De hergeboorte van een oud medium: het vinyl

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De hergeboorte van een oud medium: het vinyl"

Transcriptie

1 K A T H O L I E K E UNI V E RSI T E I T L E U V E N FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN OPLEIDING COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN De hergeboorte van een oud medium: het vinyl Kenmerken en consumententypologie van de tweede heropleving van de vinylplaat Promotor: Prof. Dr. G. DE MEYER Verslaggever: B. ZAMAN MASTERPROEF aangeboden tot het verkrijgen van de graad van Master in de Communicatiewetenschappen door M arijn B O TS academiejaar

2

3 K A T H O L I E K E UNI V E RSI T E I T L E U V E N FACULTEIT SOCIALE WETENSCHAPPEN OPLEIDING COMMUNICATIEWETENSCHAPPEN De hergeboorte van een oud medium: het vinyl Kenmerken en consumententypologie van de tweede heropleving van de vinylplaat Promotor: Prof. Dr. G. DE MEYER Verslaggever: B. ZAMAN MASTERPROEF aangeboden tot het verkrijgen van de graad van Master in de Communicatiewetenschappen door M arijn B O TS academiejaar

4 Abstract Dit kwalitatief proefwerk beslaat een verkennend onderzoek gericht op de tweede heropleving van de vinylplaat. De studie heeft als doel het consumentenlandschap te exploreren om zo de kenmerken van de tweede heropleving in de Vlaamse Gemeenschap te achterhalen. Tevens wordt er getracht het profiel van de hedendaagse vinylkoper te schematiseren in de vorm van een consumententypologie. Vooreerst wordt een extensief theoretisch kader aangeboden waarin het ontstaan en de evolutie van de grammofoonplaat wordt weergegeven. Daarbij worden zowel de eerste als tweede heropleving van het vinyl besproken aan de hand van cijfermateriaal. Het daaropvolgend kwalitatief onderzoek baseert zich op verschillende dataverzamelingen in de vorm van diepte-interviews met kopers, verkopers en een producent van vinylplaten met daarnaast een kwalitatieve web-survey voor kopers. In totaal beslaan de interviews vijfentwintig kopers, vijf verkopers en één producent. De survey omvat 48 respondenten. Het onderzoek naar de eigenschappen van de tweede heropleving vormt zich op basis van kenmerken gerelateerd aan de verkooppunten van vinyl, de populairste muziekgenres op vinyl, de soorten vinyl die aangekocht worden en de redenen tot aankoop van vinyl. Als belangrijkste resultaat komt voort dat de vinylwereld, in vergelijking met de eerste heropleving, zijn focus verplaatst heeft van de dansgenres naar de rockgenres. Uit het onderzoek naar het profiel van een vinylkoper blijkt dat deze mannelijk is en elke leeftijd kan hebben. De consumententypologie wordt gevormd door vijf niet-coherente gemeenschappelijke eigenschappen. Uit een vergelijking met de eerste heropleving blijkt dat het vinyllandschap niet statisch is in tijd maar belangrijker dat, dankzij het blijven bestaan van enkele fanatieke groepen, de vinylplaat niet snel zal uitsterven. Dit verkennend onderzoek biedt een sterke basis voor verdere marketinggerichte studies. I

5 Inhoud Lijst van tabellen 1 Lijst van grafieken 2 Lijst van afkortingen 3 Voorwoord 4 Inleiding 5 1. Theoretisch kader Het ontstaan van de grammofoonplaat Vroege ontwikkelingen Charles Cros en de paleofoon Thomas A. Edison en de fonograaf Alexander G. Bell, Chisester A. Bell, Charles S. Tainter en de grafofoon Emile Berliner en de grammofoon Innovaties en concurrentiestrijd Geluidsdragers als massamedium De geboorte van een nieuwe massamarkt Eerste marktdaling en crisis De hoogdagen Evolutie in afspeelsnelheid en format Het digitale tijdperk en de introductie van de compact disc De eerste heropleving van het vinyl De eerste heropleving op de internationale markt Kenmerken van de eerste heropleving Het consumentenprofiel in de eerste heropleving De tweede heropleving van het vinyl De tweede heropleving op de internationale markt De tweede heropleving op de Belgische markt Kenmerken van de tweede heropleving Onderzoek Onderzoeksopzet Probleemstelling Onderzoeksvragen Methodologie Respondenten 51 II

6 2.2. Resultaten Kenmerken van de tweede heropleving in de Vlaamse Gemeenschap Verkooppunten Muziekgenres Soorten vinyl Redenen tot aankoop van vinyl Conclusies Het consumentenprofiel van de Vlaamse Gemeenschap in de tweede heropleving Het profiel van de algemene vinylkoper Consumententypologie Conclusies 80 Algemeen besluit 84 Referenties 91 Bijlagen 95 Bijlage 1. Vragenlijst diepte-interviews en survey kopers 95 Bijlage 2a. Het productieproces van vinylplaten 97 Bijlage 2b. Een vinyldrukpers 99 Bijlage 2c. De aangeleverde vinylyte in korrelvorm 99 Bijlage 3. Tabel 6: Consumententypologie 100 Bijlage 4a. Diepte-interviews kopers 103 Bijlage 4b. Diepte-interviews verkopers 193 Bijlage 4c. Diepte-interview producent 231 III

7 Lijst van tabellen Tabel 1: De verkoop van langspeelplaten en de totale verkoop van albums in de Verenigde Staten ( ) 31 Tabel 2: Een typologie van de consument van tweedehandsvinyl in de eerste heropleving 34 Tabel 3: De verkoop van langspeelplaten en de totale verkoop van albums in de Verenigde Staten ( ) 38 Tabel 4: De verkoop van langspeelplaten en de totale verkoop van albums in België ( ) 41 Tabel 5: Kenmerken van de geïnterviewde platenhandelaars 53 Tabel 6: Consumententypologie 100 1

8 Lijst van grafieken Grafiek 1: De verkoop van langspeelplaten in de Verenigde Staten ( ) 30 Grafiek 2: De verkoop van langspeelplaten in de Verenigde Staten ( ) 37 Grafiek 3: De verkoop van langspeelplaten in België ( ) 40 2

9 Lijst van afkortingen BEA: CBS: EP: GfK: LP / elpee: RCA: RSD: tpm: Belgian Entertainment Association Columbia Broadcasting System extended play / langspeelsingle Gesellschaft für Konsumforschung (marktonderzoekbureau) long-player / langspeelplaat Radio Corporation of America Record Store Day toeren per minuut 3

10 Voorwoord Graag wil ik enkele mensen bedanken die de voltooiing van dit proefwerk mede mogelijk hebben gemaakt. Allereerst wil ik mijn promotor Prof. Dr. Gust De Meyer bedanken die mij de kans gaf dit onderwerp uit te werken. Dankzij hem heb ik een masterproef kunnen opstellen over een onderwerp waarvoor ik zelf gepassioneerd ben. Tevens stond hij altijd ter beschikking voor de nodige hulp en aanbevelingen. Eveneens wil ik ook een woord van dank richten tot Julie Diels voor de verbeteringen en suggesties in het verloop van de masterproef. Duizend maal dank aan mijn ouders die mij een tweede kans hebben gegeven om een diploma te behalen. In de totstandkoming van deze masterproef speelden ze eveneens een uiterst voorname rol. Het nalezen van teksten en rijden naar bepaalde afspraken was nooit een probleem. Zonder hun steun, begrip en verdraagzaamheid was het nooit gelukt. Ik ben enorm dankbaar voor alle hulp die ze mij al die jaren gegeven hebben! Daarnaast wil ik mijn vrienden bedanken, zowel in de thuisbasis als in Leuven. Ze boden enorm veel steun en de nodige ontspanning in stressvolle tijden. Daarbij toonden ze enorm veel interesse in mijn masterproef en boden ze veel hulp aan. Vaak rinkelde de telefoon om te melden dat ze iets gehoord of gevonden hadden over vinylplaten. Het rijden naar een platenbeurs of het treinstation werd altijd met plezier gedaan. Bovenal wil ik ze allemaal bedanken voor die onvergetelijke studentenjaren die ik met hen heb meegemaakt. Het waren geweldige tijden! Ten slotte wil ik alle respondenten bedanken. Zonder hen was er immers geen masterproef geweest. Ik was aangenaam verrast door hun enthousiasme en bereidwilligheid tot medewerking. Ik heb enorm genoten van hun verhalen die ze steeds zeer gepassioneerd vertelden. De werklast werd hierdoor een stuk aangenamer. Ik hoop hen dan ook, als wederdienst, enkele aangename uren leesplezier te schenken met dit proefwerk. 4

