Workshop Warmtenetten faal- en succesfactoren in de praktijk

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Workshop Warmtenetten faal- en succesfactoren in de praktijk"

Transcriptie

1 Workshop Warmtenetten faal- en succesfactoren in de praktijk Ir. D. (Dennis) Fokkinga Antwerpen, 18 September 2013 The future is for those who believe in the beauty of their dreams, E. Roosevelt

2 Agenda Inleiding Het speelveld Barrières, faal- en succesfactoren Samenvatting en conclusies = interactief! ECO2PROFIT - 18 september Workshop Warmtenetten

3 Even voorstellen

4 Wat is een warmtenet? een infrastructuur waarmee warmte van een of meerdere warmtebronnen naar een of meerdere afnemers wordt getransporteerd ECO2PROFIT - 18 september Workshop Warmtenetten

5 Maar Voor het tot stand komt moet het net worden Ontworpen Gefinancierd Aangelegd Geëxploiteerd Beheerd en onderhouden ECO2PROFIT - 18 september Workshop Warmtenetten

6 Wie gaat dat allemaal doen? En hoe moet dat dan worden georganiseerd? Daarover gaan we vandaag met elkaar in gesprek

7 Uw rol en verwachting Wie is er direct of indirect betrokken bij de voorbereiding, de realisatie, het beheer of de exploitatie van een warmtenet?

8 Wat is uw rol in de keten? Overheid: gemeente, provincie, staat Netbeheerder Ontwikkelaar Aannemer Energiebedrijf - exploitant Warmteproducent Afnemer Financier Adviseur ECO2PROFIT - 18 september Workshop Warmtenetten

9 Uw verwachting van vandaag? ECO2PROFIT - 18 september Workshop Warmtenetten

10 De praktijk Voorbeelden België en Nederland Hoe tot stand gekomen? Beoogde resultaten? ECO2PROFIT - 18 september Workshop Warmtenetten

11 Warmtenetten in Vlaanderen

12 Warmtenetten in Vlaanderen

13 Warmtenetten in Vlaanderen

14 Warmtenetten in Vlaanderen

15 Warmtenetten in Vlaanderen Wie kent er nog meer initiatieven? Hoe lopen deze initiatieven? Hoe komt dat volgens u?

16 Energietransitie Warmtenetten bestaan al decennia Meer en meer initiatieven en ontwikkelingen in Vlaanderen en Nederland door energietransitie Warmtenetten komen echter moeizaam tot stand

17 Het speelveld Speelveld Wie betrokken? Welke rol? Belangen en doelen Waar loopt u tegenaan? Dilemma s?

18 Actoren en relaties Plaatje

19 Belangen? Wie heeft welke belangen? Wat is het gezamenlijke belang? Welke conflicterende belangen ziet u?

20 Actoren, belangen en doelen Afnemer: financieel voordeel, duurzame en betaalbare warmte (en eventueel koude), zekerheid, terugverdienen eventuele investering, géén risico s Producent: vergoeding voor geleverde warmte, terugverdienen eventuele investering, géén risico s Overheid: duurzaamheidsdoelen, sociaal, werkgelegenheid, verantwoord risicoprofiel en rendement

21 Actoren, belangen en doelen Ontwikkelaar/aannemer: rendement en minimaal risico s Financier: transactievergoeding, rente, géén risico s m.b.t. terugbetaling lening en rente Beheerder/exploitant: betrouwbare positieve cashflow, weinig risico s, waardeontwikkeling

22 Markt en overheid Pakt de markt de initiatieven voldoende op? Hoe komt dat? Samenwerking markt en overheid? Welke rolverdeling? Op welke wijze?

23 De praktijk! Iedereen de lusten Risicoprofiel hoog, terugverdientijden lang, rendementen lange periode relatief laag Wie de risico s en de lasten? Overheid en markt hebben elkaar nodig!

24 Barrières Relatief weinig praktijkervaring Coördinatie partijen complex Initiële investering omvangrijk Langdurige inkomsten onzeker Terugverdientijden investering lang

25 Barrières Risico s groot Financiers stellen hoge eisen Langdurig commitment warmteproducenten langdurige commitment afnemers

26 Barrières Marktpartijen risicomijdend Overheid wil wel maar weet vaak niet hoe Beleids- en financiële instrumenten ontbreken Ontbreken standaardcontracten Wettelijk kader onduidelijk Planologisch kader onduidelijk

27 Conclusies Samenwerking markt overheid noodzakelijk Overheid dient voortrekkersrol te nemen Markt tracht risico s bij overheid te beleggen Markt moet gechallenged worden Samenwerking gericht op win-win Ontwikkeltraject zeer dynamisch Ketenregie en stakeholdermanagement noodzaak

28 Succesfactoren faseafhankelijk

29 Aanbevelingen - succesfactoren Start met haalbaarheid Dialoog overheid en markt noodzakelijk Marktconsultatie ter validatie oplossingsrichtingen Gezamenlijk oplossing ontwikkelen Samenwerking markt en overheid Procesmanagement en ketenregie

30 Aanbevelingen - succesfactoren Stakeholdermanagement Periodieke reflectie Teamontwikkeling, werken aan vertrouwen Mijlpalenplanning, iteratief ontwikkelen

31 Aanbevelingen - succesfactoren Bestuurlijke betrokkenheid ketenpartners Aandacht voor toekomstvastheid Risico-arm ontwikkelen als uitrolstrategie Subsidies (Staatsteun!) Vereveningsfonds Enthousiasme, drive en geloof en vertrouwen

