Opheffen handelsbarrières levert goud geld op. handelsbarrières

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opheffen handelsbarrières levert goud geld op. handelsbarrières"

Transcriptie

1 Opheffen handelsbarrières levert goud geld op Opheffen handelsbarrières

2 Colofon Deze brochure is gemaakt door Detailhandel Nederland. Het is tot stand gekomen op basis van diverse vraaggesprekken met Nederlandse winkeliers, literatuurstudie en deelname aan werkgroepen van EuroCommerce, de Europese koepel voor detailhandel. Aangezien veel van de onderwerpen die in dit paper besproken zijn rechtstreeks betrekking hebben op de commerciële relaties tussen schakels in de distributieketen, is ervoor gekozen voorbeelden te anonimiseren. Dit is een publicatie van: Detailhandel Nederland Overgoo 13 Postbus AG Leidschendam Meer informatie: Detailhandel Nederland Hendrik Jan van Oostrum en Julius Witteveen Mits met bronvermelding en toestemming van Detailhandel Nederland kunt u de informatie uit deze publicatie gebruiken. Grafische vormgeving: Studio Steenbergen BNO, Gouda Digitaal printwerk: Twigt Grafisch Facilitair, Waddinxveen November, 2010

3 Opheffen handelsbarrières levert goud geld op Opheffen handelsbarrières levert goud geld op 1

4 2

5 Inhoudsopgave Voorwoord 4 1 Werk aan de winkel: stop marktverdeling door fabrikanten 7 1.1) Hoe marktverdeling werkt: praktijkvoorbeelden a) Extreem grip houden op verkoopkanalen b) Ontmoedigen van parallelimport met conditiestelsels c) Producten per marktgebied anders verpakken d) Gebruikmaken van retoursystemen e) Gewiekst inzetten van kortingsacties ) Kunstgrepen waarmee het soms toch lukt om te parallelimporteren ) De opkomst van de grensoverschrijdende inkoopcombinatie ) Markttoezichthouders ontbreekt het aan effectieve breekijzers ) Wat Brussel kan doen voor detailhandel en consument a) Geef winkeliers recht om over de grens in te kopen b) Maak labels op essentiële punten voor iedereen leesbaar c) Harmoniseer retoursystemen d) Maak toestaan van parallelimport onderdeel fusietoets e) Stimuleer parallelimport door transparantie fabrikantenprijzen 17 2 Handelsbelemmeringen aan de buitengrenzen van de Europese Unie ) Europees anti-dumping beleid: eigen industrie eerst a) Wat Brussel kan doen voor detailhandel en consument ) Non-tarifaire handelsbelemmeringen: verkapt protectionisme a) Made in - label: beschermt met name Italiaanse textielindustrie b) Wat Brussel kan doen voor detailhandel en consument ) Biociden: een wetgevend voorstel waarvan de balans volledig zoek is a) Wat Brussel kan doen voor detailhandel en consument 25 3 Slotwoord: opheffen handelsbarrières levert goud geld op 27 Colofon 33 3

6 Voorwoord De strijd tegen handelsbarrières: dweilen met de kraan open Als Nederlandse winkeliers te allen tijde producten daar zouden kunnen inkopen waar deze tegen de meest gunstige voorwaarden te verkrijgen zijn, dan profiteert niet alleen de winkelier daarvan. De grote winnaar is de consument, die dan kan kiezen uit een gevarieerder aanbod, tegen scherpere prijzen. Helaas zijn er in de praktijk veel belemmeringen waar winkeliers tegenaan lopen bij het importeren van producten. Deze doen zich zowel voor bij het grensoverschrijdend inkopen binnen de Europese Unie, als daarbuiten. Gelukkig heeft de Europese Commissie recentelijk in haar Retail Market Monitoring Report aangegeven een aantal van deze barrières te willen elimineren 1. Een voorbeeld is geografische marktverdeling door fabrikanten van merkartikelen. Door de Europese markt kunstmatig langs landsgrenzen in stukken op te delen, maken fabrikanten van merkartikelen momenteel parallelimport door winkeliers vaak praktisch onmogelijk. Maar importproblemen komen ook veelvuldig voor aan de buitengrenzen van de Europese Unie. Met het eind 2009 van kracht worden van het nieuwe Europese Verdrag van Lissabon, heeft het Europees Parlement op het vlak van buitenlandse handel aanzienlijk aan invloed gewonnen. In het belang van consumenten en winkeliers zou deze invloed snel aangewend moeten worden om protectionistische heffingen aan de buitengrenzen van de Europese Unie aan banden te leggen, alsook om handelsbarrières als gevolg van bijvoorbeeld etikettering- en milieuwetgeving te ontmantelen. 4

7 In deze brochure zet Detailhandel Nederland een aantal belangrijke handelsbarrières op een rij. Tevens roept de Nederlandse belangenbehartiger van alle winkeliers de Europese Commisssie, het Europees Parlement en de Raad van lidstaten op om actie te ondernemen. Tegen die achtergrond worden diverse suggesties gedaan om obstakels snel en grondig op te ruimen. Mr. Patricia E.H. Hoogstraaten Voorzitter van de stuurgroep Europa 1 Over detailhandel diensten in de interne markt. Document behorend bij het rapport Naar meer efficiënte en eerlijke detailhandel diensten in de interne markt in 2020 gepubliceerd door de Europese Commissie in juli

8 6

9 Werk aan de winkel: stop marktverdeling door fabrikanten???????????? 7

10 De Europese Unie kent als één van de belangrijkste verdragsrechtelijk verankerde uitgangspunten een vrij verkeer van goederen. Sinds 1985 ijvert de Europese Commissie voor de totstandkoming van een Europese interne markt, waarin alle nog bestaande belemmeringen van dit vrije verkeer van goederen worden opgeheven. Inmiddels zijn flinke stappen gezet. Maar wat de detailhandel betreft is er voor de Europese Commissie, het Europees Parlement en Raad van lidstaten nog aanzienlijk werk aan de winkel. Voor winkeliers is het namelijk in de praktijk bijzonder lastig en dikwijls zelfs geheel onmogelijk om grensoverschrijdend merkartikelen in te kopen daar waar dit het voordeligst is. Met name grote fabrikanten frustreren dit. Merkenfabrikanten zullen alles in het werk stellen om de mogelijkheid tot prijsdiscriminatie te behouden, zo vreest ook de Europese Commissie 2. Door markten langs geografische grenzen af te schermen, slagen fabrikanten van merkartikelen erin het prijsniveau van hun producten volledig af te stemmen op de koopkracht van consumenten in een bepaalde markt, alsmede op de mate van concurrentie in zo n markt. Deze praktijk stelt hen maximaal in staat om markten af te romen. Het meewerken aan parallelimporten door winkeliers zou aan dit lucratieve spel een einde maken. Want het onvermijdelijk gevolg van parallelimporten is dat prijsverschillen voor een bepaald product zouden afnemen ten nadele van de fabrikant, maar ten gunste van de consument. Dat parallelimport voor winkeliers zeer interessant zou kunnen zijn, blijkt uit de aanzienlijke prijsverschillen die er in de Europese Unie tussen lidstaten zijn wat levensmiddelen betreft 3. 2 Naar meer efficiënte en eerlijke detailhandel diensten in de interne markt in 2020, gepubliceerd door de Europese Commissie in juli 2010, pagina Grafiek overgenomen uit rapport van de Europese Commissie, A better functioning food supply chain, oktober 2009, pagina 10. 8

