Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen of polymeren. Geschiedenis

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen. Kunststoffen of polymeren. Geschiedenis"

Transcriptie

1 aardolie 100% Diesel & stookolie 70% Benzine 20% andere 10% Motorbenzines 13% grondstoffen voor chemie 7% Verven, aceton,... 3% KUNSTSTOFFEN 4% 1 2 Geschiedenis of polymeren 1859 Patent cellulose gebruikt voor koffers - GB 1909 Baekelant fermolformaldehyde (bakeliet) BE 1939 LDPE op productieschaal GB 1955 patent op HDPE 1957 PP op productieschaal Poly = veel = som van monomeren Vb. polyethylene = ethyleen-ketting Basisproduct voor de aanmaak van kunststoffen is aardolie. Toevoeging van hulpstoffen Kleurstoffen, vulstoffen (talk), weekmakers, brandvertragers, 3 4

2 Naamvorming Naam van het monomeer poly + naam van het monomeer Polycarbonaat Polytetrafluoretheen Lettercodering (internationaal gekend) PC PTFE Voordelen t.o.v. metalen Lage dichtheid Corrosievast Bestand tegen veel chemische stoffen Elektrisch en thermisch isolerend Gemakkelijke vormgeving Onbeperkte inkleurmogelijkheden Handelsnaam (merknaam) Lexan Teflon => Lager energiekostenpakket (vrijere vormgeving) Vb. spuitgieten 5 6 Nadelen t.o.v. metalen Vorming van macromoleculen Thermische uitzetting tot 10x of meer Slapper Mechanische eigenschappen verminderen als de temperatuur stijgt (visco-elastisch gedrag) Smelten bij relatief lage temperatuur bij thermoplasten (Tg = glasovergangstemperatuur) Brandbaar Relaxeren => vormverandering na langdurende belasting De vorming van macromoleculen (polymeren) kan op 3 manieren gebeuren 1. Polymerisatie 2. Polycondensatie 3. Polyadditie 7 8

3 Polymerisatie Monomeer => polymeer moleculen worden als een ketting achter elkaar gekoppeld Bepaalde druk en temperatuur nodig om te binden Geen vorming van bijproducten vb: C 2 H 4 (etheen) => ( C 2 H 4 ) n (polyetheen) met n = Polycondensatie 2 verschillende of identieke stoffen bij elkaar brengen Er ontstaat water als bijproduct (af te voeren) Departement TW Geel - LM 9 10 Polyadditie 2 verschillende stoffen bij elkaar brengen. Volgorde van de atomen in de moleculen zijn gewijzigd t.o.v. het monomeer Er ontstaan geen nevenproducten Meestal is er een katalysator en hoge druk/temperatuur nodig Moleculair gewicht Wordt bepaald door: de lengte van de polymeerketen atomen in de keten Bepaalt de eigenschappen van de kunststof Vb. HDPE heeft heel andere eigenschappen dan LDPE De ketenlengte van een polymeer is een gemiddelde waarde (ketens verschillen van lengte) Bepalen van moleculair gewicht vereist speciale apparatuur 11 12

4 Soorten kunststoffen Als het moleculair gewicht toeneemt dan: neemt de treksterkte toe Neemt de buigsterkte toe slechter te verwerken (gieten, persen, vormen, ) KUNSTSTOFFEN THERMOPLASTEN THERMOHARDERS ELASTOMEREN Indeling volgens de macromoleculaire opbouw Soorten kunststoffen Soorten kunststoffen Thermoplasten Elastomeer Thermoharder lineair of vertakt grote mazen nauwe mazen 2D structuur 2D en 3D structuur 3D structuur Indeling volgens de chemische samenstelling geen verbindingen verbindingen veel verbindingen 15 Departement TW Geel - LM 16

5 Thermoplasten Thermoharders (harsen) Lineair of vertakte ketens Geen verbindingen tussen ketens Zijn telkens opnieuw plastisch vervormbaar Vast => week bij temp. stijging => plastisch (Tglas) Uitgebreide mogelijkheden tot vormgeving => spuitgieten en extruderen Zijn de meest gebruikte plastics (± 85%) Vb. polyethyleen (PE), polyamide (PA), polyacetaal (POM), Kan AMORF zijn of KRISTALLIJN Driedimensionaal netwerk, nauwe mazen Sterke verbindingen tussen ketens Starre structuur Enkel te verwerken als ze in smeltfase zijn Zijn niet terug verwerkbaar (smelten niet meer) Bij temp. stijging => gaan ontbinden (degradatie) Bestand tegen hogere temperatuur Vb. Bakeliet, Melamineformaldehyde (MF) 17 Departement TW Geel - LM 18 Thermoharders (harsen) Elastomeren of rubbers Voorbeeld Duroplast Mengsel van katoen en phenolhars Duroplast werd voornamelijk gebruikt door de VEB Sachsenring Automobilwerke Zwickau omwille van het gebrek aan staal in Oost- Duitsland De buitenbeplating van de Trabant bestaat uit Duroplast. 3D netwerk, met grote mazen Met verbindingen tussen ketens Zijn reeds week bij kamertemperatuur Rubberelastisch (veren terug) Hogere elasticiteit te verkrijgen door vulkaniseren, d.i. het behandelen met zwavel. Zijn niet terug verwerkbaar Bij temp. stijging => verschroeien Vb. Ethyleen-propyleen-Dieeen monomeer (EPDM) Departement TW Geel - LM 19 Departement TW Geel - LM 20

6 Thermisch gedrag van polymeren Chemische opbouw van kunststoffen Tg = glasovergangstemperatuur (verwekingspunt) Polymeerchemie - voornaamste bouwstenen C, H, O, Cl en N => de bouwstenen zijn organische elementen (organische chemie) C: 4 covalente bindingen H: 1 covalente binding O : 2 covalente bindingen N: 3 covalente bindingen Cl: 1 covalente binding Departement TW Geel - LM Chemische opbouw van kunststoffen Chemische opbouw van kunststoffen H H C H H H H C C C H H H C C H H C C C C H Enkele koolstof-waterstof verbindingen Nota: dit zijn zeer korte ketens => gasvorm In plaats van enkele binding => dubbele binding H C C H H H C C C H H C C CH3 C C C H H 23 24

