Sport en Innovatie. Wetenschappers en innovatie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Sport en Innovatie. Wetenschappers en innovatie"

Transcriptie

1 Wetenschappers en innovatie Sport en Innovatie

2 Deelnemers rondetafelgesprek: Nico Delleman Hidde Haisma Marnix ten Kortenaar Koen Lemmink Hanno van der Loo Nando Timmer Huub Toussaint Bij innovatie speelt de wetenschap een belangrijke rol. Naast fundamenteel onderzoek houden de universiteiten en onderzoekers zich steeds vaker bezig met vragen die vanuit de sportpraktijk op tafel komen. Hoe zien de wetenschappers hun eigen rol en welke invloed heeft hun werk op de trainingspraktijk van coaches en de prestaties van sporters? Op initiatief van InnoSportNL kwamen zeven deskundigen voor een rondetafelgesprek naar Papendal. Ze zijn afkomstig uit verschillende disciplines en betrokken bij heel verschillende takken van sport. Jan Willem van der Wal leidde het debat. Hoe zien jullie de eigen invloed op de sportprestaties? Tellen jullie welke wetenschapper de meeste medailles heeft gewonnen? Toussaint: Ik denk dat mijn invloed op de prestaties van zwemmers niet meer dan een half procent is. We moeten vooral heel bescheiden blijven, want het grote werk wordt door de coaches en de sporters gedaan. Maar dat halve procent kan wel bepalend zijn voor het winnen van een gouden medaille of een vierde plaats, want de verschillen aan de top zijn heel klein. Van der Loo: Individueel gezien is onze bijdrage misschien niet zo groot, maar ik denk dat de wetenschap in het algemeen wél een heel grote invloed heeft op de ontwikkelingen in de sport. Dat is op de 100 meter in de atletiek misschien niet zo duidelijk zichtbaar, maar in het schaatsen is er in de afgelopen tien jaar heel veel gebeurd. Denk aan de kleding, het trainen en presteren op hoger gelegen banen en de klapschaats. Timmer: Als je het hebt over sporters die op zeer hoog niveau presteren, kun je soms iets aanreiken waardoor ze net dat sprongetje omhoog maken. Wij hadden bijvoorbeeld berekend dat de aërodynamische strips op schaatspakken een voordeel van vijf procent op zouden kunnen leveren. Dat is het theoretische model. Als je in die pakken gaat rijden houd je misschien drie procent over. Maar dat is nog altijd zo n 0,3 seconde per rondje. Toussaint: Je ziet soms ook een omgekeerde ontwikkeling. Het Australian Institute of Sport had een grote naam en kreeg veel faciliteiten in de aanloop naar de Spelen van Sydney in Dat heeft daar zeker rendement opgeleverd, gezien de medaillewinst. Nu het instituut min of meer uit elkaar is gevallen, zie je ook een terugval in de prestaties. Ik wil trouwens zelf helemaal niet de rol van de wetenschapper die iets bijdraagt aan successen. Mijn naam hoeft er niet bij te staan. Dat hindert me alleen maar in het proces. Ik moet op de achtergrond staan en allerlei dingen kunnen aanreiken en uitproberen. Ten Kortenaar: Natuurlijk is het leuk als Mart Smeets je naam een keer noemt, maar het is 50

3 beter om in de anonimiteit je werk te doen. En als je iets vindt waar de sport voordeel van heeft: stel je dat dan beschikbaar voor Pietje en niet voor Klaasje? Als je keuzes maakt, krijg je onherroepelijk conflicten. Ik denk overigens dat wetenschappers wel degelijk een klein steentje bijdragen aan de sportprestaties, gelukkig is dat omgekeerd ook zo, anders zaten we hier niet. Delleman: We doen onszelf juist tekort als we te veel op de achtergrond blijven. We moeten juist laten zien dat wetenschap belangrijk kan zijn voor de sport. Nou, dan moeten we maar dealen met de krachten die we dan losmaken. Toussaint: De coach is de kapitein, de rest is entourage. Ik vind het vervelend als ik een andere rol krijg. Dat is althans mijn persoonlijke visie. Coaches zijn geneigd te handelen op basis van hun eigen ervaring en de interpretatie daarvan. Wetenschappers gaan anders om met informatie. Hoe lastig zijn jullie voor de mensen in de sportpraktijk? Toussaint: Het toepassen van innovatieve technologie maakt het steeds makkelijker dat Nico Delleman (links) en Huub Toussaint. 51

4 Nando Timmer en Hanno van der Loo luisteren naar Marnix ten Kortenaar. je goed documenteert wat er in de training precies gebeurt. Dat wordt ook belangrijker omdat de concurrenten in het buitenland het ook doen. Zonder het documenteren van het trainingsproces kun je niet gericht evalueren en dat is weer nodig om de training vervolgens te optimaliseren. Gegevens verzamelen en die analyseren is noodzakelijk om minder op je fingerspitzengefühl te trainen. Je moet weten wat in de training in welke mate heeft bijgedragen tot een betere prestatie. Lemmink: In de balsporten is wel duidelijk dat het gedrag van spelers afhankelijk is van wat de anderen om hen heen doen. Er is weinig bekend over hoe die interactie precies verloopt. Met onze moderne technieken kunnen we dat nu beter analyseren. Zo n onderzoek levert een vracht aan data op en het is lastig om al die informatie zó te vertalen dat een coach er iets mee kan doen. In het voetbal hebben we een analysemodel gemaakt om de effectiviteit van een speler te bepalen. Dat is bij Vitesse online beschikbaar voor de coach, ook tijdens de wedstrijd. Die kan de informatie gebruiken bij de beslissing of-ie een speler moet wisselen. Maar de volgende vraag is dan of zo n beslissing de effectiviteit van het hele team zal vergroten. Er zijn in een teamsport gewoon te veel factoren om dat hard te kunnen maken. Toussaint: Willen coaches er iets aan hebben, dan moet de informatie zo weinig mogelijk 52