11 Inleiding De grammofoonplaat kent zijn ontstaan in de vroege evoluties in geluidsreproductie uit de 19 e eeuw. Decennia lang was de grammofoonplaat de geluidsdrager bij uitstek. Bij de opkomst van het di positie aan de compact disc. Een algemeen idee dat de plaat zal uitsterven heerst over het muzieklandschap. Een bevestiging van dit idee wordt echter nooit gevonden. Zo kwam er al een eerste lichte we de laatste jaren een tweede heropleving van het vinyl. Vinyl wordt terug, in beperkte mate, populair. Daarbij valt het op dat andere geluidsdragers vandaag de dag aan aantrekkingskracht verliezen. Het muzikale publiek heeft zich in de laatste jaren sterk gefocust op de digitale platforms waarbij men legaal of illegaal muziek kan downloaden. Het fenomeen waarbij een oud medium, het vinyl, terug aan populariteit wint, terwijl andere fysieke geluidsdragers sterk dalen in verkoop, biedt een interessant studieveld voor wetenschappelijk onderzoek. Merkwaardig genoeg zijn wetenschappelijke studies in dit domein zeer beperkt. Een verkennend onderzoek naar de consumentenbevolking van vinylplaten is dan ook nodig. De muziekmarkt wordt tegenwoordig gekenmerkt door sterke omzetdalingen. Het is daarom nuttig om elke positief beoordeelde geluidsdrager te bestuderen. Hierin schuilt wellicht een mogelijkheid om een industrie in crisis terug rendabel te maken. Dit proefwerk is opgebouwd aan de hand van twee onderdelen. Allereerst wordt er een grondige literatuurstudie aangeboden en vervolgens wordt een onderzoek op de vinylbevolking gepresenteerd. Het eerste deel, het theoretisch kader, bevat vijf hoofdstukken. Eerst wordt er aandacht besteed aan het ontstaan van de grammofoonplaat. Hierin worden belangrijke personen en hun uitvindingen besproken. Tevens wordt er aandacht besteed aan de vorming van het muziekreproductie-landschap dat gekenmerkt wordt door diverse patentenstrijden. Het tweede hoofdstuk bespreekt de evolutie van de geluidsreproductiemarkt tot een ware massa-industrie. Deze periode wordt gekenmerkt door zowel crisistijden als hoogdagen. Daarbij 5

12 wordt er aandacht besteed aan de technologische verbeteringen en evoluties in afspeelsnelheid en format. De opkomst van de CD en het digitale tijdperk en de invloed hiervan op de grammofoonmarkt vormt het einde van dit tweede hoofdstuk. Ten derde wordt de eerste heropleving van de vinylplaat uit de j een eerder opgestelde masterproef. Aan de hand van deze studie worden kenmerken van deze heropleving en zijn consumenten besproken. Het aangeboden cijfermateriaal biedt een duidelijk beeld op deze heropleving en een beknopte consumententypologie geeft een idee over de toenmalige consumentenbevolking. In hoofdstuk vier komt de huidige, tweede heropleving van het vinyl aan bod. Deze biedt een goede basis voor het onderzoek uit deze masterproef. Verkoopgegevens op de internationale markt en de Belgische markt bieden een sterke indicatie voor deze heropleving. Tevens worden enkele opvallende kenmerken van deze heropleving besproken. Op deze manier wordt er een duidelijke en volledige achtergrond aangeboden voor het onderzoek. Het tweede onderdeel uit deze verhandeling beslaat het onderzoek naar de vinylbevolking. Dit deel omvat twee hoofdstukken. Allereerst wordt het onderzoeksopzet beschreven. Hierin wordt de probleemstelling weergegeven en worden de hieruit voorkomende onderzoeksvragen voorgesteld. De methodologie van het onderzoek en de vergaring van de betrokken respondenten wordt hier uitvoerig besproken. In deze kwalitatieve studie wordt gebruik gemaakt van een grote hoeveelheid diepte-interviews, zowel van kopers, verkopers als een producent van vinylplaten. Daarboven werd een kwalitatieve survey online ter beschikking gesteld. In hoofdstuk twee worden de resultaten uit deze informatiegaring grondig geanalyseerd. Deze studie heeft aandacht voor twee aspecten: de kenmerken van de tweede heropleving en het huidig consumentenprofiel. Het gehele onderzoek heeft betrekking op de Vlaamse Gemeenschap. De algemene kenmerken uit de tweede heropleving worden gevormd door eigenschappen gerelateerd aan de verkooppunten van vinylplaten, de populairste muziekgenres op vinyl, de soorten vinyl die aangekocht worden en de redenen tot aankoop van vinyl. Hieruit worden de nodige conclusies getrokken. Bij het consumentenprofiel uit de tweede heropleving wordt er allereerst aandacht besteed aan 6

13 het algemene profiel van een vinylkoper. Vervolgens wordt een consumententypologie aangeboden van de huidige vinylbevolking gevolgd door de hieruit getrokken conclusies. Op deze manier geeft dit verkennend kwalitatief onderzoek een duidelijk beeld over de huidige vinylbevolking van de Vlaamse Gemeenschap. Hierdoor biedt het een sterke basis voor verder diepgaander onderzoek. 7

14 1. Theoretisch kader 1.1. Het ontstaan van de grammofoonplaat De grammofoonplaat wordt geboren uit de ontwikkelingen betreffende de fonografie die plaatsvonden in de late 19 e eeuw. Dit tekstdeel van het theoretisch kader beslaat de uitvindingen en evoluties van de eerste geluidsdragers die uit deze fonografische ontwikkelingen zijn voort gekomen. Allereerst worden de vroege ontwikkelingen op het vlak van geluidsreproductie besproken. Verder wordt er aandacht besteed aan belangrijke historische figuren die een sterke invloed kenden op dit proces. Charles Cros, Thomas Edison, Alexander Bell, Chisester Bell en Charles Tainter spelen, vanwege de creatie van hun toestellen, een zeer belangrijke rol in deze evolutie. Hun uitvindingen worden uitvoerig besproken waaruit duidelijk blijkt dat er een ideale maatschappelijke voedingsbodem heerste voor de ontwikkeling van de grammofoonplaat door Emile Berliner. Naast een beschrijving van Emile Berliner en zijn grammofoon wordt er tevens aandacht besteed aan de eigenschappen van deze beginfase. Dit beginstadium van de fonografie wordt immers gekenmerkt door een strijd naar meer innovatie en verscheidene patentenoorlogen tussen bovenvermelde personen V roege ontwikkelingen De geschiedenis van de grammofoonplaat vindt zijn oorsprong in de 18 e eeuw bij het maatschappelijk verlangen om de menselijke stem te bewaren en te reproduceren. Het reproduceren van geluid werd toen immers al gerealiseerd in vormen als de mechanische beiaard, het pijporgel en de muziekdoos (De Meyer, 2007, p. 14). Dit verlangen resulteerde in het ontstaan van verschillende legendes en ongeloofwaardige verhalen. Zo doen verhalen de ronde over een Chinezen zou uitgevonden zijn. Gelijkaardige legendes bestaan over de Egyptenaren en de Perzen. In het jaar 1590 beweerde Giovanni Batista della Porto, een Italiaan, dat stemgeluiden konden 8