32 Samenvattend Vraag en aanbod, potentie Geëigende rolverdeling, voortrekkersrol overheid Constructieve samenwerking overheid markt Stevige rol overheid Procesmanagement, iteratief ontwikkelen Stakeholdermanagement, t.b.v. besluitvorming Drive, geloof, commitment

33 Wat neemt u mee?

34 Bedankt voor uw aandacht! Dennis Fokkinga Telefoon: Website:

Kernenergie. Van uitstel komt afstel

Kernenergie. Van uitstel komt afstel 23 Kernenergie. Van uitstel komt afstel Bart Leurs, Lenny Vulperhorst De business case van Borssele II staat ter discussie. De bouw van een tweede kerncentrale in Zeeland wordt uitgesteld. Komt van uitstel

Nadere informatie

Gebruik en Beheer van WKO Systemen

Gebruik en Beheer van WKO Systemen installatiegroep Gebruik en Beheer van WKO Systemen Enkele aandachtspunten in de exploitatiefase Bedrijventerreinen Peter Slot 1 Agenda Even voorstellen De noodzaak van goed beheer WKO op bedrijventerreinen

Nadere informatie

Het Groene Net. Ondernemerschap van de overheid. Ruud Guyt. RETS seminar 15 november 2011

Het Groene Net. Ondernemerschap van de overheid. Ruud Guyt. RETS seminar 15 november 2011 Het Groene Net Ondernemerschap van de overheid Wethouder Ruud Guyt RETS seminar 15 november 2011 artist's impression: lokaties samenwerkende partijen en stakeholders Project Het Groene Net Wie: Het Groene

Nadere informatie

Warmtenetten. Agenda. Wat is een warmtenet. Technologie. Projecten. Regulering. Rol Eandis. Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015

Warmtenetten. Agenda. Wat is een warmtenet. Technologie. Projecten. Regulering. Rol Eandis. Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015 Warmtenetten Visie van een netbeheerder Energik - 28/5/2015 Agenda Wat is een warmtenet Technologie Projecten Regulering Rol Eandis 2 2015 Studiedag Energik - Warmtenetten 1 Wat zijn warmtenetten? Ondergronds

Nadere informatie

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013

Lokale duurzame energie ontwikkelen. Derck Truijens 18 april 2013 Lokale duurzame energie ontwikkelen Derck Truijens 18 april 2013 Inhoud Windunie: samen voor de wind Lokale duurzame energie initiatieven Lokaal duurzame energie ontwikkelen Het begon in 2000... De energiemarkt

Nadere informatie

Welkom. StepUp. Wat zijn warmtenetten? StepUp_Warmtenetten 1

Welkom. StepUp. Wat zijn warmtenetten? StepUp_Warmtenetten 1 Welkom StepUp 8 Wat zijn warmtenetten? Ondergronds leidingsysteem dat warm water transporteert Koppelt plaatsen met een warmteoverschot ( warmtebron of restwarmte ) aan plaatsen met een warmtevraag ( verwarming,

Nadere informatie

Provincies als investeerders? Presentatie t.b.v. VNO-NCW dr Johan A.M. de Kruijf

Provincies als investeerders? Presentatie t.b.v. VNO-NCW dr Johan A.M. de Kruijf Provincies als investeerders? Presentatie t.b.v. VNO-NCW dr Johan A.M. de Kruijf 1 Takenpakket Gelderland Totaal lasten 1.351 mln Bron: CBS statline Inkomstenbronnen Gelderland Baten Provinciefonds, 196

Nadere informatie

Studievoormiddag Provincie Vlaams-Brabant Warmtenetten: hoe, wat, waarom?

Studievoormiddag Provincie Vlaams-Brabant Warmtenetten: hoe, wat, waarom? Studievoormiddag Provincie Vlaams-Brabant Warmtenetten: hoe, wat, waarom? Erik De Schutter Vlaams energieonderzoek door VITO Energietechnologie Duurzame stedelijkheid KU Leuven Elektrotechniek Bouwfysica

Nadere informatie

Cultuurverandering in de aanleg van ondergrondse infrastructuur. 14 september 2017 Prof.dr.ing. Alfons van Marrewijk VU Amsterdam / Bureau Paradox

Cultuurverandering in de aanleg van ondergrondse infrastructuur. 14 september 2017 Prof.dr.ing. Alfons van Marrewijk VU Amsterdam / Bureau Paradox Cultuurverandering in de aanleg van ondergrondse infrastructuur 14 september 2017 Prof.dr.ing. Alfons van Marrewijk VU Amsterdam / Bureau Paradox Bedrijfsantropologie Toepassen van antropologische theorieën

Nadere informatie

Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied

Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied Woondag Friesland Ellen Olde Bijvank innovatief in wonen, zorg en welzijn Introductie en doel Introductie Quintis Praktijkvoorbeelden Rolverdeling

Nadere informatie

Life Cycle Denken & Integraal Ontwerpen. Amersfoort Roderik Schunck Eric Bom Danny Boers

Life Cycle Denken & Integraal Ontwerpen. Amersfoort Roderik Schunck Eric Bom Danny Boers Life Cycle Denken & Integraal Ontwerpen Amersfoort 2-2-2009 Roderik Schunck Eric Bom Danny Boers Agenda Deel 1 Terugblik bijeenkomst 2008 Waarom Life Cycle Denken en Integraal Ontwerpen? (Marktvraag) Verbinding

