Transitie circulaire economie en stad in een ruimtelijke/stedenbouwkundige context

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Transitie circulaire economie en stad in een ruimtelijke/stedenbouwkundige context"

Transcriptie

1 Transitie circulaire economie en stad in een ruimtelijke/stedenbouwkundige context Een materialenbeleid als onderdeel van een beleid CE of beleid CE tout court moet ook een ruimtelijk beleid zijn (net zoals het ook een sociaal beleid moet zijn) Het is dan niet de vraag of het nodig is, maar hoe we dit verder kunnen brengen en hoe eea elkaar kan versterken. Eric Corijn (VUB): Er is een gedeelde probleemperceptie. Dat maakt dat deze thema s zijn bespreekbaar geworden, wat 10 jaar geleden helemaal niet het geval was.

2 Knelpunten, vragen en aanbevelingen uit studies - een tipje van de sluier voor debat Data Schaalniveaus Proces Geïntegreerde benadering Wetgeving Draagvlak

3 Data Studies rond CE in Poort Genk en Brussel: wat kunnen we zonder data? Elementair zicht op alle stromen is nodig Inventariseer onderbenutte stromen Zijn er wel stromen die enkel in Vlaanderen bewegen, laat staan in een stedelijke regio? In heel Belgie zijn linken en onderlinge afhankelijkheid heel sterk met onderlinge verbanden tussen Brussel, Vlaanderen en Wallonië: data op schaalniveau van een stad of stedelijke regio zijn niet voldoende: Inzicht in territorium en bedrijvigheid Belang van tonen wat er al is: heel veel bedrijven zijn al circulair bezig: zowel met minder gevaloriseerde materialen als met materialen die een hogere meerwaarde hebben. Die mapping/matchmaking werkt op zich al inspirerend.

4

5

6

7

8 Schaalniveaus Circulaire gebiedsontwikkeling is per definitie iets meerschalig Oplossing lokaal kan regionaal probleem zijn: cfr voorbeelden energiezuinig bouwen Lokale projecten moeten competitief zijn op de juiste schaal In Vlaanderen kan je onderscheid tussen stedelijk en niet stedelijk amper maken: stedelijk metabolisme speelt zich af op de interconnectie tussen steden Wat is dan de rol van de overheid en van het initiatief van onderuit?

9 Proces Circulaire gebiedsontwikkeling is een stapsgewijs en lange termijn proces Gelet op de goede ligging en de beschikbaarheid van talenten en middelen proberen we incubatoren zoals Bioville, Greenville, Thor, C-Mine, Agropolis (voeding), Drone valley en Bike valley te linken met de circulaire economie. Om zo n visie te valoriseren moet je ze langere tijd zo n 15 jaar - vasthouden. Het is niet altijd gemakkelijk om dat te communiceren. Je hebt in eerste etappes een trekker nodig om dit vooruit te stuwen Belang van quick-wins op korte termijn Focus op doen: implementeren en valoriseren, met ruimte voor experimenteren als vertrekbasis Atelier Track Design: Hoe zorgen we ervoor dat het concept van gedeelde infrastructuren haalbaar en/of interessant is bij een stapsgewijze ontwikkeling? Hoe activeren? Nood aan anderssoortige ontwikkelmodellen Show case projecten: selecteer cases voor circulaire gebiedsontwikkeling om de aanpak van zo een ontwikkeling te beproeven; belang van een platform voor ervaringsuitwisseling.

10

11

12 Geïntegreerde benadering Cyclisch denken veronderstelt om de juiste bedrijven en actoren samen te krijgen: deze zijn echter doorgaans verspreid in de ruimte en nieuwe ruimte aansnijden om van nul te beginnen is geen optie; belang van brownfieldontwikkeling Belang van de crossovers: uitwisseling van stromen en samenwerking tussen landbouw, energie, industrie, IT, stad, mobiliteit, distributie, logistiek Wanneer is synergie meerwaarde? Wanneer liever geen? Segmentatiestudie: Een van de belangrijkste conclusies is dat de ruimte die gereserveerd wordt voor economische activiteiten ( bedrijventerreinen ) in de toekomst niet verder zal toenemen, en dat de bestaande bedrijventerreinen dus onderhevig gaan zijn aan transformatieprocessen. Vanuit de verschillende cases werd telkens aangetoond dat de bestaande locaties baat hebben aan een verweving van verschillende activiteiten, maar dat een verweving met wonen momenteel als een bedreiging wordt gezien. Dit sluit aan bij de uitspraak in het Kameleon project van Leiedal paars blijft purper.

13 Regelgeving Nieuwe paden bewandelen vergt soms een regelluwe zone Creëer fiscale, sociale en investeringsvoordelen voor activiteiten in de circulaire economie

14 Draagvlak Zelf al heb je het over een zeer simpele stroom, heb je zowel publieke als private actoren nodig Mede eigenaarschap organiseren De milieu-insteek van dynamisch en veranderingsgericht (ver)bouwen blijkt enkel bij de maatschappelijke actoren van belang. Alle andere stakeholdersgroepen hebben andere prioriteiten zoals: het verlengen van de levensduur van gebouwen en het sneller inspelen op demografische evoluties en nieuwe behoeften. Snelle sociale, individuele en /of financiële winsten moeten kunnen aangetoond worden om ook de anderen te motiveren. Hoe kwantificeren? Stimuleer de vraag naar circulaire producten Organiseer co-creatie workshops met ketenactoren en stakeholders vanuit business cases en zorg voor begeleiding

15 Draagvlak Financieel draagvlak vanuit vastgoed perspectief Segmentatiestudie: voor sommige cases was het niet mogelijk om tot op heden een financiële businesscase te maken voor de ontwerpideeën (zoals het bouwen van glastuinbouw bovenop logistieke loodsen)

16

17 Te beantwoorden vragen Prioritair: Wat is een haalbare maar voldoende ambitieuze korte termijn (2020) en middellange termijn (2030) doelstelling voor het thema? Via welke indicatoren kunnen we onze voortgang meten? Zijn er nieuwe uitdagingen waarop we zouden moeten focussen? Welke onderzoeksvragen moeten beantwoord worden om verdere stappen te kunnen zetten of om antwoord te bieden aan deze nieuwe uitdagingen? Welke concrete acties en projecten zouden op korte termijn moeten worden uitgevoerd om stappen te zetten richting de geformuleerde doelstelling voor 2020? Wie zou deze moeten trekken? Op welke manier kan VMP2.0 een meerwaarde betekenen voor deze acties? Secundair: Welke maatregelen zijn nodig op vlak van regelgeving en financiële instrumenten om de geformuleerde doelstelling te behalen? Link met klimaatbeleid: Welke van de voorgestelde maatregelen zullen een bijdrage (dwz een zichtbaar effect) leveren aan het verminderen van de broeikasgassenuitstoot? 28/06/

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Beleidsatria Lokaal Leuven, 24 november 2015 / Gent, 25 november 2015 / Antwerpen, 2 december 2015 / Hasselt, 14 december 2015 / Brugge, 15 december 2015

Nadere informatie

Circulaire economie versus de klimaatuitdaging. John Wante

Circulaire economie versus de klimaatuitdaging. John Wante Circulaire economie versus de klimaatuitdaging John Wante Doelstelling van de workshop Inzicht krijgen in wat voor soort doelstellingen de klimaatuitdaging zich kan vertalen met betrekking tot de circulaire

Nadere informatie

WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder

WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder WORKSHOP Beleveren van winkels: laden en lossen met minder hinder Leen Christiaens Kabinet minister-president Kris Peeters 14 mei 2009 Flanders Logistics: hoe de logistieke sector op een duurzame manier

Nadere informatie

Samen geven we richting aan de koers van de NKC

Samen geven we richting aan de koers van de NKC Samen geven we richting aan de koers van de NKC ₀ ₀ ₀ In de aanloop naar de klimaattop in Parijs is eind 2014 de Nederlandse Klimaatcoalitie van start gegaan om CO2 reductie bij bedrijven en andere organisaties

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

Innovatieve clusters en ruimtelijk beleid een economische insteek. dr. Kris Debisschop

Innovatieve clusters en ruimtelijk beleid een economische insteek. dr. Kris Debisschop Innovatieve clusters en ruimtelijk beleid een economische insteek dr. Kris Debisschop de uitdaging(en) vandaag: reflecteren en beslissen over de relevantie van innovatieve clusters als strategisch thema

Nadere informatie

Van visie naar uitvoering

Van visie naar uitvoering Van visie naar uitvoering in beekvalleien, Deinze 24 juni 2016 Isabelle Putseys, Stefaan Verreu Gebiedsvisies: van visie naar uitvoering Gebiedsvisies: van visie naar uitvoering Beekvalleien maken deel

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek VRP Brussel, 12 januari 2016 Stand van zaken en vooruitblik, Samen werken aan de toekomst Groenboek, relance en synthese Werktekst Witboek BRV (november

Nadere informatie

Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15

Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15 Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15 Meg Scheppers, dienst Beleidsinnovatie, OVAM Symbiose 3.0 binnen CE? Vlaamse Regering: Visie 2050: Vlaanderen circulair (CE): Grondstoffenschaarste

Nadere informatie

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015 A&O Inspiratiesessie Henk Wesseling 26-11-2015 1 Uitgangspunten 1. Datagedreven sturing gaat om het slimmer verzamelen en analyseren van data en verwerken hiervan tot kennis, op basis waarvan we handelen.

Nadere informatie

De gemeenteraad. Ontwerpbesluit

De gemeenteraad. Ontwerpbesluit De gemeenteraad Ontwerpbesluit OPSCHRIFT Vergadering van 25 april 2016 Besluit nummer: 2016_GR_00411 Onderwerp: Engagementsverklaring 'Ontwikkeling van een Cleantech Cluster Regio Gent' en Kadertekst maart

Nadere informatie

Samen naar de Europese Agenda Stad

Samen naar de Europese Agenda Stad Samen naar de Europese Agenda Stad VNG Bestuurdersdag 30 November 2015 Nicolaas Beets Dutch Urban Envoy Inhoud Doelstellingen van het NL se EU Voorzitterschap 12 Thema s voor de Europese Agenda Stad Partnerschappen

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter.

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter. Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Geïntegreerde gebiedsontwikkeling in regio s met een landelijk karakter. Studiedag Hoera, open ruimte! (VVSG) Deinze, 1 december 2015 Kaat Smets & René van der Lecq Stand

Nadere informatie

waarom? externe drivers Technologie Digitalisering Globalisering

waarom? externe drivers Technologie Digitalisering Globalisering waarom? externe drivers 1 Technologie Digitalisering Globalisering Wat zijn de dominante factoren die leren en werken veranderen in de 21ste eeuw? externe drivers Voortgaande digitalisering veroorzaakt

Nadere informatie

Stakeholder en netwerk management

Stakeholder en netwerk management Stakeholder en netwerk management Master Class Duurzame Gebiedsontwikkeling en stimulering Duurzame Energie Dag 5 Kom verder. Saxion. Bauke de Vries Docent / onderzoeker duurzame ontwikkeling b.j.devries@saxion.nl

Nadere informatie

Industrie 4.0 presentatie Vlaams parlement. 18 mei 2017 Leo Van de Loock

Industrie 4.0 presentatie Vlaams parlement. 18 mei 2017 Leo Van de Loock Industrie 4.0 presentatie Vlaams parlement 18 mei 2017 Leo Van de Loock inhoud van de startnota 1. inleiding 2. omschrijving van het begrip Industrie 4.0, de bestaande achtergrond en de (initiële) invulling

Nadere informatie

(Fiets)logistiek integreren in het lokale mobiliteitsbeleid

(Fiets)logistiek integreren in het lokale mobiliteitsbeleid (Fiets)logistiek integreren in het lokale mobiliteitsbeleid Dominique Ameele & Tijl Dendal Vlaamse Overheid Departement MOW Workshop event fietslogistiek 5/5/2017 Mechelen 1 1 2 Overzicht Duurzaam lokaal

Nadere informatie

Transitie Steden als politieke actor

Transitie Steden als politieke actor Transitie Steden als politieke actor 2 ARhus 3 Van tijdperk in verandering naar verandering van tijdperk 4 Recentste kantelmomenten 5 Recentste kantelmomenten 6 Huidige kantelbewegingen 7 Huidige kantelbewegingen

Nadere informatie

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen

Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Het nieuw industrieel beleid: - een korte review -de rol van Agentschap Ondernemen Industrie in Vlaanderen blijft belangrijk 40 % Vlaamse toegevoegde waarde (15% BBP) 70 % O&O uitgaven 80 % Vlaamse export

Nadere informatie

Vitens ontmoet Platform Economie & Ruimte Evert van Harn en Cees van Beukering

Vitens ontmoet Platform Economie & Ruimte Evert van Harn en Cees van Beukering Vitens ontmoet Platform Economie & Ruimte Evert van Harn en Cees van Beukering 1 Samen, sneller beter voor mens en maatschappij Next generation economie & landschap E&R Project asset management 3 oktober

Nadere informatie

Uitdagingen voor bedrijfshuisvesting buiten bedrijventerreinen

Uitdagingen voor bedrijfshuisvesting buiten bedrijventerreinen Uitdagingen voor bedrijfshuisvesting buiten bedrijventerreinen De Samenkomst Infosessie 2A Stijn Vannieuwenborg Immobiliaire projectontwikkeling Leiedal Twee vaststellingen 1. 2. Ondernemers worden

Nadere informatie

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA UPDATE 2016 SAMENVATTING STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA Opdrachtgever Gemeente Breda Afdeling Mobiliteit en Milieu Opdrachtnemer Evert

Nadere informatie

10 jaar kernenbeleid Nijlen

10 jaar kernenbeleid Nijlen 10 jaar kernenbeleid Nijlen Maarten Horemans Ruimtelijk Planner / Gemeente Nijlen Van beschermen naar inspireren en aantrekken 3/8/2016 2 ENKELE CIJFERS Goedkeuring Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan

Nadere informatie

Vertrek van je eigen brede kijk op jeugd en jeugdbeleid

Vertrek van je eigen brede kijk op jeugd en jeugdbeleid STAPPENPLAN fiche 4 Gericht gegevens verzamelen die je jeugdbeleid richting kunnen geven. Waarover gaat het? Het jeugdbeleid in jouw gemeente is geen blanco blad. Bij de opmaak van een nieuw jeugdbeleidsplan

Nadere informatie

Voedselstrategieën voor Vlaamse regio s STAD EN LAND VERBONDEN DOOR VOEDSEL

Voedselstrategieën voor Vlaamse regio s STAD EN LAND VERBONDEN DOOR VOEDSEL Voedselstrategieën voor Vlaamse regio s STAD EN LAND VERBONDEN DOOR VOEDSEL Inhoud 1. Voedselteams vzw Globaal Kern Realisaties & impact 2. Voedselstrategie Leuven / 2012 Context Activiteiten, realisaties,

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werkgroep Gebiedsontwikkeling in regio s Partnerforum Gent 18 oktober 2016 Ruimtelijke staat van Vlaanderen Demografische evoluties (groei, krimp, vergrijzing, gezinsverdunning,

Nadere informatie

Inleiding op businessmodellen en mogelijke ondersteuning door Agentschap Ondernemen. Bernard De Potter Agentschap Ondernemen 4 december 2014

Inleiding op businessmodellen en mogelijke ondersteuning door Agentschap Ondernemen. Bernard De Potter Agentschap Ondernemen 4 december 2014 Inleiding op businessmodellen en mogelijke ondersteuning door Agentschap Ondernemen Bernard De Potter Agentschap Ondernemen 4 december 2014 Groene economie Wat? welvaartscreatieproces welzijnsverhoging

Nadere informatie

Hoe het begon. 2008 Ondertekening declaration on climate change. 2009 Ondertekening covenant of mayors

Hoe het begon. 2008 Ondertekening declaration on climate change. 2009 Ondertekening covenant of mayors Antwerpen en het burgemeestersconvenant Hoe het begon 2003 Lokaal Kyotoprotocol: basis gelegd maar nood aan meer doorgedreven energiebeleid 2007 - Bestuursakkoord: Stad wil een voorbeeldige milieustad

Nadere informatie

KORTE KETEN. Maayke Keymeulen. Vlaamse Overheid - Departement Landbouw en Visserij

KORTE KETEN. Maayke Keymeulen. Vlaamse Overheid - Departement Landbouw en Visserij KORTE KETEN Maayke Keymeulen Vlaamse Overheid - Departement Landbouw en Visserij Inhoud 1. Wat is korte keten? 2. Ondersteuning door Vlaamse Overheid 3. Ondersteuning door lokale besturen 2 1. Wat is korte

Nadere informatie

Zicht krijgen op aanbod bedrijfslocaties: Stad Gent en Bizlocator

Zicht krijgen op aanbod bedrijfslocaties: Stad Gent en Bizlocator Studiedag Bedrijfshuisvesting Antwerpen Zicht krijgen op aanbod bedrijfslocaties: Stad Gent en Bizlocator David Van Baden Dienst Economie Stad Gent Inhoud Stad Gent: Waarom ruimtevraag en aanbod matchen

Nadere informatie

POP POP. Programma workshop POP. 1. Algemeen kader Situering POP. 2. Link Werkervaring (Wim Van Ammel Web vzw) 3. Aan de slag!

POP POP. Programma workshop POP. 1. Algemeen kader Situering POP. 2. Link Werkervaring (Wim Van Ammel Web vzw) 3. Aan de slag! Programma workshop 1. Algemeen kader Situering Aanleiding Project -model 2. Link Werkervaring (Wim Van Ammel Web vzw) 3. Aan de slag! 1 Achtergrond: Evoluties op de AM: uitdagingen toenemend aantal knelpuntberoepen

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Provinciaal beleid woningdelen

Provinciaal beleid woningdelen Provinciaal beleid woningdelen Infoavond Vlaamse Proefomgeving voor experimentele woonvormen, 1 juni 2017 Kathleen Van der Veken, dienst wonen Provinciaal beleid woningdelen 1. woningmarkt Vlaams- Brabant

Nadere informatie

Hoe vooruitziend is ondernemend Vlaanderen?

Hoe vooruitziend is ondernemend Vlaanderen? Hoe vooruitziend is ondernemend Vlaanderen? Resultaten ETION-Toekomstenquête 2016 Jochanan Eynikel Expert toekomstdenken, ETION jochanan.eynikel@etion.be 03 829 25 14 Opzet ETION-Toekomstenquête Bevraging

Nadere informatie

Event #ikzoekwerk Werkt u mee?

Event #ikzoekwerk Werkt u mee? Event #ikzoekwerk Werkt u mee? WORKSHOP SOCIALE ECONOMIE - VERSLAG DEELNEMERS: Methap (stad Genk), Pieter (De Winning), Ilse (pom limburg), Veerle (In-Z), Hilda (prof U-hasselt), Vital (Bewel), Jef Adriaens

Nadere informatie

Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee

Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee Startmoment traject Jeugdwerk in de Stad, 27 september 2016 Didier Reynaert Lector sociaal werk, HoGent Gastlector kinderrechten, Odisee Goedkeuring Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK, 1989).

Nadere informatie

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities André de Groot gemeente Rotterdam, programma Versnelling010 27 januari 2015 Opbouw stedelijk programma Duurzaam Groene, gezonde en veerkrachtige stad

Nadere informatie

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein De kansen voor de - met oog op recycling - The Limits to growth Verscheen in 1972 Uitgangspunt: Één wereld Overshoot Exponentiële groei Actie (o.a.): Systeemveranderingen Resource efficiency Recycle Vervangen/Substitutie

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Business case. Samenwerking afvalwaterketen. Informatiebijeenkomst gemeenteraden 26 juni

Business case. Samenwerking afvalwaterketen. Informatiebijeenkomst gemeenteraden 26 juni Business case Samenwerking afvalwaterketen Informatiebijeenkomst gemeenteraden 26 juni 2013 1012209-022 Inhoud 1. Proces tot nu 2. Informatie uit het onderzoek 3. Conclusies, aanbevelingen 4. Vervolg Business

Nadere informatie

Bribus B.V Piet-Hein Kraakman en Wim Diersen Platforum Economie & Ruimte

Bribus B.V Piet-Hein Kraakman en Wim Diersen Platforum Economie & Ruimte Bribus B.V Piet-Hein Kraakman en Wim Diersen Platforum Economie & Ruimte 1 Samen, sneller beter voor mens en maatschappij Next generation economie & landschap WhatsApp E&R E&R wonen 2025 ps alleen voor

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Beleidsplan Ruimte Vlaanderen Werktekst witboek Atrium centrumsteden Brussel, 7 december 2015 Stand van zaken februari 2011 mei 2012 Coproductie Groenboek BRV (mei 2012) mei 2012 juni 2013 Consultatie

Nadere informatie

Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE

Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE VREG Beleidsplatform Slimme Netten 12/11/2012 Tine Deheegher, ODE Francies Van Gijzeghem, ODE ODE Koepelorganisatie duurzame energie Vlaams Gewest

Nadere informatie

De Nieuwe Ladder voor Duurzame Verstedelijking. Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 22 september 2016

De Nieuwe Ladder voor Duurzame Verstedelijking. Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 22 september 2016 De Nieuwe Ladder voor Duurzame Verstedelijking Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 22 september 2016 Aan bod komen: 1. Bureau Stedelijke Planning en de Ladder 2. Voor-

Nadere informatie

Stadsboeren in Nederland

Stadsboeren in Nederland Stadsboeren in Nederland Door: ir. Rosanne Metaal Directie Europees Landbouwbeleid &Voedselzekerheid DG AGRO, Ministerie Economische Zaken Presentatie Alumni-netwerk, 12 november 2013, Uit Je Eigen Stad

Nadere informatie

Hierbij wordt het werk van mijn college s Anuja Dangol, Thérèse Steenberghen en mezelf voorgesteld, met medewerking van Diederik Tirry.

Hierbij wordt het werk van mijn college s Anuja Dangol, Thérèse Steenberghen en mezelf voorgesteld, met medewerking van Diederik Tirry. Hierbij wordt het werk van mijn college s Anuja Dangol, Thérèse Steenberghen en mezelf voorgesteld, met medewerking van Diederik Tirry. 1 Binnen WP4 hebben wij gewerkt rond de monitoring van ruimtelijk

Nadere informatie

INTERREG NOORDWEST-EUROPA Overzichtstabel van de assen, doelstellingen en soorten acties

INTERREG NOORDWEST-EUROPA Overzichtstabel van de assen, doelstellingen en soorten acties INTERREG NOORDWEST-EUROPA Overzichtstabel van de assen, doelstellingen en soorten acties Elke as streeft één of meerdere specifieke doelstellingen na, elk onderverdeeld in soorten acties. De aangehaalde

Nadere informatie

Klimaatbestendige stad

Klimaatbestendige stad Klimaatbestendige stad Joke van Wensem Samenwerken aan water en klimaat Programmaplan en kennisagenda Algemeen en programmering: Deltaprogramma RA/IenM, STOWA, RWS, CAS, Deltares Projectentournee: Deltaprogramma

Nadere informatie

De burger als projectontwikkelaar

De burger als projectontwikkelaar We kopen samen den Oudaan werkt aan OPP: de Airbnb van de vastgoedmarkt De burger als projectontwikkelaar Het Vlaams Architectuurinstituut en desingel starten dit najaar met een goednieuwe tentoonstellingsreeks.

Nadere informatie

rapporteren meten duurzaam

rapporteren meten duurzaam handelen interactie motivatie rapporteren verslag omgeving ontwikkelen barometer diversiteit mensen klanten stakeholders mobiliteit communiceren maatschappij scan actie 2.0 DUSCA lokale besturen ethisch

Nadere informatie

Smart Belgium Consulting Services

Smart Belgium Consulting Services Smart Belgium Consulting Services Steven Benoit CEO Smart Belgium Consulting Smart Belgium uitdagingen & opportuniteiten Duurzame ontwikkeling Gezondheidszorg Veroudering Infrastructuur Innovaties Smart

Nadere informatie

Samenvatting. economy.

Samenvatting. economy. Samenvatting 6 SAMENVATTING Samenvatting Door toenemende technologische kennis en innovatie is het steeds beter mogelijk om de verschillende bestanddelen van planten, bomen, gewassen en dierlijke reststromen

Nadere informatie

Adding Sustainable Value

Adding Sustainable Value Adding Sustainable Value Uw organisatie klaar voor de toekomst! Internationaal duurzaamheidsprogramma voor het Midden- en Kleinbedrijf Een praktisch opleidingsprogramma dat bedrijven helpt om een duurzaamheidplan

Nadere informatie

BREEAM Gebiedsontwikkeling

BREEAM Gebiedsontwikkeling BREEAM Gebiedsontwikkeling Van ambitie naar praktijk Jos Schild 18 mei 2016 Agenda 1. Kennismaking 2. Korte toelichting BREEAM-nl Gebiedsontwikkeling 3. Ambities en drijfveren bij duurzame gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen

Conclusie: voor elke organisatie die dit nastreeft is het goed besturen en beheersen van de bedrijfsprocessen 1 Waarom? : Succesvol zijn is een keuze! Organisaties worden door haar omgeving meer en meer gedwongen om beter te presteren. Voornamelijk wordt dit ingegeven door de klant die haar eisen en wensen m.b.t.

Nadere informatie

Kunstlaan 47-49, 1000 BRUSSEL Eric AERDEN Vooruitgangsstraat 56, 1210 BRUSSEL T GSM Persbericht

Kunstlaan 47-49, 1000 BRUSSEL Eric AERDEN Vooruitgangsstraat 56, 1210 BRUSSEL T GSM Persbericht Cel Externe Communicatie Kunstlaan 47-49, 1000 BRUSSEL Eric AERDEN Vooruitgangsstraat 56, 1210 BRUSSEL T. 02-2773408 GSM 0473-916424 Persbericht Datum: 26 november 2007 Betreft: Bijna 200 indicatoren geven

Nadere informatie

inspireren en innoveren in MVO

inspireren en innoveren in MVO inspireren en innoveren in MVO Inleiding Gert Van Eeckhout Beleidsondersteuner MVO - Departement WSE Wat is MVO? Waarom MVO? Beleidslijnen Vlaamse overheid MVO? een proces waarbij ondernemingen vrijwillig

Nadere informatie

Meerwaarde bedrijventerreinmanagement voor Vlaamse overheid. Koen Vermoesen Diensthoofd Vestiging & Ruimtelijke Economie

Meerwaarde bedrijventerreinmanagement voor Vlaamse overheid. Koen Vermoesen Diensthoofd Vestiging & Ruimtelijke Economie Meerwaarde bedrijventerreinmanagement voor Vlaamse overheid Koen Vermoesen Diensthoofd Vestiging & Ruimtelijke Economie Inhoud 1. Historiek 2. Beleidsdoelstellingen? 3. Nood aan beleidsevaluatie 4. Via

Nadere informatie

Vlaams-Brabant Klimaatneutraal

Vlaams-Brabant Klimaatneutraal Vlaams-Brabant Klimaatneutraal Klimaatneutraal via 3 trajecten Europees Burgemeestersconvenant: Gemeentelijke actieplannen Provincie coördineert, stimuleert en ondersteunt Actieplan voor provincie als

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

Openbaar ja. * Indien openbaar vertrouwelijke feiten opnemen in afzonderlijke bijlage.

Openbaar ja. * Indien openbaar vertrouwelijke feiten opnemen in afzonderlijke bijlage. Behandeld door: gem secr Datum: 24-6-2013 Openbaar ja Control akkoord Adviesnota Verantw. Portefeuillehouder J.C. Westmaas Maak keuze s w w w b Besluit conform d.d Afdeling Akkoord Bespreken Besluit d.d.

Nadere informatie

Verkenning energie- en broeikasgasscenario s in Vlaanderen

Verkenning energie- en broeikasgasscenario s in Vlaanderen Verkenning energie- en broeikasgasscenario s in Vlaanderen David de Jager, Ecofys Netherlands b.v. Sara Ochelen, Departement Omgeving Leiegardens 2014, Your Estate Solution Studie Verkenning middellange

Nadere informatie

Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng

Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng Een Slimme Specialisatie Strategie Lessen uit het OESO project + Vlaamse inbreng Patries Boekholt & Jon van Til EWI Focus Bijeenkomst 25 februari 2013 In deze presentatie Voor de pauze: Internationale

Nadere informatie

Work in progress: brownfieldconvenanten in Vlaanderen

Work in progress: brownfieldconvenanten in Vlaanderen Work in progress: brownfieldconvenanten in Vlaanderen Realty 19.05.2015 20 1. Intro 2. Stavaza 3. Evaluatie 4. Toekomst 5. En nu.. 1. Intro Een brownfield is Een geheel van verwaarloosde of onderbenutte

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

Binnenstedelijke gebiedsontwikkeling en transformatie: wonen

Binnenstedelijke gebiedsontwikkeling en transformatie: wonen Binnenstedelijke gebiedsontwikkeling en transformatie: wonen Ruimte voor durf en diversiteit Presentatie 06/10/2017 Platform Binnenstadsmanagement Dino van Dal Introductie BZK/DGBW/DB&E/W&W: - forse opgave

Nadere informatie

Dat is de klassieke theorie waarbij eigen middelen en financiële steun van de familie bij de start van een onderneming, de doorslag geven.

Dat is de klassieke theorie waarbij eigen middelen en financiële steun van de familie bij de start van een onderneming, de doorslag geven. TOESPRAAK DOOR KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER-PRESIDENT EN VLAAMS MINISTER VAN ECONOMIE, BUITENLANDS BELEID, LANDBOUW EN PLATTELANDSBELEID Infosessie Crowdfunding 14 november 2013 Dames en heren, Totnogtoe

Nadere informatie

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen

Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Landbouw in de stad en in de stadsrand ontwikkelen Actie 1: commerciële landbouw Doelstellingen: 1 De kennis over stedelijke landbouw ontwikkelen Een strategisch standpunt identificeren over het haalbare

Nadere informatie

NOTA RUIMTE 1-16/10/2015

NOTA RUIMTE 1-16/10/2015 NOTA RUIMTE INFORMATIESESSIE VOOR OPDRACHT Raamovereenkomst voor de inhoudelijke ondersteuning bij de opmaak van een nieuwe ruimtelijke visie 13 oktober 2015 1-16/10/2015 Agenda Procesverloop Nota Ruimte

Nadere informatie

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Prof.dr. Jacqueline Cramer Universiteit Utrecht Opzet lezing Wat zijn de grote opgaven in de bouw op het gebied van duurzaamheid? Hoe kunnen deze opgaven worden

Nadere informatie

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016

Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen BBL Studienamiddag Brussel, 13 december 2016 Inhoud Ruimte in een veranderende wereld We nemen veel ruimte in, een hypotheek op de toekomst Resultaat van de structuur en gewestplanning

Nadere informatie

Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes

Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Governance voor duurzamer wonen en bouwen: ervaringen, lessen en toekomstpistes Erik Paredis Centrum voor Duurzame Ontwikkeling Universiteit Gent www.steunpunttrado.be Omschrijving van het onderzoek Bijdrage

Nadere informatie

WOON-ZORG AAN DE KUST

WOON-ZORG AAN DE KUST WOON-ZORG AAN DE KUST Appartementsgebouwen renoveren: een aanpak op maat Rita Agneessens Architect-urban planner Health Care Accelerator Build en care B2Ai Human Centered Architecture B2Ai Human Centered

Nadere informatie

Het nieuwe assetmanagement Beeld plaatsen ter grootte van dit kader

Het nieuwe assetmanagement Beeld plaatsen ter grootte van dit kader Het nieuwe assetmanagement Beeld plaatsen ter grootte van dit kader een bijdrage aan een toekomstbestendige infrastructuur 26 mei 2016 Marc van den Elzen Bas Govers 2 Voorstelrondje Naam Functie Wat is

Nadere informatie

Arteconomy. kan kunst uw onderneming redden?

Arteconomy. kan kunst uw onderneming redden? Arteconomy kan kunst uw onderneming redden? concept arteconomy biedt de expertise aan om een gebalanceerde samenwerking te ontwikkelen tussen de kunstenaar en de ondernemer/medewerker waarbij een dynamische

Nadere informatie

Eerder verschenen cases: Case opvragen? www.kadenza.nl/cases. www.kadenza.nl. Eemnesserweg 55 1251 NB Laren +31 (0)35 539 44 90

Eerder verschenen cases: Case opvragen? www.kadenza.nl/cases. www.kadenza.nl. Eemnesserweg 55 1251 NB Laren +31 (0)35 539 44 90 case closed Eerder verschenen cases: Case opvragen? www.kadenza.nl/cases www.kadenza.nl Eemnesserweg 55 1251 NB Laren +31 (0)35 539 44 90 Athlon Car Lease Nederland is een krachtige en onderscheidende

Nadere informatie

Samen werken aan een toekomstbestendige sector. ishare-project.org

Samen werken aan een toekomstbestendige sector. ishare-project.org Samen werken aan een toekomstbestendige sector ishare-project.org Samen werken aan een toekomstbestendige sector 2 Het gaat goed met de sector Transport & Logistiek. En dat wil de Nederlandse overheid

Nadere informatie

STREEKPACT 2013-2019. Voorstelling lokale raad Ieper 16 december 2014

STREEKPACT 2013-2019. Voorstelling lokale raad Ieper 16 december 2014 STREEKPACT 2013-2019 Voorstelling lokale raad Ieper 16 december 2014 VOORSTELLING - Sociaaleconomisch streekoverleg - Tripartiet samengesteld: streekpolitici (lok., prov.) werkgevers - werknemers + deskundigen,

Nadere informatie

Over duurzaamheid en transitie in de kunsten. Steven Vromman, Greentrack Gent

Over duurzaamheid en transitie in de kunsten. Steven Vromman, Greentrack Gent Over duurzaamheid en transitie in de kunsten Steven Vromman, Greentrack Gent ontstaan - Werkgroep ecopodia (2008) - Project jonge sla (2010-2012) - Voortrekkers in Gent - Vooruit, BAM, Vieze Gasten, Timelab

Nadere informatie

Stijn Smeulders / september 2017

Stijn Smeulders / september 2017 Agendapunt commissie: 5.4 steller telefoonnummer email Stijn Smeulders 06-14164246 stijn.smeulders@valkenswaard.nl agendapunt kenmerk datum raadsvergadering 280559/287224 21 september 2017 portefeuillehouder

Nadere informatie

Inleiding tot het debat

Inleiding tot het debat Inleiding tot het debat Publieksmoment Woonbeleidsplan Vlaanderen 29 november 2011 Naar een Woonbeleidsplan Vlaanderen Startfase (2011) Toekomstverkenning Steunpunt Ruimte en Wonen Advies Vlaamse Woonraad

Nadere informatie

Aanpak, uitwerking en rapportage

Aanpak, uitwerking en rapportage RAPPORTAGE De aanleiding voor de verleende projectbijdrage is gelegen in de opstart van het FSI initiatief in 2012 en de daadwerkelijke opstart in Januari 2013. Een van de voornaamste doelstellingen van

Nadere informatie

stadsmatinees Roeselare _Kortrijk Oostende_ Voorjaar 2016 V.U. Yves Rosseel, De Munt 8, 8800 Roeselare

stadsmatinees Roeselare _Kortrijk Oostende_ Voorjaar 2016 V.U. Yves Rosseel, De Munt 8, 8800 Roeselare stadsmatinees Voorjaar 2016 Roeselare _Kortrijk Oostende_ V.U. Yves Rosseel, De Munt 8, 8800 Roeselare De Stadsmatinees zijn een organisatie van Kenniscentrum ARhus, de Vrije Universiteit Brussel, Cosmopolis

Nadere informatie

Nota Grondbeleid. A-avond. 06 december 2016

Nota Grondbeleid. A-avond. 06 december 2016 Nota Grondbeleid + A-avond 06 december 2016 Waar zijn we gebleven? U heeft een Plan van Aanpak gezien als bijlage bij de Raadsinformatiebrief. Belangrijkste aanpassing hierop is een consultatie bij allerlei

Nadere informatie

Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond

Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond Naar een kennisprogramma Bodem & Ondergrond Douwe Jonkers Directoraat-Generaal Ruimte & Water COB-congres 30 oktober 2014 Inhoud Aanleiding Thema s Werkwijze Start Kennisprogramma Bodem & Ondergrond Vandaag:

Nadere informatie

Grenzeloos samenwerken in de zorg

Grenzeloos samenwerken in de zorg Woonzorgnet@work Grenzeloos samenwerken in de zorg De wereld wordt gemaakt door wie iets onmogelijks aandurft H. Roose, 2002 Zorg voor ouderen - ouderenzorg Diversiteit aan vragen neemt toe Meerlagigheid

Nadere informatie

ESF Streekontwikkeling

ESF Streekontwikkeling ESF Streekontwikkeling Dirk Temmerman (dienst internationale relaties en netwerken stad Gent) 26/04/2016 1 Waarom dit punt? Enkele aanleidingen: Stop RESOC Lancering ESF oproep streekontwikkeling Er komen

Nadere informatie

Nutrition Platform for Chronic Care (NPCC) JOHAN MOYERSOEN

Nutrition Platform for Chronic Care (NPCC) JOHAN MOYERSOEN Nutrition Platform for Chronic Care (NPCC) JOHAN MOYERSOEN NPCC: Toekomstgericht bedrijf in de zorgeconomie Kader Nieuw Industrieel beleid zorgeconomie 2013 + binnen focusdomeinen West-Vlaamse zorgeconomie

Nadere informatie

De Potterij herboren Streven naar een circulaire baken in Mechelen

De Potterij herboren Streven naar een circulaire baken in Mechelen De Potterij herboren Streven naar een circulaire baken in Mechelen An Eijkelenburg I 22 juni 2017 OVAM? Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (1981): Afvalbeleid materialenbeleid circulaire economie

Nadere informatie

Complexe Projecten. Decreet: Toepassingsgebied (25 april 2014)

Complexe Projecten. Decreet: Toepassingsgebied (25 april 2014) Complexe Projecten Naar een kwaliteitsvolle en snelle aanpak van projectgedreven processen David Stevens Team Complexe Projecten Decreet: Toepassingsgebied (25 april 2014) Complexe projecten: - Groot maatschappelijk

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

BESTAANDE INDICATOREN VOOR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE

BESTAANDE INDICATOREN VOOR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE BESTAANDE INDICATOREN VOOR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE An Vercalsteren An.vercalsteren@vito.be VITO Unit Duurzaam Materialenbeheer Minaraad hoorzitting: Indicatoren voor een circulaire economie 18/5/2017 OUTLINE

Nadere informatie

DTL focus meeting Ongoing initiatives to establish automated links between clinical care and clinical research

DTL focus meeting Ongoing initiatives to establish automated links between clinical care and clinical research DTL focus meeting Ongoing initiatives to establish automated links between clinical care and clinical research UMC Utrecht Robert Veen, projectleider Research Data Platform Programma Research ICT EPD s

Nadere informatie

Smart Delta Resources

Smart Delta Resources Smart Delta Resources Slimme Energie & Grondstof uitwisselingen in de Delta Regio Het resultaat van gezamenlijke inzet is groter dan de som van de individuele inspanningen Werkconferentie Energieakkoord

Nadere informatie

Een nieuwe wind door RTC. Ann Bulcaen Coördinator RTC West-Vlaanderen

Een nieuwe wind door RTC. Ann Bulcaen Coördinator RTC West-Vlaanderen Een nieuwe wind door RTC Ann Bulcaen Coördinator RTC West-Vlaanderen Wat is Wat doet Wie maakt Hoe werkt Wat realiseert Hoe evolueert opleidingen maïzena STEM werkplekleren apparatuur infrastructuur perceptie

Nadere informatie

ENERGIENEUTRALE REGIO MET EEN SOCIALE REFLEX DE REGIONALE ENERGIESTRATEGIE ZUID-WEST-VLAANDEREN. Energiedag voor lokale besturen 19 maart 2013

ENERGIENEUTRALE REGIO MET EEN SOCIALE REFLEX DE REGIONALE ENERGIESTRATEGIE ZUID-WEST-VLAANDEREN. Energiedag voor lokale besturen 19 maart 2013 ENERGIENEUTRALE REGIO MET EEN SOCIALE REFLEX DE REGIONALE ENERGIESTRATEGIE ZUID-WEST-VLAANDEREN Energiedag voor lokale besturen 19 maart 2013 Dominiek Vandewiele Leiedal? De energietransitie komt! Zuid-West-Vlaanderen

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

ADVIES. Ontwerp van gewestelijk natuurplan voor Brussel. 11 april 2014

ADVIES. Ontwerp van gewestelijk natuurplan voor Brussel. 11 april 2014 ADVIES Ontwerp van gewestelijk natuurplan voor Brussel 11 april 2014 Economische en Sociale Raad voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Bischoffsheimlaan 26 1000 Brussel Tel : 02 205 68 68 Fax : 02 502

Nadere informatie

PROGRAMMA- INDICATOREN SD2A

PROGRAMMA- INDICATOREN SD2A PROGRAMMA- INDICATOREN SD2A Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling INLEIDING Interreg Vlaanderen-Nederland meet de value for money van ingediende projecten of projecten in uitvoering onder andere af

Nadere informatie