15 opgevangen worden in een loden buis. Door het openen van de buis werd de stem bevrijd waardoor men deze terug kon horen (De Caluwé, De Caluwé, & Brys, 1979, p. 31). In 1600 zouden Zuid- Amerikanen er in geslaagd zijn een communicatienetwerk op te starten door in sponzen te spreken. De ontvanger van een bericht moest dan enkel zachtjes de spons induwen om de boodschap te kunnen horen (De Caluwé, e.a., 1979, p. 31). Een eerste stap naar het effectief reproduceren van de menselijke stem vindt plaats in 1807 wanneer de Engelsman Thomas Young er in slaagt geluidstrillingen te visualiseren op een rookzwarte cilinder. In 1830 ontwikkelt de Duitser Wilhelm Weber een machine, de vibrograaf, die deze techniek verbetert. Hij gebruikt een beroete papieren wals die beschreven wordt door een naald bevestigd op een stemvork (De Meyer, 2007, p. 13). De vibrograaf wordt in de daaropvolgende jaren meermaals verbeterd door onder meer de Fransman Jules Antione Lissajous die het voor mekaar krijgt om de trillingen van de stemvork elektrisch op te wekken (De Caluwé, e.a., 1979, p. 31). In 1857 slaagt de Fransman Léon Scott de Martinville er in om voor het eerst de trillingen van de menselijke stem weer te geven. Dit doet hij aan de hand van een naald bevestigd aan een membraan. Het membraan wordt door het geluid, dat via een megafoon opgevangen wordt, gestimuleerd. De naald graveert daardoor de geluidstrillingen op een beroete cilinder (De Meyer, 2007, p. 13). Hij doopt zijn toestel de fonautograaf. Toestellen als de fonautograaf en de vibrograaf zijn echter slechts in staat om geluidstrillingen vast te leggen. Het effectief reproduceren van de opgenomen geluidstrillingen is hier nog niet mogelijk Charles C ros en de paleofoon Op 30 april 1877 deponeert de Franse dichter en wetenschapper Parijs. Deze verhandeling betreft een beschrijving voor de aanmaak van een fonautograaf die in staat zou zijn om zowel geluiden op te nemen als terug weer te geven (De Caluwé, e.a., 1979, p. 31). Cros 9

16 lp van een naald bevestigd op een membraan zou de paleofoon geluidstrillingen graveren op een beroete vlakke plaat. Dit is hetzelfde principe dat bij de fonautograaf gehanteerd wordt. De cilinder van de fonautograaf wordt hier enkel vervangen door de vlakke plaat. De paleofoon bevat echter een extra naald, eveneens bevestigd aan een membraan, die het opgenomen geluid reproduceert door over de gravures van de plaat te glijden (Rombouts, 2009, p. 17). Cros heeft echter niet de financiële mogelijkheden om zijn paleofoon effectief te creëren. Tevens verneemt hij dat Thomas Edison aan een toestel, met een gelijkaardige functie als zijn paleofoon, aan het werken is. beschrijving van de paleofoon openbaar maakt. Dit gebeurt dan ook op 3 december 1877 (De Meyer, 2007, p. 17) Thomas A. Edison en de fonograaf In 1877 experimenteerde de Amerikaan Thomas Alva Edison met methoden om ontvangen morseseinen vast te leggen en automatisch terug uit te zenden. Als resultaat vond hij de telegraaf-recorder-enrepeater uit. Deze kon tot 200 woorden per minuut vastleggen en vervolgens automatisch terug uitzenden. Oorspronkelijk bevatte deze telegraaf een kartonnen schijf, die op een ronddraaiend plateau door een naald bedrukt werd met de inkomende morsesignalen. Deze kartonnen schijf werd vervolgens op een tweede ronddraaiend plateau gelegd. Zo kon een andere naald over de bedrukte markeringen glijden. Via het putjes- en streepjesreliëf, bedrukt in de kartonnen schijf, werd de stroom langs deze tweede naald verbroken of hervat wat tot een kopie van de ontvangen morseseinen leidde (De Vries, 1977, p. 28). Dit is een soort pre-digitale code. Een digitale code wordt immers opgebouwd uit 0 en 1 signalen of met andere woorden uit ja en nee beslissingen. Een gaatje of streepje in het kartonnen vlak kan dan gezien worden als een ja of nee beslissing. Dergelijke pre-digitale code werd eerder al gebruikt bij verschillende reproductiemiddelen van geluid, bijvoorbeeld in het vouwboek van een pijporgel (De Meyer, 2007, p. 15). Bij een latere 10

17 uitvoering van de telegraaf-recorder-en-repeater werd deze kartonnen schijf echter vervangen door een papieren lint waarin de seinen bedrukt werden. Toen hij dit soort van mechanische taperecorder met een zeer hoge snelheid liet afspelen merkte Edison dat de naald een geluid veroorzaakte dat gelijkaardig is aan de menselijke stem (De Vries, 1977, p. 28). Aangezien Edison op dat moment gefascineerd was door de telefoon van Graham Bell en het weergeven van de menselijke stem, kwam hij op het idee om een membraan vast te hechten aan de opnamenaald van zijn telegraaf-recorder-en-repeater. Op 18 juli 1877 de telegraaf tegen hoge snelheid opnam. Het resultaat waren enkele fijne putjes op het papieren lint. Vervolgens liet hij zijn taperecorder afspelen en tot zijn grote verbazing kon hij een geluid waarnemen Zo werd door Edison, op deze fameuze 18 e juli, het allereerste woord opgenomen en gereproduceerd (De Vries, 1977, p. 29). Op 27 december 1877 patenteert Edison zijn nieuwste uitvinding, toestel bestaat uit een koperen cilinder met spiraalgroeven waarover bladtinfolie geplaatst wordt. Via het ronddraaien van de cilinder wordt de bladtinfolie gegraveerd door een vaststaande naald. Een tweede naald glijdt over de gegraveerde bladtinfolie om zo, via een hoorn, de opgenomen geluiden terug af te spelen (De Meyer, 2007, p. 17- gebeurde volgens Edison op 12 augustus 1877 waardoor deze dag als officiële datum van de uitvinding van de fonografie wordt gezien (De Meyer, 2007, p. 17). Over de officiële datum van de uitvinding van de fonograaf bestaat echter enige onzekerheid. Zo doken bepaalde documenten op die twijfel zaaien over deze datum. Allereerst werd een ruwe ontwerpschets van de eerste fonograaf gevonden, uitgetekend door Edison en gedateerd op 29 november Eveneens schreef Charles Batchelor, een vriend en assistent van Edison die tevens aanwezig was op 18 juli, bezwarende feiten in zijn dagboek. Batchelor schreef dat John Kreusi, een Zwitsers klokkenmaker en de 11