11 De coëfficiënt in prijsvariatie van geselecteerde levensmiddelen in de EU, juni 2008 Mineraalwater Witbrood Kippenei IJs Gehakt Tomatenketchup Worstje Yoghurt Aardappelen Varken, kotelet Olijfolie Koffie Witte rijst Zwarte thee Chocolademelk Sinaasappelsap Hele kip Tarwe Jam Tonijn in blik Wortelen Spaghetti Appels Halfvolle melk Boter Witte suiker 29% 28% 27% 27% 26% 25% 24% 22% 22% 21% 19% 14% 49% 48% 44% 42% 42% 41% 41% 40% 36% 35% 34% 32% 58% Een hoge variatie-coëfficiënt betekent grote verschillen in prijsniveaus van een product tussen lidstaten. Gemiddelde geanalyseerde levensmiddelen: 34% 70% Bron: rapport Europese Commissie 'A better functioning food supply chain', oktober

12 Ook uit het hierna volgende overzicht blijkt dat er aanzienlijke prijsverschillen tussen lidstaten zijn. Daarbij wordt gekeken per sector, zoals verkoop levensmiddelen en non-alcoholische dranken, alcoholische dranken en tabak, kleding en schoeisel. Wat levensmiddelen en nonalcoholische dranken betreft valt op dat deze in Nederland gemiddeld het één na goedkoopst zijn van alle West-Europese landen, na Portugal. In België liggen de prijzen gemiddeld 28% hoger en in Duitsland 20%. In veel Oost-Europese landen liggen de prijzen daarentegen weer lager dan in Nederland. Tabel Eurostat: Prijsniveau index 2008 (EU = 100) Land code HFCE Voedsel en non-alcoholische dranken Alcoholische dranken en tabak Kleding Schoeisel DK NO CH IE FI IS LU SE FR BE IT AT DE NL EU UK ES EL CY PT SI MT Land Code HFCE Voedsel en non-alcoholische dranken Alcoholische dranken en tabak Kleding Schoeisel EE LV HR TR CZ HU SK PL LT RO ME RS BA AL BG MK Variabele coëfficiënten: EA EU EU All

13 Hierna worden de voorbeelden toegespitst op levensmiddelen. De reden hiervoor is dat de levensmiddelenverkoop Europees ongeveer 50% uitmaakt van de totale detailhandelsomzet en de verschillen in prijzen van levensmiddelen tussen landen zeer aanzienlijk zijn ) Hoe marktverdeling werkt: praktijkvoorbeelden 1.1 a) Extreem grip houden op verkoopkanalen Het marktgedrag van een pan-europees opererende fabrikant van frisdranken levert een goed voorbeeld op van hoe het spel van frustreren van parallelimporten wordt gespeeld. Nederlandse winkeliers zouden deze frisdrank het liefst in landen als Portugal, Spanje of sommige Oost-Europese landen inkopen, omdat de drank daar aanzienlijk goedkoper door de fabrikant op de markt wordt gebracht. Zoveel goedkoper dat het lonend is de extra transportkosten voor lief te nemen. Deze frisdrankengigant is zich hiervan bewust. Om de grip op het verkoopkanaal te versterken, heeft deze fabrikant de afgelopen jaren veel loonbottelaars uitgeschakeld. Deze loonbottelaars, bedrijven die voor eigen rekening en risico werken, kregen van de fabrikant de stroop aangeleverd, waar ze vervolgens water bij deden waarna de drank in een fles of blikje kon. Door zelf te bottelen voorkomt de fabrikant dat loonbottelaars in de gelegenheid zijn aan parallelimporterende, buitenlandse supermarkten te leveren. Met het uitschakelen van dit kanaal heeft het concern dus sterk de controle vergroot over aan welke supermarkten wordt geleverd. Winkeliers die vanuit hun thuisland aan parallelimport willen doen, worden zo gedwongen zich over de grens bij de nationale verkooporganisatie van de fabrikant te melden. Deze verkooporganisatie zal in de regel de winkelier vriendelijk doch dringend doorverwijzen naar zijn collega s van de verkooporganisatie van de fabrikant in het thuisland van de winkelier. 1.1 b) Ontmoedigen van parallelimport met conditiestelsels Een andere veelgebruikte manier om parallelimporten tegen te gaan is het werken met zogeheten conditiestelsels. Dit gaat als volgt: een merkartikel wordt door een fabrikant aan winkeliers aangeboden voor een basis adviesprijs. Vervolgens wordt op deze adviesprijs een korting verstrekt. Dit al naar gelang er volle vrachtwagens worden afgenomen, bepaalde promotieactiviteiten worden ondernomen, er een ruim assortiment van de fabrikant wordt 4 Zie voor het cijfer van 50% het rapport Naar meer efficiënte en eerlijke detailhandel diensten in de interne markt in 2020, gepubliceerd door de Europese Commissie in juli 2010, pagina 8. 11

14 aangeboden etcetera 5. Het conditiestelsel werkt in principe alleen voor winkeliers die inkopen in hun thuisland. Gevolg is dat parallelimport kunstmatig duur en daarmee onaantrekkelijk wordt gemaakt. 1.1 c) Producten per marktgebied anders verpakken Differentiatie van verpakkingen is ook een effectieve manier om parallelimporten tegen te gaan. Zo zijn diverse fabrikanten van persoonlijke verzorgingsproducten goed in het per marktgebied volledig anders verpakken van hun artikelen. Daarbij worden identieke producten voorzien van een andere uitstraling en dikwijls ook een geheel andere naam en etikettering. Dit werpt een drempel op tegen parallelimport, want consumenten kopen waar het merkartikelen betreft bij voorkeur de hun vertrouwde producten. 1.1 d) Gebruikmaken van retoursystemen Een andere drempel tegen parallelimporten werpen verschillen tussen lidstaten op in retoursystemen. Zo worden in Nederland lege statiegeldflessen, zogeheten grote PET-flessen, in de supermarkt ingezameld in grote zakken, waarin ze naar een verzamelplaats gaan. Daar worden flessen waar geen statiegeld op zit eruit gehaald. Dit retoursysteem is duur voor consumenten en bedrijfsleven. Het leidt ertoe dat supermarkten gedwongen worden hun frisdranken en water in Nederland aan te kopen in grote PET-flessen. In het buitenland deze dranken aankopen levert direct grote problemen met het Nederlandse retoursysteem op, omdat daar geen PET-flessen met statiegeld worden gebruikt. 1.1 e) Gewiekst inzetten van kortingsacties Marktafscherming vindt ook plaats met gebruik van kortingsacties. Bij het promoten van hun producten variëren merkenfabrikanten vaak per land de korting die ze bieden. Om nu te voorkomen dat supermarkten massaal over de grens producten proberen in te kopen in het land waar als gevolg van de korting het product op een zeker moment het goedkoopst te verkrijgen is, wordt door fabrikanten het product in ieder land tegen de normale prijs verkocht. De per land wisselende korting wordt pas achteraf aan winkeliers uitbetaald op basis van scannerinformatie van verkochte producten. Als gevolg wordt parallelimport voorkomen en vindt er ook geen forward buying plaats. Dat laatste is het massaal inslaan van producten, omdat ze tijdelijk bijzonder goedkoop zijn te verkrijgen Een onderwerp dat het bestek van de discussie over geografische marktverdeling te buiten gaat, maar eveneens uitermate relevant is voor een goede marktwerking is het ruime assortiment waarmee sommige merkenfabrikanten werken. Door met één bonus malus systeem te werken kunnen ze supermarkten forceren naast een bepaald product ook andere dikwijls gerelateerde producten af te nemen. Denk aan een fabrikant van frisdrank die ook sappen verkoopt. Op deze manier kan een sterke marktdominantie worden ontwikkeld, die effectief ertoe leidt dat bijvoorbeeld andere sappenfabrikanten uit de markt worden geduwd.