Nadere informatie

Kansen voor warmtenetten in Noord-Holland

Kansen voor warmtenetten in Noord-Holland Kansen voor warmtenetten in Noord-Holland Parallelsessie Ambtelijk Café 2013 Roelof Potters (Alliander) en Eloi Burdorf (SDE) Agenda Welkom en introductie Presentatie: Aanpak verduurzaming gebouwde omgeving

Nadere informatie

Haags Warmtebedrijf Tussenrapportage 12 maart 2014

Haags Warmtebedrijf Tussenrapportage 12 maart 2014 Haags Warmtebedrijf Tussenrapportage 12 maart 2014 Waar staan we? Plan van aanpak 12 november 2013 vastgesteld Vooronderzoeken in volle gang: Vooronderzoek gesprekken Eneco en E.on Technische visie toekomstig

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie

Breedband: Stand van zaken tbv lokale initiatieven

Breedband: Stand van zaken tbv lokale initiatieven Breedband: Stand van zaken tbv lokale initiatieven 14 juni 2016 Agenda Welkom Huidig beleid Taskforce aanpak Stand van zaken Besluit GS 31 mei Vervolg Relevant voor lokale initiatieven Uitgangspunten huidige

Nadere informatie

Informatiesessie. Tenderprocedure achtergestelde lening. 16 februari 2017 door Fedde Moedt

Informatiesessie. Tenderprocedure achtergestelde lening. 16 februari 2017 door Fedde Moedt Informatiesessie Tenderprocedure achtergestelde lening 16 februari 2017 door Fedde Moedt Deel 1 Introductie Besluit GS 22 november 2016 Besluit PS 25 januari 2017 Een marktconforme achtergestelde lening:

Nadere informatie

#missionzeromaastricht

#missionzeromaastricht #missionzeromaastricht Introductie alle 3 2 Maastrichts Energie Akkoord nieuwe rol overheid ook in het fysieke domein MEA: een middel, een instrument om een brede coalitie te vormen die de schouders zet

Nadere informatie

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom

Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom Raadsinformatieavond invulling sociale randvoorwaarden windenergie Zonzeel Welkom 19 november 2015 1 Opzet presentatie 1. Inleiding 2. Terugblik/voorgeschiedenis 3. Gemeentelijke ambitie vertaald naar

Nadere informatie

POM West-Vlaanderen ROADMAP WARMTENET OOSTENDE

POM West-Vlaanderen ROADMAP WARMTENET OOSTENDE POM West-Vlaanderen ROADMAP WARMTENET OOSTENDE www.ingenium.be 3E 2013 Jeroen.Soenens@Ingenium.be Stijn.DeRoo@3E.eu www.3e.eu Wat is een warmtenet? - DO Jeroen (do-morgen) POM West-Vlaanderen: roadmap

Nadere informatie

Kunstijsbaan Hoogeveen

Kunstijsbaan Hoogeveen Kunstijsbaan Hoogeveen Bevindingen review businesscase Onze opdracht en aanpak Onze opdracht van provincie Drenthe 2 plannen ontvangen van 2 initiatiefnemers (uit Assen en Hoogeveen) Onafhankelijke financiële

Nadere informatie

Datum: 3 maart 2014 Betreft: consultatie-versie van de novelle op de Herzieningswet toegelaten instellingen. Geachte heer Blok,

Datum: 3 maart 2014 Betreft: consultatie-versie van de novelle op de Herzieningswet toegelaten instellingen. Geachte heer Blok, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Aan de Minister voor Wonen en Rijksdienst de heer drs. S.A. Blok Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG Datum: 3 maart 2014 Betreft: consultatie-versie

Nadere informatie

In 20 stappen naar energieneutrale gebieden - wat, waarom en hoe. Workshop 1 februari 2012 Jaap Kortman IVAM

In 20 stappen naar energieneutrale gebieden - wat, waarom en hoe. Workshop 1 februari 2012 Jaap Kortman IVAM In 20 stappen naar energieneutrale gebieden - wat, waarom en hoe Workshop 1 februari 2012 Jaap Kortman IVAM Presentatie Doel van workshop Achtergrond project Belemmeringen 20 stappenplan Organisatie workshop

Nadere informatie

Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4.

Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4. Onderwerp Borgstelling geldlening SPPiLL tbv aankoop langgevelboerderij Barrierweg 4. Samenvatting De aankoop en restauratie van de langgevelboerderij is een belangrijk onderdeel van het deelproject "Versterking

Nadere informatie

Duurzame Energieinfrastructuur en Gebiedsontwikkeling

Duurzame Energieinfrastructuur en Gebiedsontwikkeling Duurzame Energieinfrastructuur en Gebiedsontwikkeling 6 maart 2017 ir. A. Schiltmans MCD Meeting Bouwcampus, Grip op de Maas (heel) kort DGO Context van gas naar warmte Welke alternatieven zijn er Grootschalige

Nadere informatie

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector

Groeiplan voor warmte. een initiatief van provincies, gemeenten en sector Groeiplan voor warmte een initiatief van provincies, gemeenten en sector 27 november 2015 De Provincies Gelderland, Zuid-Holland, Noord-Holland, en Limburg, Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Gemeenten