18 constructeur van de eerste fonograaf, op 6 december 1877 de fonograaf voltooide (De Vries, 1977, p ). Er is dus een grote kans dat Edison gelogen heeft over de datum dat hij de fonograaf voor het eerst testte. Naar de reden hiervoor kan echter enkel gegist worden. Misschien had hij het artikel over het idee van Charles Cros gelezen, dat op 29 oktober in een Frans weekblad verscheen (De Vries, 1977, p. 33). Door het vervroegen van de datum zou er immers geen discussie mogelijk zijn over wie de werkelijke uitvinder was van de fonografie, wat tegenwoordig overigens wel het geval is Alexander G. Bell, Chisester A. Bell, Charles S. Tainter en de grafofoon De fonograaf van Edison kende verschillende nadelen. De bladtinfolie kon slechts eenmalig gebruikt worden voor opname en was bovendien zeer moeilijk te verwijderen zonder te beschadigen (De Caluwé, e.a., 1979, p. 34). Tevens waren de graveringen op de tinfolie al gewist na een zestal beluisteringen. De geluidskwaliteit was zeer beperkt en sisklanken waren niet waarneembaar. Bovendien moest de fonograaf manueel bediend worden wat geen garantie gaf voor een gelijke snelheid bij opname en afspelen (De Meyer, 2007, p ). Ondanks verbeteringen van Edison om de snelheid meer constant te maken had de fonograaf in zijn beginjaren niet verspreiding van de fonograaf, moest immers al snel zijn deuren sluiten waardoor Edison minder aandacht aan de fonograaf begon te geven (De Caluwé, e.a., 1979, p. 34). Edison zag immers het belang van zijn uitvinding niet in. Zo beschreef hij tien toepassingsmogelijkheden van de fonograaf in een artikel in de dicteerapparaat. De reproductie van muziek stond bijvoorbeeld pas op de vierde plaats. Uiteindelijk rapporteerde hij zelfs dat de fonograaf geen commerciële waarde had maar meer gezien moet worden als een soort speelgoed. Zo construeerde hij zelfs sprekende poppen met ingebouwde fonografen (De Meyer, 2007, p. 18). 12

19 In tegenstelling tot Edison zoeken drie andere uitvinders wel naar manieren om de fonograaf te verbeteren. Alexander Graham Bell, welbekend als de uitvinder van de telefoon, runde in die tijd een neef Chisester Alexander Bell en Charles Summer Tainter. In dit onderzoekscentrum werden verschillende experimenten verricht wat in 1881 leidde tot een verbeterde fonograaf (De Meyer, 2007, p. 20). Bij deze fonograaf werden de groeven van de cilinder opgevuld met was. Bladtinfolie werd nu overbodig aangezien de opnamenaald insnijdingen maakt in de was, met een verbeterde klankweergave als gevolg. Zo konden vanaf nu de sisklanken wel waargenomen worden. Bovendien zorgden Bell, Bell en Tainter er voor dat de cilinders makkelijk afneembaar waren en dat de opname- en weergavesnelheid meer constant verliep. In 1885 verkrijgen de drie onderzoekers een patent op deze verbeterde fonograaf en dopen ze hem de grafofoon. Edison hecht echter zeer weinig belang aan hun verbeteringen waardoor Bell, Bell en Tainter hun rechten verkopen oprichten om de grafofoon in distributie te brengen (De Meyer, 2007, p ). De markt van de fonografie werd vanaf nu verdeeld tussen Emile Berliner en de grammofoon Emile Berliner was een Duitse jood die naar de Verenigde Staten emigreerde om daar uiteindelijk een werknemer te worden van de experimenteerde hij met fonografische technieken door bijvoorbeeld metaalfolie over cilinders te plaatsen. Deze experimenten behaalden echter geen resultaat waardoor hij vanaf 1887 besliste om te exploreren naar andere technieken voor geluidsreproductie (De Meyer, 2007, p. 22). Zo besloot Berliner om zich te concentreren op geluidsopnames op een vlakke plaat. Dit was niet zo revolutionair aangezien zowel Edison als Bell, Bell en Tainter hier al testen op hadden verricht. Zij 13

20 legden deze proeven echter snel naast zich neer en opteerden voor de cilinders (De Caluwé, e.a., 1979, p. 41). Berliner begon zijn testen op een glasschijf die hij met lijnolie en roet bedekte. Een naald, die vastgehecht was op een zijwaarts bewegende arm, graveerde de geluidssignalen in het roet. Om het roet te verharden, en de groeven duurzaam te maken, werd vernis gebruikt. Zo bekwam Berliner op 8 november 1887 het patent op de grammofoon en de grammofoonplaat. In 1888 verbetert Berliner zijn grammofoonplaat al door de beroete glasschijf te vervangen door een zinkplaat bedekt met bijenwas. Wanneer de naald insnijdingen maakt komt het zink onder de bijenwas vrij en via toevoeging van een zuur worden de groeven in het zink permanent. In daaropvolgende experimenten lukt het Berliner om van een bepaalde opname een metalen matrijs te maken. Deze matrijs is een gespiegelde versie van de originele plaat en kan gebruikt worden om diezelfde plaat in grote hoeveelheden te kopiëren. Dit was bij de cilinders nog niet mogelijk (De Meyer, 2007, p ). De innovatie die Berliner aanbrengt slaat echter niet op het gebruik van platen. Zoals eerder vermeld werd hier in het verleden al mee geëxperimenteerd. Berliners belangrijke inbreng voor geluidsreproductie slaat daarentegen op zijn techniek van graveren. Edison en Bell, Bell en Tainter maakten bij hun toestellen immers gebruik van verticaal graveren wat als een heuvel- en dal-systeem kan omschreven worden (De Meyer, 2007, p. 21). Berliner daarentegen graveerde zijn platen lateraal. Dit betekent dat de naald niet meer in de diepte graveerde maar zigzaggend, van links naar rechts, groeven aanmaakte. Het grote voordeel hiervan was dat alle frequenties makkelijker bereikbaar waren voor de naald. Bij de horizontale gravure kon de naald immers de diepste markeringen moeilijk bereiken. Bij de laterale gravering moest de naald echter niet meer in diepte bewegen maar enkel van links naar rechts glijden in de groef. Op deze manier konden alle geluidstrillingen makkelijker bereikt worden. In een latere fase van de grammofoonplaat resulteerde dit in een sterk verbeterde geluidsweergave (De Caluwé, e.a., 1979, p.41). De grammofoonplaat kent echter verschillende nadelen. In zijn beginjaren lijdt het aan een inferieure geluidskwaliteit vergeleken 14

21 met de cilinders. Zo hoorde men bij de grammofoonplaat een soort continue hoest, veroorzaakt door de naald die over de zinken plaat beweegt. Een bijkomend nadeel was dat de grammofoonplaat enkel geschikt was voor de weergave van geluid en niet voor de opname ervan. Daarboven kreeg Berliner weinig steun van de buitenwereld waardoor hij niet de mogelijkheid had om kwalitatieve geluidsopnames te verwezenlijken. Bijgevolg moest Berliner zich vanaf 1889 enkele jaren tevreden stellen met de grammofoon te verkopen als speelgoed (De Caluwé, e.a., 1979, p. 41) Innovaties en concurrentiestrijd Als reactie op de stijgende populariteit van de grafofoon van Bell- Tainter ontwikkelde Edison in 1888 een verbeterde versie van zijn fonograaf. Een cilinder bestaande uit was vervangt de oudere met bladtinfolie bedekte koperen cilinder. Het voordeel aan de wassen cilinder was dat deze met behulp van een schaaftoestel wisbaar was waardoor men ze meermaals kon gebruiken. Tevens werd het verwijderen en plaatsen van de cilinders vergemakkelijkt en werd deze geroteerd met behulp van een elektrische motor aangedreven door een batterij. Hierdoor werd de verhouding tussen opname- en afspeelsnelheid constanter (De Meyer, 2007, p. 23). De daaropvolgende jaren worden gekenmerkt door een toenemende concurrentiestrijd op de fonografiemarkt. Zo worden verschillende vernieuwingen aangebracht met als hoofddoel de toestellen meer toegankelijk te maken voor de thuismarkt. Dit beginstadium wordt vooral gekenmerkt door een strijd tussen Edison en Bell, Bell en Tainter aangezien hun cilinders een superieure geluidskwaliteit hebben ten opzichte van de grammofoonplaat van Berliner. Deze concurrentie leidt tot een eerste golf van patentenstrijd in de fonografie-industrie. Zakenman Jesse H. Lippincott zorgt voor een oplossing wanneer hij zowel de echter de verkooprechten van de fonograaf en de grafofoon voor de staten Columbia, Delaware en Virginia die verkocht worden aan 15