15 1.2) Kunstgrepen waarmee het soms toch lukt om te parallelimporteren Winkels slagen zo nu en dan toch in parallelimport door met een stroman te werken in een land waar een merkartikel voordeliger is in te kopen dan in het thuisland. Zo halen sommige Nederlandse supermarkten een veelgekochte frisdrank via een stroman uit Portugal en Spanje. Een supermarkt richtte daartoe een stichting op in Spanje, omdat de lokale bottelaar niet buiten Spanje mocht factureren. Ook wordt bijvoorbeeld cosmetica uit het Verenigd Koninkrijk gehaald, wat in het bijzonder aantrekkelijk is als de koers van het Britse pond laag staat. Ook dit soort parallelimport gebeurt dan in de regel met een stroman. Een ander voorbeeld is van een inkoper die gedurende enige tijd via een stroman een ontkalkingsmiddel in Italië kocht. Toen de fabrikant daar achter kwam, werd direct de naam van het parallelgeïmporteerde product alsook het etiket gewijzigd. Om parallelimporten te signaleren houden fabrikanten nauwkeurig omzetindexen per land of zelfs per regio bij. Indien zo n index opeens in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk omhoog gaat en in bijvoorbeeld Nederland omlaag, dan vermoedt de fabrikant parallelimporten en worden er direct maatregelen genomen. Overigens is het inkopen via stromannen geen sinecure. Grote supermarktketens en inkoopcombinaties waarbij in Nederland praktisch alle kleinere ketens en zelfstandige supermarkten zijn aangesloten moeten vaak dermate grote volumes hebben en bovendien dermate scherp de logistiek in de gaten houden, dat ze zich geen enkel continuïteitsprobleem bij de inkoop kunnen permitteren. Het werken met een stroman levert voor deze partijen al snel het risico op dat de bevoorrading spaak loopt. Ze zullen daarom beslist niet happig zijn om via stromannen aan parallelimport van merkartikelen te doen. 13

16 1.3) De opkomst van de grensoverschrijdende inkoopcombinatie Om een vuist te maken tegen het verdeel-de-markt-en-heers-spel van de merkenfabrikanten is er de afgelopen jaren een aantal Europese inkoopcombinaties ontstaan. Dergelijke combinaties spreken met merkenfabrikanten een overkoepelende bonus af 6. In ruil daarvoor eisen de fabrikanten dan bijvoorbeeld promotieacties of bepaalde marktanalyses. Zo n korting wordt overigens afgerekend met respect voor de verschillende landenprijzen. Anders gezegd; iedereen die via de Europese inkoopcombinatie mee inkoopt krijgt een reductie over de prijzen die hij in zijn thuisland betaalt. Er wordt dus met de merkenfabrikanten niet zozeer over prijs onderhandelt, maar over additionele condities. Op dit punt verschillen de onderhandelingen van Europese inkoopcombinaties afhankelijk van de vraag of deze plaatshebben met merkenfabrikanten of met fabrikanten van generieke producten. Met betrekking tot de Europese inkoop van generieke producten wordt namelijk wel primair op prijs onderhandeld. Denk bij generieke producten aan toiletpapier, dierenvoer, aluminiumfolie, vuilniszakken, laagwaardige biscuits of bepaalde cosmetica. 1.4) Markttoezichthouders ontbreekt het aan effectieve breekijzers De Europese Commissie beschouwt geografische marktverdeling en daarmee het frustreren van parallelimporten als een sleutelbarrière tegen de integratie van de Europese interne markt 7. Dergelijke praktijken kunnen volgens de Commissie schadelijke gevolgen hebben voor consumenten door hogere prijzen en een beperkter aanbod van producten. Tegelijk is duidelijk dat het wetgevende kader op Europees niveau tekortschiet om marktverdeling door merkenfabrikanten effectief aan te pakken. Zo kan de mededingingsdienst van de Europese Commissie zich niet beroepen op verdragsartikel 34, dat gaat over de vrijheid van goederenverkeer in de interne markt. De gebodsbepaling op kwantitatieve restricties op importen en alle andersoortige maatregelen met een vergelijkbaar effect, heeft enkel betrekking op lidstaten. De Commissie kan op basis van dit artikel dus wel lidstaten aanpakken die het grensoverschrijdend verkeer belemmeren, maar geen merkartikelenfabrikanten die parallelimporten frustreren. 6 Voorbeelden van Europese inkoopcombinaties zijn EMD, Coopernic, AMS en Agenor/Alidis. 7 Zie de Communicatie van de Europese Commissie Een beter functionerende levensmiddelenketen in de Europese Unie, oktober 2009, pagina

17 Om dezelfde reden ontspringen merkartikelenfabrikanten de dans op basis van de verdragsartikelen over de vrijheid van dienstenverkeer en het recht van vrije vestiging. Ook biedt de dienstenrichtlijn geen houvast. Verder geldt nog dat de mededingingsregels geen betrekking hebben op wat er wordt afgesproken tussen een moedermaatschappij en haar dochterondernemingen, in zoverre deze dochters handelen op instructie van de moedermaatschappij. In het kader van het tegengaan van geografische marktafbakening is dat een domper. Er valt namelijk daarmee niet eenvoudig een stokje te steken voor afspraken die een pan-europese merkenfabrikant op holding niveau met zijn op landenniveau georganiseerde dochtermaatschappijen maakt om onder geen beding aan winkeliers in andere lidstaten te leveren ) Wat Brussel kan doen voor detailhandel en consument Detailhandel Nederland verzoekt de Europese Commissie dringend om zo snel mogelijk met vergaande voorstellen te komen om geografische marktverdeling door merkenfabrikanten aan banden te leggen. Het Europese Parlement en de lidstaten zouden met die voorstellen omwille van het beter functioneren van de Europese interne markt en de verwachte winst in consumentenwelvaart in de zin van gevarieerder aanbod van producten tegen scherpere prijzen soepel moeten instemmen. De ironie wil dat merkenfabrikanten in Brussel steen en been klagen over het succes dat veel retailers de afgelopen jaren hebben gehad met het ontwikkelen en verkopen van eigen merken 9. Tegelijkertijd staan diezelfde merkenfabrikanten het retailers niet toe om over de grens hun artikelen in te kopen. Hiermee houden ze de marges op die merkartikelen kunstmatig hoog. Dat is voor winkeliers een belangrijke impuls om op zoek te gaan naar alternatieven, zoals eigen merken. Deze zijn in het algemeen voor de consument aanzienlijk voordeliger en leveren desondanks voor de winkelier nog steeds een betere marge op. 8 Mededingingstoezichthouders zouden eventueel wel kunnen ingrijpen als de afspraken tussen de moedermaatschappij en haar dochters kwalificeren voor misbruik van dominante positie. 9 Voor een voorbeeld van verdachtmakingen van de Europese voedsel- en drankenindustrie, CIAA, aan het adres van supermarkten in het verband van eigen merken, zie: pagina 16 15