Nadere informatie

Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen

Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen Willen is kunnen Woonlasten en energiebesparende maatregelen Tim Mooiman 7 maart 2013 Waarom een aparte BV? Terugverdienen meerinvestering (i.t.t. HW) Woonlastenverlichting Onduidelijke regelgeving Transparantie

Nadere informatie

Het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed m.b.v. ESCO s. Hans Hörter, Commercieel Adviseur DWA installatie- en energieadvies

Het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed m.b.v. ESCO s. Hans Hörter, Commercieel Adviseur DWA installatie- en energieadvies 18-12-2012 1 Het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed m.b.v. ESCO s Hans Hörter, Commercieel Adviseur DWA installatie- en energieadvies Onderwerpen Achtergrond: waarom gebeurt er zo weinig? Wat is

Nadere informatie

Aardgasvrije nieuwbouw

Aardgasvrije nieuwbouw Aardgasvrije nieuwbouw Het kan, nu alleen nog doen Peter-Paul Smoor/Wienand van Dijk 02-10-2017 Doel van vandaag Komen tot commitment voor een gezamenlijke aanpak om z.s.m. aardgasvrije nieuwbouw te realiseren

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

4 juni Ministerie van Financiën, PPS & Asset management

4 juni Ministerie van Financiën, PPS & Asset management De Waarheid over DBFM PIANOo-congres 4 juni 2009 Wie zijn wij? Erik Jan Snik Merlijn Nijhof Ministerie van Financiën, PPS & Asset management www.minfin.nl/onderwerpen/publiek_private_samenwerking Voorheen:

Nadere informatie

Financiering Motorcross accommodatie Noord-Holland

Financiering Motorcross accommodatie Noord-Holland Financiering Stichting NHGS Phoenix Financiering Motorcross accommodatie Noord-Holland Versie : 1.0 Datum : 18-6-2016 Inhoud 1. Toelichting financiering... 3 2. Uitleg crowdfunding... 4 3. Uitgifte van

Nadere informatie

Introductie Hoofdrolspelers De handreiking Instrumenten Praktijkvoorbeelden. Print dit hoofdstuk. Hoofdrolspelers

Introductie Hoofdrolspelers De handreiking Instrumenten Praktijkvoorbeelden. Print dit hoofdstuk. Hoofdrolspelers 06 Hoofdrolspelers 07 Een aantal partijen is van cruciaal belang voor een warmteuitwisselingsproject. Dit zijn de hoofdrolspelers. We onderscheiden in deze handreiking de volgende hoofdrolspelers met ieder

Nadere informatie

Alternatieve financiering en eigendom zwembad via marktconsultatie. Harry Vedder (M3V) Wim van Rijswijk (MF) CASUS: HAALBAARHEID ZWEMBAD ABCOUDE

Alternatieve financiering en eigendom zwembad via marktconsultatie. Harry Vedder (M3V) Wim van Rijswijk (MF) CASUS: HAALBAARHEID ZWEMBAD ABCOUDE Alternatieve financiering en eigendom zwembad via marktconsultatie Harry Vedder (M3V) Wim van Rijswijk (MF) CASUS: HAALBAARHEID ZWEMBAD ABCOUDE Harry Vedder (M3V) 1989 1997 Hoofd Advisering Sportaccommodaties

Nadere informatie

allander Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander Leeuwarden, 5 maart 2014

allander Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander Leeuwarden, 5 maart 2014 Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander ] allander Leeuwarden, 5 maart 2014 Ir. Peter Molengraaf Voorzitter Raad van Bestuur Raad van Bestuur Alliander 1 Toename decentrale opwek de

Nadere informatie

Snel internet in buitengebied Noord Veluwe

Snel internet in buitengebied Noord Veluwe Glasvezel voor het buitengebied van de Noord Veluwe View this email in your browser Snel internet in buitengebied Noord Veluwe De stichting Breedband Noord Veluwe heeft als doel het realiseren van een

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen, een stap verder

Duurzaam Inkopen, een stap verder Duurzaam Inkopen, een stap verder Frans van Beek, Programma Duurzame energievoorziening bedrijfsvoering Rijk Rob van Arnhem, Categoriemanager Bedrijfskleding Rijk Ivo Bonajo, programmamanager duurzaam

Nadere informatie

Inhoud. 1 inleiding 1. 2 wie is de opdrachtgever? 5

Inhoud. 1 inleiding 1. 2 wie is de opdrachtgever? 5 Voorwoord We hebben er lang over nagedacht voordat we dit boek begonnen te schrijven. Is de rol van de opdrachtgever anders dan die van de manager? We hebben het verschil in de praktijk ervaren, maar waar

Nadere informatie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie

Sociale Windenergie. Windenergie langs de A16. Wind A16 & Sociale windenergie Sociale Windenergie & Windenergie langs de A16 1 Ons idee Samen Sociale Windenergie realiseren door samenwerking lokale initiatieven in Zundert?? 2 Wat zijn onze doelstellingen? DUURZAAM LOKAAL BETAALBAAR

Nadere informatie

Breedband in Gelderland

Breedband in Gelderland Breedband in Gelderland Symposium breedband innovatie NGS Euregio 6 maart 2014 Martijn Bruil, projectleider breedband Provincie Gelderland Aanleiding Coalitie-akkoord: verdere uitrol breedband en inzet

Nadere informatie

Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer

Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer Regulering van en toezicht op het distributienetbeheer Duurzame energienetten in Vlaanderen 23/03/2010 Dirk Marginet Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt Inhoudsopgave Rol decentrale

Nadere informatie

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp

Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp Energietransitie bij renovatie De nieuwe rol van energiebedrijven Ir D.G. Kalverkamp JBR Organisatie-adviseurs bv Energiebedrijven kunnen vóór 2020 in 4 mln. woningen 30% energie besparen Energiebedrijven

Nadere informatie

B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio

B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio B-140 Green Deal: Groene Gevangenis Veenhuizen: naar een gevangenis voorzien van duurzame energie uit de regio Partijen: De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen,

Nadere informatie

De korting is juridisch vastgelegd in de Akte vaststelling bepalingen verkoop onder voorwaarden VoV appartementen.