22 bedrijven op ter distributie van de fonograaf en de grafofoon. op en geeft licenties aan lokale maatschappijen. Deze beginjaren kennen echter geen commercieel succes. De voornaamste functie van de fonograaf en de grafofoon was immers nog steeds een dicteerapparaat en deze toestellen sloegen niet aan bij de stenotypisten. Bijgevolg waren verscheidene lokale maatschappijen verplicht hun deuren te sluiten tegen 1891 (De Meyer, 2007, p ). aston overleeft de crisis wel en besluit een nieuwe functie te promoten voor zijn toestellen. Vanaf ballades en marsen. Met behulp van de geldinworpmachines, de apparaten niet meer als een kantoorinstrument worden gezien maar als een ontspanningsproduct. Berliner krijgt snel gehoor van deze omkeer en begint zich vanaf dan te concentreren op de opname van serieuze muziek. Software, de muziek, wordt dus als promotiemateriaal gebruikt om de verkoop van de hardware, de toestellen, te stimuleren (De Meyer, 2007, p ). Berliner heeft echter het voordeel dat hij, met behulp van zijn matrijzen, platen op grote hoeveelheid kan produceren terwijl nog apart door een zanger moet ingezongen worden (De Meyer, 2007, p. 27). De dood van Lippincott in 1894 zorgt voor een tweede golf van ervan beschuldigd de Bell-Tainter patenten, die ondertussen in het bezit rechtszaak, die overigens twee jaar in beslag neemt, wordt Edison verboden fonografen en cilinders te produceren. Hierdoor heeft hij de tijd om zijn fonograaf te verbeteren met een veermotor en zich voor te bereiden op de oprichting van zijn nieuwe fonograafmaatschappij had eveneens een goedkope fonograaf met veermotor ontwikkeld in 16

Korte geschiedenis van de weergave van geluid

Korte geschiedenis van de weergave van geluid Korte geschiedenis van de weergave van geluid Rond het jaar 1860 wordt geluid voor het eerst met succes opgeslagen. De Fransman Léon Scott slaagt erin, geluidstrillingen met een naald in een laag roet

Nadere informatie

PLAN VAN AANPAK LP (HOES) ONTWERPEN DATUM: MEI 2015 CHEF`SPECIALS EERSTE VINYL PLAAT

PLAN VAN AANPAK LP (HOES) ONTWERPEN DATUM: MEI 2015 CHEF`SPECIALS EERSTE VINYL PLAAT PLAN VAN AANPAK LP (HOES) ONTWERPEN OPDRACHTGEVER: MEDIA COLLEGE DATUM: MEI 2015 CHEF`SPECIALS EERSTE VINYL PLAAT INHOUDSOPGAVE Achtergronden Pagina 3 Projectopdracht Pagina 4 Projectactiviteit Pagina

Nadere informatie

!"#$%&'()*+,"#"-. 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +"7"#""- 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$<#),"$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)"/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$?

!#$%&'()*+,#-. 70-&6+*%#-!#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 +7#- 9#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)$<#),$:',:#$=) %'-#$;#/87$()#$)/('$7%':7#%)>#/'$&#/#$? 23'4)567/84 9"#)&7(7:'3#)$#:;#/8#$)"$#/'$&#/#$? /01"-20%%+-3&45567$%(8&9!"#$%&'()*+,"#"-. +"7"#""- 70-&6+*%"#"-!"#$%&'()*+)&#,#-.#/)01*1 D)E#'-)F!"#$$%&'($&!")*

Nadere informatie

ONMEDIA. E-newsletter 13 maart 2013

ONMEDIA. E-newsletter 13 maart 2013 Adrem Flash ONMEDIA Op 14 februari 2013 is golf 2012-3 van de CIM Radiostudie verschenen. De studie dekt het radio luisteren van het tweede semester van 2012. Met uitzondering van de introductie van de

Nadere informatie

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid De Nieuwe Buren Zoals al eerder gezegd, wij zijn De Nieuwe Buren B.V. Wij doen het graag een beetje anders. Iedereen die bij ons werkt zit nog op school. In 2007 zijn wij opgericht door het Mediacollege

Nadere informatie

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen.

Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Fysiek goud is de ultieme veilige haven en zou de basis moeten vormen van ieder vermogen. Goud is al duizenden jaren simpelweg een betaalmiddel: geld. U hoort de term steeds vaker opduiken in de media.

Nadere informatie

Nadat we het Made in Italy Viro Morso kettingslot hebben vergeleken met een geimporteerde copie is nu haar grote broer aan de beurt.

Nadat we het Made in Italy Viro Morso kettingslot hebben vergeleken met een geimporteerde copie is nu haar grote broer aan de beurt. Imitaties...Wees voorzichtig Deel III Supermorso originale Viro vs imitatie Nadat we het Made in Italy Viro Morso kettingslot hebben vergeleken met een geimporteerde copie is nu haar grote broer aan de

Nadere informatie

De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte

De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte Gilbert Declerck, CEO IMEC Imke Debecker, Outreach Communications Katrien Marent, Corporate Communications Director Zonder de uitvinding

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Thema: kom er maar eens achter. Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne. Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie

Thema: kom er maar eens achter. Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne. Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie Thema: kom er maar eens achter Natuurkunde en techniek Licht en geluid Geluid&communicatie Moeilijkheid : **** Tijdsduur : *** Juf Yvonne Doel: Na deze opdracht weet je hoe de ontwikkeling van tele-communicatie

Nadere informatie

De rollende donut. Achtergrond. Bio Inspired Technology 3/15/2006

De rollende donut. Achtergrond. Bio Inspired Technology 3/15/2006 De rollende donut Dit artikel beschrijft de ontwikkeling van gewone colonoscoop tot een autonome darminspectierobot. De darminspectierobot is uitgerust met een tweetal donuts die voor de voortbeweging

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.1 De Industriële Revolutie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.1 De Industriële Revolutie Onderzoeksvraag: Hoe droegen veranderingen in de productiemethoden bij aan het ontstaan van een industriële en verstedelijkte samenleving? Kenmerkend aspect: De Industriële Revolutie die in de westerse

Nadere informatie

Het rooster is het eigenlijke spelbord. Bij elk vak hoort juist 1 kaart.

Het rooster is het eigenlijke spelbord. Bij elk vak hoort juist 1 kaart. Acquire Doel Als aandeelhouder van een internationale hotelketen, probeer je het imperium van die keten, waar je het meest hebt geïnvesteerd, te vergroten. Als het even kan, probeer je je keten te fusioneren

Nadere informatie

PERSBERICHT CIM 22/04/2015

PERSBERICHT CIM 22/04/2015 PERSBERICHT CIM 22/04/2015 Nieuwe CIM studie over kijkgedrag op nieuwe schermen Belgen keken nooit eerder zoveel naar TV-content Het CIM, verantwoordelijk voor kijkcijferstudies in België, volgt sinds

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Experiment NPO Soul & Jazz via analoge kabel

Experiment NPO Soul & Jazz via analoge kabel Experiment NPO Soul & Jazz via analoge kabel Korte omschrijving experiment De NPO start op 1 januari 2016 een experiment op het gebied van distributie van een van zijn subkanalen, te weten NPO Soul & Jazz.

Nadere informatie

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen

Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Kredietverlening aan Vlaamse ondernemingen Monitoring Rapport: Januari 2012 Jan van Nispen Inleiding Sinds 2008 zijn woorden zoals crisis, financieringsproblemen, waarborgen en bailouts niet meer uit de

Nadere informatie

CHEF` SPECIALS EERSTE VINYL PLAAT

CHEF` SPECIALS EERSTE VINYL PLAAT CHEF` SPECIALS EERSTE VINYL PLAAT Judy Westenberg MM1B Media college Amsterdam INHOUDSOPGAVE De opdracht 3 De kick-off vergadering & afspraken. 4 De controle brief. 5 De planning/het draaiboek. 6 Productie

Nadere informatie

Het POP C gamma van ALCATEL ONETOUCH : Hippe en kleurrijke en smartphones

Het POP C gamma van ALCATEL ONETOUCH : Hippe en kleurrijke en smartphones Persbericht Het POP C gamma van ALCATEL ONETOUCH : Hippe en kleurrijke en smartphones Brussel, 16 juni 2014 ALCATEL ONETOUCH stelt haar nieuwe gamma betaalbare, makkelijk te kiezen en erg gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Bijlage 1. Specificaties Leesvormen I. Gesproken Documenten I.1 Productbeschrijving Gesproken documenten Gesproken Documenten zijn documenten die zijn omgewerkt naar een gesproken vorm door voorlezing

Nadere informatie

Folkert Buiter 2 oktober 2015

Folkert Buiter 2 oktober 2015 1 Nuchter kijken naar feiten en trends van aardbevingen in Groningen. Een versneld stijgende lijn van het aantal en de kracht van aardbevingen in Groningen. Hoe je ook naar de feitelijke metingen van de

Nadere informatie

Boeken goedkoper dan 12 jaar geleden.

Boeken goedkoper dan 12 jaar geleden. Persbericht 3/12/2014 Boeken goedkoper dan 12 jaar geleden. Boek.be en de Universiteit Antwerpen lieten een onderzoek uitvoeren naar de prijsevolutie van boeken. Onderzoekster Julie Verdickt kwam tot de

Nadere informatie

LOLA REPORTER BOEK. Een didactisch proces waarbij we zoeken naar duurzame alternatieven voor alledaagse bezigheden.

LOLA REPORTER BOEK. Een didactisch proces waarbij we zoeken naar duurzame alternatieven voor alledaagse bezigheden. LOLA Looking for Likely Alternatives REPORTER BOEK Naam: Klas: Jaar: Een didactisch proces waarbij we zoeken naar duurzame alternatieven voor alledaagse bezigheden. Doelen: Veronderstel dat je een journalist

Nadere informatie

Handleiding. Sinner bluetooth scooterhelm

Handleiding. Sinner bluetooth scooterhelm Handleiding Sinner bluetooth helm Sinner bluetooth skihelm Sinner bluetooth scooterhelm Inhoudsopgave 1 Introductie bluetooth 1.1 Bluetooth helm controle knop 1.2 Ondersteunende profielen en functies 1.3

Nadere informatie

Evolutie statinegebruik in België 2003-2013

Evolutie statinegebruik in België 2003-2013 Evolutie statinegebruik in België 23-213 Koen Cornelis, stafmedewerker, R&D Met dank aan de medische directie en de cel geneesmiddelen, LCM Samenvatting Statines zijn cholesterolverlagende geneesmiddelen

Nadere informatie

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Evaluatie van de spelonderdelen AUTEUR(S) VANMEDEGAEL STEVEN,

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2000-I

Eindexamen economie 1 havo 2000-I Opgave 1 Meer mensen aan de slag Het terugdringen van de werkloosheid is in veel landen een belangrijke doelstelling van de overheid. Om dat doel te bereiken, streeft de overheid meestal naar groei van

Nadere informatie

Bijlage 7 Consumentenonderzoek

Bijlage 7 Consumentenonderzoek Bijlage 7 Consumentenonderzoek Inhoudsopgave Inleiding 50 Methode 50 Resultaten 50 Conclusie 52 Discussie 52 Bijlagen 53 Enquêtevragen 53 Uitkomsten van de enquête 55 10 Inleiding B- yo 2 go! is een nieuw,

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem

Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Ons nieuwe laboratoriuminrichtingssysteem Als een ideale werking en een goed design elkaar innovatief aanvullen, hebben wij alles goed gedaan. Esthetische eisen vertalen in een goed design is één ding

Nadere informatie

HiFi over 8,33 khz channel spacing? Ik dacht het niet.

HiFi over 8,33 khz channel spacing? Ik dacht het niet. HiFi over 8,33 khz channel spacing? Ik dacht het niet. Op veler verzoek heb ik me verdiept in het fenomeen 8,33 khz. Waarom komt dit op ons af, en wat betekent dit voor de techniek van zenders en ontvangers.

Nadere informatie

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten gezocht open klanten gezocht KLANTEN ZOEKEN VIA INTERNET Wist u dat 8 op 10 Belgen dagelijks het internet gebruikt? En dat de helft daarvan het medium

Nadere informatie

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING

NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING. CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING NATIONALE COALITIE DIGITALE DUURZAAMHEID BEGINSELVERKLARING CONCEPT 4 juni 2007 DE UITDAGING Versterking van de wetenschap en een betere benutting van de resultaten zijn een onmisbare basis, als Nederland

Nadere informatie

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk.

De horizontale lijnen geven de normale luchtdruk weer. Boven de horizontale lijn verhoogt de luchtdruk, onder de lijn vermindert de luchtdruk. Audio Introductie Geluid is een trilling van deeltjes, die zich voortplant in lucht of in een ander medium, zoals water. Een andere definitie: geluid is een voortschrijdende verandering van luchtdruk.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions

Inhoudsopgave. 2 Danique Beeks Student Advanced Business Creation Stage JH Business Promotions Onderzoeksopzet Danique Beeks Studentnummer: 2054232 Advanced Business Creation Stagebedrijf: JH Busines Promotions Bedrijfsbegeleider: John van den Heuvel Datum: 12 September 2013 Inhoudsopgave Inleiding

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013

PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 PERSBERICHT Brussel, 20 december 2013 Werkgelegenheid stabiel, werkloosheid opnieuw in stijgende lijn Arbeidsmarktcijfers derde kwartaal 2013 Na het licht herstel van de arbeidsmarkt in het tweede kwartaal

Nadere informatie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie

THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE. Masterproef Propositie THE WEB 3.0 CLOTHING BUYING EXPERIENCE Masterproef Propositie Tom Knevels Communicatie & MultimediaDesign 2011-2012 KERNWOORDEN Online in combinatie met offline kopen, beleving/ervaring, vertrouwen, kledij

Nadere informatie

Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6)

Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6) Naam Klas: Repetitie trillingen en geluid HAVO ( 1 t/m 6) Vraag 1 Een luidspreker en een microfoon zijn in principe op dezelfde manier opgebouwd. Alleen werken ze in omgekeerde richting. Wat bij een luidspreker

Nadere informatie

E-mail database 10. Thuis of op kantoor? 11. Internationale activiteiten 12. Inkomsten 13. Inkomsten per branche 14. Inkomsten 2013 vs.