7 Chemische opbouw van kunststoffen Granulaten H vervangen door een ander element (groep) C C polyetheen C C H CH 3 C C H Cl Polypropeen: PP Polyvinylchloride: PVC Departement TW Geel - LM Polyetheen (Polyethylene) - PE LDPE HDPE Polyetheen PE - toepassingen LDPE HDPE Zachte supermarktzakjes Isolatie elektrische draden Flessen voor chemische producten Verpakkingszakken Diepvrieszakken Krimpfolie Krakende supermarktzakjes Emmers Harde zwarte buizen voor buiten (water) Opruimbakken Flessenkratten Afdichtingmateriaal 27 Departement TW Geel - P Janssen 28

8 Eigenschappen Polypropeen (Polypropylene) - PP LDPE lage dichtheid PE 0,91-0,93 kg/dm³ hoge druk procédé zachte PE molecuulmassa: tss smelttemp: 110 C (Tg) lage wrijvingscoefficient niet maatvast niet lijmbaar ( ) HDPE hoge dichtheid PE 0,94-0,96 kg/dm³ lage druk procédé harde PE molecuulmassa tss miljoen smelttemp: 136 C (Tg) lage wrijvingscoefficient niet maatvast niet lijmbaar ( ) Polypropeen (Polypropylene) - PP Toepassingen Huishoudartikelen, opslagtanks voor zuren Trekkabels (skiërs) Ziekenhuisbenodigdheden (spuitjes, ) Kunststofscharnieren (ingegoten) Taak Huishoudbewaardozen worden dikwijls gemaakt uit polypropeen. Verklaar aan de hand van de materialentabel waarom. Algemene eigenschappen Zeer lage dichtheid (0,9-0,915 g/cm³) Werktemperatuur tot 130 C Wordt bros beneden 0 C Buitengewoon goed bestand tegen chemicaliën Grote weerstand tegen buigvermoeidheid 31 32

9 Taak Zoek tegen volgende week enkele samples met onderstaande kenmerken: 33

Welke soorten kunststoffen zijn er? Eigenschappen van kunststoffen. Na deze clip kun je: Onderwerpen. Eigenschappen verbeteren.

Welke soorten kunststoffen zijn er? Eigenschappen van kunststoffen. Na deze clip kun je: Onderwerpen. Eigenschappen verbeteren. Welke soorten kunststoffen zijn er? Na deze clip kun je: vertellen hoe je met andere stoffen de eigenschappen van kunststoffen kunt verbeteren de drie verschillende soorten kunststoffen noemen uitleggen

Nadere informatie

Kunststof. 1e college Utrecht februari 2011 HKU

Kunststof. 1e college Utrecht februari 2011 HKU Kunststof 1e college Utrecht februari 2011 HKU Materialen Vandaag: Planning Tentamen/hertentamen Theorieles Kunststof Opdracht Planning : Materialen 31 jan: kunststof 7 feb: kunststof 14 feb: Hertentamen

Nadere informatie

Kunststof. 2e college kunststof Utrecht HKU

Kunststof. 2e college kunststof Utrecht HKU Kunststof Kunststof 2e college kunststof Utrecht HKU Materialen Vandaag: Bioplast, thermoplast, thermoharder, elastomeer Amorf / kristallijn Diverse kunststoffen, eigenschappen en toepassingen Bioplasten,

Nadere informatie

Kunststof Kunststof HKU. Materialen. Materialen e college kunststof Utrecht. Bioplasten, Thermoplast, thermoharder en elastomeren.

Kunststof Kunststof HKU. Materialen. Materialen e college kunststof Utrecht. Bioplasten, Thermoplast, thermoharder en elastomeren. Kunststof Kunststof 2e college kunststof Utrecht HKU Vandaag: Bioplasten, Thermoplast, thermoharder en elastomeren. Bioplast, thermoplast, thermoharder, elastomeer Amorf / kristallijn Diverse kunststoffen,

Nadere informatie

Veel gebruikte technische kunststoffen met specificaties, voor en nadelen

Veel gebruikte technische kunststoffen met specificaties, voor en nadelen Veel gebruikte technische kunststoffen met specificaties, voor en nadelen PVC U PVC U heeft een grote sterkte, stijfheid en hardheid. Het kan goed gelijmd en gelakt worden. PVC U brandt zeer moeilijk,

Nadere informatie

Kunststoffen. Kunststoffen vervolg. Kunststoffen. Kunststoffen. Polyvinylchloride PVC. Polyvinylchloride PVC Polyvinylchloride PVC.

Kunststoffen. Kunststoffen vervolg. Kunststoffen. Kunststoffen. Polyvinylchloride PVC. Polyvinylchloride PVC Polyvinylchloride PVC. vervolg Polyvinylchloride PVC 1 2 Polyvinylchloride PVC Polyvinylchloride PVC Algemene eigenschappen Zacht PVC (= +30 à 50% weekmakers) vinyl tuinslang regenkledij - werkkledij in chemische industrie imitatieleder

Nadere informatie

Herhaling koolstoffen

Herhaling koolstoffen Herhaling koolstoffen Hoofdstuk 17 Welkom Zwakke punten Herhaling H15 Extra opgaven H17 Periode 1 V6 Koolstofchemie III. 15.2 ReacGetypen SubsGtuGereacGe C 6 H 14 + Br 2 (aq) à C 6 H 13 Br + H + + Br -

Nadere informatie

1. Uit welke grondstoffen worden kunststoffen gemaakt? 2. In welke drie groepen kunnen synthetische stoffen worden ingedeeld?

1. Uit welke grondstoffen worden kunststoffen gemaakt? 2. In welke drie groepen kunnen synthetische stoffen worden ingedeeld? Kunststoffen 1.9 Vragen en opgaven 1. Uit welke grondstoffen worden kunststoffen gemaakt? aardolie: aardgas; of steenkool. 2. In welke drie groepen kunnen synthetische stoffen worden ingedeeld? thermoplasten,

Nadere informatie

Naam. OPDRACHT 1 Project 1: GSM. Kunststoffen. 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt.