18 Detailhandel Nederland doet de volgende aanbevelingen: 1.5 a) Geef winkeliers recht om over de grens in te kopen Om te voorkomen dat merkenfabrikanten in de Europese Unie weigeren te leveren aan parallelimporteurs, zou de huidige Europese wetgeving beter moeten worden nageleefd. Bovendien zal waar nodig in Europese wetgeving moeten worden vastgelegd dat winkeliers het recht hebben om overal in de Europese Unie in te kopen, tenzij zwaarwegende publieke belangen, zoals openbare veiligheid en volksgezondheid, zich daar nadrukkelijk tegen verzetten 10. De diensten mededinging en interne markt van de Europese Commissie, alsmede nationale mededinging- en marktautoriteiten, zouden scherp moeten toezien op naleving van deze wetgeving, dit op straffe van boetes. 1.5 b) Maak labels op essentiële punten voor iedereen leesbaar De Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van lidstaten zouden moeten streven naar Europese wetgeving die omwille van het bevorderen van grensoverschrijdende handel regelt dat etiketten op essentiële punten als taal zoveel mogelijk voor iedere Europese burger begrijpelijk zijn. In dat verband zou het een grote stap voorwaarts zijn als op ieder etiket de essentialia verplicht in een voor vrijwel iedereen gemakkelijk te begrijpen taal, zoals het Engels, zouden staan. Ook zou het verbieden van vreemd -talige verpakkingen door lokale overheden aan banden moeten worden gelegd. 1.5 c) Harmoniseer retoursystemen Een belangrijke manier om markten af te schermen zijn de per land verschillende retoursystemen voor lege of afgedankte producten. In de praktijk komen deze verschillen veelvuldig voor. De Europese Commissie, het Europees Parlement en de lidstaten zouden omwille van het bevorderen van grensoverschrijdende handel een sterke en zo mogelijk volledige harmonisatie van dergelijke systemen moeten bewerkstelligen. Daarbij geldt vanzelfsprekend dat Nederlandse supermarkten wensen dat dit niet tot kostenverhoging leidt, maar juist tot kostenverlaging. Tegen deze achtergrond zou besloten moeten worden het dure en kostprijsverhogende statiegeldsysteem voor grote PET-flessen af te schaffen. Er zijn geen zwaarwegende argumenten dit in Europa afwijkende systeem in Nederland te handhaven. De fles kan prima met het overige uit de huishoudens afkomstige kunststof worden verwerkt. Bedrijfsleven en Het begrip dwingende redenen van algemeen belang, zoals erkend in de rechtspraak van het Hof van Justitie, omvat onder meer de volgende gronden: openbare orde, openbare veiligheid en volksgezondheid, de handhaving van de orde in de samenleving, sociaal beleid doelstellingen, de bescherming van de afnemers van diensten, consumentenbescherming, het voorkomen van fraude, het voorkomen van oneerlijke concurrentie en de bescherming van het milieu en het stedelijk milieu. Het gaat alles bij elkaar om een lange lijst. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat het Europese Hof de gewoonte heeft dwingende redenen van algemeen belang zeer restrictief toe te passen.

19 gemeenten hebben de afgelopen twee jaar hiervoor een landelijk dekkend netwerk opgezet. Het afwijken van de Europese standaard zou alleen moeten mogen indien zwaarwegende publieke belangen, zoals openbare veiligheid en volksgezondheid, zich daar nadrukkelijk tegen verzetten. 1.5 d) Maak toestaan van parallelimport onderdeel fusietoets De Europese Commissie zou strenger moeten zijn bij haar toezicht of fusies en overnames de daadwerkelijke mededinging op de Europese markt niet significant belemmeren. Goedkeuring van consolidatie onder merkenfabrikanten moet worden verbonden aan aanvullende eisen. Deze eisen moeten inhouden dat er voldoende garanties zijn dat deze merkenfabrikanten na de fusie of overname parallelimporten door detailhandelaren niet zullen frustreren. 1.5 e) Stimuleer parallelimport door transparantie fabrikantenprijzen De Europese Commissie zou initiatieven moeten nemen die leiden tot transparantie van prijzen die fabrikanten van merkartikelen aan detailhandelaren en inkoopcombinaties van detailhandelaren in rekening brengen. Dit geldt in het bijzonder voor fabrikanten die in meerdere Europese lidstaten verkopen, danwel volledig pan-europees werkzaam zijn. Dit ter stimulering van parallelimporten. 17

20 18

21 Handelsbelemmeringen aan de grenzen van de Europese Unie???????????? 19

22 Een aanzienlijk deel van het assortiment van Nederlandse detaillisten, in het bijzonder in de categorie non-food, wordt geïmporteerd van buiten de Europese Unie. Het gaat om producten zoals kaarsen, textiel, fietsen, huishoudelijke artikelen en bijvoorbeeld schoenen 11. Op het moment dat winkeliers dergelijke producten importeren, krijgen ze te maken met het Europese handelsbeleid. Het betreft een web aan regels en handelsafspraken tussen de EU en de rest van de wereld, dat zelfs voor experts soms moeilijk te doorgronden is. Een belangrijk onderdeel van het handelsbeleid betreft zogenaamd antidumpingbeleid, waarbij vaak zeer hoge heffingen op importgoederen worden gelegd om Europese fabrikanten in bescherming te nemen. Verder hanteert de Europese Unie ook een waaier aan instrumenten die de facto een handelsbeperkend effect hebben. Te denken valt aan eisen aan etikettering die gelden voor geïmporteerde goederen, maar waarvan de eigen Europese industrie gevrijwaard blijft. De Nederlandse detailhandel is ongelukkig met het Europese handelsbeleid. Het is in de praktijk onnodig protectionistisch, houdt veel te weinig rekening met belangen van winkeliers en consumenten en is bovendien weinig transparant en niet zelden onberekenbaar. 2.1) Europees antidumping beleid: eigen industrie eerst Met Europees antidumping en antisubsidiebeleid heeft de Europese Unie officieel tot doel de eigen industrie te beschermen tegen oneerlijke concurrentie van buiten. Zo tracht de Unie de verkoop van producten die door producenten onder de kostprijs worden aangeboden, of door overheden worden gesubsidieerd, middels tariefmuren tegen te gaan. Op dergelijke producten kan een heffing worden gelegd die kan oplopen tot tientallen procenten van de verkoopprijs. Dergelijke heffingen worden doorgaans opgelegd na klachten van de Europese industrie. De Europese Commissie stelt vervolgens een 15 maanden durend onderzoek in om vast te stellen of dergelijke klachten gegrond zijn 12. Negen maanden nadat de Commissie haar onderzoek heeft aangekondigd, besluit ze al dan niet over te gaan tot een voorlopige heffing. Aan het einde van de periode van 15 maanden valt het besluit of er al dan niet sprake is van zogeheten dumping en wordt de definitieve hoogte van de heffing bepaald Het gaat daarbij dikwijls om producten die uit China komen, een land waar Nederland volgens het CBS in % van de totale importen uit opkomende economieën vandaan haalde. Producten die veel uit opkomende economieën worden geïmporteerd zijn speelgoed en sportartikelen (67% van alles wat wordt verkocht in Nederland is geïmporteerd), textiel (41%), schoeisel (35%) en woninginrichtingartikelen (33%). 12 Zie:

23 Een winkelier die een product importeert dat wordt getroffen door zo n heffing, komt meestal voor vervelende verassingen te staan. Het volgende voorbeeld kan dit illustreren. Het per schip vervoeren van een lading textiel uit Azië neemt al snel enige weken in beslag. De winkelier spreekt een prijs af met de Aziatische producent en betaalt, waarna de goederen worden verscheept naar Europa. Indien er tussen het verschepen en de aankomst van de spullen in Nederland een heffing van kracht wordt, dan kan de partij bedlinnen die de winkelier had ingekocht opeens tientallen procenten duurder uitvallen. Daarmee is het leed meestal niet geleden. Advertentiecampagnes voor de getroffen producten kunnen doorgaans niet meer worden teruggedraaid. Of de winkelier moet gedwongen zijn verlies nemen, of hij moet de consument verleiden enige tientallen procenten meer voor een bepaald product te willen betalen. Daar komt nog bij dat veel uit Azië geïmporteerd textiel in het lagere segment van de markt wordt verkocht. Ook voor kopers in dit segment van de markt, veelal mensen met bescheiden inkomens, kan een plotselinge prijsstijging als gevolg van dumpingmaatregelen hard aankomen. 2.1 a) Wat Brussel kan doen voor detailhandel en consument Een eenvoudige aanpassing van de Europese wetgeving inzake antidumping, de zogeheten Basic antidumping regulation, kan veel problemen verhelpen 13. De Europese Commissie, hierin gesteund door Europees Parlement en lidstaten, zou bijvoorbeeld een verschepingsclausule (shipment clause) kunnen invoeren. Hierbij worden importeurs die producten al hebben aangekocht maar nog niet ontvangen, op het moment dat een antidumpingheffing van kracht wordt, gevrijwaard van de heffing op de nog niet ontvangen producten. Voor zowel fabrikanten als importerende retailers levert dit meer zekerheid op. Meer zekerheid geeft meer vertrouwen en dat bevordert op zijn beurt weer de buitenlandse handel: de ruggengraat van de Nederlandse economie 14. Het Europees Parlement heeft met het van kracht worden van het Verdrag van Lissabon in december 2009, nieuwe competenties verworven op het gebied van buitenlands handelsbeleid. Het zou in het belang van winkeliers en consumenten, de Europese Commissie in een resolutie kunnen vragen in de antidumpingwetgeving een verschepingsclausule op te nemen. 13 Verordening van de Raad (EC) No 1225/2009 van 30 November 2009, over de bescherming tegen gedumpte importen uit landen die geen lid zijn van de Europese gemeenschap. 14 Hierbij is het goed in ogenschouw te nemen dat in absolute zin de meeste antidumpingheffingen niet op eindproducten worden geheven die de consument rechtstreeks koopt, maar op allerlei halffabrikaten die nadat ze zijn geïmporteerd nog verder worden bewerkt en onderdeel worden van een eindproduct. In die zin zou een verschepingsclausule ook zeer positief zijn voor de Nederlandse maakindustrie. 21

Betalingsachterstand bij handelstransacties

Betalingsachterstand bij handelstransacties Betalingsachterstand bij handelstransacties 13/05/2008-20/06/2008 408 antwoorden 0. Uw gegevens Land DE - Duitsland 48 (11,8%) PL - Polen 44 (10,8%) NL - Nederland 33 (8,1%) UK - Verenigd Koninkrijk 29

Nadere informatie

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen

Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen Grensoverschrijdende aftrek van fiscale verliezen 20.01.2006-20.02.2006 220 antwoorden. Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 58 26,4% G - Groothandel en kleinhandel; reparatie

Nadere informatie

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid

Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Pan-Europese opiniepeiling over beroepsveiligheid en -gezondheid Resultaten in Europa en Nederland - Mei 2013 Representatieve resultaten in 31 deelnemende Europese landen voor het Europees Agentschap voor

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) 6792/10. Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) LIMITE

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) 6792/10. Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) LIMITE Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 11 maart 2010 (17.03) (OR. en) PUBLIC Interinstitutioneel dossier: 2009/0157 (COD) 6792/10 LIMITE JUSTCIV 34 CODEC 142 NOTA van: het secretariaat-generaal

Nadere informatie

Handelsmerken 0 - DEELNAME

Handelsmerken 0 - DEELNAME Handelsmerken 29/10/2008-31/12/2008 391 antwoorden 0 - DEELNAME Land DE - Duitsland 72 (18.4%) PL - Polen 48 (12.3%) NL - Nederland 31 (7.9%) UK - Verenigd Koninkrijk 23 (5.9%) DA - Denemarken 22 (5.6%)

Nadere informatie

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT

ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT ENQUÊTE OVER DIVERSITEIT OP HET WERK EN ANTIDISCRIMINAT 14.06.2005-15.07.2005 803 antwoorden Geef aan op welk gebied uw hoofdactiviteit ligt D - Industrie 225 K - Exploitatie van en handel in onroerend

Nadere informatie

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten

Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten IP/08/1397 Brussel, 25 september 2008 Breedbandinternet voor alle Europeanen: de Commissie geeft het startsein voor een debat over de toekomst van universele diensten Hoe kan de EU bereiken dat alle Europeanen

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT

Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT IP/08/641 Brussel, 25 april 2008 Onderzoek naar e-gezondheidszorg in Europa: artsen moeten meer gebruik maken van ICT De Europese Commissie heeft vandaag de resultaten bekendgemaakt van een pan-europees

Nadere informatie

Supermarkten, alleen geliefd bij de consument?

Supermarkten, alleen geliefd bij de consument? Supermarkten, alleen geliefd bij de consument? Agrivaknet Stuurgroep Varkens Marc Jansen Centraal Bureau Levensmiddelenhandel CBL en de branche De Consument Karakteristieken retail Financiele cijfers keten

Nadere informatie

.bedomeinnamen. onder de loep 2011

.bedomeinnamen. onder de loep 2011 1.bedomeinnamen onder de loep 2011 2 Aantal nieuwe.be-registraties Evolutie van de.be-domeinnamen 471.453 602.607 736.498 859.474 977.998 1.101.668 1.219.935 131.588 147.022 193.659 222.919 232.746 257.637

Nadere informatie

BIJLAGEN. bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE

BIJLAGEN. bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE EUROPESE COMMISSIE Brussel,.3.5 COM(5) 8 final ANNEXES to 3 BIJLAGEN bij het VERSLAG VAN DE COMMISSIE Solidariteitsfonds van de Europese Unie Jaarverslag 3 NL NL BIJLAGE I: EU-SOLIDARITEITSFONDS - IN 3

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 17 oktober 2006 (25.10) (OR. en) 13773/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0162 (C S) LIMITE

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 17 oktober 2006 (25.10) (OR. en) 13773/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0162 (C S) LIMITE Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 17 oktober 2006 (25.10) (OR. en) PUBLIC 13773/06 Interinstitutioneel dossier: 2006/0162 (C S) LIMITE AGRIORG 80 AGRIFI 81 VERSLAG van: de Groep dierlijke producten

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 24.11.2009 COM(2009)641 definitief Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD waarbij de Portugese Republiek wordt gemachtigd een maatregel toe

Nadere informatie

Op 19 juni 2012 deed het Hof uitspraak in zaak C-307/10 IP Translator en gaf daarbij de volgende antwoorden op de prejudiciële vragen:

Op 19 juni 2012 deed het Hof uitspraak in zaak C-307/10 IP Translator en gaf daarbij de volgende antwoorden op de prejudiciële vragen: Gemeenschappelijke mededeling over de tenuitvoerlegging van IP Translator v1.2, 20 februari 2014 1 Op 19 juni 2012 deed het Hof uitspraak in zaak C-307/10 IP Translator en gaf daarbij de volgende antwoorden