De korting is juridisch vastgelegd in de Akte vaststelling bepalingen verkoop onder voorwaarden VoV appartementen. Aankoop woning onder VOV: Stel u wilt een woning kopen met een marktwaarde van 120.000. Dit bedrag is financieel niet haalbaar voor een starter. Door een korting van 25% in de vorm van een stille reserve

Nadere informatie

Vastgoed, de starter of de stopper van uw onderneming?

Vastgoed, de starter of de stopper van uw onderneming? Vastgoed, de starter of de stopper van uw onderneming? Inhoud Introductie Huidige situatie zorgvastgoed ontwikkeling Welke punten verdienen de aandacht bij het ontwikkelen van zorgvastgoed? Huren of vastgoed

Nadere informatie

Open en slim energienet Zaanstad Let s Go!

Open en slim energienet Zaanstad Let s Go! Open en slim energienet Zaanstad Let s Go! Klimaatneutraal: de 4 e decentralisatie Robert Linnekamp, wethouder Milieu, gemeente Zaanstad Henry Staal, Coördinator Duurzame Energie, gemeente Zaanstad Inhoud

Nadere informatie

Vastgoedfinanciering in de cure-sector

Vastgoedfinanciering in de cure-sector Vastgoedfinanciering in de cure-sector Een onderzoek naar de potentie van financieringsconstructies voor investeringen in ziekenhuisvastgoed P4 Presentatie Simone Campman 4 oktober 2013 Inhoudsopgave Onderzoeksopzet

Nadere informatie

PRESENTATIE WONINGBOUWONTWIKKELING MUNSTER GEMEENTERAAD WINSUM 6 SEPTEMBER 2016

PRESENTATIE WONINGBOUWONTWIKKELING MUNSTER GEMEENTERAAD WINSUM 6 SEPTEMBER 2016 PRESENTATIE WONINGBOUWONTWIKKELING MUNSTER GEMEENTERAAD WINSUM 6 SEPTEMBER 2016 GEBIEDSVISIE Proces projectgroep workshop omwonenden workshop deskundigen GEBIEDSVISIE Leens Groningen GEBIEDSVISIE raamwerk

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

Warmtenetten strategisch energiebeleid

Warmtenetten strategisch energiebeleid Warmtenetten strategisch energiebeleid Stadsontwikkeling - EMA 8 mei 2013 Stedelijk beleid Noodzaak en warmtebronnen Pijlers van het beleid Plannen Warmtenetten strategisch energiebeleid 1 Stedelijk Beleid

Nadere informatie

De zorgvastgoedcoöperatie in de care sector

De zorgvastgoedcoöperatie in de care sector De zorgvastgoedcoöperatie in de care sector MRE afstudeeronderzoek over De zorgvastgoedcoöperatie Een dochter voor vele moeders René Middelkoop Directeur Onderzoeker Zorgvastgoedcoöperatie care sector

Nadere informatie

Op eigen hout. Stimulering duurzame energie uit hout Provincie Gelderland. Johan Willemsen & Jeroen Sluijsmans, 27-01-2011

Op eigen hout. Stimulering duurzame energie uit hout Provincie Gelderland. Johan Willemsen & Jeroen Sluijsmans, 27-01-2011 Op eigen hout Stimulering duurzame energie uit hout Provincie Gelderland Johan Willemsen & Jeroen Sluijsmans, 27-01-2011 1 Doel van de presentatie 1. Informeren over de Gelderse aanpak 2. Inspireren en

Nadere informatie

Instrument: De business case van een warmte-uitwisselingsproject

Instrument: De business case van een warmte-uitwisselingsproject Instrument: De business case van een warmte-uitwisselingsproject 1. WAT IS EEN BUSINESS CASE?...1 2. DE BUSINESS CASE VAN EEN WARMTE-UITWISSELINGSPROJECT...2 3. DE TECHNIEK VAN EEN BUSINESS CASE...3 4.

Nadere informatie

Instrument: Projectfinanciering bij een warmte-uitwisselingsproject

Instrument: Projectfinanciering bij een warmte-uitwisselingsproject Instrument: Projectfinanciering bij een warmte-uitwisselingsproject 1. WAT IS PROJECTFINANCIERING?...1 2. HET DOEL VAN PROJECTFINANCIERING...1 3. EISEN VAN FINANCIERS...2 4. PROJECTFINANCIERING BIJ WARMTE-UITWISSELINGSPROJECTEN...3

Nadere informatie

Toekomstschetsen en organisatievraagstukken

Toekomstschetsen en organisatievraagstukken Toekomstschetsen en organisatievraagstukken Samenvatting en bevindingen in #Energiedialoog Verschillen en gemene delers in energiescenario s Besparing oftewel isolatie zorgt voor grote verminderingen in

Nadere informatie

Uitgangspunten beoordeling Businesscases Noord-Holland. Dialogic Menno Driesse Glasvezel Gemeente Pepijn Lavrijssen Oktober 2017

Uitgangspunten beoordeling Businesscases Noord-Holland. Dialogic Menno Driesse Glasvezel Gemeente Pepijn Lavrijssen Oktober 2017 Uitgangspunten beoordeling Businesscases Noord-Holland Dialogic Menno Driesse Glasvezel Gemeente Pepijn Lavrijssen Oktober 2017 1 Inhoudsopgave I. Uitgangspunten II. Componenten III.Beoordeling IV. Werkwijze

Nadere informatie

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel?

