ,-) 100% = 12%. 7. Uitsplitsing van de begroting van de indirecte kosten van ,- voor het komende jaar: a. materiaal: 30% van , ,- b. arbeid: 40% van , ,- c. overige kosten: 12% van , ,- 5.2 F. 1. Differentiatie van de opslag per afdeling heeft als voordelen: a. nauwkeuriger kostprijsberekening; b. betere mogelijkheden van indirecte-kostenbewaking. Het belang van a. volgt hieruit, dat de orders niet alle in dezelfde mate van de drie afdelingen gebruikmaken (zie P en Q) en de kostenopslag per afdeling sterk verschilt.

17 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN a. P Q Materiaalverbruik 2.000, ,- Direct loon , ,- Opslag 150% , ,- Kostprijs 9.500, ,- b. P Q Materiaalverbruik 2.000, ,- Direct loon afd. I , ,- Opslag 90% , ,- Direct loon afd. II - 500, ,- Opslag 160% - 800, ,- Direct loon afd. III - 500, ,- Opslag 200% , ,- Kostprijs 8.600, ,- 3. Toeval, want de 150% is als het ware een gewogen gemiddelde, terwijl er ongewogen ook juist 150 uitkomt. 4. a. Door meer kosten direct te verrekenen en/of door een verdere verfijning, te weten door een splitsing in elke kostenplaats van de indirecte kosten (en de opslag) naar kostensoort. b. Grotere nauwkeurigheid van de calculatie. c. Grotere bewerkelijkheid ervan. 5.2 G. 1. Opslag volgens methode A: 3.000, ,- = 2,- per euro directe arbeidskosten. De betrokken order vergt: materiaal afd. I 3 kg à 2,- = 6,- materiaal afd. II 2 kg à l,50 = - 3,- materiaal afd. III 1 kg à l,- = - 1,- 10,- arbeid afd. I 10 à 5,- = 50,- arbeid afd. II 20 à 2,- = - 40,- arbeid afd. III 30 à 2,- = - 60,- opslag 150,- 2,- = 300,- Kostprijs dus 460,-. 150,- methode B: opslag afd. I: opslag afd. II: 1.200, ,- 900,- 200,- = 1,- per euro direct materiaal. = 4,50 per direct manuur.

18 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 14 opslag afd. III: 900,- 600,- = 1,50 per euro directe arbeidskosten. Kostprijs van de betrokken order: directe kosten 160,- opslag afd. I: 6 1,- 0 = - 6,- opslag afd. II: 20 4,50 = - 90,- opslag afd. III: 60 1,50 = - 90,- 346,- 2. a./b. B is nauwkeuriger dan A maar bewerkelijker. 3. a. Een methode C zou kunnen zijn; ook de machinekosten direct verrekenen, of; per afdeling meer dan één opslagpercentage, door de indirecte kosten van elke afdeling te splitsen naar kostensoort. b. Methode C is nauwkeuriger dan B, maar nog bewerkelijker. 5.2 H. 1. a. Kostenopslag voor leveranties via opslagterrein: 8.000, , = 0,50 + l,25 = l,75. Idem voor leveranties via magazijn: voor cement: , = 2,50 + 3,- = 5,50; , = 7,50 + 3,- = 10,50. b. Opslag Inkoopkosten: 7.500, ,- 100% , ,- 100% = 0,30% + 0,30% = 0,60%. Opslag Verkoopkosten: , ,- 100% , ,- 100% = 1,50% + 2,00% = 3,50%. c. Transportkosten: , , = 0,15 + 0,20 = 0, , ,50 2. Inkoop ,- Opslag magazijn - 110,- (200, 5,50) Inkoopkosten - 60,- (0,60 100) Verkoopkosten - 420,- (3,50 120) Transportkosten - 140,- (400, 0,35) ,-

19 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN I. 1. Hoofdkostenplaats I: , , , = 510,-. Hoofdkostenplaats II: , , , = 742, Kostprijzen: A B Direct materiaalverbruik 5,- 10,- Directe arbeidskosten - 7,- - 12,- Indirecte kosten: I: 1,5 510, ,750 0, ,- - 5,10 0,2 II: 742,50-2, , ,50-14,85 27,225 41, J. 1. Indirecte kosten per eenheid product: , = 50,- Kosten per eenheid product SK 33 SK 77 Direct materiaal 30,- 45,- Directe arbeid - 24,- - 60,- Indirecte kosten - 50,- - 50,- 104,- 155,- 2. Tarief per eenheid van kostenveroorzaker: Machine-instellingen: ,- : 500 = 800,- Inkooporders plaatsen: ,- : 300 = 2.000,- Machine-uren: ,- : 8000 = 62,50 Inspectie en transport: ,- : 500 = 1.000,-

20 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 16 Indirecte kosten: SK33 SK 77 Machine-instellingen: ,- = , ,- = ,- Inkooporders plaatsen: ,- = , ,- = ,- Machine-uren: ,50 = , ,50 = ,- Inspectie en transport: ,- = , ,- = ,- Indirecte kosten per eenheid product: SK33: ,- : = 32,20 SK77: : = 79,67 Kosten per eenheid product: , ,- SK 33 SK 77 Direct materiaal 30,- 45,- Directe arbeid - 24,- - 60,- Indirecte kosten - 32,20-79,67 86,20 184,67 3. Bij b. (ABC) wordt in tegenstelling tot a. rekening gehouden met de mate waarin de producten gebruikmaken van de activiteiten die de indirecte kosten veroorzaken. 5.2 K. 1. Fase 1: 5000 P1: ,- = , P2: ,- = , Fase 2: ,- Tarief P1: 5000 = 10, ,- Tarief P2: = 15,- Toerekening aan product X: P1: 2 10,- = 20,- P2: 1 15,- = - 15,- 35,-

21 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 17 Toerekening aan product Y: P1: 1 10,- = 10,- P2: 3 15,- = - 45,- 55,- Kosten per eenheid product: X Y Direct materiaal 60,- 50,- Directe arbeid - 75,- - 60,- Indirecte kosten - 35,- - 55,- 170,- 165,- 2. Tarieven per eenheid van kostenveroorzaker: materiaalbewerkingen: : 1000 = 30,- machine-instellingen: : 200 = 500,- kwaliteitscontroles: : 4000 = 12,50 transport: ,- : 200 = 100,- Indirecte kosten: X Y Materiaalbewegingen: ,- = 6.000, ,- = ,- Machine-instellingen: ,- = , ,- = ,- Kwaliteitscontroles: ,50 = , ,50 = ,- Transport: ,- = , ,- = ,- Per eenheid product: X: ,- : 1000 = 48,50 Y: ,- : 3000 = 50,50 Kostprijs per eenheid product: , ,- X Y Direct materiaal 60,- 50,- Directe arbeid - 75,- - 60,- Indirecte kosten - 48,50-50,50 183,50 160,50

22 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN A. Totale kosten: ,- = , ,- Kostprijs zonder initiële overcapaciteit: = 15, ,- Kostprijs met initiële overcapaciteit: = 16,67. Initiële kosten per aansluiting dus: 1, B. Benodigde productietijd: (200000* 90000**) 4 maanden ( ) = 26 maanden. * brutoproductie eerste vier maanden ** uitval idem Productiekosten: ,25 = ,- Commerciële initiële kosten: , ,- Kostprijs incl. initiële kosten dus: = 5, ,- 5.3 C. 1. Extra uitval gedurende de aanloopperiode: 30% + 20% +10% = 60% van kg = 6000 kg à 20,- = ,- overige initiële kosten ,- 2. Toeslag initiële kosten: , ,- = = 1, Kostprijs inclusief initiële kosten dus: 20,- + 1,50 = 21, D. 1. Totale initiële kosten: , ,- : 1,75 = Na 10 jaar is deze productie bereikt ,- 2. a. Begroot: , ,- = ,- Werkelijk: , ,- = ,- Verschil ,- b. Werkelijke productie jaar II = Begrote productie jaar II =