Naam. OPDRACHT 1 Project 1: GSM. Kunststoffen. 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt. Naam PDRACHT 1 Kunststoffen 1. Wat zijn kunststoffen? Chemische verbindingen die niet op een natuurlijke manier worden gemaakt. 2. Wat is bakeliet en wie is de uitvinder? Kunststof (PhenolFormaldehyde),

Nadere informatie

Vooronderzoek. Melvin ter Wal, Carlo Hooijen & Tom Gentenaar Keuzeproject O&O

Vooronderzoek. Melvin ter Wal, Carlo Hooijen & Tom Gentenaar Keuzeproject O&O Vooronderzoek Melvin ter Wal, Carlo Hooijen & Tom Gentenaar Keuzeproject O&O Polyethyleentereftalaat (PET) Polyethyleentereftalaat is een thermoplastische 1 polyester. Het bestaat uit ketens van ethyleentereftalaat.

Nadere informatie

Oefentoets polymeren havo en vwo

Oefentoets polymeren havo en vwo Oefentoets polymeren havo en vwo Opgave 1 Kunststofrecycling Sinds een aantal jaar wordt in Nederland kunststof op verschillende manieren apart ingezameld. In het scheikundige tijdschrift chemische feitelijkheden

Nadere informatie

1." "ontstaan! 2. "soorten! 3. "eigenschappen! 4. "verwerkingen! 5. "toepassinge! 6. "gieten!

1. ontstaan! 2. soorten! 3. eigenschappen! 4. verwerkingen! 5. toepassinge! 6. gieten! kunststof! 1. ontstaan! 2. soorten! 3. eigenschappen! 4. verwerkingen! 5. toepassinge! 6. gieten! ontstaan bakeliet! bakeliet (merknaam fenolhars) wordt beschouwd als de eerste kunststof. Bakeliet dankt

Nadere informatie

Domein C: Koolstofchemie. Subdomein: Toepassingen van synthetische polymeren

Domein C: Koolstofchemie. Subdomein: Toepassingen van synthetische polymeren Domein C: Koolstofchemie Subdomein: Toepassingen van synthetische polymeren 28 verband leggen tussen de structuur van synthetische polymeren en de eigenschappen en toepassingen: (supersterke) vezel; kabel;

Nadere informatie

6 Samenvatting (Dutch Summary)

6 Samenvatting (Dutch Summary) 6 Samenvatting (Dutch Summary) Kunststoffen (plastics) zijn tegenwoordig uit het dagelijks leven niet meer weg te denken. Veel van de dingen om ons heen, zoals de vele verpakkingsmaterialen (boterhamzakjes,

Nadere informatie

Het toepassen van niet perforerende verbindingen in de bouw (BENG) Ing Coudeville Pol

Het toepassen van niet perforerende verbindingen in de bouw (BENG) Ing Coudeville Pol Het toepassen van niet perforerende verbindingen in de bouw (BENG) Ing Coudeville Pol Pol.coudeville@khbo.be Voorwaarden 2/25 De klassieke Constructiematerialen 3/25 De opbouw van WATER Het inzetten van

Nadere informatie

INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 5: ORGANISCHE CHEMIE

INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 5: ORGANISCHE CHEMIE INTRODUCTIECURSUS BOUWCHEMIE HOOFDSTUK 5: ORGANISCHE CHEMIE OVERZICHT 1. Structuur van het koolstofatoom 2. Isomerie 3. De verzadigde koolwaterstoffen of alkanen 4. De alkenen 5. De alkynen 6. De alcoholen

Nadere informatie

2 maximumscore 2. 1p Tijdens het proces moet verhit/ verwarmd worden. 1p Verhitten/ verwarmen kost veel energie.

2 maximumscore 2. 1p Tijdens het proces moet verhit/ verwarmd worden. 1p Verhitten/ verwarmen kost veel energie. pgave 1 kunststofrecycling 1 maximumscore 2 Het mengsel van LDPE en HDPE moet worden toegevoegd aan een vloeistof die een dichtheid heeft tussen 0,88. 10 3 kg m -3 en 0,96. 10 3 kg m -3. LDPE gaat dan

Nadere informatie

Kunststoffen bij brand

Kunststoffen bij brand 056 1 Kunststoffen bij brand Onder kunststoffen verstaan we in dit artikel synthetische polymeren (onder andere plastics). Deze stoffen komen herhaaldelijk in negatieve zin in de publiciteit bij branden.

Nadere informatie

unststof 8. KUNSTSTOF K

unststof 8. KUNSTSTOF K 8. KUNSTSTOF LEVERINGSMAP 2007 > KUNSTSTOF KUNSTSTOF ABS (Acrylonitril - Butadiëen - Styreen) 8.02 HP & HGW (Hardpapier en hardweefsel) 8.03 HPL (High pressure laminate) 8.04 PA 6 (Polyamide) 8.05 PC (Polycarbonaat)

Nadere informatie

eigenschappen is SBR één van de meest kleur populaire rubberkwaliteiten voor industriële treksterkte

eigenschappen is SBR één van de meest kleur populaire rubberkwaliteiten voor industriële treksterkte plaatrubber SBR - op rol Styreen Butadieen Rubber (SBR) kwaliteit : SBR Met zijn goede mechanische en elastische hardheid : 70 Shore A ± 5 eigenschappen is SBR één van de meest populaire rubberkwaliteiten

Nadere informatie

Samenvatting scheikunde Hoofdstuk 4 + 5

Samenvatting scheikunde Hoofdstuk 4 + 5 Samenvatting scheikunde Hoofdstuk 4 + 5 hoofdstuk 4 Paragraaf 4.1 Aardgas uit de gaskraan is een mengsel van methaangas (80%), het brandbare bestanddeel en stikstofgas. Deze stoffen zijn beide geurloos

Nadere informatie

Chemisch recyclen kunststof verpakkingen. Karen van de Stadt & Kees Kerstens

Chemisch recyclen kunststof verpakkingen. Karen van de Stadt & Kees Kerstens Chemisch recyclen kunststof verpakkingen Karen van de Stadt & Kees Kerstens Wat doen we vandaag Stand van zaken Chemisch recyclen voor kunststof verpakkingen Huidig systeem recyclen voor kunststof verpakkingen

Nadere informatie

POLYAMIDE VOLSTAVEN Lengte Gewicht PA 6E PA 6E POLYAMIDE VOLSTAVEN Lengte Gewicht PA66E PA66E PA 66 GF 30

POLYAMIDE VOLSTAVEN Lengte Gewicht PA 6E PA 6E POLYAMIDE VOLSTAVEN Lengte Gewicht PA66E PA66E PA 66 GF 30 POLYAMIDE VOLSTAVEN Ø Lengte Gewicht PA 6E PA 6E mm mm kg/m wit zwart 6 3000 0.04 8 3000 0.06 10 3000 0.10 12 3000 0.14 15 3000 0.22 20 3000 0.39 25 3000 0.60 30 3000 0.86 35 3000 1.20 40 3000 1.50 45

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Ontleding en synthese in de industrie

Hoofdstuk 5: Ontleding en synthese in de industrie Samenvatting Chemie Overal 3 vwo Hoofdstuk 5: Ontleding en synthese in de industrie 5.1 Grondstoffen Grondstof Een grondstof is een belangrijke beginstof voor een productieproces in de industrie. Aardolie

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Alle materialen hebben elektrische weerstand. Soms is de weerstand laag en gaat elektrische stroom er gemakkelijk door. In andere gevallen is de weerstand hoog. Deze

Nadere informatie

Lokaal Lesmateriaal. Meesterstuk over kunststof (onderdeel materiaalkunde) Marco Welink S1006974 Opleiding: leraar 2 e graads techniek

Lokaal Lesmateriaal. Meesterstuk over kunststof (onderdeel materiaalkunde) Marco Welink S1006974 Opleiding: leraar 2 e graads techniek Lokaal Lesmateriaal Meesterstuk over kunststof (onderdeel materiaalkunde) Marco Welink S1006974 Opleiding: leraar 2 e graads techniek Voorwoord Dit verslag is geschreven door Marco Welink. Ik ben student

Nadere informatie

Productontwikkeling 3EM

Productontwikkeling 3EM Vragen Productontwikkeling 3EM Les 7 Kunststof matrijsonderdelen Zijn er nog vragen over voorgaande lessen?? Paul Janssen 2 Inleiding Kunststoffen - indeling Kunststoffen worden onderverdeeld in: - Thermoplasten

Nadere informatie

Kunststof en composiet

Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet 4e college kunststof Utrecht HKU Materialen Vandaag: Overige kunststoffen Composieten Kunststofherkenning en herhaling Materialen PE, polyetheen - LDPE en

Nadere informatie

Kunststof en composiet Kunststof en composiet

Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet Kunststof en composiet 4e college kunststof Utrecht HKU Vandaag: PE, polyetheen Overige kunststoffen Composieten Kunststofherkenning en herhaling - LDPE en HDPE: verschillend soortelijk

Nadere informatie

Georg Fischer N.V. Kennis van kunststof. Gerrit Proper

Georg Fischer N.V. Kennis van kunststof. Gerrit Proper Georg Fischer N.V. Kennis van kunststof Gerrit Proper Inhoud 1 Georg Fischer 2 Kunststof, een verantwoorde keuze Geen corrosie Chemische bestendigheid Glad oppervlak Eco voetafdruk 2 Georg Fischer 3 Georg

Nadere informatie

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen

Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Scheikunde Hoofdstuk 2 Samenvatting Paragraaf 1: Fossiele brandstoffen Fossiele brandstof Koolwaterstof Onvolledige verbranding Broeikaseffect Brandstof ontstaan door het afsterven van levende organismen,

Nadere informatie

Plasticiteit. B. Verlinden Inleiding tot de materiaalkunde. Structuur van de lessen 1-4

Plasticiteit. B. Verlinden Inleiding tot de materiaalkunde. Structuur van de lessen 1-4 Plasticiteit Hoofdstuk 6 B. Verlinden Inleiding tot de materiaalkunde Structuur van de lessen 1-4 Algemene introductie in de wereld van de materialen Les 1 materialen ontwerp materialen en milieu Elastische

Nadere informatie

PRACTICUM VOOR LEERLINGEN VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS IN KLASVERBAND

PRACTICUM VOOR LEERLINGEN VAN HET SECUNDAIR ONDERWIJS IN KLASVERBAND Auteurs: Prof. dr. J. Put Prof. dr. W. Guedens Lic. M. Reynders Coördinatie: Prof. dr. L. Van Poucke Prof. dr. J. Mullens Prof. dr. W. Guedens Lic. M. Reynders PRACTICUM VOOR LEERLINGEN VAN HET SECUNDAIR

Nadere informatie

technische informatie 4 plaatrubber kwaliteiten toleranties snelkeuze tabel 6 plaatrubber SBR op rol 7 vlakke platen SBR stroken SBR met doekafdruk

technische informatie 4 plaatrubber kwaliteiten toleranties snelkeuze tabel 6 plaatrubber SBR op rol 7 vlakke platen SBR stroken SBR met doekafdruk rubberplaten Inhoudsopgave technische informatie 4 plaatrubber en toleranties snelkeuze tabel 6 plaatrubber SBR op rol 7 vlakke platen SBR stroken SBR met doekafdruk plaatrubber CR (neopreen) 12 op rol

Nadere informatie

Technische Gegevens. Kunststof Plaatmateriaal. Dikte 2 mm

Technische Gegevens. Kunststof Plaatmateriaal. Dikte 2 mm Tel. 074 2500969 Fax: 074 2500961 Technische Gegevens Kunststof Plaatmateriaal Dikte 2 mm Kerfslagproef Als er losse scherpe en/of zware onderdelen in de achterbak tegen de zijwanden komen kunnen er gaten

Nadere informatie

VEK Antwoorden op de meerkeuzetoetsen

VEK Antwoorden op de meerkeuzetoetsen VEK Antwoorden op de meerkeuzetoetsen Indien een materiaal voldoet aan het tijd-temperatuur superpositie principe betekent dat: De invloed van een temperatuursverandering op de kruipcurve van een materiaal

Nadere informatie

1. Inleiding polymeerchemie. 1.1 Inleiding

1. Inleiding polymeerchemie. 1.1 Inleiding Polymeerchemie 1 Inleiding p1 1. Inleiding polymeerchemie 1.1 Inleiding 1.1.1 Inleiding en verantwoording Polymeren, vaak aangeduid als plastics of kunststoffen, zijn zeer grote moleculen die ontstaan

Nadere informatie

Design For Manufacturing: verslaggeving Flash_VR a1.s2.p2.v2. [Bedekkingskap-lens] Constructieonderdeel

Design For Manufacturing: verslaggeving Flash_VR a1.s2.p2.v2. [Bedekkingskap-lens] Constructieonderdeel Design For Manufacturing: verslaggeving Flash_VR-05122017-a1.s2.p2.v2. [Bedekkingskap-lens] Constructieonderdeel Constructiekeuze: Het uitwerken van de Bedekkingskap-lens ging nauw samen met het uitwerken

Nadere informatie

Hoofdstuk kunstpolymeren

Hoofdstuk kunstpolymeren Hoofdstuk kunstpolymeren Inhoud Hoofdstuk kunstpolymeren... 1 1. Inleiding... 1 2. Polymerisatie... 3 2.1. Polymerisatie (s.s.)... 3 2.2. Polycondensatie... 7 2.3. Polyadditie... 11 3. Thermoplasten, thermoharders

Nadere informatie

Het schilderen van kunststoffen

Het schilderen van kunststoffen en behandeling van kunststoffen 1. Verfsystemen voor kunststoffen 2. Hard polyvinylchloride (PVC) 3. Zacht (week gemaakt) polyvinylchloride (PVC) 4. Polyetheen (PE) 5. Polypropeen (PP) 6. Polystyreenschuim

Nadere informatie

Kunststoffen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60782

Kunststoffen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/60782 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Emiel D 26 October 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/60782 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 1 2 POLYMEREN: DE BASIS VOOR PLASTICS 4 3 VAN POLYMEER NAAR PLASTIC: VAN MOLECUUL NAAR MATERIAAL 11

INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 1 2 POLYMEREN: DE BASIS VOOR PLASTICS 4 3 VAN POLYMEER NAAR PLASTIC: VAN MOLECUUL NAAR MATERIAAL 11 Plastic zonder olie auteurs: Bart Langejan, oen Klein Douwel, Jan Jaap ter Horst, Kees Tijdink, Netty van Marle, Peter Klaasen, Rolf oolen. wetenschappelijke expert: Rutger Knoop onder redactie van: Peter

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Appendix A hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 (hoofdstuk 5)

Hoofdstuk 2 Appendix A hoofdstuk 3 hoofdstuk 4 (hoofdstuk 5) Telecommunicatie beheerst steeds sterker de hedendaagse samenleving en kan niet meer worden weggedacht. De hoeveelheid informatie die de wereld rondgestuurd wordt, groeit elke dag. Het intensief gebruik

Nadere informatie

Werktuigbouwkunde in vogelvlucht. Materialen

Werktuigbouwkunde in vogelvlucht. Materialen Werktuigbouwkunde in vogelvlucht Materialen Werktuigbouwkunde TU/e in vogelvlucht Algemeen Computational and Experimental Mechanics (CEM) Thermo Fluids Engineering (TFE) Dynamic Systems Design (DSD) Werktuigbouwkunde

Nadere informatie

Infill in kunstgras voetbalvelden

Infill in kunstgras voetbalvelden Infill in kunstgras voetbalvelden Een kunstgras voetbalveld bestaat uit een onderbouw constructie (ca. 40 cm zandopbouw veelal voorzien van drainage), een sporttechnische laag (ca. 10 cm met veelal lava

Nadere informatie

Inhoudsopgave INLEIDING... 6

Inhoudsopgave INLEIDING... 6 Inhoudsopgave ALLE MATERIALEN... 1 MATERIAALGROEPEN... 1 ANDERE INDELINGEN... 1 VERSCHILLENDE WAARNEMINGSNIVEAUS... 1 ATOMAIR... 1 METALEN... 2 LICHT / ZWAAR... 2 LEGERINGEN... 2 STEENACHTIGE MATERIALEN...

Nadere informatie

Lectoraat Circular Plastics

Lectoraat Circular Plastics Festival of Inventions Lectoraat Circular Plastics Rudy Folkersma Circulaire Economie Waarom biobased, waarom recyclen? Verminderde afhankelijkheid van aardolie Verminderde CO 2 uitstoot Performance

Nadere informatie

Structure - property relationships in early transition metal based olefin polumerisation catalysts Beetstra, Dirk Johannes

Structure - property relationships in early transition metal based olefin polumerisation catalysts Beetstra, Dirk Johannes University of Groningen Structure - property relationships in early transition metal based olefin polumerisation catalysts Beetstra, Dirk Johannes IMPORTAT OTE: You are advised to consult the publisher's

Nadere informatie

Infill in kunstgras voetbalvelden

Infill in kunstgras voetbalvelden Infill in kunstgras voetbalvelden Een kunstgras voetbalveld bestaat uit een onderbouw constructie (ca. 40 cm zandopbouw veelal voorzien van drainage), een sporttechnische laag (ca. 10 cm met veelal lava

Nadere informatie

De extruder als polymerisatiereactor voor polymeren op basis van styreen

De extruder als polymerisatiereactor voor polymeren op basis van styreen De extruder als polymerisatiereactor voor polymeren op basis van styreen Dit proefschrift beschrijft het onderzoek naar de extruder als polymerisatiereactor voor polymeren op basis van styreen. In de samenvatting

Nadere informatie

Vezels. Copyright 2007 Carel Lurvink B.V.

Vezels. Copyright 2007 Carel Lurvink B.V. Vezels Katoen...2 Polyester...4 Polyester/katoen...4 Nylon/Polyamide...4 Fleece...5 Polyurethaan/Elastomeer...5 Nomex...5 Kevlar...5 Acryl...6 Viscose...6 Verschillende eigenschappen katoen, katoen/polyester

Nadere informatie

( ) ( ) Bij welke karakteristieke afschuifsnelheid zijn de weerstanden voor beide materialen gelijk: dan moet gelden:

( ) ( ) Bij welke karakteristieke afschuifsnelheid zijn de weerstanden voor beide materialen gelijk: dan moet gelden: Opgave 1: a) Enkele producteigenschappen die bepaald worden door de keuze voor PP of PS: 1 Stijfheid: PS is amorf, G = ca 1 GPa; PP is semi-kristallijn, G = ca.5 GPa. 2 Temperatuursbereik: Tg van PS is

Nadere informatie

SAMENVATTING Hoofdstuk 1

SAMENVATTING Hoofdstuk 1 Polyvinylchloride (PVC) is één van de meest toegepaste polymeren. Dit is te danken aan de vrij lage productiekosten en de grote veelzijdigheid. PVC kan toegepast worden in een heel breed scala aan producten,

Nadere informatie

Chemisch recyclen kunststof verpakkingen. Karen van de Stadt

Chemisch recyclen kunststof verpakkingen. Karen van de Stadt Chemisch recyclen kunststof verpakkingen Karen van de Stadt Wat doen we vandaag Stand van zaken Chemisch recyclen voor kunststof verpakkingen Huidig systeem recyclen voor kunststof verpakkingen Verschillende

Nadere informatie

Het gedrag van kunststoffen bij temperatuursverandering

Het gedrag van kunststoffen bij temperatuursverandering Fiche 1 0 (leerling) I Het gedrag van kunststoffen bij temperatuursverandering A. Onderscheid tussen thermoplasten en thermoharders Men noemt een kunststof een thermoplast indien dit materiaal onder invloed

Nadere informatie

Uitleg Handschoenen. Copyright 2007 Carel Lurvink B.V.

Uitleg Handschoenen. Copyright 2007 Carel Lurvink B.V. Uitleg Handschoenen Handschoenen voor mechanische risico's...2 Leder...2 Synthetisch...2 Kevlar...2 Twaron...2 Handschoenen voor chemische risico's...3 Nitrilrubber (NBR)...3 Polyvinylchloride (PVC)...3

Nadere informatie

Transparante materialen

Transparante materialen Transparante materialen GPPS Glashelder, amorfe kunststof, geringe slagvastheid, uitstekend te verwerken, goed in te kleuren, goede thermische en isolerende eigenschappen. Neemt geen vocht op, eindproducten

Nadere informatie

1 De bouw van stoffen

1 De bouw van stoffen Inhoud 1 De bouw van stoffen 1 eigenschappen van stoffen 13 Mengsels en zuivere stoffen 13 D Oplossingen 15 Zuivere stoffen herkennen 15 Scheiding van mengsels 17 2 de opbouw van de materie 19 Moleculen

Nadere informatie

Tentamen Verwerking en Eigenschappen van Kunststoffen ( ) 2 februari 2012, uur

Tentamen Verwerking en Eigenschappen van Kunststoffen ( ) 2 februari 2012, uur Tentamen Verwerking en Eigenschappen van Kunststoffen (191121121) 2 februari 2012, 13.45-17.15 uur Aanwijzingen: -Vermeld op alle in te leveren vellen je naam, voorletters en student nummer. -Lees de vragen

Nadere informatie

Trends in Kunststoffen

Trends in Kunststoffen Trends in Kunststoffen Trends in Polymeren voor toeleveranciers en OEM-ers ESEF, maart 2014 Ir. Martin van Dord DPI Value Centre & NRK Dr. Louis Jetten DPI Value Centre Kunststoffen: organische polymeren

Nadere informatie

Brandstof, Remvloeistof, Smeer- en Koelmiddelen (7)

Brandstof, Remvloeistof, Smeer- en Koelmiddelen (7) Brandstof, Remvloeistof, Smeer- en Koelmiddelen (7) E. Gernaat (ISBN 978-90-79302-07-9) 1 Vaste smeermiddelen 1.1 Werking Grafiet en molybdeen-disulfide (MoS 2 ) zijn de belangrijkste stoffen die worden

Nadere informatie

Basisscheikunde voor het hbo ISBN e druk Uitgeverij Syntax media

Basisscheikunde voor het hbo ISBN e druk Uitgeverij Syntax media Hoofdstuk 14 Chemische processen bladzijde 1 Opgave 1 Wat denk je, zijn de volgende processen continuprocessen of batch-processen? a productie van verschillende soorten medicijnen b productie van verschillende

Nadere informatie

het gebied cm -1. Zowel fysische veroudering als retrogradatie veroorzaakt een toename in de proton T 1ρ relaxatietijden in vaste stof NMR re

het gebied cm -1. Zowel fysische veroudering als retrogradatie veroorzaakt een toename in de proton T 1ρ relaxatietijden in vaste stof NMR re Zetmeel wordt door planten geproduceerd voor de opslag van de energiebron glucose en bestaat uit hoofdzakelijk lineair amylose en sterk vertakt amylopectine. Bij het verwerken van voedsel op zetmeelbasis

Nadere informatie

Kunststoffen in de jaren negentig

Kunststoffen in de jaren negentig ikroniek nummer 5/6-990 Van standaard kunststoffen tot zeer hoogwaardige technische polymeren J.H. Geesink, DSM Research, Geleen De kunststoffen die momenteel op de markt zijn kunnen worden onderverdeeld

Nadere informatie

KUNSTSTOFFEN KUNSTSTOFFEN 1

KUNSTSTOFFEN KUNSTSTOFFEN 1 KUNSTSTOFFEN KUNSTSTOFFEN 1 1 INLEIDING 2 2 WAT ZIJN KUNSTSTOFFEN 3 3 MAROMOLEULEN 4 3.1 INDELING VAN DE MAROMOLEULEN 4 3.2 STRUTUUR VAN MAROMOLEULEN 5 4 BASISPRODUTEN VAN KUNSTSTOFFEN 6 4.1 GRONDSTOFFEN

Nadere informatie

rubber & kunststoffen

rubber & kunststoffen rubber & kunststoffen rubber profielen rubber afdichtingen stanswerk pakkingen rubber plaat T e c h n o a h B V p o s t b u s 2 4 0 0 7 3 0 0 7 D A R o t t e r d a m tel. +31 10-21 52 515 info@technoah.nl

Nadere informatie

Eddy Brinkman. Materiaalkunde in een notendop. Materials Veldhoven - 31 mei 2017

Eddy Brinkman. Materiaalkunde in een notendop. Materials Veldhoven - 31 mei 2017 Eddy Brinkman Materials 2017 - Veldhoven - 31 mei 2017 Materiaalkunde: geeft antwoord op waarom Waarom is juist dat materiaal geschikt voor die toepassing? Materiaaltechnologie: geeft antwoord op hoe Aan

Nadere informatie

PRODUCTEN Thermohardende laminaten - oftewel duro plasten - worden gemaakt door diverse lagen voorgeïmpregneerd materiaal onder hoge druk en temperatuur samen te persen. Het voormateriaal (prepreg) kan

Nadere informatie

AUTEURS havo 5 H AV havo O EINDREDACTIE MET MEDEWERKING VAN scheikunde SCHEIKUN

AUTEURS havo 5 H AV havo O EINDREDACTIE MET MEDEWERKING VAN scheikunde SCHEIKUN 5 havo scheikunde Inhoud Voorwoord 7 Zuren en basen 5 Praktijk Chemie in het aquarium 6 Fosfor voor cola en kunstmest Theorie 1 Zure, basische en neutrale oplossingen 12 2 Zuren en zure oplossingen 15