Duurzaam ondernemen in Vlaanderen. Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? Duurzaam ondernemen in Vlaanderen Studienamiddag Roeselare Warmtenetten in Vlaanderen: welke business cases bieden potentieel? 18 juni Michel Davidts warmteontwikkelingen Kader Restwarmtegebruik maakt

Nadere informatie

Projectfinanciering Projectfase: Verdieping

Projectfinanciering Projectfase: Verdieping Print dit instrument 43 Projectfinanciering Projectfase: Verdieping Financiering is een ambigu begrip. In dit geval verstaan we onder financiering: het vermogen dat verschaffers van vreemd vermogen ter

Nadere informatie

Jaarplan Programma Warmte en Koude Metropoolregio Amsterdam juni 2016 juni warmtekoude. metropoolregio amsterdam

Jaarplan Programma Warmte en Koude Metropoolregio Amsterdam juni 2016 juni warmtekoude. metropoolregio amsterdam Jaarplan Programma Warmte en Koude Metropoolregio Amsterdam juni 2016 juni 2017 warmtekoude metropoolregio amsterdam INLEIDING teken stond van de technische en organisatorische rondes met Grand Design

Nadere informatie

opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil

opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil opdracht geven, opdracht nemen een wereld van verschil Workshop Derk K. Kremer Derk Kremer Even voorstellen. TUD Civiele Techniek en Bedrijfskunde Directeur Eestum Management, een onafhankelijk adviesbureau

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 33 626 Oprichting Stichting Voorbereiding Pallas-reactor Nr. 6 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Financiering van Innovatie:

Financiering van Innovatie: WORKSHOP: Verbeter uw concurrentiepositie door steun voor onderzoek en ontwikkeling SPIROTECH BELGIUM, 22 April 2014 Financiering van Innovatie: Subsidies en Fiscale Stimuli LEYTON LEYTON GROEP Opgericht

Nadere informatie

Seminar Kanalen in Balans 2 april 2009

Seminar Kanalen in Balans 2 april 2009 Kanaalcoördinatiegame: Twister of Vier-op-een-rij? Seminar Kanalen in Balans 2 april 2009 Delft University of Technology Challenge the future Introductie Achtergrond: Organisatieonderzoek Kanalen in Balans

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

Workshop Regionaal investeringsfonds mbo

Workshop Regionaal investeringsfonds mbo Workshop Regionaal investeringsfonds mbo 1 Regionaal investeringsfonds mbo en afstemming aanbod opleidingen Ervaringen MBO15 met afstemming opleidingen Stappen Vormen van afstemming Governance aspecten

Nadere informatie

Congres 2013 Nieuw elan

Congres 2013 Nieuw elan Congres 2013 Nieuw elan Workshop Creëren van financiële betrokkenheid bij transformaties Eric Thelen, Ron Karssing Remco Jutstra Gemeente Amsterdam 14 november 2013 Creëren van financiële betrokkenheid

Nadere informatie

De opdrachtgever van DBFM(O)

De opdrachtgever van DBFM(O) De opdrachtgever van DBFM(O) Rob Peters DACE contactbijeenkomst Soest Innovatieve contractvormen DBFM(O) Innovatief aanbesteden Life cycle Fysieke beschikbaarheid Operationele beschikbaarheid Bezettingsgraad

Nadere informatie

Slim aanbesteden en financiering

Slim aanbesteden en financiering Caspar Boendermaker BNG Advies, oktober 2013 Onderwerpen: BNG en duurzaamheid Valkuilen bij verduurzaming Financiering verduurzaming corporatiewoningen; 2 Onze missie: Lage financieringskosten voor maatschappelijke

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

OCMW Lier Meerjarenplan Budget 2015 V

OCMW Lier Meerjarenplan Budget 2015 V Lier OCMW OCMW Lier Meerjarenplan 2015 2019 Budget 2015 V. 4.0 2014.11.18 Pag. 1 Investeringen (Uitgaven & Opbrengsten) 1. Uitgangspunten 2. Focus op investeringen Meerjarenplanning 2015 2019 en budget

Nadere informatie

Alliander Mobility Services. Alliander Mobility Services Thomas Hoogeveen 06-03-2014

Alliander Mobility Services. Alliander Mobility Services Thomas Hoogeveen 06-03-2014 Alliander Mobility Services Alliander Mobility Services Thomas Hoogeveen 06-03-2014 Agenda - Kenniscafé Elektrisch Vervoer 6 maart 2014 - Ede Introductie Alliander Mobility Services Onze visie op openbaar