5 Sport en Kennis Deze preview is een gedeelte uit het boek: Nieuwe wegen naar winst Sport en innovatie Meer informatie Voor meer artikelen en andere uitgaven kunt u terecht op

Innovatie op de werkvloer. Sport en Innovatie Innovatie op de werkvloer

Innovatie op de werkvloer. Sport en Innovatie Innovatie op de werkvloer Sport en Innovatie Deelnemende experts: Cees van Bladel Hanno van der Loo Roald van der Vliet Aart van der Wulp Dit hoofdstuk geeft een kijk in de keuken van de topsportpraktijk. Zit de Nederlandse sport

Nadere informatie

Jacques van Rossum Positief coachen brengt talenten dichter bij de top

Jacques van Rossum Positief coachen brengt talenten dichter bij de top Jacques van Rossum Positief coachen brengt talenten dichter bij de top Bij talentontwikkeling gaat het om kwaliteiten en mogelijkheden van jonge sporters, zoals in het vorige hoofdstuk is beschreven. Maar

Nadere informatie

Sport en Innovatie. Henk Kraaijenhof: integreren van wetenschap en sportpraktijk

Sport en Innovatie. Henk Kraaijenhof: integreren van wetenschap en sportpraktijk Henk Kraaijenhof: integreren van wetenschap en sportpraktijk Sport en Innovatie In Nederland bestaat er nog steeds een grote kloof tussen de sportpraktijk en de wetenschap. Waar in landen als China en

Nadere informatie

Sport en Innovatie. Mentaal talent kan fysiek tekort compenseren

Sport en Innovatie. Mentaal talent kan fysiek tekort compenseren Mentaal talent kan fysiek tekort compenseren Sport en Innovatie De één scoort fluitend doelpunt na doelpunt, de ander krijgt slappe knieën bij het nemen van een strafschop. De één vliegt over de horden

Nadere informatie

Haal je sporters in de weken

Haal je sporters in de weken Haal je sporters in de weken voor de Spelen uit hun gewone dagelijkse leven Marjolein van Unen (1963) is sinds maart 1997 in dienst van de JBN (Judo Bond Nederland). In Beijing begeleidde ze vier judoka

Nadere informatie

Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière

Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière Anders dan Natalia Stambulova, volgens wie er zes keerpunten zijn die een sportcarrière kunnen maken of breken, is sportpsycholoog Frits Avis

Nadere informatie

Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat. Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen

Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat. Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen WORKSHOP Opvoedingsondersteuning van ouders in jeugdsportclubs Je kind kan winnen, los van het wedstrijdresultaat. Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Deze workshop is het resultaat van het PWO-project

Nadere informatie

Ouders & Clubs: één doel?!

Ouders & Clubs: één doel?! Ouders & Clubs: één doel?! Workshop Opvoedingsondersteuning van ouders in jeugdsportclubs Zorg dat je kind wint, los van het resultaat! Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen Kenniscentrum Hoger Instituut

Nadere informatie

op het juiste moment op topniveau

op het juiste moment op topniveau Het kost vier jaar om een sporter op het juiste moment op topniveau te laten presteren Jacco Verhaeren (1969) was bij PSV in Eindhoven coach van onder meer Inge de Bruin en Pieter van den Hoogenband. In

Nadere informatie

Overwinnen: Fysiek en mentaal f it

Overwinnen: Fysiek en mentaal f it Flitsmodule Overwinnen: Fysiek en mentaal f it Ondernemen is topsport. Het draait om teamwork, passie, plezier, scoren en winnen. Ondernemen is complex, dynamisch en onvoorspelbaar. Topsport als metafoor

Nadere informatie

Sandra van Essen Door druk en andere belastende omstandigheden zijn mensen zichzelf soms bijna kwijt

Sandra van Essen Door druk en andere belastende omstandigheden zijn mensen zichzelf soms bijna kwijt Sandra van Essen Door druk en andere belastende omstandigheden zijn mensen zichzelf soms bijna kwijt Wie als sporter met een blessure kampt, gaat naar een arts of fysiotherapeut. Wie met een mentaal probleem

Nadere informatie

PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH

PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH PROLOOP NR 1 2015 HAAL HET BESTE UIT JOUW LOPERS MET ZIPCOACH 56 TIPS & TRICKS Elke hardloper heeft zijn eigen doelstelling: waar de één zich bijvoorbeeld focust op het verbeteren van zijn looptechniek,

Nadere informatie

Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam

Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam Peter Beek Hoogleraar coördinatiedynamica Vrije Universiteit Amsterdam Zijn wetenschappelijke werk heeft in de afgelopen drie jaar plaats moeten maken voor de taken die verbonden zijn aan de functie van

Nadere informatie

4 augustus. Onderzoek: De Olympische Spelen

4 augustus. Onderzoek: De Olympische Spelen 4 augustus 2016 Onderzoek: De Olympische Spelen 2016 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Overwinnen: Fysiek en mentaal f it

Overwinnen: Fysiek en mentaal f it Overwinnen: Fysiek en mentaal f it Ondernemen is topsport. Het draait om teamwork, passie, plezier, scoren en winnen. Ondernemen is complex, dynamisch en onvoorspelbaar. Topsport als metafoor maakt uitdagingen

Nadere informatie

Goed presteren in de sport en op school gaan vaak hand in hand

Goed presteren in de sport en op school gaan vaak hand in hand Jaap Breur, docent LOOT-school Goed presteren in de sport en op school gaan vaak hand in hand Sinds halverwege de jaren tachtig kunnen (aankomende) topsporters voortgezet onderwijs volgen dat is aangepast