Nadere informatie

OPSLAGTANKS dubbelwandige in HDPE

OPSLAGTANKS dubbelwandige in HDPE OPSLAGTANKS dubbelwandige in HDPE Voor opslag mazout-diesel-olie en regenwater MILIEUBESCHERMING? NATUURLIJK! IQ BEPROEFDE KWALITEIT HDPE niet gerecycleerd, gecertificeerd materiaal. Spiraalvormige dubbelwandige

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud

Inhoud. Voorwoord 5. Inhoud Inhoud Voorwoord 5 1 Bedrijvigheid 9 1.1 Materialen 10 1.2 Gereedschappen 15 1.3 Aan- en afvoeren 21 1.4 Technisch tekenen 23 1.5 Controle en reparatie 24 1.6 Eigen vaardigheid 26 1.7 Afsluiting 27 7 2

Nadere informatie

RUWBOUW03 VOEGBANDEN

RUWBOUW03 VOEGBANDEN 03 RUWBOUW RUWBOUW ALGEMENE INFO & TOEPASSINGEN 2 De EMERGO en zijn vervaardigd uit hetzij hoogwaardig polyvinylchloride, hetzij synthetisch SBR rubber of een combinatie van beide ( ) en hebben uitstekende

Nadere informatie

GrainDrain flexibele drainage PE of PP

GrainDrain flexibele drainage PE of PP GrainDrain flexibele drainage PE of PP 1 GrainDrain van GrainPlastics B.V. wordt geproduceerd uit PE en/of PP in de maten Ø 25mm, 50mm, 0mm, 5mm, 80mm, 100mm, 125mm, 10mm en 200mm. Het toepassen van PE-

Nadere informatie

3.1 3M Scotchcast nr. 40

3.1 3M Scotchcast nr. 40 Harsen 3 Er is een grote verscheidenheid van harsen leverbaar voor het isoleren en mechanisch beschermen van kabelverbindingen in laagspanningsnetten. De harsen van 3M hebben hun doeltreffendheid al sinds

Nadere informatie

Afwerking & Uitzicht: Het oppervlak is knoestvrij, egaal van kleur en vertoont een generfde, licht glanzende structuur.

Afwerking & Uitzicht: Het oppervlak is knoestvrij, egaal van kleur en vertoont een generfde, licht glanzende structuur. Product data blad Grondstof: Het materiaal bestaat voor 100% uit gerecycleerde kunststofoverschotten van hoge kwaliteit. In hoofdzaak afkomstig uit de voedings- en verpakkingsindustrie Samenstelling: De

Nadere informatie

Non-ferrometalen. constructiematerialen. ferrometalen

Non-ferrometalen. constructiematerialen. ferrometalen 1. Situering constructiematerialen Metalen Verbindingen Niet-metalen non-ferrometalen ferrometalen 2. Hoofdkenmerken Þ non-ferrometalen zijn... Ze worden in zowel zuivere vorm als in legeringen gebruikt.

Nadere informatie

Polymeren. van keten tot kunststof

Polymeren. van keten tot kunststof Polymeren van keten tot kunststof Hoofdillustratie omslag: Lichtmicroscopische weergave van een semi-kristallijn polymeer in gepolariseerd licht. Foto: A.B. Spoelstra, TU/e. Gedrukt op 100 % hergebruikt

Nadere informatie

11 Aanvulling hoofdstuk 11 Bitumen en bitumineuze producten

11 Aanvulling hoofdstuk 11 Bitumen en bitumineuze producten 11 Aanvulling hoofdstuk 11 Bitumen en bitumineuze producten 11.1 Bitumen 11.2 Asfalt en ZOAB 11.1 Bitumen Bij paragraaf 11.1 in het boek. Figuur A11.1 geeft de benamingen van bindmiddelen en mengsels.

Nadere informatie

CHEMIE OVERAL. Nieuw in 6e editie 2011 Chemie Overal 3h en 3v

CHEMIE OVERAL. Nieuw in 6e editie 2011 Chemie Overal 3h en 3v Nieuw in 6e editie 2011 Chemie Overal 3h en 3v Opbouw leerboek Elk hoofdstuk begint met een hoofdstukschema. Daarin vindt u een overzicht van de paragrafen, experimenten en de leerling-ict van dat hoofdstuk.

Nadere informatie

Sanifun TUBIPEX ALU BUIZEN. Samenstelling van de Tubipex alu buis

Sanifun TUBIPEX ALU BUIZEN. Samenstelling van de Tubipex alu buis buitenste vernette polyethyleen buis (VPE) ALU BUIZEN Samenstelling van de Tubipex alu buis De leiding bestaat uit een geëxtrudeerde binnenbuis uit PE-Xb (Silaanvernet). Rond deze buis wordt een aluminium

Nadere informatie

TUBIPEX ALU BUIZEN. Samenstelling van de Tubipex alu buis

TUBIPEX ALU BUIZEN. Samenstelling van de Tubipex alu buis TUBIPEX ALU BUIZEN Samenstelling van de Tubipex alu buis buitenste vernette polyethyleen buis (VPE) Laser gelaste aluminiumlaag binnenste vernette polyethyleen buis (VPE) Lijmlagen De leiding bestaat uit

Nadere informatie

Metaalstructuren en toestandsdiagram. Metaalstructuren en toestandsdiagram. Metaalstructuren en toestandsdiagram. Metaalstructuren en toestandsdiagram

Metaalstructuren en toestandsdiagram. Metaalstructuren en toestandsdiagram. Metaalstructuren en toestandsdiagram. Metaalstructuren en toestandsdiagram en toestandsdiagram en toestandsdiagram De Eiffeltoren (één van de nietklassieke wereldwonderen) is 317 meter hoog tot aan de top van de vlaggenstok, zonder de televisieantennes mee te rekenen. Met televisieantennes

Nadere informatie

Geogrid onmisbaar in de civiele techniek en in afdichtingconstructies

Geogrid onmisbaar in de civiele techniek en in afdichtingconstructies Geogrid onmisbaar in de civiele techniek en in afdichtingconstructies Met medewerking van Peter Prosé, Prosé kunststoffen Leeuwarden Het geogrid (een rooster van hoogwaardig kunststof dat trekkrachten