Nadere informatie

Besluit: HeeTĥuqowaarİ^' nummef Stad van kansen ^

Besluit: HeeTĥuqowaarİ^' nummef Stad van kansen ^ Raaos Besluit: HeeTĥuqowaarİ^' nummef Stad van kansen ^ J R FEB.?ÍM o^z*****-*- Agendanr.: 16 Voorstelnr.: RB2013242 Onderwerp: Asfaltcollector (AC) Westfrisiaweg (N23) Programma: Duurzaamheid I Verkeer

Nadere informatie

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA

ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink. Duurzaamheid, ERTMS en LTSA ERTMS en Duurzaamheid Eric Mink Duurzaamheid, ERTMS en LTSA 1 Duurzaamheid, ERTMS en LTSA Korte vs. lange termijn Ambitie vs. feiten 28 mei 2014 Agenda 1. Duurzaamheid en het OV: feiten 2. Korte termijn

Nadere informatie

Kader Stedelijke Ontwikkeling

Kader Stedelijke Ontwikkeling Presentatie Hans Beekman MCD Open College Gemeenten Kader Stedelijke Ontwikkeling De prospectus van de stad 11 juni 2013 Aanleiding Eerdere opdracht nieuwe nota Grondbeleid (rekenkamerrapport Grond voor

Nadere informatie

Vergaderdatum 10 februari Gemeenteblad 2011 / 5. Agendapunt 8. Aan de Raad

Vergaderdatum 10 februari Gemeenteblad 2011 / 5. Agendapunt 8. Aan de Raad Betreft Het Groene Net Vergaderdatum 10 februari 2011 Gemeenteblad 2011 / 5 Agendapunt 8 Aan de Raad Voorstel De gemeenteraad wordt voorgesteld: - De openbare versie Business Case Het Groene Net voor kennisneming

Nadere informatie

Toelichting Eandis Infrax. Raad van Bestuur VVSG woensdag 3 juni 2015

Toelichting Eandis Infrax. Raad van Bestuur VVSG woensdag 3 juni 2015 Toelichting Eandis Infrax Raad van Bestuur VVSG woensdag 3 juni 2015 Overeenkomst Eandis-Infrax 1. Eenheidstarief elektriciteit en gas in Vlaanderen zonder verplichte fusie DNB s en met behoud twee werkmaatschappijen

Nadere informatie

Virtueel Bouwen BIM Stand van toepassing

Virtueel Bouwen BIM Stand van toepassing Virtueel Bouwen BIM Stand van toepassing Jan Straatman, Balance & Result Organisatie Adviseurs b.v. 1 i.s.m. Willem Pel, Balance & Result en Hans Hendriks, debimspecialist 15 november 2010 Virtueel bouwen

Nadere informatie

IBM PERFORMANCE EVENTS. Smarter Decisions. Better Results.

IBM PERFORMANCE EVENTS. Smarter Decisions. Better Results. Smarter Decisions. Better Results. 1 Beat the business case Nuon Heat Esther Sanders, Rob Caarls 2 Agenda Nuon Heat De situatie voorafgaand aan het project Primaire doelstelling(en) De aanpak De uitkomsten

Nadere informatie

Willemsoord BV Rapportage aan de gemeenteraad

Willemsoord BV Rapportage aan de gemeenteraad Tussentijdse rapportage 2012 Willemsoord BV Rapportage aan de gemeenteraad 1 Inhoudsopgave 1. Aanbieding... 3 2. Inleiding... 3 2.1. Doelstelling Willemsoord... 3 2.2. Toelichting in algemene zin op de

Nadere informatie

Realistisch duurzaam -samen aan de slag-

Realistisch duurzaam -samen aan de slag- Realistisch duurzaam -samen aan de slag- Realistisch duurzaam Opbouw presentatie Startpunt voor opzet van het actieprogramma duurzaamheid Kijkje in de toekomst (voorbeeld Haarlemmermeer) Ideeën 27 maart

Nadere informatie

Breedbandloket. www. Breedbandfryslan.frl

Breedbandloket. www. Breedbandfryslan.frl Informatie 2015: snel breedband internet Voortgang snel internet breedband Breedbandloket www. Breedbandfryslan.frl Coöperatieve Vereniging U.A. Fryslân Ring Opgericht in 2006 met steun van de provincie

Nadere informatie

Praten over palliatieve zorg in een oncologische context in Vlaanderen

Praten over palliatieve zorg in een oncologische context in Vlaanderen Praten over palliatieve zorg in een oncologische context in Vlaanderen Melissa Horlait, PhD CHI-Congres 11 december 2017 Mechelen Palliatieve zorg Palliatieve zorg Vroege palliatieve zorg Overlijden Model

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ

Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Volledige uitleg oproep Tools voor EnergielinQ Inleiding Energiesprong is een programma dat de Stichting Experimenten Volkshuisvesting (SEV) uitvoert in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

i.s.m. Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen SLOTEVENT P.007113 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen 18 09 2015 1

i.s.m. Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen SLOTEVENT P.007113 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen 18 09 2015 1 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen SLOTEVENT P.007113 Lerend Netwerk Financiering Lokale Klimaatplannen 18 09 2015 1 LEREND NETWERK FINANCIERING LOKALE KLIMAATPLANNEN: EERSTE JAAR ACHTER

Nadere informatie

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014

Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Glasvezel Ommen-Hardenberg Nieuwsbrief januari 2014 Afgelopen jaar bent u geïnformeerd over de mogelijkheden voor aanleg van glasvezel in de buitengebieden van de gemeenten Ommen en Hardenberg. In de tweede

Nadere informatie

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster?