Nadere informatie

Arnold de Haan Hoogleraar inspanningsfysiologie Vrije Universiteit Amsterdam

Arnold de Haan Hoogleraar inspanningsfysiologie Vrije Universiteit Amsterdam Arnold de Haan Hoogleraar inspanningsfysiologie Vrije Universiteit Amsterdam Waardoor loopt een topatleet op de 800 of 1500 meter op latere leeftijd wél een heel redelijke halve marathon, maar zal de marathonloper

Nadere informatie

Winnen! Hoe belangrijk is dit in de jeugdsport? 65

Winnen! Hoe belangrijk is dit in de jeugdsport? 65 Winnen! Hoe belangrijk is dit in de jeugdsport? Joyce Jansen 1 Door op jeugdige leeftijd in competitieverband aan sport deel te nemen, leren kinderen al vroeg om te gaan met winnen en verliezen; iets wat

Nadere informatie

Nut en noodzaak van taggen in sportspelen

Nut en noodzaak van taggen in sportspelen Nut en noodzaak van taggen in sportspelen Jeroen Koekoek en Wytse Walinga In Nederland kent de sport een structurele en toenemende tendens om technologische innovaties te verbinden met de praktijk van

Nadere informatie

Copyright GolfTON Juli 2016

Copyright GolfTON Juli 2016 1 Veel ouders en spelers hebben vragen over GolfTON. Hieronder een aantal vragen die aan ons gesteld zijn en die duidelijkheid kunnen verschaffen. Wanneer ben je klaar voor het professionele golf? In de

Nadere informatie

Jouw kind is heus geen Messi, gedraag je daarnaar

Jouw kind is heus geen Messi, gedraag je daarnaar Jouw kind is heus geen Messi, gedraag je daarnaar Almelose Voetbal Club A.V.C. Heracles 2016/2017 www.avcheracles.nl Sport Betrokkenheid van ouders bij hun sportende kinderen is leuk. Tot ze juridische

Nadere informatie

WELKOMSTBOEKJE JONGSTE JEUGD

WELKOMSTBOEKJE JONGSTE JEUGD Copyright 2017 - HBS - Niets uit dit document mag geheel of gedeeltelijk worden verveelvoudigd, opgeslagen of openbaar worden gemaakt, op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming. WELKOMSTBOEKJE

Nadere informatie

Sport en Innovatie. Naar een conceptueel model voor innovatie in sport

Sport en Innovatie. Naar een conceptueel model voor innovatie in sport Naar een conceptueel model voor innovatie in sport Sport en Innovatie Dit boek opende met de constatering dat innovatie in de sport veel méér omvat dan alleen het uitvinden en gebruiken van de klapschaats,

Nadere informatie

FIELDLAB VOETBAL PSV INNOVEREN IN DE SPORTPRAKTIJK

FIELDLAB VOETBAL PSV INNOVEREN IN DE SPORTPRAKTIJK FIELDLAB VOETBAL PSV INNOVEREN IN DE SPORTPRAKTIJK SOC 21-3-2015 Ruud van Elk Bewegingswetenschapper PSV Eindhoven 2 FIELDLAB FieldLabs zijn laboratoria in de praktijk, dicht bij de sporters en de sportomgeving.

Nadere informatie

LEIDEN LIONS DE IJSHOCKEYSCHOOL EN MEER...

LEIDEN LIONS DE IJSHOCKEYSCHOOL EN MEER... Teamtraining en wedstrijden: de perfecte aanvulling op de ijshockeyschool Informatie voor ouders, seizoen 2014-2015. Voor kinderen van 4 tot en met 9 jaar die lid (willen) worden van de Leiden Lions is

Nadere informatie

4-meting Topsportklimaat Factsheet Topsportfase

4-meting Topsportklimaat Factsheet Topsportfase 1/7 Topsportklimaat: 'De beïnvloedbare maatschappelijke en sportorganisatorische omgeving waarin sporters zich tot topsporters kunnen ontwikkelen en prestaties kunnen leveren op het hoogste niveau in hun

Nadere informatie

Kinderen moeten niet zoveel moeten

Kinderen moeten niet zoveel moeten Wim Keizer, sportpsycholoog Kinderen moeten niet zoveel moeten Zelf noemt hij zich een betrokken ouder.toch staat ook hij weleens langs de lijn aanwijzingen te roepen bij zijn voetballende zoontje. Zolang

Nadere informatie

SCHOLING -VV REUVER -ZATERDAG 7 JANUARI 2017

SCHOLING -VV REUVER -ZATERDAG 7 JANUARI 2017 SCHOLING -VV REUVER -ZATERDAG 7 JANUARI 2017 WELKOM Even voorstellen KNVB: Naam: Maurice Voestermans Functie: Technisch jeugdcoordinator M & V Zuid Mail: maurice.voestermans@knvb.nl 1/7/2017 2 HET IS NIET

Nadere informatie

Ruud Koning Hoogleraar sporteconomie Rijksuniversiteit Groningen

Ruud Koning Hoogleraar sporteconomie Rijksuniversiteit Groningen Ruud Koning Hoogleraar sporteconomie Rijksuniversiteit Groningen Voorzitters en trainers van voetbalclubs worden herinnerd door hun sportieve successen, niet vanwege hun zorgvuldige financiële beleid.

Nadere informatie

Mentale Sportbegeleiding. 4 inzichten over trainerschap

Mentale Sportbegeleiding. 4 inzichten over trainerschap 4 inzichten over trainerschap 4 inzichten over trainerschap Kennismakingsopdracht Welk team coach jij? Waarom ben jij trainer geworden? Waar ben je nieuwsgierig naar? 4 inzichten over trainerschap Structureren

Nadere informatie

George de Jong Directeur InnoSportNL

George de Jong Directeur InnoSportNL George de Jong Directeur InnoSportNL 16 miljoen mensen 65% actief in sport > ambitie 75% ambitie > Top 10 in de wereld Werkgelegenheid sportsector 2011 200.000 FTE > in 10 jaar + 200% 1.6 miljoen vrijwilligers

Nadere informatie

Hoofdstuk 3 Fair play: omgang met ongeschreven regels

Hoofdstuk 3 Fair play: omgang met ongeschreven regels Hoofdstuk 3 Fair play: omgang met ongeschreven regels Speelt iemand altijd fair als deze zich houdt aan de spelregels? Op het eerste gezicht lijkt dat inderdaad zo te zijn. De unfaire sporters die we in

Nadere informatie

Je trainingen en trainingsproces doelmatig vorm geven

Je trainingen en trainingsproces doelmatig vorm geven Titel Subtitel Je trainingen en trainingsproces doelmatig vorm geven Door Brendan Troost Dag van de Atletiek Zaterdag 18 maart 2 Doel en inhoud van deze presentatie Verbeteren kennis van het vormgeven

Nadere informatie

Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool

Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool Koen Lemmink (l) en Johan de Jong. Koen Lemmink Lectoraat Praktijkgerichte Sportwetenschap Instituut voor Sportstudies van de Hanzehogeschool Een twaalftal studenten zit rond een grote tafel in één van

Nadere informatie

Team Mirror. Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) Vertrouwelijk document uitgegeven door www.unicorngroup.be

Team Mirror. Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) Vertrouwelijk document uitgegeven door www.unicorngroup.be Team Mirror Persoonlijk Ontwikkelingsplan (POP) Vertrouwelijk document uitgegeven door www.unicorngroup.be Een ontwikkelingsplan helpt je het kader te scheppen om te doen wat je moet doen voor het ontwikkelen

Nadere informatie

DNA van de Sportfan 2014

DNA van de Sportfan 2014 DNA van de Sportfan 2014 Van sportbeleving tot sportsponsoring in Nederland. preview port eleving De manier waarop fans sport beleven verandert continu. Er ontstaan nieuwe middelen om wedstrijden te bekijken

Nadere informatie

Social Media Policy KSV Temse Richtijnen voor het gebruik van social media

Social Media Policy KSV Temse Richtijnen voor het gebruik van social media KSV Temse Richtijnen voor het gebruik van social media /ksvtemse @ksvtemse Richtijnen voor het gebruik van sociale media Richtlijnen voor het gebruik van social media Voor spelers, trainers, bestuursleden

Nadere informatie

Trainingskampen Vitesse Hoofdkantoor NOC*NSF Arnhemhal Pitch&Putt Golf Athene zaal Vergaderzalen Hotel

Trainingskampen Vitesse Hoofdkantoor NOC*NSF Arnhemhal Pitch&Putt Golf Athene zaal Vergaderzalen Hotel voel de energie! Trainingskampen De velden en zalen met fitness en sauna zijn perfect voor trainingskampen. Vitesse De trainingsaccommodatie van Vitesse ligt schitterend en biedt alle faciliteiten. Hoofdkantoor

Nadere informatie

UZSC. Waterpoloschool. Samenspel Techniek Inzicht. Onder leiding van oud-bondscoach Johan Aantjes. Ontwikkeling Plezier Inspiratie

UZSC. Waterpoloschool. Samenspel Techniek Inzicht. Onder leiding van oud-bondscoach Johan Aantjes. Ontwikkeling Plezier Inspiratie Voor sporters 6 t/m 19 jaar UZSC Waterpoloschool Samenspel Techniek Inzicht Onder leiding van oud-bondscoach Johan Aantjes Ontwikkeling Plezier Inspiratie Opleiding voor jonge sporters UZSC speelt een

Nadere informatie

Hoe gaat het met je studie?

Hoe gaat het met je studie? 195 195 HOOFDSTUK 12 Hoe gaat het met je studie? WOORDEN 1 Kies uit: onvoldoende controleren gymnastiek mening huiswerk 1 Heb je je al gemaakt? 2 Ik was op school niet zo goed in. Ik vond sport niet leuk.

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

KNCB GEDRAGSCODES. Dutch Lions & Lionesses. A player may win the match, but the team wins the tournament.

KNCB GEDRAGSCODES. Dutch Lions & Lionesses. A player may win the match, but the team wins the tournament. KNCB GEDRAGSCODES Dutch Lions & Lionesses A player may win the match, but the team wins the tournament. Spelers Begrijp de regels en speel volgens de regels. Houd je aan de regels en respecteer de beslissingen

Nadere informatie

Doelen stellen en bereiken

Doelen stellen en bereiken Doelen stellen en bereiken Inleiding Sport draait bij uitstek om het bereiken van doelen: een gouden medaille op het EK, lid worden van het nationale team, Elke atleet probeert verschillende dingen te

Nadere informatie

Talentontwikkeling in de vereniging Ewout Schröder

Talentontwikkeling in de vereniging Ewout Schröder Talentontwikkeling in de vereniging Ewout Schröder Ewout Schröder Positief Enthousiast Gedreven Theoretische kaders Wat is het doel van talentontwikkeling binnen jouw vereniging? Het te allen tijde (vroeg)tijdig

Nadere informatie

Opgave 2. ( 4 punten) Bereken de breedte van de tafel, afgerond op hele centimeters. Schrijf de berekening op.

Opgave 2. ( 4 punten) Bereken de breedte van de tafel, afgerond op hele centimeters. Schrijf de berekening op. D examen wiskunde tijdvak II 1998. Vergadertafels De vragen 1, 2, 3 en 4 gaan over symmetrische vergadertafels met één lange zijde van 150 cm en drie zijden van 75 cm. Op de foto hieronder zie je zo'n

Nadere informatie

Foppe de Haan Kom mij niet aan met het verhaal dat de jeugd van tegenwoordig niet deugt

Foppe de Haan Kom mij niet aan met het verhaal dat de jeugd van tegenwoordig niet deugt Foppe de Haan Kom mij niet aan met het verhaal dat de jeugd van tegenwoordig niet deugt Sport is een belangrijke motor van integratie, daarvan ben ik heilig overtuigd, stelt Foppe de Haan. Maar als de

Nadere informatie

Olympische sporter vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Olympische sporter vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 13 October 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63419 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Ik ben Jeremiah Werleman en ik ben zeventien jaar oud. Ik zit in het vierde jaar van de mavo op het Mon Plaisir College, midden in mijn examens.