23 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 19 Nadelig dekkingsverschil ,75 = 2.625,- Werkelijke productie jaar III = Begrote productie jaar III = Voordelig dekkingsverschil ,75 = 1.750, E. 1. Materiaal 3,- 0 Overige var. kosten - 4,- 0 (nl ,- : ) Constante kosten - 2,50 (nl ,- : ) % uitval, dus de kostprijs is 9,50 = 10, , stuks bruto moeten opleveren 9500 stuks netto; ze leveren op 8500 stuks netto; Verschil goedgekeurd product, d.i ,- = , = stuks netto. 0, stuks Deze nettoproductie correspondeert met een brutoproductie van stuks, want: 1e bruto levert op 8500 netto 2e bruto levert op 9500 netto 3e bruto levert op 9500 netto, etc. 5.3 F. Gemeenschappelijke kosten ,- bij: specifieke kosten A: , , ,- af: netto-opbrengst B: 8000 ( 15,- 5,-) , ,- Minimale verkoopprijs A: = 26, ,- De verkoopprijs ad 25,- is dus niet toereikend. 5.3 G. Stel de minimale verkoop- en productieomvang van A = V. Gemeenschappelijke kosten ,- bij: specifieke kosten A: V 5,- = 5V ,- + 5V bij: specifieke kosten C: ,- = , ,- + 5V af: netto-opbrengst B: 6000 ( 6,- 2,-) = , ,- + 5V

24 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 20 Opbrengst A: V 10,-. Dus 10V = ,- + 5V V = H. Stel de gemeenschappelijke kosten = G. Gemeenschappelijke kosten G bij: specifieke kosten A: ,- = ,- G ,- af: netto-opbrengst B: 4000 ( 15,- 8,-) = ,- G ,- af: netto-opbrengst C: 3000 ( 12,- 7,-) = ,- G ,- Dus = 21,70 G ,- G = , I. 1. Gemeenschappelijke kosten 6.000,- Specifieke kosten A ,- Specifieke kosten B - 100, ,- Opbrengst B - 800, A B kosten: Gemeenschappelijke kosten 6.000,- Specifieke kosten A ,- Specifieke kosten B - 100, ,- : 1000 = 7, ,- En 1050 A B: Gemeenschappelijke kosten 6.200,- Specifieke kosten A ,- Specifieke kosten B - 90, ,- En 950 A B: Gemeenschappelijke kosten 5.900,- Specifieke kosten A ,- Specifieke kosten B - 110, ,- 1e mogelijkheid: Opbrengst A 8.000,- + Opbrengst B 800,- = 8.800,-; 8.800, ,- = 700,- winst.

25 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 21 2e mogelijkheid: Opbrengst A 8.400,- + Opbrengst B 720,- = 9.120,-; 9.120, ,- = 730,- winst. 3e mogelijkheid: Opbrengst A 7.600,- + Opbrengst B 880,- = 8.480,-; 8.480, ,- = 570,- winst. De tweede mogelijkheid is dus het aantrekkelijkst. 5.3 J , = 5, ,- 2. A: = 5, ,- B: = 5, ,- C: = 5, K. 1. De rationele jaarcapaciteit bedraagt = eindproducten. 2. De irrationele overcapaciteit is per jaar: = eindproducten ,- 3. De standaardkostprijs is: ,50 = 11,- 4. De rationele capaciteit wordt: = eindproducten per jaar ,- De standaardkostprijs wordt nu: ,50 = 11,50. De variabele kosten moeten dus afnemen met 0,50 per eindproduct. 5.3 L. 1. 1e maand: 100 benodigde ongekeurde productie: = 2000 extra-uitval: 1000 (10% van 2000) = e maand: 100 benodigde ongekeurde productie: = 2000 extra-uitval: = e maand: 100 benodigde ongekeurde productie: = 2000 extra-uitval: = e maand: 100 benodigde ongekeurde productie: = 2000 extra-uitval: = 200.

26 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN 22 5e maand: 100 benodigde ongekeurde productie: = 2000 extra-uitval: = 100. Totale extra-uitval: 2100 Technische initiële kosten: ,- = , e maand: productie: 2000 aantal arbeidsuren: /2 = 1000 arbeidstempo: 40% van normaal 100 benodigd aantal uren: = 2500 extra aantal uren: = e maand: productie: 2000 aantal arbeidsuren: /2 = 1000 arbeidstempo: 50% van normaal 100 benodigd aantal uren: = 2000 extra aantal uren: = e maand: productie: 2000 aantal arbeidsuren: /2 = 1000 arbeidstempo: 80% van normaal 100 benodigd aantal uren: = 1250 extra aantal uren: = 250. Totaal aantal extra uren: 2750 Technische initiële kosten: ,- = ,-. 3. Totale goedgekeurde productie in 24 maanden: 6900 (5 maanden) + ( ) = Totale initiële kosten dus: ( 58,- 50,-) = ,-. Totale commerciële initiële kosten: ,- ( , ,-) = , M. 1. Soorten kosten die kunnen behoren tot de overige kosten zijn: kosten van de grond kosten van duurzame productiemiddelen kosten van diensten van derden kosten door belastingen enz.

27 HOOFDSTUK 5 DIRECTE EN INDIRECTE KOSTEN Kostprijs per ongekeurd eindproduct: 100 grondstofkosten : 85 1,7 = 2 kg; 2 kg à 5,50 = 11,- 0 af : netto-opbrengst afval 0,3 kg à 2,50 = - 0,75 10,25 arbeidskosten - 4,20 overige kosten - 0,80 3. Kostprijs per goedgekeurd eindproduct. Voor 100 in bewerking genomen producten geldt dan: 15,25 = 18,- per product. 5.3 N. 1. Gemeenschappelijke kosten ontstaan door een gemeenschappelijk productieproces, d.i. een productieproces waarbij technisch onvermijdbaar meer soorten product worden geproduceerd. Samengevoegde kosten ontstaan indien om economische redenen (b.v. verbetering capaciteitsbenutting) productieprocessen worden samengevoegd. 2. Berekening verkoopprijs per eenheid B , ,75 90 stuks Gemeenschappelijke kosten ,- Specifieke kosten H: ,50 = ,- Specifieke kosten B: ,- = ,- Kosten verwerking afval , ,- Opbrengst H: ,- = , Verkoopprijs per eenheid B: 5000 = 13, ,-

28 24 Hoofdstuk 6 De betekenis van de standaardkostprijs voor de verschillende doeleinden van de kostenberekening 6.2 A. 1. Efficiencyverschillen: materiaal : 0,5 kg à 7,40 = 3,70 positief arbeid : 0,2 uur à 27,50 = - 5,50 positief 9,20 positief 2. Prijsverschillen: materiaal : 7,5 ( 7,70 7,40) = 2,25 negatief arbeid : 1,8 ( 26,- 27,50) = - 2,70 positief 0,45 positief 6.2 B. 1. Efficiencyverschillen: materiaal : 0,5 kg à 7,70 = 3,85 positief arbeid : 0,2 uur à 26,- = - 5,20 positief 9,05 positief 2. Prijsverschillen: materiaal : 8 ( 7,70 7,40) = 2,40 negatief arbeid : 2 ( 26,- 27,50) = - 3,- positief 6.2 C ,- = , , ,- = 1.470,- negatief. 3. a. Efficiencyresultaat: materiaal ( ) kg = 50 kg à 1,50 = 0,60 positief 0.075,- positief 1 constante kosten ( ) uur = 100 uur à 24,- = ,- negatief ,- negatief

29 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING 25 b. Prijsresultaat: materiaal: 7550 ( 1,40 1,50) = 0.755,- positief ov. var. kosten: 3.900, ,- = ,- negatief constante kosten: , ,- = ,- negatief 0.345,- negatief c. Bezettingsresultaat: 50 24,- = 1.200,- positief 6.2 D. Maandoverzicht productieafdeling Materiaal Budget werkelijk verbruik budgetprijs = , , , ,- Nadelig verschil 2.325,- Constante kosten werkelijk verbruik budgetprijs = , , , ,- 6.2 E. 1. Materiaal: 2,5 3,- = 7,50 Direct loon: 0,5 20,- = - 10, ,- Constante productiekosten: 500 = - 24,- Variabele verkoopkosten - 5, ,- Constante verkoopkosten: = - 12, , ,50 = , Materiaal 3.965,- Direct loon ,- Constante productiekosten ,- Variabele verkoopkosten ,25 Constante verkoopkosten , , ,25 = 6.853, ,25 5. a. 475 ( 75,- 58,50) = 7.837,50 positief b , ,50 = - 983,75 negatief 6.853,75 positief

30 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING a. Materiaal: 32,5 3,- = 97,50 negatief Direct loon: 17,5 20,- = - 350,- positief 252,50 positief b. Materiaal: 1220 ( 3,25 3,-) 305,- negatief Direct loon: 220 ( 22,50 20,-) = - 550,- negatief Const. prod. kosten: , ,- = - 500,- positief Var. verkoopkosten: 475 ( 5,- 4,75) = - 118,75 positief Const. verkoopkosten: 6.100, ,- = - 100,- negatief 336,25 negatief c. 25 ( 24,- + 12,-) = 900,- negatief 6.2 F. 1. De prestaties zijn meetbaar. 2. Grondstof: 200 5,- = 1.000,- Arbeid: 80 25,- = , ,- Overige kosten : = - 400, ,- per 100 kg product 3. Omzet ,- Kosten , , , ,- Nettowinst ,- 4. a ( 5.000, ,-) = ,- positief b. Budget: ,- = ,- Werkelijke kosten , ,- nadelig 5. Efficiencyverschillen: grondstof: ,- = ,- negatief arbeid: ,- = ,- negatief ,- negatief Prijsverschillen: grondstof: , ,- = ,- negatief Ov. kosten: , ,- = ,- negatief ,- negatief

31 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING 27 Bezettingsverschil: ,- = ,- positief 6.2 G. 1. Januari efficiencyverschil van 100 uurtaken, d.i ,- nadelig; Februari bezettingsverschil 100 uur, d.i ,- nadelig; efficiencyverschil 80 taken = 960,- nadelig; Maart bezettingsverschil 1.200,- nadelig; efficiencyverschil 480,- voordelig; April bezettingsverschil 600,- voordelig; efficiencyverschil 840,- voordelig. 2. a. Geen bezettingsverschillen en geen efficiencyverschillen. b. Als 1., dus bezettingsverschillen en efficiencyverschillen, maar alle bedragen 1 1 /2 nemen. c. Alleen de onder b. genoemde efficiencyverschillen. 6.2 H , , = 20,- + 12,50 = 32, uur à 32,50 = 97, ,50 = ,-. 4. Variabel budget ,- Werkelijke kosten: variabel 8.700,- constant , ,- Verschil 225,- nadelig 5. a. Bezettingsverschil: ( ) uren à 20,- = 1.600,- voordelig. b. Efficiencyverschil: tempoverschil: (210 3) 680 = 50 uren à 32,50 = 1.625,- nadelig overige eff. verschil: var. kosten: (680 12,50) 8.700,- = - 200,- nadelig Totaal 1.825,- nadelig

32 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING I. 1. a. Directe grondstoffen 90,- 100 b. Direct loon 40 18,- = ,- c. Indirecte kosten 100 variabel: 40 1,20 = 96 50, ,- 100 constant: = 96-37,50 2. a. Totaal ingecalculeerd direct loon: ,50 927,50 750,- = ,- Totaal werkelijk direct loon ,- Nadelig verschil 1.990,- b. I. Tempoverschil: voor 6300 producten is toegestaan = 2520 uur. Werkelijk aantal Tempoverschil 2540 uur 20 uur à 18,- = 360,- nadelig. II. Uitvalverschil: bij een goedgekeurde productie van 6000 stuks behoort een brutoproductie van 6000 = 6250 stuks. Extra-uitval dus 50 stuks van de brutoproductie. Hierin is begrepen: ,- = 360,- direct loon. 100 Uitvalverschil dus 360,- nadelig. Andere berekening: % = 6048 stuks. Extra-uitval dus 48 stuks goedgekeurd product, 750,- d.i. 48 = 360, III. Loonniveauverschil: , ,- = 1.270,- nadelig. Saldo 1.990,- nadelig. 3. Voor verschil I en verschil II

33 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING J. 1. Standaardbasisloon per uur 25,60 normale premie 25% - 6,40 Voor 100 kg product A zijn nodig 1,25 40 = 50 manuren à 32,- = 1.600,-. 32,- 2. Standaardkosten product A ( 6, ,-) = ,- Werkelijk direct grondstofverbruik kg à 6,- = ,- opbrengst B kg à 5,- = , ,- Betaald direct loon , ,- Voordelig fabricageresultaat ,- 3. a. Standaard direct grondstoffenverbruik product A ,50 = ,- Werkelijk direct grondstoffenverbruik ,- Nadelig verschil 7.000,- b. Standaard direct loon product A ,- = ,- Doorberekend direct loon ,- = ,- Voordelig verschil ,- c. Doorberekend direct loon ,- Betaald direct loon ,- Voordelig verschil ,- 4. a. Toegestaan voor de verwerking van kg grondstoffen 0, = manuren. Het nadelig verschil is dus = 250 manuren à 32,- = 8.000,-. b. Volgens de standaardcalculatie worden uit kg grondstoffen verkregen: 100/ = kg product A. Het voordelige verschil is dus = 2000 kg product A. Bespaard zijn dus = 1000 manuren à 32,- = ,-.

34 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING K ,50 = 100,- grondstof 8 20,- = - 160,- arbeid , = - 75,- constante kosten , = - 12,- md. var. kosten 347,-./. afval 20 0,03 = - 0,60 Standaardkostprijs 346,40 per 100 kg product. 2. Grondstof: toegestaan werkelijk kg kg eff. verschil kg à 0,50 = ,- nadelig prijsverschil , ,- = ,- voordelig Arbeid: toegestaan werkelijk uur uur eff. verschil uur à 20,- = ,- nadelig prijsverschil , ,- = ,- nadelig Const. kosten: 75,- bezettingsverschil = ,- nadelig Ind. var. kosten: , ,- = ,- nadelig Opbrengst afval: 3.000, ,- = - 500,- voordelig Totaal ,- nadelig Dit is het fabricageresultaat (saldo productieafdeling). 3. Totale werkelijke kosten ,- Afval ,- Totale standaardkosten ,- 346,40 = ,- Fabricageresultaat ,- nadelig

35 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING a. t/m d. Totale opbrengst van de productie ,- Totale standaardkosten ,- Verkoopresultaat ,- voordelig Fabricageresultaat ,- nadelig Nettowinst ,- 6.2 L. 1. Constante kosten* Variabele kosten * Tarief Dekking Werk. Verschil Tarief Dekking Werk. Verschil kosten kosten Opslagterrein 3200 ton 0, v w Magazijn cement 1000 ton 2, , } v Id. overige artikelen 20 ton 7, , } v Inkoop ,- 0,3% v 0,3% v Verkoop ,- 1,5% v 2% v Vervoer ton/km 0, v 0, v Totaal v v * Tenzij anders vermeld, in euro s. 2. Totale opbrengst ,- Inkoopwaarde ,- Werk. kosten , ,- Totale nettowinst 8.300,- Verkoopresultaat: , , , ,- = ,-. Prijsresultaat op const. kosten: totaal begroot ,- : 4 = ,- werkelijke const. kosten ,- prijsverschil 165,- nadelig Totaal bezettingsresultaat: ,- 165,- = ,- nadelig. Totaal prijs- en efficiencyverschil op variabele kosten: 100,- nadelig. Samenvatting: ,- 165, ,- 100,- = 8.300,-. Opmerking: daar de werkelijke inkoop hoger is dan de inkoopwaarde van de omzet, zou een deel van de inkoopkosten kunnen worden overgebracht naar het volgende kwartaal. Eenvoudigheidshalve is dit in deze uitwerking niet gebeurd.

36 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING M. 1. Gegeven de productie van 500 stuks X is het benodigde aantal machine-uren en manuren bij elk van de twee methoden als volgt: Machine-uren Benodigd aantal Manuren Benodigd aantal machines werknemers A = ,2 = B = ,75 = Kosten: A machinekosten (vast): , ,- machinekosten (variabel): , ,- manuurkosten (vast): , ,- manuurkosten (variabel): 600 5, ,- materiaal: , , ,- B machinekosten (vast): , ,- machinekosten (variabel): , ,- manuurkosten (vast): , ,- manuurkosten (variabel): 375 5, ,- materiaal: , ,- Methode A leidt derhalve tot de laagste kosten. 2. De toegestane kosten bedragen per eenheid X: ,- 500 = 202, ,- De toegestane kosten bedragen voor 480 eenheden X: ,50 = ,-. De werkelijke kosten bedragen ,- ( , , , , ,-). Het negatieve verschil bedraagt: , ,- = 5.995,-. 3. Analyse van het negatieve verschil ad 5.995,-: efficiencyresultaat machinekosten (variabel): ( ) 10,- = V 200,- manuurkosten (variabel): ( ) 5,- = W - 30,- materiaal: ( ) 2,50 = V - 200,- prijsresultaat machinekosten (vast): , ,- = V 400,- machinekosten (var.): 2900 ( 11,- 10,-) = V ,- manuurkosten (vast): , ,- = V - 200,- manuurkosten (var.): 570 ( 5,50 5,-) = V - 285,- materiaal: 4400 ( 2,40 2,50) = W - 440,- V 370,- V ,-

37 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING 33 bezettingsresultaat ,- machinekosten: ( ) 500 = V 1.800, ,- manuurkosten: ( ) 500 = V - 480,- V ,- V 5.995,- 6.2 N. a. Efficiencyresultaat van elk van de productiefactoren: materiaalverbruik toegestaan: = kg werkelijk verbruik kg te veel verbruikt kg à 0,75 = 750,- V direct loon toegestaan: / 2 = werkelijk verbruik 3750 uren 3800 uren te veel verbruikt 50 uren à 33,- = ,- V indirecte fabricagekosten 7500 toegestaan 4 = 1875 uren werkelijk verbruik 1900 uren te veel verbruikt 25 uren à 50,- = ,- V Totaal 3.650,- V b. Prijsresultaat van elk van de productiefactoren: materiaalverbruik ( 0,80 0,75) = 3.800,- V direct loon 3800 ( 32,- 33,-) = ,- W indirecte fabricagekosten vaste kosten: , ,- = ,- V Totaal 2.000,- V c. Bezettingsresultaat: ( ) 30,- = 3.000,- V d. Afvalresultaat: toegestaan: 20% van kg = werkelijke afval kg kg Meer 800 kg à 0,25 = 200,- W

38 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING 34 e. Uitvalresultaat: toegestaan: 10% van 7500 stuks = werkelijke uitval 750 stuks 800 stuks Meer 50 stuks à 40,- = 2.000,- V 6.2 O. 1. a. Normale productie (ongekeurde producten) per jaar in afdeling Y: eenheden = eenheden. b. Normale productie (ongekeurde halffabrikaten) per jaar in afdeling X: eenheden = eenheden. 2. a. Kostprijs per goedgekeurd halffabrikaat: 100 materiaal: 85 1,7 kg = 2 kg à 5,- = 10,- 0 opbrengst afval: 0,3 kg à 2,- = - 0,60 fabricagekosten: ,- constant: = 3,- 0 9,40 variabel - 3,60-6, ,- 0 uitval: 80 16,- = - 4,- 0 20,- 0 b. Kostprijs per goedgekeurd eindproduct: kostprijs van één eenheid halffabrikaat 20,- 0 fabricagekosten: ,- constant: = 4,50 variabel: - 4,- 0-8, ,50 uitval: 95 28,50 = - 1,50 verkoopkosten: ,- constant: = 1,- 0 variabel - 2,- 0 30,- 0-3,- 0 33,- 0

39 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING Voorcalculatorisch bezettingsresultaat verkoopafdeling: ( ) 1,- = ,- negatief. 4. a. Benodigde productie afdeling Y: afzet eenheden voorraadverkleining eenheden te fabriceren (goedgekeurd) eenheden 100 te fabriceren (ongekeurd) = eenheden b. Voorcalculatorisch bezettingsresultaat afdeling Y: ( ) 4,50 = ,- negatief. 5. a. Benodigde productie afdeling X: te leveren aan afdeling Y eenheden voorraadvergroting eenheden te fabriceren (goedgekeurd) eenheden 100 te fabriceren (ongekeurd) = eenheden b. Voorcalculatorisch bezettingsresultaat afdeling X: ( ) 3,- = ,- negatief. 6.2 P. 1. a. ( ) 5,- = 2500,- positief. b. ( / 2 ) 30,- = 1500,- negatief. 2. a ( 5,25 5,-) = 4.125,- negatief. b. Totaal betaald direct loon: , ,- = , , ,- = ,-; ,- uurloon: 4300 = 32,50. c ( 32,50 30,-) = ,- negatief. d , ,- = ,- negatief. 3. ( ) 30,- = ,- positief. 6.2 Q. 1. Variabel budget: ,- = ,-. 2. Budgetresultaat: , ,- = ,- negatief. 3. a. Efficiencyresultaten: direct materiaal: ( ) 10,- = 4.000,- winst directe arbeid: ( ) 30,- = ,- winst machine-uren: ( ) 50,- = ,- verlies 3.000,- verlies b. Prijsresultaten: direct materiaal: , ,- = 7.500,- verlies directe arbeid: , ,- = ,- verlies variabele machinekosten: , ,- = ,- winst vaste machinekosten: ,5 30, ,- = ,- verlies 300,- verlies

40 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING 36 c. Bezettingsresultaat: ( ) 30,- = 9.000,- verlies 6.3 A , ,- = 23,-. 2. Verkoopopbrengst: ,- = ,- Bij: eindvoorraad: ,- = , ,- Af: kosten: , ,- = ,- Nettowinst ,- positief 3. Verkoopresultaat: 1800 ( 35,- 23,-) = ,- positief Bezettingsresultaat: ,- = ,- positief ,- positief 4. Verkoopopbrengst: ,- = ,- Af: var. kosten: ,- = ,- Brutowinst ,- Af: constante kosten ,- Nettowinst ,- 5. Positieve voorraadmutatie: 400 stuks ,- = 5.200,- = verschil tussen de uitkomst van (2) en die van (4). 6.3 B. 1. Transactieresultaat: 2100 ( 35,- 23,-) = ,- positief Bezettingsresultaat: ,- = ,- negatief Nettowinst ,- positief 2. Verkoopopbrengst: ,- = ,- Af: var. kosten: ,- = ,- Brutowinst ,- Af: constante kosten ,- Nettowinst ,- 3. Negatieve voorraadmutatie: 200 stuks ,- = 2.600,- = verschil tussen de antwoorden (1) en (2). 6.3 C. 1. Verkoop ,- = ,- Af: var. kosten ( 5,- + 2,-) = ,- Brutowinst ,- Const. kosten , ,- = ,- Nettowinst ,-

41 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING a./b. Integrale fabricagekostprijs: ,- 5, = 13,-. Integrale kostprijs van het verkochte product: ,- 13,- + 2, = 18,-. Bezettingsresultaat fabricageafdeling: ( ) 8,- = 8.000,- negatief Bezettingsresultaat verkoopafdeling: ( ) 3,- = ,- positief Verkoopresultaat: ( 20,- 18,-) = ,- positief Nettowinst ,- 3. Voorraadafneming 2000 stuks. Hierin begrepen constante fabricagekosten: ,- = ,-. Winstverschil: , ,- is eveneens , D. 1. Berekende manuren product A = Berekende manuren product B = Normaal aantal manuren Overbezetting in manuren ,- Constante kosten per manuur 2 = 15,-. Verkoopresultaat: A ,- = ,- B ,- = , ,- Overbezettingswinst ,- = ,- Geraamde nettowinst ,- 2. Brutowinst: A ( 125,- 70,-) = ,- B 9500 ( 350,- 200,-) = , ,- Constante kosten ,- = ,- Geraamde nettowinst ,- 3. Zowel de productie van A als die van B is groter dan de verkochte hoeveelheid, waardoor de integralecalculatiemethode een hogere winst geeft: A: ( ) 30,- = ,- B: ( ) 90,- = ,- Dit is gelijk aan , , ,- 4. a. Meer winst ,- = ,- b. Meer winst 1000 ( 125,- 70,-) = ,-

42 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING a. Meer winst ,- = ,- Extra dekking constante kosten: ,- = ,- Meer winst ,- b. Meer winst 1000 ( 125,- 70,-) = ,- 6.3 E. 1. Stel de verwachte werkelijke verkoopomvang = V V ( 35,- 10,-) ,- = , ,- V = 1700 stuks ( 35,- 23,-) bezettingsresultaat = ,-. Bezettingsresultaat = 1.300, ,- Verwachte werkelijke productie = = 1900 stuks. 6.3 F. 1. Verkoopresultaat: ( 22,50 15,-) = ,- positief Bezettingsresultaat productie: ,- = ,- negatief Bezettingsresultaat verkoop: ,- = ,- positief ,- negatief Nettowinst ,- positief 2. Verkoopopbrengst: ,50 = ,- Af: variabele kosten: ,- = , ,- Af: constante kosten ,- Nettowinst ,- 3. Negatieve voorraadmutatie: stuks ,- = ,- verschil tussen de nettowinsten. 4. Het antwoord op vraag 3 verandert niet, want de negatieve voorraadmutatie blijft stuks. 6.3 G. 1. a. Bezettingsverlies productieafdeling 9.000,-. Onderbezetting = 2000 eenheden ,- Constante kosten = 4,50 per eenheid Totale constante productiekosten: ,50 = ,- per jaar. b. Bezettingsverlies verkoopafdeling 2.000,-. Onderbezetting = 1000 eenheden ,- Const. verkoopkosten: = 2,- per eenheid Totale constante verkoopkosten: ,- = ,- per jaar.

43 HOOFDSTUK 6 DE BETEKENIS VAN DE STANDAARDKOSTPRIJS VOOR DE VERSCHILLENDE DOELEINDEN VAN DE KOSTENBEREKENING Totale integrale kosten voor 9000 producten = , ,- Per eenheid: = 13, De constante productie- en verkoopkosten zijn tezamen 6,50 per eenheid. De variabele kosten zijn dus 7,- per eenheid. 3. Winst volgens Direct Costing : verkoopopbrengst: ,- = ,- af: variabele productie- en verkoopkosten ,- = , ,- af: constante productie- en verkoopkosten ,- winst ,- 4. Negatieve voorraadmutatie: 1000 eenheden. Constante productiekosten: ,50 = 4.500,-. Dit is gelijk aan het verschil tussen de winst van ,- en die van , H. 1. De break-evenafzet in 2007 bedraagt: ,- 1 stuk P = stuks P De break-evenomzet in 2007 bedraagt ,- = ,-. Stel de gevraagde werkelijke omzet in 2007 bedraagt X. Er geldt dan: werkelijke omzet break-evenomzet werkelijke omzet 100% = veiligheidsmarge X ,- X 100% = 50%. Hieruit volgt: X = ,-. De werkelijke afzet in 2007 bedraagt dus: ,- 12 = stuks P. 2. Het in 2007 gerealiseerde bedrag aan nettowinst bedraagt: omzet ,- variabele kosten: ,- = , ,- vaste kosten , ,-

Bedrijfseconomie. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN. Tweede druk

Bedrijfseconomie. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN. Tweede druk Bedrijfseconomie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Tweede druk Bedrijfseconomie Uitwerkingen Bedrijfseconomie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Elementaire bedrijfseconomie Werkboek

Elementaire bedrijfseconomie Werkboek Elementaire bedrijfseconomie Werkboek R. Slot G.H. Minnaar Elementaire Bedrijfseconomie Werkboek Elementaire Bedrijfseconomie Werkboek Prof. dr. R. Slot Drs. G.H. Minnaar Zevende druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

7 Directe en indirecte kosten

7 Directe en indirecte kosten 7 Directe en indirecte kosten hoofdstuk 7.1 C 7.2 B 7.3 C 7.4 A 7.5 B 7.6 D 800 / 7.0 = 0,101 7.7 B 1.350 13,5 40 = 810 Opslag: 60 / 40 = 1,5 (150%) 7.8 A 2 35 + 10 15 + 0,50 2 35 = 255 7.9 B 12 + 10 +

Nadere informatie

PDB. Antwoordenboek. berekeningen. Financiële administratie & Kostprijscalculatie

PDB. Antwoordenboek. berekeningen. Financiële administratie & Kostprijscalculatie PDB Financiële administratie & Kostprijscalculatie berekeningen PDB Financiële administratie & Kostprijscalculatie berekeningen drs. H.H. Hamers drs. W.J.M. de Reuver Dit antwoordenboek behoort bij het

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie MBA

Bedrijfsadministratie MBA Bedrijfsadministratie MBA Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Tweede druk Bedrijfsadministratie MBA Uitwerkingen Bedrijfsadministratie MBA Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede

Nadere informatie

www.jooplengkeek.nl Kostensoorten

www.jooplengkeek.nl Kostensoorten www.jooplengkeek.nl Kostensoorten Grondstoffen Arbeid Overige variabele kosten Duurzame productiemiddelen Grond Diensten van derden Belastingen Financiering 1 Kostensoorten Financiering Financieringskosten

Nadere informatie

Direct costing en break even analyse

Direct costing en break even analyse 6 hoofdstuk Direct costing en breakevenanalyse 6.1 D 6.2 B 6.3 A 6.4 D 6.5 D 6.6 C 6.7 B 6.8 A 6.9 C 6.10 B 6.11 B 1.440.000 / 4.800 = 300 6.12 A 4.800 700 1.440.000 1.000.000 = 920.000 6.13 C 1.000.000

Nadere informatie

Cursus Bedrijfseconomie 2

Cursus Bedrijfseconomie 2 Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20 1 Programma Kostenverbijzondering (Hfdst. 8) Verdeling indirecte kosten Vijf methoden (ABC volgende week) Opgaven deel 8.2 t/m 8.10 2 1 Kostenverbijzondering de primitieve

Nadere informatie

Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming

Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming De kostensoorten van een industriële onderneming zijn: grondstofkosten, arbeidskosten, overige variabele kosten, kosten van duurzame productiemiddelen,

Nadere informatie

Bedrijfseconomische aspecten van de industriële onderneming

Bedrijfseconomische aspecten van de industriële onderneming Bedrijfseconomische aspecten van de industriële onderneming Bedrijfseconomische aspecten van de industriële onderneming P. H. C. Hintzen Brinkman Uitgeverij Amsterdam 2011 Omslagontwerp: Proforma Barcelona

Nadere informatie

b. Materiaal Loonkosten Opslag indirecte kosten: 125%

b. Materiaal Loonkosten Opslag indirecte kosten: 125% Opgave 8.1 a. Indirecte kosten afhankelijk van de materiaalkosten: 500.000 100% = 125% 400.000 Opslag indirecte kosten: 125% 4.000 5.000 + 15.100 Opgave 8.2 a. Indirecte kosten afhankelijk van de directe

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Zevende druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Zevende druk Noordhoff

Nadere informatie

Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming Diagn.Toets

Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming Diagn.Toets Hoofdstuk 26 Kosten en resultaten in de industriële onderneming Diagn.Toets Opgave 1 Aangezien de aanschaf van een bietenrooimachine voor een individuele landbouwer te kostbaar is, schakelen landbouwers

Nadere informatie

22-1-2014. Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20. Tentamentraining

22-1-2014. Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20. Tentamentraining Cursus Bedrijfseconomie 2 IBK2BEC20 1 Tentamentraining 2 1 Kostprijs Normale productie : 40.000 stuks Verwachte werkelijke productie : 44.000 stuks Variabele kosten : 176.000 Constante kosten : 360.000

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke productie/afzet.

Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke productie/afzet. www.jooplengkeek.nl Nacalculatie bij homogene productie Berekening van het bedrijfsresultaat Bij het na-calculatorische budget bepalen we achteraf wat de kosten hadden mogen zijn op basis van de werkelijke

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie MBA

Bedrijfsadministratie MBA Bedrijfsadministratie MBA Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Bedrijfsadministratie MBA Opgaven- en werkboek Bedrijfsadministratie MBA Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede

Nadere informatie

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden Kostprijscalculatie 9 november 2013 Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient, tezamen

Nadere informatie

2. Bepaal de omvang van de rationele overcapaciteit en splits deze uit naar de gebruikelijke oorzaken.

2. Bepaal de omvang van de rationele overcapaciteit en splits deze uit naar de gebruikelijke oorzaken. MA1 Oefententamen 4 Opgave 1 Energieleverancier ElNed NV wil een windmolenpark realiseren in het IJsselmeer. De productie van stroom is vooral afhankelijk van de windsterkte. ElNed wil jaarlijks 275 miljoen

Nadere informatie

Opgave 9.5 Variabele kosten per stuk: / = 3,75 Totale variabele kosten bij eenheden: ,75 =

Opgave 9.5 Variabele kosten per stuk: / = 3,75 Totale variabele kosten bij eenheden: ,75 = Opgave 9.1 Normale productie is: 70% 12.000 = 8.400 eenheden Overbezetting is: 10.800-8.400 = 2.400 eenheden Opgave 9.2 a. Onderbezetting bij productie: 20.000-18.000 = 2.000 eenheden b. Onderbezetting

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort UITWERKINGEN Tweede druk Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Fiscale jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Yvonne van de Voort Tweede

Nadere informatie

OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE

OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE OEFENOPGAVEN LESBRIEF INDUSTRIE 6 VWO Opgave 1. De onderneming Haakma BV heeft voor 2005 de volgende voorcalculatie met betrekking tot de toegestane kosten opgesteld. De constante fabricagekosten bestaan

Nadere informatie

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 22 EN 23 JUNI 2010

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 22 EN 23 JUNI 2010 FINANCIËLE ADMINISTRATIE LEGRO BV PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 22 EN 23 JUNI 2010 1. Gelijke perioden waardoor de perioden eerlijker met elkaar kunnen worden vergeleken

Nadere informatie

1 Kostprijsberekening en bezettingsresultaat

1 Kostprijsberekening en bezettingsresultaat 1 Kostprijsberekening en bezettingsresultaat 1.1 Inleiding In het Basisboek Bedrijfseconomie heb je al veel geleerd over hoe de prijs van een product tot stand komt. De eerste hoofdstukken in dat boek

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Jaarrekening Opgaven- en werkboek Jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Heterogene productie (meerdere producten) De directe kosten hebben een rechtstreeks verband met de productie/verkoop van een product.

Heterogene productie (meerdere producten) De directe kosten hebben een rechtstreeks verband met de productie/verkoop van een product. www.jooplengkeek.nl Heterogene productie (meerdere producten) Primitieve opslagmethode We splitsen de kosten in: Directe kosten Indirecte kosten belangrijk De directe kosten hebben een rechtstreeks verband

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Derde druk Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Basiskennis Calculatie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff

Nadere informatie

Blommaert. Bedrijfseconomische Analyses OPGAVEN. Blommaert & Bedrijfseconomie vanuit managementperspectief. Zevende druk

Blommaert. Bedrijfseconomische Analyses OPGAVEN. Blommaert & Bedrijfseconomie vanuit managementperspectief. Zevende druk Blommaert Blommaert & Bedrijfseconomische Analyses Bedrijfseconomie vanuit managementperspectief OPGAVEN Zevende druk Bedrijfseconomische Analyses Opgaven en uitwerkingen Bedrijfseconomische Analyses

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek

Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Elementaire praktijk van de Kostencalculatie Werkboek Niveau 4 P Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de kostencalculatie Niveau 4 (P) Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 23 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 23 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Kostencalculatie niveau 5 Examenopgaven Dit voorbeeldexamen bestaat uit 23 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Dit voorbeeldexamen bestaat uit de volgende documenten:

Nadere informatie

Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad?

Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad? Kostencalculatie Correctiemodel Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad? De technische voorraad a is de economische

Nadere informatie

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Fiscale Jaarrekening. Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Fiscale Jaarrekening Henk Fuchs Yvonne van de Voort OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Fiscale jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Yvonne van de Voort

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Financiering Werkboek

Elementaire praktijk van de Financiering Werkboek Elementaire praktijk van de Financiering Werkboek Niveau 4 PDB Mariëlle de Kock elementaire praktijk van de financiering Niveau 4 PDB Werkboek Mariëlle de Kock Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden (PDB)

EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) EXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie 26 januari 2013 Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient,

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren OPGAVEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Boekhouden geboekstaafd 2 Opgaven Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren Achtste druk Noordhoff

Nadere informatie

Omschrijf wat er verstaan wordt onder proportioneel variabele kosten.

Omschrijf wat er verstaan wordt onder proportioneel variabele kosten. 1 M1 Oefententamen 2 OPGV 1 Halstra V is een onderneming die onderdelen produceert voor de auto industrie. Halstra heeft zich sterk gespecialiseerd op een bepaald type onderdeel en daarom kan worden gesteld

Nadere informatie

2 Constante en variabele kosten

2 Constante en variabele kosten 2 Constante en variabele kosten 2.1 Inleiding Bij het starten van een nieuw bedrijf zal de ondernemer zich onder andere de vraag stellen welke capaciteit zijn bedrijf moet hebben. Zal hij een productie/omzet

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd

Boekhouden geboekstaafd Boekhouden geboekstaafd Drs. H. Fuchs S.J.M. van Vlimmeren UITWERKINGEN Achtste druk Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Boekhouden geboekstaafd 2 Uitwerkingen Drs. H. Fuchs S. J. M. van Vlimmeren

Nadere informatie

Basisstudie in het boekhouden

Basisstudie in het boekhouden OPGAVEN Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren, P. Kuppen, E. Rijswijk Zevende druk Basisstudie in het boekhouden Opgavenboek Opgavenboek Basisstudie in het boekhouden M.H.A.F. van Summeren

Nadere informatie

3 Voorcalculatie, nacalculatie en verschillenanalyse

3 Voorcalculatie, nacalculatie en verschillenanalyse 3 Voorcalculatie, nacalculatie en verschillenanalyse 3.1 Inleiding Voor je als ondernemer aan het werk gaat, moet je natuurlijk wel weten waar je aan begint. Of het nou gaat om een fabricagebedrijf of

Nadere informatie

2 Kostprijsberekening en opslagmethode

2 Kostprijsberekening en opslagmethode 2 Kostprijsberekening en opslagmethode 2.1 Inleiding In het Basisboek Bedrijfseconomie hebben we al uitgebreid stilgestaan bij het bepalen van de kostprijs. We hebben kennisgemaakt met directe en indirecte

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk

Periodeafsluiting. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK. Tweede druk Periodeafsluiting Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN- EN WERKBOEK Tweede druk Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Periodeafsluiting Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede

Nadere informatie

Financiële rapportage en analyse MBA

Financiële rapportage en analyse MBA Financiële rapportage en analyse MBA Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Tweede druk Financiële rapportage en analyse Uitwerkingen Financiële rapportage en analyse Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Financiële Administratie

Financiële Administratie Financiële Administratie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren UITWERKINGEN Tweede druk Financiële administratie Uitwerkingen Financiële administratie Uitwerkingen Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede druk

Nadere informatie

Opgave 6.2. PDB Kostencalculatie Uitwerkingen hoofdstuk 6. Opgave 6.1

Opgave 6.2. PDB Kostencalculatie Uitwerkingen hoofdstuk 6. Opgave 6.1 PDB Kostencalculatie Uitwerkingen hoofdstuk 6 Opgave 6.1 a. C/N = 80.000 / 20.000 = 4 V/B = 189.000 / 18.000 = 10,50 + Fabricagekostprijs 14,50 b. Fabricagekostprijs 14,50 C/N = 30.000 / 20.000 = 1,50

Nadere informatie

Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens

Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Bestuur Nederlandse Associatie voor Praktijkexamens Eamenlijn Diploma Module Niveau MBO 4 Positionering Versie 1.2 Financieel Administratief Praktijkdiploma Boekhouden (PDB) Kostprijscalculatie (KP) Geldig vanaf 01-01-2013 Vastgesteld op 13 juli 2011 Vastgesteld

Nadere informatie

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 20 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit voorbeeldexamen bestaat uit 20 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Kostencalculatie niveau 5 Examenopgaven Dit voorbeeldexamen bestaat uit 20 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Dit voorbeeldexamen bestaat uit de volgende documenten:

Nadere informatie

a. Indirecte kosten afhankelijk van de grondstofkosten: % = 40%

a. Indirecte kosten afhankelijk van de grondstofkosten: % = 40% PDB Kostencalculatie Uitwerkingen hoofdstuk 4 Opgave 4.1 a. Indirecte kosten afhankelijk van de totale directe kosten: 500.000 100% = 50% 1.000.000 b. Materiaal 4.000 Loonkosten 6.100 + 10.100 Opslag indirecte