Nadere informatie

Actuele winterbandenverplichting in Europa

Actuele winterbandenverplichting in Europa Actuele winterbandenverplichting in Europa De regelgeving over de verplichting van winterbanden en sneeuwkettingen in Europa verandert continu. Om uzelf goed voor te bereiden op een veilige reis, vindt

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT ONTWERPVERSLAG. Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008

EUROPEES PARLEMENT ONTWERPVERSLAG. Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008 EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/2173(INI) 20.11.2008 ONTWERPVERSLAG over de bescherming van de consumenten, met name minderjarigen, met betrekking tot

Nadere informatie

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant

Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant IP/04/285 Brussel, 2 maart 2004 Autoprijzen: ondanks prijsconvergentie blijft kopen in buitenland vaak nog interessant Het jongste verslag over autoprijzen toont aan dat op alle markten de prijsconvergentie

Nadere informatie

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z07933 Datum 18 juni

Nadere informatie

van Nice v1.1, 20 februari 2014

van Nice v1.1, 20 februari 2014 Gemeenschappelijke mededeling over de gemeenschappelijke praktijk inzake de algemene benamingen van de hoofdklassen van de classificatie 1 van Nice v1.1, 20 februari 2014 Op 19 juni 2012 deed het Hof uitspraak

Nadere informatie

Code Geboorteland Straatnaam

Code Geboorteland Straatnaam Uitwisseling van informatie op grond van artikel 10, eerste lid van de Landsverordening spaarvermogensheffing Info Beneficial owner (1) Data Beneficial owner (2) Naamgegevens(3) Geboortegegevens (4) Adresgegevens

Nadere informatie

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015

Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Een pensioenhervorming in het teken van defined ambition? Frank Vandenbroucke Jaarevent Alumni & Friends, Actuariaat Leuven 28 september 2015 Documentatie European Commission, The 2015 Ageing Report, European

Nadere informatie

.bedomeinnamen. & registrars

.bedomeinnamen. & registrars .bedomeinnamen & registrars 2013 2 Aantal nieuwe.be-registraties 147.022 193.659 222.919 232.746 257.637 267.780 306.341 299.846 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Evolutie van de.be-domeinnamen 602.607

Nadere informatie

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken

Convergentie. Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken EN NL Convergentie Vaak gestelde vragen (FAQ) over de gemeenschappelijke praktijk CP4 Mate van bescherming van zwart-witmerken 1. Als de merken niet gelijk (identiek) zijn, kunnen zij dan niettemin met

Nadere informatie

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.9.2014 SWD(2014) 274 final WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING bij het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement

Nadere informatie

Het einde van de opruiming

Het einde van de opruiming Het einde van de opruiming Een voorrecht voor klanten, een ergernis voor winkels; de continue opruiming in de winkelstraten. De kortingspercentages kunnen oplopen tot 70% wat er toe leidt dat klanten aankopen

Nadere informatie

Pagina 1/5. Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische. Inleiding

Pagina 1/5. Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische. Inleiding Ons kenmerk: ACM/TFZ/2016/401860 Leidraad gezamenlijke inkoop geneesmiddelen voor de medischspecialistische zorg Juni 2016. Definitieve versie. Inleiding Ziekenhuizen, zorgverzekeraars en andere partijen

Nadere informatie

Huishoudens. Huishoudens zonder kinderen 95% 93% 80% 78% 75% 72% 62% 58%

Huishoudens. Huishoudens zonder kinderen 95% 93% 80% 78% 75% 72% 62% 58% Huishoudens met kinderen Huishoudens zonder kinderen Huishoudens Geïsoleerde personen 95% 93% 80% 78% 75% 72% 62% 58% Computer Internet Individuen Individuen die behoren tot de achtergestelde bevolkingsgroepen

Nadere informatie

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003

Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 M200410 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 Exportthermometer Jolanda Hessels Kees Bakker Zoetermeer, november 2004 Exportprestaties van het industriële MKB in 2003 In 2003 laat de export

Nadere informatie

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven

M200719. Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen. Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven M200719 Een 'directe buitenlandse investering' is méér dan investeren alleen Buitenlandse investeringen door MKB-bedrijven drs. R.M. Braaksma dr. J. Meijaard Zoetermeer, november 2007 Een 'directe buitenlandse

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

.bedomeinnamen. & registrars

.bedomeinnamen. & registrars .bedomeinnamen & registrars 2014 2 Aantal nieuwe.be-registraties 193.659 222.919 232.746 257.637 267.780 306.341 299.846 264.930 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Evolutie van de.be-domeinnamen 736.498

Nadere informatie

Technische toelichting

Technische toelichting Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB00-080 7 april 2000 10.30 uur Inflatie ook in maart stabiel De inflatie is in maart 2000 uitgekomen op 1,9 procent. Dat is ongeveer even hoog als in de

Nadere informatie

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015

De toekomst van de welvaartsstaat. Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De toekomst van de welvaartsstaat Frank Vandenbroucke Kortrijk 18 maart 2015 De actieve welvaartsstaat herbekeken De duurzaamheid van het succes van de welvaartsstaat Investeren in kinderen Beleidsuitdagingen

Nadere informatie

Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht

Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht Voorbeeld gedragscode mededingingsrecht Een schending van het mededingingsrecht kan ernstige gevolgen hebben, zoals boetes die kunnen oplopen tot 10% van de wereldwijde jaaromzet, individuele sancties

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen

Einde aan roaming-afzetterij: tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen IP/09/1064 Brussel, 1 juli 2009 Einde aan "roaming-afzetterij": tarieven voor sms-en, bellen en internetten vanuit het buitenland vanaf vandaag een stuk lager dankzij EU-maatregelen Met ingang van vandaag

Nadere informatie

{COM(2006) 684 definitief} {SEC(2006) 1449}

{COM(2006) 684 definitief} {SEC(2006) 1449} COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 20.11.2006 SEC(2006) 1448 WERKDOCUMENT VAN DE COMMISSIE Begeleidend document bij het Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Nadere informatie

Simplicity. Werking van het product. Den Bosch, 2015

Simplicity. Werking van het product. Den Bosch, 2015 Simplicity Werking van het product Den Bosch, 2015 Agenda 1 Risico s in de MKB Markt 2 Simplicity: Innovatief en eenvoudig 3 Vooraf een vaste prijs, geen verrassingen 4 De werking van de verzekering 5

Nadere informatie

Fabrikant. Groothandel. Detailhandel. Consument

Fabrikant. Groothandel. Detailhandel. Consument U wilt klanten geen nee verkopen. Maar ook niet blijven zitten met voorraad. Een efficiënte goederen-, geld- en informatiestroom tussen fabrikant, groothandel, winkelier en klant voorkomt voorraadtekort

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 19.9.2007 COM(2007) 544 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD over de ontwikkeling van de uitgaven uit het ELGF Alarmsysteem

Nadere informatie

Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening

Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening Bijdrage opruimingskosten in de jaarrekening Verschillende overheidsregelingen eisen van ondernemingen financiële bijdragen voor de kosten van het opruimen van producten of productiefaciliteiten van die

Nadere informatie

Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging. 10 Maart 2016

Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging. 10 Maart 2016 Prijszetting: interactie marktpraktijken en mededinging 10 Maart 2016 Agenda Overzicht enkele bepalingen marktpraktijken Analyse mogelijke relatie mededinging Overzicht 0. Algemeen 1. Prijsaanduiding 2.