De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? De Warmtewet, gaan we nu echt voor besparing en verduurzaming of hebben we een bureaucratisch monster? Drs ing Teus van Eck Biomassabijeenkomst Bodegraven, 7 mei 2009 Warmte is de grootste post in de

Nadere informatie

uitbreiding warmtenet Alkmaar Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen Datum: 6 november 2015

uitbreiding warmtenet Alkmaar Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen Datum: 6 november 2015 6. Uitbreiding warmtenet Alkmaar Aan: Van: Betreft: Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen uitbreiding warmtenet Alkmaar Datum: 6 november 2015 Bijlage: toelichting investeringsvoorstel

Nadere informatie

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties

WK 2020 Praktijkprogramma Woningcorporaties Corporaties en energiebesparing hoe te financieren? Aanleiding: EPBD Toelichting op onderzoek uitgevoerd in opdracht van Agpo-Ferrolli Door CfS-Nyenrode i.s.m. de TUDelft Source: DGMR, 2006 Verwachting

Nadere informatie

FAQ MARKTPLAATS VOOR ENERGIENEUTRALE KANTOORRENOVATIES

FAQ MARKTPLAATS VOOR ENERGIENEUTRALE KANTOORRENOVATIES FAQ MARKTPLAATS VOOR ENERGIENEUTRALE KANTOORRENOVATIES 1. Ik ben adviseur en werk normaal gesproken rechtstreeks in opdracht van de gebouweigenaar of gebruiker. Moet ik me nu aanmelden als Maker? Of moet

Nadere informatie

Instrument: de Business case. 1. Wat is een Business case. 2. Doel van een Business case. Instrumenten Business Case

Instrument: de Business case. 1. Wat is een Business case. 2. Doel van een Business case. Instrumenten Business Case Instrument: de Business case Instrument: de Business case 1 1. Wat is een Business case 1 2. Doel van een Business case 1 3. Het opstellen van een Business case 3 3.1 Het Business concept 3 3.2 Opbrengsten,

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken

Ministerie van Economische Zaken DOORBRAAKPROJECT ICT EN ENERGIE Routekaart doorbraakproject ICT en Energie Ministerie van Economische Zaken Rapport nr.: 14-2884 Datum: 2014-10-15 SAMENVATTING ROADMAP Het kabinet wil dat de uitstoot van

Nadere informatie

Glasvezel Hollands Kroon. Niek Geelhoed

Glasvezel Hollands Kroon. Niek Geelhoed Glasvezel Hollands Kroon Niek Geelhoed Agenda 1. Kabelnoord 2. Glasvezel in buitengebied 3. Lessen van elders Profiel Netbeheer en diensten 25.000 klanten Radio, tv, internet, bellen 17.000 internet- (68%),

Nadere informatie

BIZ in Schiedam. Safe Ice meeting. 12 februari 2015, Gent Ing. Dolf Bierhuizen MBA

BIZ in Schiedam. Safe Ice meeting. 12 februari 2015, Gent Ing. Dolf Bierhuizen MBA BIZ in Schiedam Safe Ice meeting 12 februari 2015, Gent Ing. Dolf Bierhuizen MBA Bedrijven Park Vijfsluizen, een modern bedrijven park Ligt direct aan A4, de autoweg van Amsterdam naar Antwerpen Grenst

Nadere informatie

De zorgvastgoedcoöperatie

De zorgvastgoedcoöperatie De zorgvastgoedcoöperatie in de care sector onderzoek over De zorgvastgoedcoöperatie Een dochter voor vele moeders René Middelkoop 16 mei 2013 1 Programma van vandaag 1. Een dochter voor vele moeders,

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Stakeholdermanagement HKZ 10 november 2015 Petra van der Jagt CKMZ

Stakeholdermanagement HKZ 10 november 2015 Petra van der Jagt CKMZ Stakeholdermanagement HKZ 10 november 2015 Petra van der Jagt CKMZ Programma Wat en wie zijn stakeholders Stakeholdermanagement: what is new Relatie tot HKZ schema 2015 Inbedding in KMS Interactieve uitwisseling

Nadere informatie

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar

Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar Wonen Boven Winkels Vanuit het oogpunt van de eigenaar drs. O.J. van der Heijden o.heijden@marma.nl www.evbinnenstad.nl 1 Belang van Wonen in de Binnenstad Een juiste combinatie van functies in de binnen

Nadere informatie

Architectuur en audit: een prima duo

Architectuur en audit: een prima duo Architectuur en audit: een prima duo Architectuur en audit: een prima duo Theoretische achtergrond Architectuur en audit in de praktijk Praktijk case IB-Groep Inhoud theorie Werkgroep architectuur Hoe

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst Wind Werkt voor Goeree-Overflakkee. Gemeente Goeree-Overflakkee Provincie Zuid-Holland Coöperatie Windgroep

Samenwerkingsovereenkomst Wind Werkt voor Goeree-Overflakkee. Gemeente Goeree-Overflakkee Provincie Zuid-Holland Coöperatie Windgroep Samenwerkingsovereenkomst Wind Werkt voor Goeree-Overflakkee Gemeente Goeree-Overflakkee Provincie Zuid-Holland Coöperatie Windgroep Opzet van vanavond Agenda Noodzaak en meerwaarde voor Goeree-Overflakkee:

Nadere informatie