Nadere informatie

Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30. 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30. 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten. In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Management & Organisatie VWO 5 Hoofdstuk 27 t/m 30 15 juni 2009 proeftoets 100 minuten Opgave 1 In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. Firma Balans produceert uitsluitend twee typen weegschalen,

Nadere informatie

Kostencalculatie niveau 5 Correctiemodel voorbeeldexamen 2

Kostencalculatie niveau 5 Correctiemodel voorbeeldexamen 2 Kostencalculatie niveau 5 Correctiemodel voorbeeldexamen 2 2017 Nederlandse Associatie voor Examinering Kostencalculatie niveau 5 1 / 9 Vraag 1 Toetsterm 3.5 - Beheersingsniveau: B - Aantal punten: 1 Welke

Nadere informatie

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009 PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 16 EN 17 JUNI 2009 FINANCIËLE ADMINISTRATIE COPERNICUS BV 1. 710 Inkopen 73.650,- 160 Te verrekenen omzetbelasting 13.993,50 Aan 130

Nadere informatie

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk

Jaarrekening. Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN. Tweede druk Jaarrekening Henk Fuchs UITWERKINGEN OPGAVEN Tweede druk Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Opmaak binnenwerk:

Nadere informatie

Elementaire praktijk van de Bedrijfsadministratie

Elementaire praktijk van de Bedrijfsadministratie Elementaire praktijk van de Bedrijfsadministratie Werkboek Niveau 4 PDB Hans Dijkink Elementaire praktijk van de Bedrijfsadministratie Niveau 4 PDB Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Bedrijfseconomie. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN. Tweede druk

Bedrijfseconomie. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN. Tweede druk Bedrijfseconomie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN Tweede druk Bedrijfseconomie Opgaven Bedrijfseconomie Opgaven Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Antwoorden hoofdstuk 10

Antwoorden hoofdstuk 10 Antwoorden hoofdstuk 10 Opgave 10.1 Tv = 300.000 + 3,50 = 2,50 + 3,50 = 6 N 120.000 Opgave 10.2 180.000 + 408.000 = 3 + 8,50 = 11,50 N W 60.000 48.000 Opgave 10.3 Tv = 360.000 + 2,20 = 16 + 2,20 = 18,20

Nadere informatie

9 Verschillenanalyse en budgettering

9 Verschillenanalyse en budgettering 9 Verschillenanalyse en udgettering hoofdstuk 9.1 A 9.2 C 9.3 B 9.4 B 9.5 C 9.6 B 9.7 D 9.8 C 9.9 B 9.10 A 9.11 C 9.12 D 9.13 C (32 31,50) 400 = 200 voordelig 9.14 B (120 3 400) 32 = 1.280 nadelig 9.15

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd Opgaven

Boekhouden geboekstaafd Opgaven Boekhouden geboekstaafd Wim Broerse, Derk Jan Heslinga, Wim Schauten 13 e druk Boekhouden geboekstaafd 1 Drs. W.J. Broerse Drs. D.J.J. Heslinga Drs. W.M.J. Schauten Dertiende druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden onderdeel Kostprijscalculatie

PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden onderdeel Kostprijscalculatie PROEFEXAMEN Praktijkdiploma Boekhouden onderdeel Kostprijscalculatie Beschikbare tijd 2 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van de Examencommissie en dient, tezamen

Nadere informatie

Deze examenopgaven bestaan uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgaven bestaan uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Bedrijfsadministratie niveau 6 Examenopgaven voorbeeldexamen Belangrijke informatie Deze examenopgaven bestaan uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. Dit voorbeeldexamen

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 7 Erfbelasting en schenkbelasting Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Kostprijscalculatie. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN. Tweede druk

Kostprijscalculatie. Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN. Tweede druk Kostprijscalculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN Tweede druk Kostprijscalculatie Opgaven Kostprijscalculatie Opgaven Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Tweede druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

De normale afzet van Verhoeven, uitgedrukt in ton/km per jaar, is als volgt verdeeld:

De normale afzet van Verhoeven, uitgedrukt in ton/km per jaar, is als volgt verdeeld: MA1 Oefententamen 3 Opgave 1 Verhoeven bv is een middelgrote transportonderneming die vrachten vervoert binnen Nederland voor diverse klanten. De onderneming heeft plannen om haar vrachtwagens te vervangen

Nadere informatie

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63

Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo. Hoofdstuk 17 tot en met 28. Normering. Aantal punten x 9 + 1 = cijfer 63 Proefschoolexamen Management & Organisatie 5 vwo Hoofdstuk 17 tot en met 28 Normering Opgave 1 Opgave 1 Opgave 2 Opgave 4 Opgave 5 Opgave 6 Opgave 7 1: 2 punten 1: 2 punten a: 2 punten 1: 3 punten 1: 2

Nadere informatie

Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.2. Collegejaar AC/adBE/BE/FSM Periode 2

Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.2. Collegejaar AC/adBE/BE/FSM Periode 2 Modulehandleiding Bedrijfseconomie 1.2 Collegejaar 2012-2013 AC/adBE/BE/FSM Periode 2 INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave... 2 1. Algemene Informatie... 3 1.1. Doelgroep... 3 1.2. Instroomeisen... 3 1.3. Plaats

Nadere informatie

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. PDB kostencalculatie 4 Oefenexamen 2 Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Het aantal te behalen punten is 38. Bij elke vraag staat aangegeven

Nadere informatie

Boekhouden geboekstaafd Uitwerkingen

Boekhouden geboekstaafd Uitwerkingen Boekhouden geboekstaafd Uitwerkingen Wim Broerse, Derk Jan Heslinga, Wim Schauten 13 e druk Boekhouden geboekstaafd 1 Uitwerkingen Drs. W.J. Broerse Drs. D.J.J. Heslinga Drs. W.M.J. Schauten Dertiende

Nadere informatie

Belastingwetgeving 2015

Belastingwetgeving 2015 Belastingwetgeving 2015 Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Uitgeverij Educatief Belastingwetgeving Opgaven Niveau 5 MBA Peter Dekker RA Ludie van Slobbe RA Eerste druk Uitgeverij

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2014

Belastingrecht voor het ho 2014 Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 1 Inleiding belastingrecht Bart Kosters Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht voor het ho 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Basiskennis Calculatie

Basiskennis Calculatie Basiskennis Calculatie Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren OPGAVEN Derde druk Basiskennis Calculatie Opgaven Basiskennis Calculatie Opgaven Henk Fuchs Sarina van Vlimmeren Derde druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel JAARREKENING WOENSDAG 29 JUNI UUR

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel JAARREKENING WOENSDAG 29 JUNI UUR SPD Bedrijfsadministratie Correctiemodel JAARREKENING WOENSDAG 29 JUNI 2016 12.15-15.15 UUR SPD Bedrijfsadministratie Jaarrekening Woensdag 29 juni 2016 B / 9 2016 NGO-ENS B / 9 Opgave 1 (40 punten) Vraag

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Management accounting: plaatsbepaling en ontwikkeling

Hoofdstuk 1 Management accounting: plaatsbepaling en ontwikkeling Hoofdstuk 1 Management accounting: plaatsbepaling en ontwikkeling Meerkeuzevraag 1.8 Eigen vermogen 31 december 220.000 Eigen vermogen 1 januari 250.000 -- Vermogenstoename 30.000 Onttrekkingen 70.000

Nadere informatie

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl

M&O VWO 2011/2012. www.lyceo.nl Hoofdstuk 2: Prijsberekening i M&O VWO 2011/2012 www.lyceo.nl Overzicht H2: Prijsberekening Management & Organisatie Centraal Examen (CE) 1. Rechtsvormen 2. Prijsberekening 3. Resultaten 4. Balans 5. Liquiditeitsbegroting

Nadere informatie

Deze examenopgave bestaat uit 9 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgave bestaat uit 9 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. SPD Bedrijfsadministratie Examenopgave JAARREKENING DONDERDAG 5 MAART 2015 08:45 UUR 11:45 UUR Belangrijke informatie Deze examenopgave bestaat uit 9 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle

Nadere informatie

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 10 JUNI 2009

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 10 JUNI 2009 FINANCIËLE ADMINISTRATIE HAVELAAR BV PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 10 JUNI 2009 1. Directe kosten zijn kosten die rechtstreeks aan producten kunnen worden toegerekend.