E-mail database 10. Thuis of op kantoor? 11. Internationale activiteiten 12. Inkomsten 13. Inkomsten per branche 14. Inkomsten 2013 vs. 2 Inhoud Inleiding 3 Samenvatting 4 Algemeen profiel 6 Actief sinds 7 Tijdsbesteding per week 8 Aantal websites 9 E-mail database 10 Thuis of op kantoor? 11 Internationale activiteiten 12 Inkomsten 13

Nadere informatie

De CBC, Canadian Broadcasting Corporation

De CBC, Canadian Broadcasting Corporation De CBC, Canadian Broadcasting Corporation In praktisch elk land ter wereld is er één of zijn er meerdere organisaties die zich verantwoordelijk stellen voor de organisatie van de publieke radio en televisie.

Nadere informatie

Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent

Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent Nadat uit onderzoek bleek dat minder dan een kwart van de 50-plussers voldoende beweegt of

Nadere informatie

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën

Euronext.liffe. Inleiding Optiestrategieën Euronext.liffe Inleiding Optiestrategieën Vooraf De inhoud van dit document is uitsluitend educatief van karakter. Voor advies dient u contact op te nemen met uw bank of broker. Het is verstandig alvorens

Nadere informatie

Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect.

Onderzoeken die ook laten zien dat het substituut-effect van illegaal aanbod vele malen groter is dan het promotioneel effect. Onderzoek: waarom file-sharing leidt tot minder verkopen Verschillende onafhankelijke onderzoeken tonen aan dat file-sharing een hoofdrol speelt in de wereldwijde daling van muziekverkopen. Vooral de verkoop

Nadere informatie

Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe?

Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe? Youth Today: hoe communiceer je best naar jongeren toe? Wat betekent het om jong te zijn in 2015? Waarin verschillen de jongeren van vandaag met die van het vorige decennium? Één constante: jongeren leven

Nadere informatie

In dit hoofdstuk krijgt u tips over de volgende onderwerpen:

In dit hoofdstuk krijgt u tips over de volgende onderwerpen: 203 6. Entertainment Voor het afspelen van muziek kunt u een aantal instellingen opgeven. Zo geeft u met de instelling volumebegrenzing aan dat geluid niet harder dan een bepaald niveau mag worden afgespeeld.

Nadere informatie

1 Een kind was niet altijd een kind

1 Een kind was niet altijd een kind 1 Een kind was niet altijd een kind Kind zijn? Levensgevaarlijk! Er is nog nooit zo veel aandacht voor kinderen geweest als in de afgelopen vijftig jaar. Al die aandacht is nieuw, want vroeger deden kinderen

Nadere informatie

impact in Antwerpen Meer dan 550 jaar aan diamantgeschiedenis zit vervat in de slogan Cut in Antwerp, tot op vandaag nog

impact in Antwerpen Meer dan 550 jaar aan diamantgeschiedenis zit vervat in de slogan Cut in Antwerp, tot op vandaag nog Hoofdstuk 6 Indirecte economische impact in Antwerpen De Antwerpse diamantsector is ontzettend belangrijk voor de Vlaamse en Belgische economie. Niet alleen door de toegevoegde waarde en inkomsten die

Nadere informatie

NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP

NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP NALE VINGS LEEFTIJDSCONTROLE BIJ ALCOHOLVERKOOP FACTSHEET GGD & Iriszorg regio Nijmegen 0 ONDER ZOEK Nuchter kenniscentrum leeftijdsgrenzen Inleiding In opdracht van het regionaal alcoholmatigingsproject

Nadere informatie

Hi-Fi Muzieksysteem. Gebruikershandleiding

Hi-Fi Muzieksysteem. Gebruikershandleiding Hi-Fi Muzieksysteem Gebruikershandleiding Lees deze handleiding aandachtig alvorens het apparaat te gebruiken en bewaar hem voor toekomstig gebruik. op met Teknihall support: 0900 400 2001 2 Inhoudsopgave

Nadere informatie

meer muziek musical fidelity Merlin & Round Table

meer muziek musical fidelity Merlin & Round Table musical fidelity Merlin & Round Table musical fidelity Merlin Merlin multi-format geïntegreerde versterker met luidsprekers Om aan te tonen dat de betere audio niet alleen is weggelegd voor alleenstaanden

Nadere informatie

Matthias Van Wonterghem, Pieter Vanhulsel Aluminium en hoge snelheid, een mooie toekomst?

Matthias Van Wonterghem, Pieter Vanhulsel Aluminium en hoge snelheid, een mooie toekomst? Matthias Van Wonterghem, Pieter Vanhulsel Aluminium en hoge snelheid, een mooie toekomst? Milieu is een hot topic. En terecht. Het is nu dat er moet gediscussieerd worden om onze huidige levenskwaliteit

Nadere informatie

Algemene inleiding Reclame is vandaag de dag niet meer weg te denken uit onze maatschappij. Bekende producenten brengen hun producten en diensten onder de aandacht van het grote publiek via verschillende

Nadere informatie

HÄHNEL MK200 VS. MYMYK SMARTMYK MICROFOONTEST

HÄHNEL MK200 VS. MYMYK SMARTMYK MICROFOONTEST HÄHNEL MK200 VS. MYMYK SMARTMYK MICROFOONTEST Filmen doen we tegenwoordig steeds minder met een videocamera. Met de ontwikkeling van de filmmogelijkheden van DSLR s en mirrorless camera s hebben zij in

Nadere informatie

Nanovezelfiltertechnologie

Nanovezelfiltertechnologie Nanovezelfiltertechnologie 1 Nanovezelfiltertechnologie heeft overduidelijke voordelen Gezien haar superieure prestaties in diverse industrieën en onder de meest veeleisende omstandigheden, is het nanovezelmedium

Nadere informatie

Saxionstudent.nl Blok1

Saxionstudent.nl Blok1 Samenvatting eindopdracht Trends en ontwikkelingen op consumentenniveau Macro In dit eind rapport hebben we de navigatiesystemen markt in kaart gebracht. In de macro, meso en micro omgevingen hebben we

Nadere informatie

Digitale opslag. Wat als er geen tape meer bestaat? 20 maart 2013

Digitale opslag. Wat als er geen tape meer bestaat? 20 maart 2013 Digitale opslag Wat als er geen tape meer bestaat? 20 maart 2013 Digitale opslag Het einde van de tape Kostprijs Betrouwbaarheid Compressie De ideale oplossing Gratis kan ook Het einde van de tape Sinds

Nadere informatie

Verslag 10 december 2014

Verslag 10 december 2014 Verslag 10 december 2014 Op 10 december vond, in Het Communicatiehuis te Gent, de eerste vergadering van de gebruikersgroep plaats. Er waren 25 bedrijven aanwezig. Voorstelling IWT De heer Filip Van Isacker

Nadere informatie

ROI Driven Internet Marketing. Yonego Affiliate Enquête 2012. Resultaten

ROI Driven Internet Marketing. Yonego Affiliate Enquête 2012. Resultaten ROI Driven Internet Marketing Yonego Affiliate Enquête 2012 Resultaten Maart 2013 INHOUDSOPGAVE INLEIDING... 3 SAMENVATTING... 4 VRAAG 1 SINDS WANNEER BENT U ACTIEF ALS AFFILIATE?... 6 VRAAG 2 HOEVEEL

Nadere informatie

Coach Profession Profile

Coach Profession Profile Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Coach Profession Profile AUTEUR PROF. DR. HELMUT DIGEL / PROF. DR. ANSGAR THIEL VERTALING PUT K. INSTITUUT Katholieke Universiteit

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-MAVO-C

Examenopgaven VMBO-MAVO-C Examenopgaven VMBO-MAVO-C 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID C Bij dit examen hoort een tekstboekje. Dit examen bestaat uit 26 vragen en een samenvattingsopdracht.