Nadere informatie

BELGISCH TELECOM LANDSCHAP

BELGISCH TELECOM LANDSCHAP BELGISCH TELECOM LANDSCHAP Studie besteld door : en uitgevoerd door 1/ DE TELECOMSECTOR VORMT HET HART VAN DE BELGISCHE MAATSCHAPPIJ EN ECONOMIE. 2/ TELECOM IS DE MOTOR VAN HET DIGITALE ECOSYSTEEM. 3/

Nadere informatie

Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt

Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt IP/97/507 Brussel, 10 juni 1997 Commissie publiceert Groenboek over aanvullende pensioenen in de interne markt De Europese Commissie heeft haar goedkeuring gehecht aan een Groenboek over aanvullende pensioenen

Nadere informatie

11562/08 CS/lg DG H 1 A

11562/08 CS/lg DG H 1 A RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 22 juli 2008 (OR. en) 11562/08 Interinstitutioneel dossier: 2008/0074 (C S) VISA 239 COMIX 554 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: VERORDENING VAN DE RAAD

Nadere informatie

Europees Economisch en Sociaal Comité ADVIES

Europees Economisch en Sociaal Comité ADVIES Europees Economisch en Sociaal Comité ECO/360 Belastingheffing - Richtlijn moedermaatschappij / dochteronderneming Brussel, 25 maart 2014 ADVIES van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel

Nadere informatie

Een introductie. Een introductie René Takens

Een introductie. Een introductie René Takens Een introductie Een introductie René Takens 3 X Goud 1 X Zilver Fiets van het jaar 2001 De meest toonaangevende Europese fietsgroep The Premier European Cycle Group Design, ontwikkeling, productie, marketing

Nadere informatie

Betreft: voorgenomen leeftijdverhoging alcoholverstrekking 16 naar 18. OPEN BRIEF t.a.v. Mevrouw A. Jorritsma Postbus 30435 2500 GK Den Haag

Betreft: voorgenomen leeftijdverhoging alcoholverstrekking 16 naar 18. OPEN BRIEF t.a.v. Mevrouw A. Jorritsma Postbus 30435 2500 GK Den Haag Betreft: voorgenomen leeftijdverhoging alcoholverstrekking 16 naar 18 Uitgeest, 23 november 2012 OPEN BRIEF VNG t.a.v. Mevrouw A. Jorritsma Postbus 30435 2500 GK Den Haag Geachte mevrouw Jorritsma, HorecaBrains

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen

Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Koopstromen geven een onthutsend beeld van de toekomst Winkels verdwijnen uit kleine en middelgrote kernen Op 24 september werden de koopstromen 2015 van Oost- Nederland gepresenteerd door het onderzoeksbureau

Nadere informatie

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een hoog transactiebedrag zijn vooral te vinden in de modesector, in de bruin- en witgoedsector,

Nadere informatie

gezien de mededeling van de Commissie (COM(2002) 431 C5-0573/2002),

gezien de mededeling van de Commissie (COM(2002) 431 C5-0573/2002), P5_TA(2003)0486 Belasting van personenauto s in de Europese Unie Resolutie van het Europees Parlement over de mededeling van de Commissie inzake belasting van personenauto s in de Europese Unie (COM(2002)

Nadere informatie

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo

KIJK VOOR MEER INFORMATIE EN LESTIPS OP WWW.EUROPAEDUCATIEF.NL HET STARTPUNT VOOR EUROPA IN HET ONDERWIJS. werkvel - 1. Tweede Fase Havo/vwo werkvel - 1 De Europese Unie (EU). Je hebt er dagelijks mee te maken. Al is het alleen al omdat je niet alleen Nederlander bent, maar ook Europeaan. Of dat er bijvoorbeeld euro s in je portemonnee zitten.

Nadere informatie

BIJLAGE. bij het. Voorstel voor een besluit van de Raad

BIJLAGE. bij het. Voorstel voor een besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE Brussel, 5.3.2015 COM(2015) 103 final ANNEX 1 BIJLAGE bij het Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende de sluiting van de overeenkomst tussen de Europese Unie en de Verenigde

Nadere informatie

Rekenen met procenten: docentenblad

Rekenen met procenten: docentenblad Rekenen met procenten: docentenblad In dit project ga je de prijzen van supermarkten vergelijken. Er zijn drie soorten opdrachten: De prijsverschillen opzoeken van twee of meer supermarkten. De prijzen

Nadere informatie

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land.

= de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. 1 De wisselmarkt 1.1 Begrip Wisselkoers = de ruilverhouding tussen 2 munten De wisselkoers is de prijs van een buitenlandse valuta uitgedrukt in de valuta van het eigen land. bv: prijs van 1 USD = 0,7

Nadere informatie

CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar

CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar Persbericht PB15-001 8 januari 2015 9.30 uur CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar Inflatie december daalt naar 0,7 procent Goedkopere autobrandstoffen verlagen inflatie Inflatie eurozone

Nadere informatie

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets

Jeugdwerkloosheid. Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013. Jan Smets Jeugdwerkloosheid Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten 11 december 2013 Jan Smets Overzicht van de uiteenzetting 1. Dramatische jongerenwerkloosheidscijfers... 2 Werkloosheidsgraad

Nadere informatie

Datum 24 januari 2013 Onderwerp Antwoorden vragen van de leden Mei Li Vos en Hilkens over multi level marketing

Datum 24 januari 2013 Onderwerp Antwoorden vragen van de leden Mei Li Vos en Hilkens over multi level marketing 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2018 2500 EH DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Groothandel in sport- en recreatieartikelen De groothandel in sport- en recreatieartikelen handelt in kleding, schoeisel en hardware voor sport en recreatie. Daarbij horen ook activiteiten als marketing,

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Een toekomstperspectief op versketens EFMI BUSINESS SCHOOL NOVEMBER 2013 DRS. MELANIE MURK MURK@EFMI.NL

Een toekomstperspectief op versketens EFMI BUSINESS SCHOOL NOVEMBER 2013 DRS. MELANIE MURK MURK@EFMI.NL Een toekomstperspectief op versketens EFMI BUSINESS SCHOOL NOVEMBER 2013 DRS. MELANIE MURK MURK@EFMI.NL Even voorstellen. murk@efmi.nl ACADEMISCH ONDERZOEKSINSTITUUT GERICHT IN DE FOOD BRANCHE MANAGEMENTOPLEIDINGEN

Nadere informatie

3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet

3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet 3 Consumentenprijs, BTW en inkoopwaarde van de omzet 3.1 Inleiding De overheid profiteert mee van elke aankoop die wordt gedaan. Want iedere ondernemer is verplicht aan de fiscus omzetbelasting (btw) af

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2014 Nr. 116 LIJST VAN VRAGEN EN

Nadere informatie

Europese Unie, 2010 Overneming met bronvermelding toegestaan

Europese Unie, 2010 Overneming met bronvermelding toegestaan Europese Commissie WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE inzake de uitleg van een aantal bepalingen over flexibiliteit in het hygiënepakket Veelgestelde vragen Richtsnoeren voor exploitanten van

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË

KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË KUNSTSTOF- EN RUBBERINDUSTRIE BELGIË ECONOMISCH JAARRAPPORT 27 Federplast.be Vereniging van Producenten van Kunststof- en Rubberartikelen VZW Association des Producteurs d Articles en Matières Plastiques

Nadere informatie

wet aangenomen, maar ratificatie nog niet bekendgemaakt

wet aangenomen, maar ratificatie nog niet bekendgemaakt Brussel, 23 Mei 2001 Bijna zes jaar nadat de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (de BFB-overeenkomst) werd opgesteld, werkt het ontbreken van

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 9 juli 2004 (14.07) (OR. en) 11091/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/001 (COD) LIMITE

PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE. Brussel, 9 juli 2004 (14.07) (OR. en) 11091/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/001 (COD) LIMITE Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 9 juli 2004 (4.07) (OR. en) PUBLIC 09/04 Interinstitutioneel dossier: 2004/00 (COD) LIMITE JUSTCIV 99 COMPET 3 SOC 337 CODEC 874 OTA van: het voorzitterschap

Nadere informatie

H1: Economie gaat over..