Nadere informatie

Kostencalculatie niveau 5 Examenopgaven voorbeeldexamen 2

Kostencalculatie niveau 5 Examenopgaven voorbeeldexamen 2 Kostencalculatie niveau 5 Examenopgaven voorbeeldexamen 2 Belangrijke informatie Dit voorbeeldexamen bestaat uit 20 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Dit examen

Nadere informatie

Belastingrecht voor het ho 2012

Belastingrecht voor het ho 2012 Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen opgaven Deel 9 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen Belastingrecht voor het ho 2012 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen

Nadere informatie

Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs

Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs Uitwerkingen hoofdstuk 4 Kostenindelingen en kostprijs Opgave 4-2 Er is hier sprake van een onderneming die een bepaald type koffieautomaat produceert. Op grond van dit gegeven zal bepaald moeten worden

Nadere informatie

Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn.

Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina s aanwezig zijn. SPD Bedrijfsadministratie Examenopgave COST & MANAGEMENTACCOUNTING DINSDAG 15 DECEMBER 2015 09.00 11.00 UUR Belangrijke informatie Deze examenopgave bestaat uit 8 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer

Nadere informatie

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen.

Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. PDB KOSTENCALCULATIE 4 OEFENEXAMEN 3 Dit oefenexamen bestaat uit 22 vragen. De opbouw en het aantal vragen komt overeen met het online examen. Het aantal te behalen punten is 38. Bij elke vraag staat aangegeven

Nadere informatie

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING

GECONSOLIDEERDE JAARREKENING uitwerkingen Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Geconsolideerde jaarrekening Uitwerkingen opgaven Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff Uitgevers

Nadere informatie

Vraag 1 Toetsterm Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad?

Vraag 1 Toetsterm Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad? Kostencalculatie Correctiemodel Vraag 1 Toetsterm 2.5 - Beheersingsniveau: K - Aantal punten: 1 Wat is de juiste omschrijving van het begrip technische voorraad? De technische voorraad a is de economische

Nadere informatie

Examen VWO. economische wetenschappen II en recht (oude stijl)

Examen VWO. economische wetenschappen II en recht (oude stijl) economische wetenschappen II en recht (oude stijl) Examen VWO Vragenboekje Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 19 mei 13.30 16.30 uur 20 04 Voor dit examen zijn maximaal 90 punten

Nadere informatie

Belastingrecht MBA 2014

Belastingrecht MBA 2014 Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen opgaven Deel 6 Formeel belastingrecht Henk Guiljam Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Belastingrecht MBA 2014 Uitwerkingen Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten 1

Nadere informatie

Kostencalculatie. Opgaven. Niveau 5 MBA. Wim Tijhaar

Kostencalculatie. Opgaven. Niveau 5 MBA. Wim Tijhaar Kostencalculatie Opgaven Niveau 5 MBA Wim Tijhaar Kostencalculatie Niveau 5 Opgaven MBA Wim Tijhaar Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: www.gerhardvisker.nl Ontwerp binnenwerk:

Nadere informatie

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 11 EN 12 JANUARI 2011

PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 11 EN 12 JANUARI 2011 FINANCIËLE ADMINISTRATIE DERKSEN BV 1. De verkoopprijs van een kuubskist bedraagt: 154,- 100/70 1,19 = 261,80. PRAKTIJKDIPLOMA BOEKHOUDEN FINANCIAL & COST ACCOUNTING UITWERKINGEN 11 EN 12 JANUARI 2011

Nadere informatie

d. Contributiemarge: 160 ( 295 -/ /- 66) = Constante kosten /- Bedrijfsresultaat bij direct costing

d. Contributiemarge: 160 ( 295 -/ /- 66) = Constante kosten /- Bedrijfsresultaat bij direct costing PDB Kostencalculatie Uitwerkingen hoofdstuk 7 Opgave 7.1 a. Voorraad tuinbeelden Cupido op 1 oktober: 20 + 225 -/- 160 = 85 stuks b. Proportioneel variabele inkoopkosten 135 Proportioneel variabele verkoopkosten

Nadere informatie

Vooraf lees de opdracht eerst heel rustig door. Analyseren is echt het halve werk. Want:

Vooraf lees de opdracht eerst heel rustig door. Analyseren is echt het halve werk. Want: Massaproductie twee opdrachten uit Stoffels uitgeschreven Bundel De Industrie opdracht 39 Bundel De Industrie opdracht 41 Hieronder zijn twee opdrachten uit hoofdstuk 2 van De Industrie in (veel) woorden

Nadere informatie

1.9.2 Verschil tussen direct costing en integrale kostencalculatie

1.9.2 Verschil tussen direct costing en integrale kostencalculatie 1.9 Direct costing 1.9.1 Direct costing en variabele-kostencalaculatie Direct costing (D.C.) of wel variabele kostencalculatie is de methode van kostencalculatie waarbij alleen de variabele kosten als

Nadere informatie

Elementaire kennis Bedrijfseconomie Theorieboek

Elementaire kennis Bedrijfseconomie Theorieboek Elementaire kennis Bedrijfseconomie Theorieboek Elementaire kennis Bedrijfseconomie Theorieboek Peter H. C. Hintzen Zetwerk: Fritschy opmaak & redactie, Leiden isbn 978 90 3723 451 0 2016 Uitgeverij Edu

Nadere informatie

Management & Organisatie Proeftoets SE 6 vwo 6

Management & Organisatie Proeftoets SE 6 vwo 6 Naam: Beste leerling, Dit schoolexamen voor het vak M&O betreft de nieuwe hoofdstukken 21 tot en met 29 alsmede van de hoofdstukken 33 tot en met 37 en heeft als onderwerpen: - toepassingen van informatie-

Nadere informatie

EXAMENPROGRAMMA. Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Kostencalculatie niveau 5 Niveau

EXAMENPROGRAMMA. Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Examen Kostencalculatie niveau 5 Niveau Diplomalijn(en) Financieel-Administratief Diploma('s) Moderne Bedrijfsadministratie (MBA) Vakopleiding Bedrijfsadministratie & Accountancy (VBA ) Eamen Kostencalculatie niveau 5 Niveau 5 (vergelijkbaar

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

Het tentamen dien je te maken op het uitwerkingenpapier. Je doet dit als volgt!!

Het tentamen dien je te maken op het uitwerkingenpapier. Je doet dit als volgt!! Toelichting Voor dit tentamen heb je ontvangen: 1. Een opgavenboekje 2. Uitwerkingenpapier. Het tentamen dien je te maken op het uitwerkingenpapier. Je doet dit als volgt!! 1. Je start iedere opgave op

Nadere informatie

EXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie

EXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie EXAMEN Moderne Bedrijfsadministratie onderdeel Bedrijfsadministratie journaalposten Proefexamen 1 De beschikbare tijd is 3 uur. Op de netheid van het werk zal worden gelet. Deze opgave is eigendom van

Nadere informatie

Elementaire kennis Bedrijfseconomie Werkboek

Elementaire kennis Bedrijfseconomie Werkboek Elementaire kennis Bedrijfseconomie Werkboek Elementaire kennis Bedrijfseconomie Werkboek Peter H. C. Hintzen Zetwerk: Fritschy opmaak & redactie, Leiden isbn 978 90 3723 452 7 2016 Uitgeverij Edu Actief

Nadere informatie

Motiveer altijd uw antwoorden, ook als dat niet expliciet wordt gevraagd.

Motiveer altijd uw antwoorden, ook als dat niet expliciet wordt gevraagd. SPD Bedrijfsadministratie Examenopgave JAARREKENING WOENSDAG 29 JUNI 2016 12.15 15.15 UUR Belangrijke informatie Deze examenopgave bestaat uit 9 pagina s, inclusief het voorblad. Controleer of alle pagina

Nadere informatie

v6mo2p oefentoets vwo M&O 2e periode blad 1 van 5

v6mo2p oefentoets vwo M&O 2e periode blad 1 van 5 v6mo2p oefentoets vwo M&O 2e periode blad 1 van 5 Berekeningen altijd toevoegen als voor een antwoord een berekening nodig is. Verklaren, uitleggen, motiveren. als daar om wordt gevraagd. Opgave 1 nettowinstopslagmethode

Nadere informatie