Ik ben Jeremiah Werleman en ik ben zeventien jaar oud. Ik zit in het vierde jaar van de mavo op het Mon Plaisir College, midden in mijn examens. Talenten op Aruba. Ze zijn overal te vinden. Zij storten zich in het leven, of het nu sport, kunst, uitgaan, lezen, muziek of juist de donkere kant van de samenleving is. Het is aan hen. Voor diegene die

Nadere informatie

Ons seizoen van het begin tot het einde.

Ons seizoen van het begin tot het einde. Ons seizoen van het begin tot het einde. SGV F1 Trainsters: Mart Ise Tamara Gijs Yara Daphne Matthias Mirthe Op woensdag 20 augustus was het dan eindelijk zo ver het seizoen ging van start met de eerste

Nadere informatie

Inner Game. Tennis Workshop

Inner Game. Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop Inner Game Tennis Workshop De Inner Game Tennis Workshop zal zowel sporters als niet sporters, leden en niet leden van My HealthClub een waarvolle ervaring meegeven. Een positieve

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Technisch plan. E-F pupillen Circuit. Willem Sinnige & Jelle Broerse. Coordinatoren overige D/E/F Pupillen. WV-HEDW Seizoen '13/'14

Technisch plan. E-F pupillen Circuit. Willem Sinnige & Jelle Broerse. Coordinatoren overige D/E/F Pupillen. WV-HEDW Seizoen '13/'14 Technisch plan E-F pupillen Circuit Willem Sinnige & Jelle Broerse Coordinatoren overige D/E/F Pupillen WV-HEDW Seizoen '13/'14 TECHNISCH PLAN E-F CIRCUIT 1 Doel: Door kennis te delen met andere trainers,

Nadere informatie

LESGEVEN IS TOPSPORT. www.cps.nl/lesgevenistopsport

LESGEVEN IS TOPSPORT. www.cps.nl/lesgevenistopsport www.cps.nl/lesgevenistopsport IK BEN Marc Lammers. COACH VAN HET BELGISCH DAMESHOCKEYTEAM. EERDER WAS IK BONDSCOACH VAN SPANJE EN HET NEDERLANDS DAMESHOCKEYTEAM. MET NEDERLAND WON IK EEN gouden medaille

Nadere informatie

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht

Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Annelies Knoppers Hoogleraar pedagogiek en didactiek van sport en lichamelijke opvoeding Universiteit Utrecht Vragen stellen bij schijnbare vanzelfsprekendheden is een basisvoorwaarde voor wetenschappelijk

Nadere informatie

Trainer- & coachavond D&C breedte. Communiceren. Besprekingen voeren. coach-tips. Wedstrijd coaching

Trainer- & coachavond D&C breedte. Communiceren. Besprekingen voeren. coach-tips. Wedstrijd coaching coach-tips Trainer- & coachavond D&C breedte Communiceren Besprekingen voeren Wedstrijd coaching coaching Meer dan 70% van alle communicatie is non-verbaal! Verbaal 7% Intonatie 38% (emoties) Gelaatsuitdrukking

Nadere informatie

Dia 1. Dia 2. Dia 3. Sandra M. van Essen, SPORTPSYCHOLOOG VSPN /PSYCHOLOOG NIP. Arnhem, 20 april 2012

Dia 1. Dia 2. Dia 3. Sandra M. van Essen, SPORTPSYCHOLOOG VSPN /PSYCHOLOOG NIP. Arnhem, 20 april 2012 Dia 1 Sandra M. van Essen, SPORTPSYCHOLOOG VSPN /PSYCHOLOOG NIP Arnhem, 20 april 2012 Dia 2 Dia 3 Wat is mentale weerbaarheid? Uitwisselen ervaringen (goede en slechte mentale weerbaarheid) Op een rijtje

Nadere informatie

En dit alles met als hoofddoel: het verbeteren van de prestaties op het veld en een zo hoog mogelijke eindklassering op de ranglijst die seizoen!

En dit alles met als hoofddoel: het verbeteren van de prestaties op het veld en een zo hoog mogelijke eindklassering op de ranglijst die seizoen! Wat is TopFitTest? TopFitTest is een test- en adviesbureau dat gespecialiseerd is in het afnemen van sportspecifieke testen. Aan de hand van de testen kan optimaal advies worden gegeven om jou door middel

Nadere informatie

Voeding voor voetbal. Peter Res, voedingskundige AFC Ajax

Voeding voor voetbal. Peter Res, voedingskundige AFC Ajax Voeding voor voetbal Peter Res, voedingskundige AFC Ajax Overzicht Inleiding Fysiologie van wedstrijden en trainingen Wedstrijdvoeding Trainingsvoeding Meetbare factoren Vitamine D Vetpercentage Zweetmetingen

Nadere informatie

2 Voorwoord. Wij hebben voor ons bedrijf duidelijke strategische prioriteiten en ambitieuze doelen bepaald.

2 Voorwoord. Wij hebben voor ons bedrijf duidelijke strategische prioriteiten en ambitieuze doelen bepaald. Visie en Waarden 2 Voorwoord Wij hebben voor ons bedrijf duidelijke strategische prioriteiten en ambitieuze doelen bepaald. Momenteel werken wij aan een Winning Culture bij Henkel, die ons zal helpen onze

Nadere informatie

Voorstellen. Voorstellen. Topsport 1. Naam 2. Coachervaring 3. Ervaring met mentale begeleiding 4. Wat voor type coach bent u?

Voorstellen. Voorstellen. Topsport 1. Naam 2. Coachervaring 3. Ervaring met mentale begeleiding 4. Wat voor type coach bent u? Presteren op het Juiste Moment Rogier Hoorn sportpsycholoog VSPN kennis- en netwerkorganisa.e van, voor en door coaches Voorstellen drs. Rogier Hoorn, sportpsycholoog VSPN SportsMind.nl Sinds 2003 praktijk

Nadere informatie

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf

ASSERTIVITEIT. beter communiceren vanuit jezelf ASSERTIVITEIT beter communiceren vanuit jezelf Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Voorstellen. Topsport 1. Naam 2. Coachervaring 3. Ervaring met mentale begeleiding 4. Wat voor type coach bent u? Voorstellen

Voorstellen. Topsport 1. Naam 2. Coachervaring 3. Ervaring met mentale begeleiding 4. Wat voor type coach bent u? Voorstellen Voorstellen Coachen: Aansluiten op Motivatie-stijl Rogier Hoorn sport- & prestatiepsycholoog VSPN drs. Rogier Hoorn sport- en prestatiepsycholoog VSPN SportsMind.nl Sinds 2003 praktijk Bussum en Papendal

Nadere informatie

Hoofdstuk 6 Sportiviteit en Respect

Hoofdstuk 6 Sportiviteit en Respect Hoofdstuk 6 Sportiviteit en Respect In hoofdstuk 1 hebben we drie deelgebieden binnen Sportiviteit & Respect onderscheiden, namelijk (1) Fair play, (2) Sportief gedrag en (3) Grijs gebied (zie figuur pagina

Nadere informatie

Roeien is een gezonde sport, met weinig kans op blessures. Bedrijfsroeien. in samenwerking met

Roeien is een gezonde sport, met weinig kans op blessures. Bedrijfsroeien. in samenwerking met Roeien is een gezonde sport, met weinig kans op blessures Bedrijfsroeien in samenwerking met Bedrijfsroeien Roeien: een ideale bedrijfssport De Roeisport Nederland kent circa 28.000 roeiers. Ongeveer evenveel

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

Leren van je top-performers

Leren van je top-performers Leren van je top-performers Met het optimaliseren van processen in het contactcenter is veel winst te halen. Een valkuil is te grote stappen te willen nemen. En kijk naar je top-performers. Wat doen zij

Nadere informatie

KNVB CAMPUS CLINICS VOETBALTECHNISCHE TRAINING 12 TOT 96 DEELNEMERS VIDEOANALYSE TECHNISCH/TACTISCH - 12 TOT 96 DEELNEMERS

KNVB CAMPUS CLINICS VOETBALTECHNISCHE TRAINING 12 TOT 96 DEELNEMERS VIDEOANALYSE TECHNISCH/TACTISCH - 12 TOT 96 DEELNEMERS KNVB CAMPUS CLINICS Vergaderen met uw bedrijf krijgt op de gloednieuwe KNVB Campus een nieuwe dimensie. Boek naast een compleet verzorgde vergadering een geweldige (sport)clinic op de KNVB Campus. Met

Nadere informatie

TRAINER: voetbaltraining Kaboutervoetbal (K2) seizoen 2012 2013

TRAINER: voetbaltraining Kaboutervoetbal (K2) seizoen 2012 2013 TRAINER: voetbaltraining Kaboutervoetbal (K2) seizoen 2012 2013 VERENIGING UVV-VOETBAL : ÉÉN IN SPORT EN SPORTIVITEIT Henri Wolf, versie 1.0, 04-07-2012 KABOUTERS BIJ UVV Hoe en waarom doen we het zo...?

Nadere informatie

Chris Visscher Hoogleraar jeugdsport, met specifieke accenten op talentontwikkeling en op sport en school Rijksuniversiteit Groningen

Chris Visscher Hoogleraar jeugdsport, met specifieke accenten op talentontwikkeling en op sport en school Rijksuniversiteit Groningen Chris Visscher Hoogleraar jeugdsport, met specifieke accenten op talentontwikkeling en op sport en school Rijksuniversiteit Groningen Als hij bij Studio Sport FC Groningen en Heerenveen tegen elkaar ziet

Nadere informatie

Kamiel Maase Ik had twee academische titels en dan ga je hardlopen voor je

Kamiel Maase Ik had twee academische titels en dan ga je hardlopen voor je Kamiel Maase Ik had twee academische titels en dan ga je hardlopen voor je beroep Elke sporter komt in zijn leven voor keuzes te staan. Hardloper Kamiel Maase belandde in 2001 op zo n tweesprong: als afgestudeerd

Nadere informatie

Het monitoren van blessures, ziekten en overbelasting in aanloop naar en tijdens de Spelen

Het monitoren van blessures, ziekten en overbelasting in aanloop naar en tijdens de Spelen Het monitoren van blessures, ziekten en overbelasting in aanloop naar en tijdens de Spelen Maarten Moen, sportarts Medische staf NOC*NSF Dia 1 Structuur Topsportmedischezorg NL 2009 Maurits Hendriks aangesteld

Nadere informatie

Wij leren de talenten hun topsportgedrag aan

Wij leren de talenten hun topsportgedrag aan Wij leren de talenten hun topsportgedrag aan Ze dienen zich eerst te bewijzen op de hellingen van de Ardennen of tijdens testdagen op de baan. Maar wie daar en ook in de wielerkoersen voor de jeugd over

Nadere informatie

DOOR VOETBAL VERENIGD

DOOR VOETBAL VERENIGD DOOR VOETBAL VERENIGD De Aanvoerders hebben 4 Gouden Regels opgesteld die iedereen bij zijn club in de praktijk kan brengen om het voetbal leuk, sportief en sociaal te houden. Niet iedere regel is direct

Nadere informatie

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen.

Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Dan even mijn sport achtergrond. Ik heb als kind lang gehockeyd en getennist. Toen ik in Leiden kwam studeren ben ik bij Roomburg weer gaan hockeyen. Daar heb ik ook mijn scheidsrechterskaartgehaald en

Nadere informatie

Organisaties presteren beter als teams beter presteren, teams presteren beter als het individu beter presteert. Daar helpen wij bij.

Organisaties presteren beter als teams beter presteren, teams presteren beter als het individu beter presteert. Daar helpen wij bij. HAVE NO FEAR OF PERFECTION, YOU WILL NEVER REACH IT. Salvador Dali Organisaties presteren beter als teams beter presteren, teams presteren beter als het individu beter presteert. Daar helpen wij bij. Presteren

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 1 tijdvak 1 vrijdag 28 mei 13:30 15:30 uur WISKUNDE CSE GL EN TL WISKUNDE VBO-MAVO-D Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 26 vragen. Voor dit

Nadere informatie

Pupillen. Waterpolo. (waterpolo voor dummies)

Pupillen. Waterpolo. (waterpolo voor dummies) Pupillen Waterpolo (waterpolo voor dummies) Ben je net begonnen met waterpolo en moet je binnenkort misschien je eerste wedstrijd spelen? Of heb je al vaker een wedstrijd gespeeld, maar ken je nog niet

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren

Beoordelingsformulieren Beoordelingsformulieren In elke prestatie zitten zoals hierboven uiteengezet (p. 81) vijf elementen verpakt. Het Takenblad is daarop gebaseerd. Om elk van die vijf elementen grondig te kunnen beoordelen

Nadere informatie

Opleidingsdivisie AFC 34. Een goede ontwikkeling begint bij jezelf.

Opleidingsdivisie AFC 34. Een goede ontwikkeling begint bij jezelf. Opleidingsdivisie AFC 34 Een goede ontwikkeling begint bij jezelf. Missie Binnen AFC 34 staat de voetballer centraal De missie is een afgeleide van de missie van de club dat zegt dat wij op alle gebieden

Nadere informatie

Nieuwsbrief 6 April 2017

Nieuwsbrief 6 April 2017 Choku karatekids Nieuwsbrief 6 April 2017 V o o r w o o r d Beste lezer, De nieuwsbrief is 1 jaar geworden!!! Vorig jaar rond deze tijd zijn we aan dit project begonnen, met het idee de jeugdige karateka

Nadere informatie

Het nieuwe bestuur stelt zich graag even voor

Het nieuwe bestuur stelt zich graag even voor Het nieuwe bestuur stelt zich graag even voor Bestuur Born Atletiek Totaal Even voorstellen, Beste atleten en ouders, wellicht heeft u er nooit zo bij stil gestaan maar achter de schermen is de Stichting

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord Verwachtingen van klanttest De klanttest Ontwikkelplan

Inhoudsopgave. Voorwoord Verwachtingen van klanttest De klanttest Ontwikkelplan Klanttest. Inhoudsopgave Voorwoord Verwachtingen van klanttest De klanttest Ontwikkelplan Voorwoord In blok 2 hebben we een klanttest uitgevoerd om te kijken of er vraag is naar het ontwikkelingsplan.

Nadere informatie

Leiderschap in crisistijd

Leiderschap in crisistijd Handbal Sjors Röttger Leiderschap in crisistijd 4 november 2011 Verzoek/opdracht: Crisis biedt kansen! Maar hoe pak je ze aan? Wat is leiderschap? Hoe creëer je kansen? Hoe ga je om met stress en spanning

Nadere informatie

Frans Kok en Marco Mensink Hoogleraar voeding en gezondheid en universitair docent, afdeling humane voeding Wageningen Universiteit

Frans Kok en Marco Mensink Hoogleraar voeding en gezondheid en universitair docent, afdeling humane voeding Wageningen Universiteit Frans Kok en Marco Mensink Hoogleraar voeding en gezondheid en universitair docent, afdeling humane voeding Wageningen Universiteit Wie de sportbladen opslaat kan er niet omheen: stevig trainen lijkt onmogelijk

Nadere informatie

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen?

Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Wil jij nog meer sportplezier bij jouw verenigingen? Scoor dan met ons topaanbod! Een programma van sportbonden en NOC*NSF dat sportief gedrag stimuleert en ongewenst gedrag aanpakt. Vraag kinderen waarom

Nadere informatie

Sportkanjers in de gymles. Sportkanjers in de gymles. gy m 10 SPORTKANJERGYMLESSEN VOOR DE BASISSCHOOL BOVENBOUW

Sportkanjers in de gymles. Sportkanjers in de gymles. gy m 10 SPORTKANJERGYMLESSEN VOOR DE BASISSCHOOL BOVENBOUW Sportkanjers in de gymles Sportkanjers in de gymles gy m gy m 10 SPORTKANJERGYMLESSEN VOOR DE BASISSCHOOL BOVENBOUW Leskaarten Les 1: Ik doe aan sport! VERTEL HET VOLGENDE VERHAAL: Het eerste wat je doet

Nadere informatie

Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester.

Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester. Competitie als ondersteuning in de opleiding van een sporter in plaats van een slechte leermeester. Aangezien het proces van LTAD voor sport evolueert, ontstaan gaandeweg evenveel antwoorden als nieuwe

Nadere informatie

WELKOM. pupillen-trainers cursus. DEEL 1: Oooow.. zit het zo! (de RODE lijn uitleg)

WELKOM. pupillen-trainers cursus. DEEL 1: Oooow.. zit het zo! (de RODE lijn uitleg) WELKOM pupillen-trainers cursus DEEL 1: Oooow.. zit het zo! (de RODE lijn uitleg) * Koffie en thee: gratis voor deelnemers * Svp F/mini gesplitst van E aan tafel (zie bordjes) Deze avond is bedoeld voor:

Nadere informatie

naar een positief sportklimaat

naar een positief sportklimaat naar een positief sportklimaat Herken je dat, als gemeente of andere organisatie die lokale sportclubs ondersteunt? Hebben de clubs bij jullie ook een tekort aan vrijwilligers? Haken daar veel pubers af?

Nadere informatie

Roy kan op vier verschillende manieren in één worp bij elkaar vijf gooien. Schrijf deze vier manieren op.

Roy kan op vier verschillende manieren in één worp bij elkaar vijf gooien. Schrijf deze vier manieren op. ACHTVLAKDOBBELSTENEN Roy gooit één keer met twee achtvlakdobbelstenen, een rode en een blauwe. Dit noemt hij een worp. Daarna telt hij de getallen van de bovenliggende vlakken bij elkaar op. In de situatie

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE: Vooraf 2. Inleiding 3. Doelstellingen, strategie en belangrijkste activiteiten 4-5. Communicatie 6.

INHOUDSOPGAVE: Vooraf 2. Inleiding 3. Doelstellingen, strategie en belangrijkste activiteiten 4-5. Communicatie 6. INHOUDSOPGAVE: Vooraf 2 Inleiding 3 Doelstellingen, strategie en belangrijkste activiteiten 4-5 Communicatie 6 Fondsenwerving 7 Personeel & Organisatie 8 Financiele onderbouwing 9 Kernwaarden 10 1 Vooraf

Nadere informatie

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN

KNVB CAMPUS KNVB.NL/CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN KNVB.NL/CAMPUS CAMPUS KNVB CAMPUS VOOR DE TEAMS VAN MORGEN Het moderne voetbal vraagt om goed voorbereid samenspel én talent. Met spelers die sterker zijn dankzij hun

Nadere informatie

HIJS HOKIJ DEN HAAG GEDRAGSCODE

HIJS HOKIJ DEN HAAG GEDRAGSCODE Waarom een gedragscode? Eén van de methodes om ongewenst gedrag zoals agressie, vandalisme e.d. te beperken, is het opstellen van een gedragscode. De twee belangrijkste oorzaken van ongewenst gedrag zijn

Nadere informatie

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport

Inleiding. Autisme & Communicatie in de sport Sanne Gielen Inleiding Starten met een nieuwe sport is voor iedereen spannend; Hoe zal de training eruit zien? Zal de coach aardig zijn? Heb ik een klik met mijn teamgenoten? Kán ik het eigenlijk wel?

Nadere informatie

VERSLAG RONDE TAFEL CONFERENTIE TOPSPORT EN DE KRACHT VAN DATA

VERSLAG RONDE TAFEL CONFERENTIE TOPSPORT EN DE KRACHT VAN DATA VERSLAG RONDE TAFEL CONFERENTIE TOPSPORT EN DE KRACHT VAN DATA Datum: 1 april 2014 Locatie: Deelnemers: De Almeerse, Hockeyclub Anatoliy Babic, Koen Böcker, Annette Boersen, Arjen Boonstoppel, Koen Breedveld,

Nadere informatie

Visie TZ&PC Proteus TWELLOSE WATERKRACHT ZWEMPLEZIER EN -PRESTATIES VOOR IEDEREEN

Visie TZ&PC Proteus TWELLOSE WATERKRACHT ZWEMPLEZIER EN -PRESTATIES VOOR IEDEREEN Visie TZ&PC Proteus 2015-2020 TWELLOSE WATERKRACHT ZWEMPLEZIER EN -PRESTATIES VOOR IEDEREEN TZ&PC PROTEUS De Twellose Zwem & Poloclub Proteus (TZ&PC Proteus) is een zwemsportvereniging in het Gelderse

Nadere informatie

December De WoonTafel. Visie delen voor verbetering tijdens AWB Woontafel. De kansen van ketensamenwerking. Mede mogelijk gemaakt door

December De WoonTafel. Visie delen voor verbetering tijdens AWB Woontafel. De kansen van ketensamenwerking. Mede mogelijk gemaakt door December 2012 De WoonTafel Visie delen voor verbetering tijdens AWB Woontafel De kansen van ketensamenwerking Mede mogelijk gemaakt door Visie delen voor verbetering tijdens AWB Woontafel De kansen van

Nadere informatie

v.v. Kloetinge cursusaanbod Seizoen

v.v. Kloetinge cursusaanbod Seizoen Jeugdkader cursus Zoals al verschillende keren is aangekondigd, worden er dit seizoen binnen v.v. Kloetinge cursussen voor het jeugdkader aangeboden. Er is voor gekozen om de stof in verschillende kleine

Nadere informatie

Chris Visscher en Marije Elferink-Gemser Wie heeft er oog voor talenten in ontwikkeling?

Chris Visscher en Marije Elferink-Gemser Wie heeft er oog voor talenten in ontwikkeling? Chris Visscher en Marije Elferink-Gemser Wie heeft er oog voor talenten in ontwikkeling? Het onderwijs heeft altijd en terecht veel aandacht besteed aan kinderen die niet mee kunnen komen. Nu is het tijd

Nadere informatie

les 2 Langebaan --> inhoud van de les ------------------------------------------------Tijdens een wedstrijd zijn twee schaatsers tegelijk in de baan.

les 2 Langebaan --> inhoud van de les ------------------------------------------------Tijdens een wedstrijd zijn twee schaatsers tegelijk in de baan. les 2 Langebaan --> inhoud van de les Inleiding (10 minuten) Haal heel kort de voorkennis op over schaatsen. Introduceer het begrip langebaanschaatsen. Bekijk en bespreek vervolgens met de kinderen de

Nadere informatie