Nadere informatie

INSPECTIE PUTTEN TELECOM RAIL ENERGIE WASTEWATER

INSPECTIE PUTTEN TELECOM RAIL ENERGIE WASTEWATER INSPECTIE PUTTEN TELECOM RAIL ENERGIE WASTEWATER CROSSCUBE Modulaire trekputten Schouw- en trekputten zijn onmisbaar voor een duurzaam en onderhoudbaar kabelnetwerk. Crosscube is een modulair kunststof

Nadere informatie

Introductie. Department of Elastomer Technology & Engineering ETE. Master voorlichting 06-02-2013

Introductie. Department of Elastomer Technology & Engineering ETE. Master voorlichting 06-02-2013 Introductie Department of Elastomer Technology & Engineering ETE Master voorlichting 06-02-2013 1 Department of Elastomer Technology & Engineering ETE Algemene Inleiding Wat is Elastomer Technology Lab

Nadere informatie

Elematic. Kabelbescherming Kabelbandjes.

Elematic. Kabelbescherming Kabelbandjes. Elematic Kabelbescherming Kabelbandjes www.dijkman.com ET krimpkous in boxverpakking REF. KLEUREN INW. Ø VOOR INW. Ø NA WANDDIKTE NA DOOS KRIMPEN KRIMPEN KRIMPEN DOOS (MM) (MM) (MM) (M) 12253012 12253016

Nadere informatie

ZIEGLER EN NATTA. In het belangrijke domein van de reuzenmoleculen. Karl Ziegler. Karl Ziegler werd in Duitsland

ZIEGLER EN NATTA. In het belangrijke domein van de reuzenmoleculen. Karl Ziegler. Karl Ziegler werd in Duitsland ZIEGLER EN NATTA In het belangrijke domein van de reuzenmoleculen vormen de synthetische macromoleculen ook wel genoemd hoogpolymeren een belangrijk hoofdstuk. In de jaren zestig sprak men inderdaad van

Nadere informatie

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË ECONOMISCH JAARRAPPORT 27 Federplast.be Vereniging van Producenten van Kunststof- en Rubberartikelen VZW Association des Producteurs d Articles en Matières Plastiques

Nadere informatie

Productie van verwerkbare rubbermengsels

Productie van verwerkbare rubbermengsels 1. Hoe wordt rubber gefabriceerd? Over het algemeen verloopt de productie van elastomere producten in 3 fasen: Mengen: Voormengen van de grondstoffen zoals rubber, vulstoffen, weekmakers enz. in een kneedmachine

Nadere informatie

Plastic zonder olie. Lesmodule voor nieuwe scheikunde

Plastic zonder olie. Lesmodule voor nieuwe scheikunde Plastic zonder olie Lesmodule voor nieuwe scheikunde Plastic zonder olie auteurs: Bart Langejan, Coen Klein Douwel, Jan Jaap ter orst, Kees Tijdink, Netty van Marle, Peter Klaasen, Rolf Coolen. wetenschappelijke

Nadere informatie

Materialen. Introductie over Metaal:

Materialen. Introductie over Metaal: Introductie over Metaal: Wat is metaal Winning Structuur Eigenschappen Soorten metaal Methoden van bewerken Methoden van behandelen Metaalproducten Voordelen/nadelen Zuivere metalen IJzer Aluminium Koper

Nadere informatie

CHEMISTRY THAT MATTERS (FROM WHOLESALE TO WHOLESERVICE)

CHEMISTRY THAT MATTERS (FROM WHOLESALE TO WHOLESERVICE) CHEMISTRY THAT MATTERS (FROM WHOLESALE TO WHOLESERVICE) JOHAN VAN DIJNEN Regional Category Specialist Technical Goods & Services SABIC Lead Buyer Stainless Steel Bars, profiles & Specials MCB Technisch

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde pilot havo II

Eindexamen scheikunde pilot havo II Beoordelingsmodel Vraag Antwoord Scores Plastic Hero 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een juist antwoord zijn: Bij het kraakproces worden moleculen van alkanen omgezet tot kleinere moleculen van alkanen

Nadere informatie

Flensisolatiekit type GLV-UniSeal GGr en type GLV-UniSeal T

Flensisolatiekit type GLV-UniSeal GGr en type GLV-UniSeal T Flensisolatiekit type GLV-UniSeal GGr en type GLV-UniSeal T De flensisolatiekit GLV-UniSeal is een hoge kwaliteit isolatieflens. Deze isolatieflenzen zorgen, in combinatie met bouthulzen en isolatierondellen,

Nadere informatie

1. Probleemstelling. Een agendaklem is een goed idee, uit welke materialen kunnen we zo een klem vervaardigen?

1. Probleemstelling. Een agendaklem is een goed idee, uit welke materialen kunnen we zo een klem vervaardigen? 1. Probleemstelling Regelmatig krijg je op school papieren mee naar huis. Als je ze gewoon in je agenda steekt heb je een grote kans ze kwijt te spelen. Ken jij een oplossing?... Een agendaklem is een

Nadere informatie

Eindexamen scheikunde havo 2001-II

Eindexamen scheikunde havo 2001-II Eindexamen scheikunde havo 00-II 4 Antwoordmodel Energievoorziening in de ruimte et (uiteenvallen van de Pu-38 atomen) levert energie dus het is een exotherm proces. er komt energie vrij aantal protonen:

Nadere informatie

Het sluiten van de keten van slimme materialen Matthijs Bloemen Berlijn (25 05 2012)

Het sluiten van de keten van slimme materialen Matthijs Bloemen Berlijn (25 05 2012) Het sluiten van de keten van slimme materialen Matthijs Bloemen Berlijn (25 05 2012) Vanaf 1 juni 2012 is er een wet in Duitsland actief, die de producent of houder van afvalstoffen verplicht stelt deze

Nadere informatie

M6131 Antwoorden 1 Pennenhouder

M6131 Antwoorden 1 Pennenhouder M6131 Vul het juiste antwoord in: 1 In de voetplaat van de pennenhouder, stuknummer 3, zitten twee gaten. De diameter van deze gaten is 8 millimeter. 2 De afstandsbussen, stuknummer 2, worden aan de bovenkant

Nadere informatie