H1: Economie gaat over.. H1: Economie gaat over.. 1: Belangen Geld is voor de economie een smeermiddel, door het gebruik van geld kunnen we handelen, sparen en goederen prijzen. Belangengroep Belang = Ze komen op voor belangen

Nadere informatie

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 2.5.2013 COM(2013) 250 final 2013/0133 (COD) Voorstel voor een VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 302/2009 van de

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Country factsheet - November 2014. Zweed

Country factsheet - November 2014. Zweed Country factsheet - November 2014 Zweed Wie Zweden zegt, zegt digitaal. En wie digitaal zegt, zegt e-commerce. Inderdaad, e-commerce maakt gewoonweg deel uit van de dagelijkse routine van de Zweed. De

Nadere informatie

Handhaving voedingclaims 2010. Datum: oktober 2010

Handhaving voedingclaims 2010. Datum: oktober 2010 Handhaving voedingclaims 2010 Datum: oktober 2010 Samenvatting In de tweede helft van 2010 heeft de nvwa een handhavingsactie uitgevoerd op het gebruik van voedingsclaims. Voor voedingsclaims gelden de

Nadere informatie

Country factsheet - Januari 2014 Verenigd Koninkrijk

Country factsheet - Januari 2014 Verenigd Koninkrijk Country factsheet - Januari 2014 Verenigd Koninkrijk Inkomsten uit e-commerce bedragen 109 miljard euro Aan superlatieven geen gebrek als we de e-commerce van het Verenigd Koninkrijk moeten kwalificeren!

Nadere informatie

Branche in beeld Modedetailhandel Eerste halfjaar 2005

Branche in beeld Modedetailhandel Eerste halfjaar 2005 Branche in beeld Modedetailhandel Eerste halfjaar 2005 Branche in beeld Modedetailhandel, eerste halfjaar 2005 Branche in beeld schetst de omzet-, markt- en prijsontwikkelingen in de modedetailhandel over

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Prijsontwikkeling autobrandstoffen en groenten remt inflatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Prijsontwikkeling autobrandstoffen en groenten remt inflatie Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB05-014 10 februari 2005 9.30 uur Inflatie in januari hoger door energieprijzen De Nederlandse inflatie is in januari 2005 uitgekomen op 1,5 procent. In

Nadere informatie

RAAD VOOR HET VERBRUIK

RAAD VOOR HET VERBRUIK RvV 489 RAAD VOOR HET VERBRUIK ADVIES over een ontwerp van Koninklijk Besluit tot opheffing van het Koninklijk Besluit van 18 juli 1972 betreffende de aanduiding van de prijs van juwelen, uurwerken, goud-

Nadere informatie

Inleiding. 1 Het marktaandeel van biologisch vlees was in 2008 2,2%, een toename van 0,3% sinds 2007. Bron: Biomonitor

Inleiding. 1 Het marktaandeel van biologisch vlees was in 2008 2,2%, een toename van 0,3% sinds 2007. Bron: Biomonitor Supermarktmonitor Vlees en Vleesvervangers Juli 2009 1 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Opzet van de Supermarktmonitor... 4 1. Prijs van vleesvervangers en biologisch vlees... 4 2. Aanbod van vleesvervangers

Nadere informatie

Hoe houden we de zorg betaalbaar? Een macro-economisch perspectief.

Hoe houden we de zorg betaalbaar? Een macro-economisch perspectief. Hoe houden we de zorg betaalbaar? Een macro-economisch perspectief. Dames en heren, Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne was de toekomst van onze gezondheidszorg één van de hoofdthema s in de debatten.

Nadere informatie

Onderzoek gunstige prijsligging.

Onderzoek gunstige prijsligging. Onderzoek gunstige prijsligging. BMW 3 Serie Model 320D. 22 Eu-Lidstaten. Jordy Reijers Marketing/Onderzoek P van. Prijs 1 Inhoud Opgave Onderzoek informatie over Eu landen Welke landen hanteren de euro?

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Barometer van de informatiemaatschappij

Barometer van de informatiemaatschappij Barometer van de informatiemaatschappij BAROMETER VAN DE INFORMATIEMAATSCHAPPIJ (2014) http://economie.fgov.be De editie 2014 van de Barometer van de informatiemaatschappij is beschikbaar op de website

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) 15528/02 ADD 1. Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) ENER 315 CODEC 1640 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 21 januari 2003 (28.01) (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2001/0077 (COD) 15528/02 ADD 1 ENER 315 CODEC 1640 ONTWERP-MOTIVERING VAN DE RAAD Betreft: Gemeenschappelijk

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. Commissie interne markt en consumentenbescherming

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 9.11.2007 WERKDOCUMENT over het voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn

Nadere informatie

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek

Samenvatting. Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting Aanleiding voor het onderzoek Het nationale bestuursrecht is van oudsher verbonden met het territorialiteitsbeginsel. Volgens dat beginsel is een autoriteit alleen bevoegd op het grondgebied

Nadere informatie

138 De Pensioenwereld in 2014

138 De Pensioenwereld in 2014 17 138 De Pensioenwereld in 2014 Beleggingen 139 EU-claims: geen grijs gedraaide plaat Auteurs: Susan Groot Koerkamp en Erwin Nijkeuter In de meeste Europese landen worden of werden buitenlandse pensioenfondsen

Nadere informatie

Grensoverschrijdende betalingen

Grensoverschrijdende betalingen Grensoverschrijdende betalingen Snel en makkelijk geld overschrijven naar een buitenlandse rekening Valable à partir du 1 e janvier 2007 Gelgig vanaf 1 januari 2007 Het leven van vandaag is zo opgevat

Nadere informatie

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt

Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Examen economie thema 2 deel 1 Theorie thema 2: Produceren voor de wereldmarkt Door: F. De Smyter en P. Holvoet 1. Geef een correcte omschrijving van de volgende economische begrippen: a) Globalisering:.

Nadere informatie

196 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 44 Schlussakte samt Erklärungen - Niederländisch (Normativer Teil) 1 von 10 SLOTAKTE.

196 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 44 Schlussakte samt Erklärungen - Niederländisch (Normativer Teil) 1 von 10 SLOTAKTE. 196 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 44 Schlussakte samt Erklärungen - Niederländisch (Normativer Teil) 1 von 10 SLOTAKTE AF/CE/BA/nl 1 2 von 10 196 der Beilagen XXIV. GP - Staatsvertrag - 44 Schlussakte

Nadere informatie

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa De opsporing en winning van aardgas en aardolie in Europa richtte zich in het verleden vooral op conventionele brandstoffen. De mogelijkheden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 828 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie