Componeren in de klas Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen 7/8 van het basisonderwijs en het Voortgezet onderwijs

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Componeren in de klas Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen 7/8 van het basisonderwijs en het Voortgezet onderwijs"

Transcriptie

1 Componeren in de klas Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen 7/8 van het basisonderwijs en het Voortgezet onderwijs

2 pagina 2 van 19 Inhoud Voorwoord 3 Lesactiviteit 1: Introductie op het project 4 Lesactiviteit 2: Introductie op het orkest 5 Lesactiviteit 3: Klas vs. Orkest 8 Lesactiviteit 4: Reclameposter 10 Lesactiviteit 5: Evaluatie 11 Bijlagen 12

3 pagina 3 van 19 Voorwoord Voor u ligt de lesbrief die gemaakt is ter ondersteuning van het project Componeren in de klas. De methode Componeren in de klas bestaat doorgaans uit drie workshops, gegeven door musici van philharmonie zuidnederland en een eindpresentatie. Tijdens de workshops creëren de leerlingen spelenderwijs muzikaal materiaal door middel van gerichte opdrachten. Met het ontstane materiaal maken de leerlingen onder leiding van de workshopleider een eigen compositie. Ter voorbereiding en aanvulling op het project zijn een aantal activiteiten opgenomen in deze lesbrief. Enkele activiteiten zijn gemarkeerd met een asterisk (*) en u wordt geacht deze uit te voeren om zo een optimaal effect bij de leerlingen te bewerkstelligen. De eerste twee activiteiten geven de leerlingen inzicht in de opzet van het project en achtergrondinformatie over het symfonieorkest, de instrumenten en de klanken die daarbij horen. Daarom verdient het aanbeveling deze vóór het eerste bezoek van de musicus te behandelen. De activiteiten 3 en 4 vormen een mooie aanvulling die tussen de workshops gegeven kunnen worden. Hierin krijgen ze meer inzicht in de overeenkomsten tussen Componeren in de Klas en het spelen in een symfonieorkest. Daarnaast kunnen ze reclame maken voor hun einduitvoering door het maken van concertposters. Wanneer deze posters gemaakt worden, dienen deze natuurlijk ook ruim voor het optreden opgehangen te worden. Als docent wordt van u verwacht dat u bij de workshops van de musici betrokken blijft. In veel gevallen zult u uw aandacht over twee groepen moeten verdelen. In eerste instantie kunt u met de introductieoefeningen van één van de groepen meedoen. Zodra de compositie gestalte gaat krijgen, kunt u de musici ondersteunen door bijvoorbeeld leerlingen te helpen met de opdrachten in subgroepen. Houd hierover steeds contact met de musicus. U bent uiteraard zelf het beste in staat te beoordelen in welke groep uw aanwezigheid het meest gewenst is. Enkele documenten waarnaar verwezen wordt in de activiteiten, zijn terug te vinden in de bijlagen in deze lesbrief. De overige materialen vindt u op de website We wensen u veel plezier toe met het project Componeren in de klas. Afdeling Educatie philharmonie zuidnederland

4 pagina 4 van 19 Lesactiviteiten Activiteit 1: Introductie op het project (*) Doel van de activiteit: - De leerlingen krijgen een beeld wat ze de komende week/weken gaan doen binnen Componeren in de klas. Benodigdheden: Activiteit Vertel de leerlingen dat één of enkele musici van philharmonie zuidnederland naar school komen om samen met de leerlingen een eigen compositie te maken en deze ook uiteindelijk uit te voeren. Leerlingen die een muziekinstrument bespelen mogen dat natuurlijk meenemen, maar maak duidelijk dat iedereen een belangrijke rol zal krijgen in het project. De leerlingen zullen niet alleen met de musicus een compositie bedenken, maar deze uiteindelijk ook uitvoeren. Wanneer deze uitvoering openbaar toegankelijk is, kunnen ze ouders alvast gaan uitnodigen. Tijdens de keuzeactiviteit 4, kunnen ze posters maken om reclame te maken. Tijdens de workshops zullen de groepen over het algemeen niet groter zijn dan 15 leerlingen. Per groep zal een musicus van het orkest het project leiden. Leg de groep alvast uit wie dat zal zijn en welk instrument zij bespelen in het orkest. Opmerkingen voor de leerkracht: - Het is belangrijk om voorafgaand aan de eerste workshop de groepen al geformeerd te hebben. - Leerlingen die een instrument bespelen, mogen dat meenemen. De musicus zal daar zeker gebruik van maken.

5 pagina 5 van 19 Activiteit 2: Introductie op het orkest (*) Doel van de activiteit: - De leerlingen leren over een aantal aspecten van het symfonieorkest: instrumenten (klank en naam), emoties in muziek, rol dirigent. Benodigdheden: - Computer/digibord - Website: - Antwoordblad (bijlage 2) gekopieerd per leerling Activiteit Toon op het digibord de website en klik op de link Activiteit 2. Vertel de leerlingen dat we virtueel op bezoek gaan bij het symfonieorkest philharmonie zuidnederland. Onderstaande beschrijving is een stapsgewijze doorloop van de website. Etage 1 en Etage 3 zijn voor dit project optioneel. Etage 0 (Receptie): Op de pagina zien we de ontvangsthal in de concertzaal. De receptioniste heet de leerlingen welkom en vraagt of we willen helpen bij aantal opdrachten. De musici in het gebouw hebben onze hulp nodig. Etage P (Parkeerplaats): Instrumenten sorteren Doel: Instrumenten ordenen in groepen Opdracht: In beeld zien we één van de musici. De opdracht is om alle instrumenten te ordenen in de drie vrachtwagens: Snaar-, Slag- en Blaasinstrumenten. De website is zo opgebouwd dat alleen de juiste oplossing geaccepteerd wordt. Elk instrument is ook te horen. U kunt de leerlingen op het antwoordblad de naam van het instrument laten schrijven en in laten vullen in welke instrumentgroep/vrachtwagen het instrument moet komen. Per instrument kort bespreken. Het gebruik van het antwoordblad is niet noodzakelijk. Antwoord: Instrumentnaam Blaas Snaar Slag 1 (Contra)fagot 2 Harp 3 Cello 4 Grote Trom 5 Tuba 6 (Alt-)viool

6 pagina 6 van 19 7 Hoorn 8 Pauken 9 Klokkenspel 10 Bekkens Nadat alle instrumenten geordend zijn, krijgen de leerlingen de opdracht om naar de kleedkamers te gaan op de eerste verdieping. Optioneel: Etage 1 (Kleedkamer): Beelden in de muziek Doel: Leerlingen ervaren dat muziek en beeld elkaar kunnen versterken. Opdracht: In de kamer hangen drie schilderijen, twee met een duidelijk beeld erop en het derde schilderij is leeg. Door op het eerste schilderij te klikken wordt het schilderij groter. Er kan nu geluisterd worden naar twee muziekfragmenten. Leerlingen moeten nu kiezen welk fragment ze het beste vinden passen bij het schilderij. Belangrijk: elk antwoord is hierbij goed! Iedere luisteraar kan een ander beeld krijgen bij de muziek, op andere muzikale aspecten de nadruk leggen. Het is belangrijk om te bespreken welke muzikale onderdelen nu geleid hebben tot die keuze. Laat de leerlingen op het antwoordblad in woorden omschrijven waar zij op gelet hebben. Bij het tweede schilderij is de opdracht gelijk. Bij het derde schilderij moeten de leerlingen zelf een tekening maken bij de muziek die ze horen. Deze tekening hoeft niet iets voor te stellen, maar dat mag natuurlijk wel. Laat leerlingen nadenken over de kleuren die ze gebruiken, de vormen. Laat het fragment desgewenst nogmaals horen. Antwoord: Zoals gezegd is er geen goede oplossing. Bespreek met de leerlingen de verschillende resultaten. Zijn er tekeningen die op elkaar lijken? Waarom lijken ze op elkaar? Wat hoorde je, waardoor je deze keuzes gemaakt hebt? Etage 2 (Backstage): Instrumenten herkennen en benoemen Doel: De kinderen herkennen de klank van verschillende instrumenten en weten deze te koppelen aan de juiste naam en afbeelding. Opdracht: Door te klikken op de koffers met instrumenten komt de opdracht in beeld. Eerst klikken op het instrument om het geluid te beluisteren en daarna vullen de leerlingen in op het antwoordblad welk instrument zij denken te horen. Ze kunnen steeds kiezen uit de afgebeelde instrumenten. Als alle instrumenten goed benoemd zijn, kunnen we door naar de volgende etage.

7 pagina 7 van 19 Antwoord: Fragment 1 Fragment 2 Fragment 3 Fragment 4 Fragment 5 Fragment 6 Fragment 7 Piccolo Bekkens Cello Trompet Hobo Harp Viool Optioneel: Etage 3 (Toiletten): Afspraken in de concertzaal Doel: Leerlingen leren enkele afspraken die gelden bij een bezoek aan de concertzaal. In deze kamer bespreken we enkele regels die gelden bij een bezoek aan de concertzaal. Dit zijn enkele algemene afspraken die ook bij een ander theater- of concertbezoek gelden. Deze met de leerlingen klassikaal bespreken. Na de laatste regel mogen ze door naar de concertzaal op de vierde etage. Etage 4 (Concertzaal): Slotopdracht Doel: Leerlingen kunnen na het beluisteren van een muziekfragment benoemen wat er mis gaat. Opdracht: De leerlingen horen drie keer een muziekfragment waarbij iets mis gaat. Door eerst te luisteren en daarna het te bespreken leren de leerlingen de begrippen dynamiek, inzetten en tempo. Het kan raadzaam zijn het geluidsfragment een aantal keren te beluisteren. Wanneer de leerlingen de juiste conclusie hebben getrokken mag de musicus op de juiste plek in het orkest worden geplaatst en volgt de volgende opdracht. De conclusie is dat een dirigent nodig is om alle musici goed te laten spelen. Hij geeft de inzetten, de dynamiek en het tempo aan. Antwoord: Fragment 1: De instrumenten klinken niet in balans. Soms is een instrument te luid of te zacht. In de muziek heet dat, dat de dynamiek niet klopt. Fragment 2: Fragment 3: De instrumenten zetten allemaal op een ander moment in. De instrumenten spelen allemaal in een ander tempo. Enkele instrumenten spelen te snel en andere instrumenten te langzaam. Extra: De geluidsfragmenten bij de opdrachten zijn computergeluiden. Kunnen de leerlingen dit horen? Het laatste fragment, waarbij het orkest het muziekfragment speelt, is een echt symfonieorkest. Kunnen de leerlingen aangeven wat het verschil in klank is?

8 pagina 8 van 19 Activiteit 3: Klas vs. Orkest Doel van de activiteit: - De leerlingen ontdekken overeenkomsten tussen het spelen in een symfonieorkest en het project zoals ze dat zelf ervaren. Benodigdheden: - Computer/digibord - Website: Activiteit Open op de website het filmpje Geboorte van een concert. De leerlingen gaan in dat filmpje zien hoe de philharmonie zuidnederland zich voorbereidt op een concert. We laten het filmpje zien en bespreken dit na. Hierbij willen we zoeken naar overeenkomsten tussen het spelen in een symfonieorkest en het project Componeren in de Klas. Laat eerst de leerlingen het filmpje zien. Geef niet te veel informatie vooraf. Bespreek daarna globaal wat ze gezien hebben. Noteer enkele kernwoorden op het bord. Probeer daarna het filmpje samen te vatten in drie fasen van voorbereiding: - Opbouw - Repetitie - Uitvoering Al deze fasen zitten ook in het project. Laat de leerlingen benoemen hoe de fasen in de klas verdeeld zijn. Enkele kernbegrippen zijn vetgedrukt. 1. Opbouw: Bij het orkest zijn er mensen die helpen om alles op te bouwen. Ze zetten de stoelen klaar, voor een aantal musici de instrumenten, de lessenaars (muziekstandaards) en de bladmuziek. De musici moeten zelf zorgen dat ze thuis voorbereid zijn op de repetitie. Kunnen de leerlingen benoemen welke musici hun instrument mee naar huis nemen? De grote instrumenten blijven bij het orkest en de kleinere instrumenten nemen de musici mee naar huis, zodat ze ook kunnen oefenen. 2. Repetitie: Het orkest repeteert over het algemeen vier dagen samen om een concert voor te bereiden. De dirigent studeert dan alle muziekwerken in en geeft met zijn armen, handen en gezicht aan hoe hij wil dat de muziek klinkt. En tijdens de repetities mag hij ook nog met woorden aanwijzingen geven. De musici maken dan vaak aantekeningen, zodat ze allemaal precies op dezelfde manier gaan spelen. Hiervoor moeten ze zich goed concentreren. Door te repeteren zorgen ze ervoor dat alles goed samenklinkt, in balans (dus geen instrument te luid of te zacht) en iedereen op dezelfde manier speelt (articulatie, dynamiek).

9 pagina 9 van Uitvoering: Het symfonieorkest geeft vaak een aantal uitvoeringen van een concertprogramma. De philharmonie zuidnederland reist hiervoor naar verschillende concertzalen en theaters in heel Zuid-Nederland en soms daarbuiten. Iedereen draagt dan mooie kleding: de mannen in een zogenaamd rokkostuum en de dames allemaal in het zwart. En er is natuurlijk dan ook publiek. Zij kopen een kaartje en komen dan luisteren. Als ze het mooi vinden, krijgt het orkest na afloop van een muziekstuk een applaus. Verschillen tussen het orkest en de klas: Er zijn ook duidelijke verschillen. Het duidelijkste verschil is de muziek die gespeeld wordt. Het symfonieorkest speelt altijd bestaande muziek, geschreven door een componist. In het project Componeren in de klas gaan de leerlingen zelf aan de slag om klanken te ordenen tot een nieuw muziekstuk. Waar het orkest dus bladmuziek gebruikt, gaan de leerlingen het muziekstuk nog bedenken. Daarnaast is er bij ons project niet echt sprake van een dirigent die alle repetities en concerten leidt. Er zal wel iemand de aanvoerder, of leider zijn, maar dat is anders dan een dirigent bij het symfonieorkest. Misschien speelt de aanvoerder ook wel mee met de leerlingen. Tot slot kan ook de opstelling van de muzikanten afwijken, omdat er ook heel andere instrumenten gebruikt worden. Laat de leerlingen nadenken over de ideale opstelling voor hun uitvoering. Wie moet er naast elkaar? Kan iedereen de aanvoerder zien? Kan iedereen elkaar goed horen? Hierdoor kan de opstelling heel anders worden dan in een symfonieorkest. De opstelling van het symfonieorkest staat ook opgenomen in bijlage 1. Uiteindelijk bepaalt de musicus de definitieve opstelling.

10 pagina 10 van 19 Activiteit 4: Concertposter Doel van de activiteit: - De leerlingen ontwerpen een concertposter om de einduitvoering aan te kondigen. Benodigdheden: - A3-papier, teken/verf-spullen - Eventueel computer - Bijlage 3: Concertposters - Website: Activiteit Om ervoor te zorgen dat er publiek naar de einduitvoering komt, is het leuk om posters te ontwerpen. Dit zou ook prima als huiswerkopdracht meegegeven kunnen worden. Het is aan de leerkracht om te bepalen of de posters gemaakt dienen te worden met papier en tekenmaterialen (potlood, viltstift, verf, ) of dat de posters ontworpen worden op een computer. Maak met de klas afspraken wat er op de posters moet komen te staan. Als voorbeeld zijn enkele concertposters op de website en in de bijlagen opgenomen: Op elke poster staat in ieder geval: - Wie - Wanneer (en hoe laat) - Waar Eventueel staat op een poster: - Wat wordt er gespeeld - Wie dirigeert Bespreek met de leerlingen de posters. Wat valt op? Voor wie is het bedoeld? Welke poster spreekt je het meeste aan? Hang de gemaakte posters van de leerlingen in de school op.

11 pagina 11 van 19 Activiteit 5: Evaluatie (*) Doel van de activiteit: - Met de leerlingen evalueren hoe ze het project ervaren hebben. - De leerkracht evalueert de activiteit Benodigdheden: Activiteit Het is na afloop van een dergelijke activiteit heel belangrijk om het project een plek te geven. Terugblikken naar het proces (en niet alleen het resultaat). Zoals in activiteit 3 besproken heeft het hele project enkele fases gehad, iedereen heeft taken gehad en iedereen heeft wel een gevoel gehad bij het project. Denk daarbij aan spanning, enthousiasme, plezier of misschien wel boosheid. Al deze aspecten zijn wezenlijk om te benoemen zodat de leerervaring ook een plek krijgt en een blijvende indruk achterlaat bij de leerlingen. Dit kan op twee manieren: Groepsgesprek Bespreek klassikaal het project. Hoe hebben de leerlingen het ervaren? Was het moeilijk? Was het leuk? Wat vonden ze van de musicus van philharmonie zuidnederland? Hoe deed hij /zij het? Wat heb je geleerd? Hoe verliep het samenwerken? Heeft iedereen goed deelgenomen op zijn of haar niveau? Probeer in zo n gesprek zo veel mogelijk leerlingen aan het woord te laten. Het nadeel van deze werkvorm is de mogelijkheid om niets te zeggen of niet open durven te zeggen wat men denkt. Aan de andere kant zorgt deze gespreksvorm er ook voor dat ze direct kunnen reageren op wat een andere leerling zegt en het gesprek dynamisch is. Verslag Laat elke leerling een verslag maken van het project. Geef daarbij duidelijk de opdracht om enerzijds naar het proces te kijken als groep (hoe hebben ze het aangepakt, taakverdeling, communicatie, en dergelijke) maar anderzijds ook naar de individuele ervaring. De rol van de leerling in de groep en persoonlijke leerervaringen. Verdere criteria waar een evaluatief verslag aan moet voldoen mag de leerkracht bepalen.

12 pagina 12 van 19 Bijlagen: Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Het symfonieorkest Antwoordblad website Concertposters

13 pagina 13 van 19 Bijlage 1 Het symfonieorkest Het symfonieorkest bestaat uit verschillende soorten instrumenten: strijkinstrumenten, houten blaasinstrumenten, koperen blaasinstrumenten en slagwerk. Dat is dus anders dan bijvoorbeeld een harmonieorkest waarin alleen hout- en koperblazers en slagwerkers zitten. Al die instrumenten uit het symfonieorkest klinken anders omdat op een andere manier de toon op het instrument wordt gemaakt. Zo klinkt een toon die wordt gespeeld op een fluit heel anders dan een toon van dezelfde toonhoogte gespeeld op een viool of een hobo. Behalve een eigen klankkleur heeft een instrument ook een eigen toonbereik. Sommige instrumenten spelen alleen hoge tonen, andere juist lage, weer andere zitten daar tussenin. Toonbereik en toonkleur zijn bepalend geweest voor de ontwikkeling van het orkest. Er was immers behoefte aan zoveel mogelijk kleuren en toonhoogten. Geleidelijk aan kwam in de geschiedenis een combinatie tot stand van drie groepen: strijkinstrumenten, blaasinstrumenten en slaginstrumenten. Deze instrumenten vormden het symfonieorkest. Strijkinstrumenten worden aangestreken met een strijkstok. Door dat strijken worden de snaren in trilling gebracht. Hoe dunner en strakker de snaar en hoe kleiner de klankkast van het instrument, des te hoger de toon. Er bestaat er een hele familie van strijkinstrumenten: de viool, de altviool, de cello en de contrabas. De viool klinkt het hoogste, de contrabas klinkt het laagste. Blaasinstrumenten bestaan uit een buis met daarin een luchtkolom. Sommige blaasinstrumenten zijn van hout en andere van koper. De houten blaasinstrumenten zijn de fluit, hobo, klarinet en fagot. De koperen blaasinstrumenten bestaan uit een opgerolde metalen buis die uitloopt in een wijde beker. Met ventielen of verschuifbare buizen kan de luchtkolom korter of langer worden gemaakt, waardoor de toonhoogte verandert. Tot deze groep behoren de hoorn, trompet, trombone en tuba. De laatste groep, de slaginstrumenten, zorgen voornamelijk voor het ritme in de muziek, als ook voor de versterking van andere instrumenten. Het slagwerk is in twee grote groepen in te delen: het melodisch slagwerk, instrumenten waar een melodie op gespeeld kan worden. Bijvoorbeeld een klokkenspel en xylofoon. De andere grote groep instrumenten heeft een vel. Denk maar aan drums, bongo s of de grote pauken. Er is ook nog een groep kleinere slaginstrumenten, gemaakt van hout of metaal zoals de bekkens, een woodblock, maracas of een triangel.

14 pagina 14 van 19 Instrumentgroep Instrumenten Snaarinstrumenten Viool, altviool, cello, contrabas Houten blaasinstrumenten Fluit, hobo, klarinet, fagot Koperen blaasinstrumenten Hoorn, trompet, trombone, tuba Slaginstrumenten Pauken, kleine trom, grote trom, bekkens

15 pagina 15 van 19 Bijlage 2 Antwoordblad Aan de slag bij het orkest 7/8 VO Parkeerplaats: Instrumentnaam Blaas Snaar Slag Etage 1 (Kleedkamers): Schilderij 1: Schilderij 2: Etage 2 (Backstage): Fragment 1 Fragment 2 Fragment 3 Fragment 4 Fragment 5 Fragment 6 Fragment 7

16 pagina 16 van 19 Etage 3 (Toiletten): - Afspraak 1: Als jullie in de concertzaal zijn, krijgen jullie een plaats aangewezen waar jullie kunnen gaan zitten. - Afspraak 2: Om te zorgen dat iedereen goed kan luisteren naar de muziek, is het tijdens het concertbezoek stil. - Afspraak 3: Het is niet de bedoeling om tijdens het concert te gaan lopen. Naar het toilet kun je dus voor en na het concert. - Afspraak 4: In de concertzaal mag niet gegeten en gedronken worden. Als iedereen zich aan deze afspraken houdt, wordt het vast een mooie ontmoeting met het orkest! Veel plezier! Etage 4 (Concertzaal): Wat gaat er mis? Fragment 1: Fragment 2: Fragment 3:

17 Bijlage 3 Concertposters pagina 17 van 19

18 pagina 18 van 19

19 pagina 19 van 19

Aan de slag bij het orkest

Aan de slag bij het orkest Aan de slag bij het orkest Een introductie van het symfonieorkest Groep 7-8 en VO onderbouw Docentenhandleiding Vooraf Voor u ligt de docentenhandleiding bij de educatieve website Introductie van het symfonieorkest

Nadere informatie

Website Repetitiebezoek philharmonie zuidnederland

Website Repetitiebezoek philharmonie zuidnederland Website Repetitiebezoek philharmonie zuidnederland Groep 7-8 en VO onderbouw Docentenhandleiding Vooraf Voor u ligt de docentenhandleiding bij de educatieve website Repetitiebezoek groep 7-8 en VO Onderbouw.

Nadere informatie

Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding

Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding Op zoek naar muziek Een introductie van de instrumenten van het symfonieorkest Groep 5-6 Docentenhandleiding Vooraf Voor u ligt de docentenhandleiding bij de educatieve website Introductie van het symfonieorkest

Nadere informatie

Vol verwachting. philharmonie zuidnederland. Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen 5/6 van het basisonderwijs

Vol verwachting. philharmonie zuidnederland. Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen 5/6 van het basisonderwijs Vol verwachting 1 Een project van voor de groepen 5/6 van het basisonderwijs Inhoud Voorwoord 3 Lesactiviteit 1 Welk instrument past bij jou? 4 Lesactiviteit 2 Hoe klinken instrumenten samen? 6 Lesactiviteit

Nadere informatie

Lesbrief bij workshop PBones

Lesbrief bij workshop PBones Lesbrief bij workshop PBones Introductie Deze lesbrief is gemaakt ter ondersteuning van het project PBones. De methode PBones bestaat uit drie workshops gegeven door een musicus van de philharmonie zuidnederland

Nadere informatie

Lesbrief bij workshop Componeren in de klas

Lesbrief bij workshop Componeren in de klas Lesbrief bij workshop Componeren in de klas Introductie Deze lesbrief is gemaakt ter ondersteuning van het project Componeren in de klas. De methode Componeren in de klas bestaat uit drie workshops gegeven

Nadere informatie

Een computer met internet, geluidsapparatuur en een beamer, groot scherm of digibord.

Een computer met internet, geluidsapparatuur en een beamer, groot scherm of digibord. VOORBEREIDEND LESMATERIAAL BIJ PIETER ROELF JEUGDCONCERT NOOTTOCHT Les 1 Het symfonieorkest Groep 6/7/8 Doelstelling Benodigd materiaal Ruimte en opstelling Organisatorische voorbereiding Aan het einde

Nadere informatie

Lesmateriaal Música! 11 september 2015 Gorinchem

Lesmateriaal Música! 11 september 2015 Gorinchem Lesmateriaal Música! 11 september 2015 Gorinchem Inhoudsopgave Inleiding p. 3 Informatie voor de docent p. 4 Les 1 Kennismaking met het orkest en de instrumenten p. 7 Les 2 Hola! Kennismaking met de muziek,

Nadere informatie

Het kleine Nachtorkest een project van philharmonie zuidnederland voor de onderbouw

Het kleine Nachtorkest een project van philharmonie zuidnederland voor de onderbouw Het kleine Nachtorkest een project van philharmonie zuidnederland voor de onderbouw pagina 2 van 17 Inhoud Voorwoord p. 3 Lesactiviteiten p. 5 bijlage 1 Het symfonieorkest p. 12 bijlage 2 Mantra p. 14

Nadere informatie

Peer Gynt een project van philharmonie zuidnederland voor de bovenbouw PO

Peer Gynt een project van philharmonie zuidnederland voor de bovenbouw PO Peer Gynt een project van philharmonie zuidnederland voor de bovenbouw PO Inhoud Voorwoord p. 3 Les 1: Wegdromen p. 4 Les 2: Rap je droom p. 6 Les 3: De wereldreis van Peer p. 8 Bijlage 1 Het symfonieorkest

Nadere informatie

Alice in Wonderland.

Alice in Wonderland. Groep: 5/6 Thema: Alice in Wonderland Inhoud: Deze les is gemaakt ter voorbereiding van de voorstelling door Philharmonie Zuidnederland i.s.m. theatergezelschap Het Laagland. De gebruikte filmfragmenten

Nadere informatie

DE INSTRUMENTENTOCHT. Muiekale voorseling van het Noord Nederlands Orket voor kinderen in groep 3 en 4 LESMATERIAAL

DE INSTRUMENTENTOCHT. Muiekale voorseling van het Noord Nederlands Orket voor kinderen in groep 3 en 4 LESMATERIAAL DE INSTRUMENTENTOCHT Muiekale voorseling van het Noord Nederlands Orket voor kinderen in groep 3 en 4 LESMATERIAAL Beste docent, Binnenkort geven een acteur en vier musici van het Noord Nederlands Orkest

Nadere informatie

Op bezoek bij een repetitie van het Nederlands Philharmonisch Orkest

Op bezoek bij een repetitie van het Nederlands Philharmonisch Orkest Op bezoek bij een repetitie van het Nederlands Philharmonisch Orkest Voorbereidende les voor groep 5 Lesmateriaal 2015-2016 Inhoud Inleiding en doelen van het repetitiebezoek... 3 Doel van deze voorbereidende

Nadere informatie

Beste leerkracht, Binnenkort woont u met uw klas een OORcollege van defilharmonie bij: Stuk Stroganoff. Omdat we graag willen dat u en uw leerlingen ten volle kunnen genieten van de muziek, ontwikkelden

Nadere informatie

Instrumentenleer klas 2

Instrumentenleer klas 2 Klas 2 Instrumentenleer Er zijn ontzettend veel muziekinstrumenten, je hebt ze in allerlei soorten en maten. Allemaal maken ze geluid. Hoe dit geluid klinkt (de klankkleur van een instrument), is afhankelijk

Nadere informatie

METROPOLE ORKEST IN DE KLAS

METROPOLE ORKEST IN DE KLAS V1.1-2/5/2014 DOCENTENHANDLEIDING METROPOLE ORKEST IN DE KLAS Op maandag 12 mei gaat het Metropole Orkest een deel van hun repetitie voor het concert Games in Concert live uitzenden (streamen) voor scholieren.

Nadere informatie

Peter en de Wolf Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen 4 t/m 7 van het basisonderwijs

Peter en de Wolf Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen 4 t/m 7 van het basisonderwijs Peter en de Wolf Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen 4 t/m 7 van het basisonderwijs pagina 2 van 27 Inhoud Competenties 2 Voorwoord 3 Lesactiviteiten Thema 1: De Wolf 4 Lesactiviteiten

Nadere informatie

Alice in Wonderland Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen (5/6) 7/8 van het basisonderwijs

Alice in Wonderland Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen (5/6) 7/8 van het basisonderwijs Alice in Wonderland Een project van philharmonie zuidnederland voor de groepen (5/6) 7/8 van het basisonderwijs pagina 2 van 20 Inhoud Competenties 2 Voorwoord 3 Lesactiviteit Deur 1: Het symfonieorkest

Nadere informatie

Peer Gynt een project van philharmonie zuidnederland voor de bovenbouw van het primair onderwijs

Peer Gynt een project van philharmonie zuidnederland voor de bovenbouw van het primair onderwijs Peer Gynt een project van philharmonie zuidnederland voor de bovenbouw van het primair onderwijs Inhoud Voorwoord p. 3 Les 1: Wegdromen p. 4 Les 2: Rap je droom p. 6 Les 3: De wereldreis van Peer p. 8

Nadere informatie

Inleiding Het bezoek Achtergrondinformatie voor de leerkracht: Het Symfonieorkest

Inleiding Het bezoek Achtergrondinformatie voor de leerkracht: Het Symfonieorkest Musici op school Colofon Koorenhuis, Den Haag samenstelling: Coby Wisse met dank aan Petra Wolters, educatief medewerker Residentie Orkest vormgeving: Birgit Speulman September 2006 Nadruk verboden Niets

Nadere informatie

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw:

Het Symfonie orkest. Lessuggestie bovenbouw: Lesdoelen: Lesopbouw: Lessuggestie bovenbouw: Het Symfonie orkest Lesdoelen: Kinderen maken kennis met klassieke muziek. Ze weten welke instrumenten er in een symfonieorkest te vinden zijn. De kinderen kunnen de verschillende

Nadere informatie

Liefde voor muziek. Deze bundel is van:

Liefde voor muziek. Deze bundel is van: Liefde voor muziek Deze bundel is van: Hou jij van muziek? Zeker weten! Op de radio hoor je elke dag leuke liedjes. Maar er is ook muziek die een beetje anders klinkt: klassieke muziek. Ze wordt niet gespeeld

Nadere informatie

Bijlage 1. Familie: Instrument: Familie: Instrument: Eigenschappen. Eigenschappen. Familie: Instrument: Familie: Instrument: Eigenschappen

Bijlage 1. Familie: Instrument: Familie: Instrument: Eigenschappen. Eigenschappen. Familie: Instrument: Familie: Instrument: Eigenschappen download extra exemplaren op www.defi lharmonie.be/lesmap en blaasinstrumenten fagot en blaasinstrumenten klarinet en blaasinstrumenten dwarsfluit 2 2 enkel riet op mondstuk geplaatst warm en vol lucht

Nadere informatie

Informatie voor docent: Les 1

Informatie voor docent: Les 1 Informatie voor docent: Les 1 a. Eigen antwoord. b. De Eerste Wereldoorlog: Stravinsky verbleef in de jaren voor de oorlog al een aantal maanden per jaar in Zwitserland met zijn familie. Door de Eerste

Nadere informatie

Colofon. Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij financiële steun van

Colofon. Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij financiële steun van Repetitiebezoek Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij financiële steun van Colofon Koorenhuis, centrum voor kunst en cultuur Den Haag samenstelling: Coby Wisse met dank aan Petra Wolters, educatief

Nadere informatie

DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015

DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015 DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 9 en maandag 16 maart 2015 LESBRIEF BIJ SCHOOLCONCERTEN VOOR GROEP 7 / 8 onderdeel van Cultuurtraject Rotterdam Een samenwerking van Concertgebouw de Doelen, de Marinierskapel

Nadere informatie

Examenopgaven VBO-MAVO-C 2003

Examenopgaven VBO-MAVO-C 2003 Examenopgaven VO-MVO-C 2003 tijdvak 1 maandag 19 mei 09.00 11.00 uur MUZIEK C Naam kandidaat Kandidaatnummer anwijzingen voor de kandidaat: 1 Van 9.00-9.10 uur heb je de tijd om de vragen in te zien. 2

Nadere informatie

REIMSREISJE. Lesmateriaal

REIMSREISJE. Lesmateriaal REIMSREISJE Lesmateriaal LES 1 OPDRACHT 1: WAT IS...? Bekijk het filmpje Opera, wat is dat? Hierin zie je wie en wat er allemaal nodig is om een opera te maken. Wat is een opera eigenlijk? A Een voorstelling

Nadere informatie

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena.

Informatie. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma. voor GROEP 5 van het basisonderwijs Gemeente. Woudrichem BROCHURE. www.cultuurpuntaltena. Maak kennis, maak muziek! Onderwijsprogramma www.cultuurpuntaltena.nl Informatie voor van het basisonderwijs Gemeente Woudrichem 019500_BIBLIOTHEEK_ALTENA_brochure_CPA_MuziekWijzer_Altena_A5.indd 16-17

Nadere informatie

LEERLINGENHANDLEIDING. Inleiding

LEERLINGENHANDLEIDING. Inleiding LEERLINGENHANDLEIDING Inleiding Jullie gaan binnenkort naar de voorstelling De dag- en nachtegaal. Dit jeugdconcert wordt gespeeld door een ensemble uit het Nederlands Philharmonisch Orkest. De muziek

Nadere informatie

Muziekvereniging. Kunst Na Arbeid. Malletband. Vrij en Blij. Hierden. Informatiegids

Muziekvereniging. Kunst Na Arbeid. Malletband. Vrij en Blij. Hierden. Informatiegids Muziekvereniging Kunst Na Arbeid Malletband Vrij en Blij Hierden Informatiegids Voorwoord Kunst Muziek maken is mooi en geeft je veel plezier. Helaas is het niet voor iedereen weggelegd om er je beroep

Nadere informatie

Op zoek naar mooie geluiden. Lerarenhandleiding Basisonderwijs groep 1, 2, 3 en 4

Op zoek naar mooie geluiden. Lerarenhandleiding Basisonderwijs groep 1, 2, 3 en 4 Op zoek naar mooie geluiden Lerarenhandleiding Basisonderwijs groep 1, 2, 3 en 4 Geachte leerkracht, Binnenkort gaan uw leerlingen met onze slagwerker Joep Everts Op zoek naar mooie geluiden tijdens een

Nadere informatie

VOOR DOCENTEN: voorbereiding in de les THEATER LEJO. en Het Gelders Orkest.

VOOR DOCENTEN: voorbereiding in de les THEATER LEJO. en Het Gelders Orkest. VOOR DOCENTEN: voorbereiding in de les THEATER LEJO en Het Gelders Orkest www.hetgeldersorkest.nl Het Gelders Orkest Theater Lejo en Het Gelders Orkest Beste leerkracht, U gaat binnenkort met uw klas kijken

Nadere informatie

Slaven in Florida Verhalenwedstrijd voor GROEP 5-8 BASISONDERWIJS DOCENTENHANDLEIDING

Slaven in Florida Verhalenwedstrijd voor GROEP 5-8 BASISONDERWIJS DOCENTENHANDLEIDING Lesdoel Leerlingen verdiepen zich in het thema slavernij en in een compositie van Frederick Delius: Florida Suite. Dit muziekstuk is geïnspireerd op muziek van de slaven. Met deze achtergrondkennis en

Nadere informatie

LESBRIEF DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 27 en dinsdag 28 maart SCHOOLCONCERTEN VOOR GROEP 7 / 8 onderdeel van Cultuurtraject Rotterdam

LESBRIEF DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 27 en dinsdag 28 maart SCHOOLCONCERTEN VOOR GROEP 7 / 8 onderdeel van Cultuurtraject Rotterdam LESBRIEF DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Maandag 27 en dinsdag 28 maart 2017 SCHOOLCONCERTEN VOOR GROEP 7 / 8 onderdeel van Cultuurtraject Rotterdam Een samenwerking van Concertgebouw de Doelen en de Marinierskapel

Nadere informatie

Het Instrumentencircuit

Het Instrumentencircuit groep 5-6 Het Instrumentencircuit Soest kunst- en cultuurmenu: Cultuurprogramma domein professionele omgeving discipline: Muziek 2012-2013 Colofon Dit is een uitgave van: Kunst Centraal Postbus 160 3980

Nadere informatie

Tussen Kunst & Klank Een project van philharmonie zuidnederland voor het Voortgezet Onderwijs

Tussen Kunst & Klank Een project van philharmonie zuidnederland voor het Voortgezet Onderwijs Tussen Kunst & Klank Een project van philharmonie zuidnederland voor het Voortgezet Onderwijs pagina 2 van 16 Inhoud Voorwoord 3 Lesactiviteit 1: Inleiding 4 Lesactiviteit 2: Kunst kijken * Lesactiviteit

Nadere informatie

DOCENTENNHANDLEIDING. Inleiding

DOCENTENNHANDLEIDING. Inleiding DOCENTENNHANDLEIDING Inleiding Het verhaal van Hans Christians Andersen s Chinese nachtegaal komt opnieuw tot leven tijdens de voorstelling van De Dag- en Nachtegaal. De dag- en nachtegaal is een is een

Nadere informatie

Alles in de Wind een project van philharmonie zuidnederland voor groep 3/4 van het primair onderwijs

Alles in de Wind een project van philharmonie zuidnederland voor groep 3/4 van het primair onderwijs Alles in de Wind een project van philharmonie zuidnederland voor groep 3/4 van het primair onderwijs pagina 2 van 23 Inhoud Voorwoord p. 3 Lesactiviteit 1*: Het Eiland p. 4 Lesactiviteit 2 : Het verhaal

Nadere informatie

MOWGLI VAN DE WOLVENHORDE LESMAP

MOWGLI VAN DE WOLVENHORDE LESMAP MOWGLI VAN DE WOLVENHORDE LESMAP DE KOPERBLAZERS (voor DKO) In deze les komen de verschillende instrumentengroepen aan bod. Er wordt dieper in gegaan op de koperblazers: welke instrumenten zijn koperblazers,

Nadere informatie

Bekijk het introductiefilmpje op de homepagina en lees het onderstaande verhaal hierbij.

Bekijk het introductiefilmpje op de homepagina en lees het onderstaande verhaal hierbij. Docentenhandleiding Vuurvogel Het Balletorkest Beste docent, Wat fijn dat u naar De Vuurvogel van Het Balletorkest komt kijken. In dit document vindt u de handleiding voor alle lessen rondom dit concert.

Nadere informatie

Jeugdopleiding Kon. Harmonie van Horst

Jeugdopleiding Kon. Harmonie van Horst Jeugdopleiding Kon. Harmonie van Horst Het leren bespelen van een muziekinstrument is goed voor de ontwikkeling van kinderen. Zie ook de website www.muziekmaaktslim.nl : Muziek maken is leuk en bovendien

Nadere informatie

Naam project Omschrijving Duur Locatie Prijs. Blazen, strijken, trommelen en zingen!

Naam project Omschrijving Duur Locatie Prijs. Blazen, strijken, trommelen en zingen! Blazen, strijken, trommelen en zingen! We horen van veel scholen dat ze muziek erg belangrijk vinden en hun leerlingen graag met echte instrumenten in aanraking willen brengen. In dit project kan dat!

Nadere informatie

Voorwoord voor docenten

Voorwoord voor docenten Voorwoord voor docenten Dit is de eerste versie van de lesmethode van het Leerorkest in Amsterdam. In de toekomst willen we deze methode graag nog verder uitwerken met extra oefeningen, werkbladen en een

Nadere informatie

Zwier. Een muziekvoorstelling door het Wervelwind Ensemble

Zwier. Een muziekvoorstelling door het Wervelwind Ensemble Zwier Een muziekvoorstelling door het Wervelwind Ensemble Lesbrief voor de leerkracht 2017 Inhoud Inleiding Over Zwier Les-suggesties deel 1: de instrumenten deel 2: luisteren naar muziek uit de voorstelling

Nadere informatie

Luister naar de muziekfragmenten en verbind de juiste bezetting met elk orkest.

Luister naar de muziekfragmenten en verbind de juiste bezetting met elk orkest. Met z n allen samen! Toeters en kloppers Er zijn drie soorten orkesten die enkel uit blazers en slagwerk bestaan. Samen worden deze orkesten hafabra genoemd, naar de eerste letters van hun naam. Luister

Nadere informatie

Ensemble. Harmonieorkest

Ensemble. Harmonieorkest Instrumenten en orkesten Orkestvormen Symfonieorkest Groot orkest dat bestaat uit strijkinstrumenten, hout- en koperblazers en slagwerk. De woorden symfonie en orkest zijn afkomstig uit het Grieks. Symfonie

Nadere informatie

China. Traditionele muziek in China. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 2 x 30 minuten per les

China. Traditionele muziek in China. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 2 x 30 minuten per les China Traditionele muziek in China Vakgebied: Muziek Lesduur: 2 x 30 minuten per les 3 Pagina 1 Colofon Traditionele muziek in China Les voor groep 7/8 2 x 30 minuten Muziek China - Traditionele muziek

Nadere informatie

Lesmap Ghost Notes Ictus

Lesmap Ghost Notes Ictus Lesmap Ghost Notes Ictus Het concert: de klassieke muziek van vandaag De klassieke muziek verwijst immers vaak naar muziek die eeuwen geleden al werd geschreven. Denk maar aan: Wat je tijdens het concert

Nadere informatie

DAAR ZIT MUZIEK IN! LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS GROEP 3 T/M 6 MUZIKALE REIS TOT ZIENS IN 0NS MUSEUM! DAAR ZIT MUZIEK IN! PAG > 1

DAAR ZIT MUZIEK IN! LESBRIEF PRIMAIR ONDERWIJS GROEP 3 T/M 6 MUZIKALE REIS TOT ZIENS IN 0NS MUSEUM! DAAR ZIT MUZIEK IN! PAG > 1 PAG > 1 DAAR ZIT PRIMAIR ONDERWIJS GROEP 3 T/M 6 MUZIEK IN! LESBRIEF MUZIKALE REIS Overal in de wereld maken mensen muziek en laten mensen zich door elkaars muziek inspireren. De door reizigers meegebrachte

Nadere informatie

Instrumentenleer klas 3

Instrumentenleer klas 3 Klas 3 Instrumentenleer Er zijn ontzettend veel muziekinstrumenten, je hebt ze in allerlei soorten en maten. Allemaal maken ze geluid. Hoe dit geluid klinkt (de klankkleur van een instrument), is afhankelijk

Nadere informatie

Product beschrijvingen. september 2014

Product beschrijvingen. september 2014 Product beschrijvingen september 2014 Groep 1 en 2 Muziek en Beweging Cursus muziek en beweging voor kinderen van groep 1 en 2 van het basisonderwijs Korte beschrijving van de lessen Binnenschools traject:

Nadere informatie

Het Orkest. 1 e graad SECUNDAIR ONDERWIJS. Beste leerkracht,

Het Orkest. 1 e graad SECUNDAIR ONDERWIJS. Beste leerkracht, 1 e graad SECUNDAIR ONDERWIJS Beste leerkracht, Binnenkort woont u met uw klas een OORcollege van defilharmonie bij. Om goed voorbereid naar het concert te komen bieden wij u graag deze lesmap aan. Hierin

Nadere informatie

China. Stadsgeluiden in China. 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 60 minuten per les

China. Stadsgeluiden in China. 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad. Vakgebied: Muziek. Lesduur: 60 minuten per les China Stadsgeluiden in China 3 lessen rond geluiden in een Chinese stad Vakgebied: Muziek Lesduur: 60 minuten per les China Pagina 1 - Stadsgeluiden in China - Colofon Stadsgeluiden in China Les voor groep

Nadere informatie

Voorwoord voor docenten

Voorwoord voor docenten Voorwoord voor docenten Dit is de eerste versie van de lesmethode van het Leerorkest in Amsterdam. In de toekomst willen we deze methode graag nog verder uitwerken met extra oefeningen, werkbladen en een

Nadere informatie

Apenootje Rotterdams Philharmonisch Orkest

Apenootje Rotterdams Philharmonisch Orkest Apenootje U bezoekt met een groep een concert van het Rotterdams Philharmonisch Orkest in de Doelen. Voor veel kinderen kan het de eerste keer zijn dat ze een concert meemaken in de Doelen. Wij geven u

Nadere informatie

Muziek Les. Tekst bestuderen. De informatieve tekst en illustraties geven de leerlingen meer inzicht in de Oosterhoutse carnavals muziek.

Muziek Les. Tekst bestuderen. De informatieve tekst en illustraties geven de leerlingen meer inzicht in de Oosterhoutse carnavals muziek. Carnaval en Muziek Doormiddel van een informatieve tekst en geluidsfragmenten krijgen de leerlingen inzicht in de muziek van het Oosterhouts carnaval. Het belangrijkste doel is de leerlingen een beeld

Nadere informatie

LESBRIEF SCHOOLCONCERTEN IN DE DOELEN VOOR GROEP 7 en 8 Maandag 23 en dinsdag 24 mei 2016 VIER DE STAD MET DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN

LESBRIEF SCHOOLCONCERTEN IN DE DOELEN VOOR GROEP 7 en 8 Maandag 23 en dinsdag 24 mei 2016 VIER DE STAD MET DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN LESBRIEF SCHOOLCONCERTEN IN DE DOELEN VOOR GROEP 7 en 8 Maandag 23 en dinsdag 24 mei 2016 VIER DE STAD MET DE MARINIERSKAPEL IN DE DOELEN Schoolconcerten in de Doelen zijn onderdeel van het Cultuurtraject

Nadere informatie

DE WAANZINNIG FASCINERENDE ONTDEKKING VAN NIMROD LESMATERIAAL PIETER ROELF JEUGDCONCERTEN 2015

DE WAANZINNIG FASCINERENDE ONTDEKKING VAN NIMROD LESMATERIAAL PIETER ROELF JEUGDCONCERTEN 2015 DE WAANZINNIG FASCINERENDE ONTDEKKING VAN NIMROD LESMATERIAAL PIETER ROELF JEUGDCONCERTEN 2015 Lesmateriaal Binnenkort bezoekt u met uw leerlingen van groep 6, 7 en/of groep 8 de Pieter Roelf Jeugdconcerten

Nadere informatie

Alles in de Wind een project van philharmonie zuidnederland voor groep 3/4 van het primair onderwijs

Alles in de Wind een project van philharmonie zuidnederland voor groep 3/4 van het primair onderwijs Alles in de Wind een project van philharmonie zuidnederland voor groep 3/4 van het primair onderwijs pagina 2 van 24 Inhoud Competenties p. 2 Voorwoord p. 3 Lesactiviteit 1*: Het Eiland p. 4 Lesactiviteit

Nadere informatie

OOSTENRIJK 1 GROEP 7. Muzikale elementen. Volksmuziek. Bron: Alma ten Bruin

OOSTENRIJK 1 GROEP 7. Muzikale elementen. Volksmuziek. Bron: Alma ten Bruin OOSTENRIJK 1 GROEP 7 Muzikale elementen Volksmuziek Bron: Alma ten Bruin Benodigdheden: CD: Landen Digibord Liedblad Bijlage 1 2 en 3 Werkblad 1 Bord Voorbereiding: CD maken en CD speler klaarzetten. Kaart

Nadere informatie

Orkestproject t JoNg

Orkestproject t JoNg groep 5 Orkestproject t JoNg De Gelaarsde Kat Jeugd Symfonieorkest t JoNg, DE KOM Stadstheater en Kunstencentrum te Nieuwegein en Kunst Centraal kunst- en cultuurmenu: Cultuurprogramma en Kunstmenu domein:

Nadere informatie

NEDERLANDS MUZIEK INSTITUUT BEZETTINGSCODE BLADMUZIEK I. INSTRUMENTAAL / SOLO

NEDERLANDS MUZIEK INSTITUUT BEZETTINGSCODE BLADMUZIEK I. INSTRUMENTAAL / SOLO NEDERLANDS MUZIEK INSTITUUT BEZETTINGSCODE BLADMUZIEK I. INSTRUMENTAAL / SOLO 1. Toetsinstrumenten 11.1 Clavecimbel/clavichord 2 handen 11.2 Clavecimbel/clavichord 4 handen 11.3 2 clavecimbels 12.1 Piano

Nadere informatie

Lesbrieven bij Pieter Roelf Jeugdconcert 2016 De Liefhebber

Lesbrieven bij Pieter Roelf Jeugdconcert 2016 De Liefhebber Lesbrieven bij Pieter Roelf Jeugdconcert 2016 De Liefhebber Les 1 Het symfonieorkest De leerlingen leren de verschillende groepen instrumenten uit het symfonieorkest. Hierbij kunnen ze aan het eind van

Nadere informatie

Muziek: betekenis en emotie

Muziek: betekenis en emotie VOORBEREIDEND LESMATERIAAL BIJ PIETER ROELF JEUGDCONCERT NOOTTOCHT Les 2 Muziek: betekenis en emotie Groep 6/7/8 Doelstelling Benodigd materiaal Ruimte en opstelling Organisatorische voorbereiding Aan

Nadere informatie

Kennis maken met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en de Doelen

Kennis maken met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en de Doelen Kennis maken met het Rotterdams Philharmonisch Orkest en de Doelen U bezoekt met een groep het Rotterdams Philharmonisch Orkest in de Doelen. Voor veel kinderen kan het de eerste keer zijn dat ze een concert

Nadere informatie

Informatieboekje. Opleidingen. Juni 2013

Informatieboekje. Opleidingen. Juni 2013 Informatieboekje Opleidingen Juni 2013 Voorwoord Voor u ligt het Informatieboekje over de Opleidingen van Muziekvereniging Klarenbeek. Wij hopen met dit boekje een groot deel van de vragen die bij u leven

Nadere informatie

Keuze van een instrument. Accordeon

Keuze van een instrument. Accordeon Instrumentengids Muzarto, academie voor woord en muziek Essen Kalmthout Kerkstraat 3 Kerkeneind 21 03-667 33 79 03-666 90 11 muzarto@essen.be muziekacademie_kalmthout@scarlet.be Keuze van een instrument

Nadere informatie

De toonhoogte wordt hierbij bepaald door de lipspanning van de speler en de lengte van de buis.

De toonhoogte wordt hierbij bepaald door de lipspanning van de speler en de lengte van de buis. De aerofonen Inleiding Alle aerofonen hebben een luchtstroom nodig om klank te laten ontstaan. Meestal gebeurt dit doordat de speler in zijn instrument blaast, maar dat hoeft niet! Ken jij aërofonen die

Nadere informatie

Orkest. Voorwoord. Indeling. H.1 Een concert

Orkest. Voorwoord. Indeling. H.1 Een concert Orkest Voorwoord Ik doe mijn werkstuk over het orkest, omdat ik zelf in een orkest zit. Het leek mij ook wel leuk om het daar over te doen en om er meer over te leren. Indeling H.1 Een concert?? H.2 Er

Nadere informatie

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen.

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. De symfonie Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. Welke van deze symfonieën spreekt je het meest aan en waarom? Welke van deze symfonieën spreekt je het minst

Nadere informatie

Muzieklessen groep 5:

Muzieklessen groep 5: Muzieklessen groep 5: We kwamen de gymzaal van de kleuters binnen. Er stond een man met een gitaar, en er lagen matten. Daar moesten we gaan zitten. Hij had meer gitaren mee, hij liet de namen van de gitaren

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Koos en de Kapotte Kopjes

Docentenhandleiding. Koos en de Kapotte Kopjes Docentenhandleiding Koos en de Kapotte Kopjes 1 Inhoud pag. Inleiding 3 Opdracht 1 Hoe klinkt thuis? 4 Opdracht 2 Club Mondain 5 Opdracht 3 Muziek stapelen 7 Opdracht 4 Naar de voorstelling 8 Opdracht

Nadere informatie

Kleur. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas.

Kleur. Warming-up Doel: Losmaken van lijf en stem; concentratie vergroten; richten op leraar voor de klas. Groep: 6/7/8 Thema: Kleuren (Visueel en auditief!) Inhoud: Lied over kleuren en waarvoor die kleuren staan, luisteren naar klankkleur, i.c.m. instrumenten, ritmes spelen. Het lied heeft 2 versies: Een

Nadere informatie

Muziek en meer MUZIEK METHODE VOOR BASISONDERWIJS GROEP 6

Muziek en meer MUZIEK METHODE VOOR BASISONDERWIJS GROEP 6 Muziek en meer MUZIEK METHODE VOOR BASISONDERWIJS GROEP 6 Muziek en meer MUZIEK METHODE VOOR BASISONDERWIJS GROEP 6 1.1. Lied allemaal voor jou tekst & muziek: Jennemieke Snijders 3 Opdracht 1.1.a. Omcirkel

Nadere informatie

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo

Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Lesvoorbereiding Tumult Kunst!? CKV 3-4 vmbo Hoofdstuk Vaardigheid: Leerdoel: Inleiding Reflecteren op de eigen ervaringen met kunst en cultuur. De leerling kan: uitleggen wat cultuur is; uitleggen wat

Nadere informatie

HEARTBEAT HANDLEIDING

HEARTBEAT HANDLEIDING HEARTBEAT HANDLEIDING Een muziek- en dansvoorstelling voor groep 7 en 8 van het primair onderwijs van philharmonie zuidnederland en Project Sally Maastricht KunstSelect: werken aan competenties cultuureducatie

Nadere informatie

Indeling Bladmuziek Centrale Bibliotheek

Indeling Bladmuziek Centrale Bibliotheek Indeling Bladmuziek Centrale Bibliotheek K-klassiek / gele sticker P-Populair / witte sticker B-Beginners / groene sticker X-Kerst en Sinterklaas / oranje sticker fk-klassiek folio / licht blauwe sticker

Nadere informatie

Workshop Handleiding. Boomwhacker Muziekmaker. wat is jouw talent?

Workshop Handleiding. Boomwhacker Muziekmaker. wat is jouw talent? Workshop Handleiding wat is jouw talent? Inhoudsopgave Hoe gebruik je deze workshop? Hoe kun je deze workshop inzetten in je klas? Wat zijn Boomwhackers en wat is de Muziekmaker? Boomwhackers zijn gekleurde

Nadere informatie

Lesmap bij de voorstelling

Lesmap bij de voorstelling Lesmap bij de voorstelling Vòòr de voorstelling Voorbereiding op het theaterbezoek Afhankelijk van de leeftijd van de kinderen en hun achtergrond, kan het nuttig zijn om het theaterbezoek met hen voor

Nadere informatie

6 tot 12x 1 uur. 10 tot 12x 1 uur

6 tot 12x 1 uur. 10 tot 12x 1 uur Muziekatelier Muziekatelier is een grote hit! Wil jij iets doen met muziek maar weet je nog niet precies wat je het leukste vindt? Doe dan mee met het Muziekatelier. Spelenderwijs leer je noten lezen en

Nadere informatie

CONSERVATORIUM van AMSTERDAM HET METROPOLE ORKEST

CONSERVATORIUM van AMSTERDAM HET METROPOLE ORKEST CONSERVATORIUM van AMSTERDAM Opleiding Docent Muziek I.S.M. het Muziekcentrum van de Omroep Afdeling Educatie en HET METROPOLE ORKEST PRESENTEREN DE LESBRIEF bij het project Maart 2010 Voor de GROEPEN

Nadere informatie

LEVE(N)DE MUZIEK Lesbrief voor groep 1 t/m 3

LEVE(N)DE MUZIEK Lesbrief voor groep 1 t/m 3 LEVE(N)DE MUZIEK Lesbrief voor groep 1 t/m 3 Platvoetje ter voorbereiding op de gastles Musicus in de Klas 1 Inhoudsopgave Inleiding blz 3 1. Kennismaking met Platvoetje blz 4 2. Liedje over slagwerk blz

Nadere informatie

Lesbrief ter voorbereiding op de voorstelling DE VERGETEN DROOM. voor de groepen 1 en 2

Lesbrief ter voorbereiding op de voorstelling DE VERGETEN DROOM. voor de groepen 1 en 2 Lesbrief ter voorbereiding op de voorstelling DE VERGETEN DROOM voor de groepen 1 en 2 1 Inhoudsopgave Inleiding.. blz. 3 Activiteiten: 1. De vergeten droom blz. 4 2. De muziekinstrumenten.. blz. 5 3.

Nadere informatie

Wat niemand weet Muziekvoorstelling door koperkwintet KWIVR

Wat niemand weet Muziekvoorstelling door koperkwintet KWIVR Wat niemand weet Muziekvoorstelling door koperkwintet KWIVR Kunstmenu 2015 2016 groep 3 / 4 / 5 Dit lesmateriaal werd ontwikkeld door Lotte van Dijck Inhoud lesbrief Inleiding... 3 Les 1... 4 Les 2...

Nadere informatie

Muziekschool De Muzen

Muziekschool De Muzen Uitgave 2016-2017 De lesstof uit dit project is niet verdeeld in een aantal lessen. De stof kan over een aantal lesmomenten worden verspreid en daardoor bijvoorbeeld steeds een onderdeel van de reguliere

Nadere informatie

b) Welk instrument uit de tekst vind jij het a) Vind jij het belangrijk dat er aandacht is mooist? Leg uit waarom.

b) Welk instrument uit de tekst vind jij het a) Vind jij het belangrijk dat er aandacht is mooist? Leg uit waarom. Muziek Lees Amelie speelt voor Maxima op Lees Amelie speelt voor Maxima op A B C Lees Amelie speelt voor maxima op a) Wie was de eregast in Carré? b) Wie speelde er dwarsfluit? c) Wanneer wordt het optreden

Nadere informatie

vastleggen: van grafisch naar traditioneel

vastleggen: van grafisch naar traditioneel 1 Hoe werk je met grafische notatie in de onderbouw en hoe kom je tot traditionele notatie? Een uitleg met praktijkvoorbeelden van eenvoudig naar complex. Vastleggen: van grafisch naar traditioneel Hans

Nadere informatie

OVERZICHT VAKKENPAKKET PER GROEP

OVERZICHT VAKKENPAKKET PER GROEP OVERZICHT VAKKENPAKKET PER GROEP In onderstaande pagina s vindt u een overzicht van de studieonderdelen / examenvakken die nodig zijn als u de studie volgt met als doel het behalen van het vakdiploma Docerend

Nadere informatie

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen:

Dieren deel 1 luisteren en noteren X Muziek noteren X Luisteren O Individueel X Duo 1. Inleiding: Oriëntatie: 3. Delen oefenen: Dieren deel 1 luisteren en noteren Groep 3-6 Eindproduct Kinderen maken grafische notaties van muziek die over dieren gaat. Onderdeel O Zingen O Muziek maken X Muziek noteren X Luisteren O Bewegen Leerdoelen

Nadere informatie

Jeugdbeleidsplan. Harmonie st Franciscus

Jeugdbeleidsplan. Harmonie st Franciscus Jeugdbeleidsplan Harmonie st Franciscus Jeugdbeleidsplan 2016-2021 harmonie st Franciscus Inleiding: Gezien de waarborging voor de toekomst van onze muziekvereniging, is het noodzakelijk om een jeugdbeleidsplan

Nadere informatie

Schilderijen van een tentoonstelling

Schilderijen van een tentoonstelling Schilderijen van een tentoonstelling lesmateriaal groep 5 lesmateriaal 2014-2015 educatie.concertgebouw.nl Schilderijen van een tentoonstelling Inhoud Voorwoord... 2 Inleiding... 3 Geluidsfragmenten en

Nadere informatie

Het Orkest. 2 e graad LAGER ONDERWIJS. Beste leerkracht,

Het Orkest. 2 e graad LAGER ONDERWIJS. Beste leerkracht, 2 e graad LAGER ONDERWIJS Beste leerkracht, Binnenkort woont u met uw klas een OORcollege van defilharmonie bij. Om goed voorbereid naar het concert te komen bieden wij graag deze lesmap aan. Voor de leerlingen

Nadere informatie

Digitaal DJ-en. Scratch and mix the beat!

Digitaal DJ-en. Scratch and mix the beat! Digitaal DJ-en Scratch and mix the beat! 1 Colofon Inhoud en samenstelling Patrick Couwenberg van 4XM www.workshopstartpagina.nl info@workshopstartpagina.nl 2 Digitaal DJ-en Inleiding Mixen is een DJ techniek

Nadere informatie

Reglement Open Nederlandse Harmonie Kampioenschappen. a. Organisatie De doelgroep Blaasmuziek van de landelijke muziekorganisatie KNMO.

Reglement Open Nederlandse Harmonie Kampioenschappen. a. Organisatie De doelgroep Blaasmuziek van de landelijke muziekorganisatie KNMO. Reglement Open Nederlandse Harmonie Kampioenschappen Begripsbepalingen In dit reglement wordt verstaan onder: a. Organisatie De doelgroep Blaasmuziek van de landelijke muziekorganisatie KNMO. b. ONHK De

Nadere informatie

Doelen: 1. Uitbreiding woordenschat 2. Ik herken de vraagstelling

Doelen: 1. Uitbreiding woordenschat 2. Ik herken de vraagstelling Begrijpend Lezen Doelen: 1. Uitbreiding woordenschat 2. Ik herken de vraagstelling Muzikale Oefen Citotoets Samenvatting Samengevat Ik vat het samen Wat zijn de verschillen? Wat hebben ze gemeen? Welke

Nadere informatie

Lesbrief Méér Muziek in de Klas

Lesbrief Méér Muziek in de Klas Lesbrief Méér Muziek in de Klas Doelen: De leerlingen: - Leren wat dancemuziek is - Leren wie de bekendste Nederlandse DJ s zijn - Leren een paar verschillende dancestijlen kennen - Leren hoe Dance wordt

Nadere informatie

les 18 Samba De leerlingen ervaren dat muziek iets kan vertellen over een land of cultuur. Ze kunnen ritmisch improviseren. doel

les 18 Samba De leerlingen ervaren dat muziek iets kan vertellen over een land of cultuur. Ze kunnen ritmisch improviseren. doel 107 les 18 zingen luisteren spelen vastleggen bewegen doel benodigd materiaal ruimte voorbereiding kunst en cultuur Samba In deze les staat de samba uit Brazilië centraal. De leerlingen leren het lied

Nadere informatie

Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8

Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8 Curriculum Leerorkest groep 5 t/m 8 Alle nieuwe doelen per leerjaar worden cursief- en dikgedrukt. Zingen Spelen Groep 5 Groep 6 Groep 7 Groep 8 20 liedjes correct zingen, klassikaal en in een groepje

Nadere informatie