Nadere informatie

Koolmicrofoons werden nog wel tot het jaar 2000 in oude telefoontoestellen gebruikt.

Koolmicrofoons werden nog wel tot het jaar 2000 in oude telefoontoestellen gebruikt. MICROFOON Koolmicrofoon (koolstofmicrofoon, grafietmicrofoon) Een koolmicrofoon is een microfoon waarin koolstofpoeder door geluid meer of minder wordt samengedrukt waardoor de elektrische weerstand in

Nadere informatie

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw?

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Q&A Octrooien op planteigenschappen 1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Als het Europees Octrooi Bureau een patent verleent,

Nadere informatie

Door verschillende grondsoorten te combineren kun je een stevige ondergrond maken. Wie maakt het beste fundament voor een huis op een heuvel?

Door verschillende grondsoorten te combineren kun je een stevige ondergrond maken. Wie maakt het beste fundament voor een huis op een heuvel? Groep 7 & 8 Team van maximaal 4 leerlingen Lesbrief voor leerkracht Uitdaging Door verschillende grondsoorten te combineren kun je een stevige ondergrond maken. Wie maakt het beste fundament voor een huis

Nadere informatie

Psychoakoestiek. Universität Göttingen, 1979. armin.kohlrausch@philips.com

Psychoakoestiek. Universität Göttingen, 1979. armin.kohlrausch@philips.com Psychoakoestiek Armin Kohlrausch Philips Research Europe Eindhoven en Technische Universiteit Eindhoven Universität Göttingen, 1979 armin.kohlrausch@philips.com Inleiding Psychoakoestiek: Wetenschap, die

Nadere informatie

ATEA telefoons rond 1900

ATEA telefoons rond 1900 ATEA telefoons rond 1900 1. Inleiding De eerste commerciële telefoons werden gemaakt door Amerikaanse firma s die in het kielzog van Alexander Graham Bell werkten (zoals Western Electric en anderen). Iedereen

Nadere informatie

De strijd om de harde A1

De strijd om de harde A1 De strijd om de harde A1 Ontwikkelingen in het A1-winkelgebied november 2014 www.dtz.nl Duidelijk. DTZ Zadelhoff De strijd om de harde A1 In de populairste winkelstraten in Nederland is een strijd gaande

Nadere informatie

De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000.

De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000. De Belgische kinesitherapeut verdient 33.000 euro per jaar, een tandarts 103.000 en een huisarts 165.000. De afgelopen tien jaar is het gemiddelde inkomen van de Belgische kinesitherapeut met 40% gestegen,

Nadere informatie

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland

Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba. Regionaal (de Nederlandstalige gemeenschap, voornamelijk in Gent), Nederland www.socialbiz.eu Sociale Onderneming Informatiefiche KLEIN SPOOK (BELGIË) Opgericht in 2011 Rechtsvorm Sector Werkgebied Website Besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid bvba Private ondernemingen/ecologisch

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 2010-4 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q4 Woningmarkt pagina 1 van 8 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Januari 2011 Inleiding Beste lezer, Voor

Nadere informatie

Deze open oproep voor artiesten kadert binnen het project Artiest zoekt feestneus.

Deze open oproep voor artiesten kadert binnen het project Artiest zoekt feestneus. ARTIEST ZOEKT FEESTNEUS Stad Gent Dienst Cultuurdienst Veldstraat 82A 9000 Gent tel: 09/269 84 80 cultuurdienst@gent.be www.gent.be/feestneus Goedgekeurd in de gemeenteraad van 23 maart 2015 Bekendgemaakt

Nadere informatie

DEEL 2: THEORIEËN EN CONCEPTEN VAN PUBLIC RELATIONS Hoofdstuk 10: Imago, reputatie en identiteit van een organisatie

DEEL 2: THEORIEËN EN CONCEPTEN VAN PUBLIC RELATIONS Hoofdstuk 10: Imago, reputatie en identiteit van een organisatie DEEL 2: THEORIEËN EN CONCEPTEN VAN PUBLIC RELATIONS Hoofdstuk 10: Imago, reputatie en identiteit van een organisatie 1 Corporate PR Corporate = lichaam van het bedrijf met alle communicatie: product /

Nadere informatie

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B

Samenvatting. Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren. Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Samenvatting Clay Shirky Iedereen Hoofdstuk 4 Eerst publiceren, dan filteren Esther Wieringa - 0817367 Kelly van de Sande 0817383 CMD2B Deze samenvatting gaat over hoofdstuk 4; eerst publiceren dan filteren,

Nadere informatie

HS-2R Radio-hoofdtelefoon van Nokia Gebruikershandleiding. 9355495 Uitgave 2

HS-2R Radio-hoofdtelefoon van Nokia Gebruikershandleiding. 9355495 Uitgave 2 HS-2R Radio-hoofdtelefoon van Nokia Gebruikershandleiding 9355495 Uitgave 2 CONFORMITEITSVERKLARING NOKIA CORPORATION verklaart op eigen verantwoordelijkheid dat het product HS-2R conform is aan de bepalingen

Nadere informatie

Jen Kegels, Eveline De Wilde, Inge Platteaux, Tamara Van Marcke. Hardware. De computer in een oogopslag. 1 / 11 Cursusontwikkeling

Jen Kegels, Eveline De Wilde, Inge Platteaux, Tamara Van Marcke. Hardware. De computer in een oogopslag. 1 / 11 Cursusontwikkeling Hardware De computer in een oogopslag 1 / 11 Cursusontwikkeling Opslag Er worden verschillende apparaten gebruikt om gegevens op te slaan. Dit zijn de meest voorkomende apparaten. Harde schijf; CD / DVD;

Nadere informatie

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO

HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO HOGE RAAD VOOR DE ZELFSTANDIGEN EN DE KMO N KMO beleid - BVBA Starter A04 Brussel, 22.10.2009 MH/MG/JDH ADVIES OP EIGEN INITIATIEF over EEN WETSONTWERP TOT WIJZIGING VAN HET WETBOEK VAN VENNOOTSCHAPPEN

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013

PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 PERSBERICHT Brussel, 25 juni 2013 Meer 55-plussers aan het werk Arbeidsmarktcijfers eerste kwartaal 2013 66,7% van de 20- tot 64-jarigen is aan het werk. Dat percentage daalt licht in vergelijking met

Nadere informatie

Onzichtbaar Volledig in het oor Meteen gebruiksklaar FUSE Het nieuwe open

Onzichtbaar Volledig in het oor Meteen gebruiksklaar FUSE Het nieuwe open Onzichtbaar Volledig in het oor Meteen gebruiksklaar FUSE Het nieuwe open Meteen gebruiksklaar We leven in een tijd waarin snelheid allesbepalend is: snel, direct en to-the-point. Fuse, een nieuwe generatie

Nadere informatie

Country factsheet - November 2014. Zweed

Country factsheet - November 2014. Zweed Country factsheet - November 2014 Zweed Wie Zweden zegt, zegt digitaal. En wie digitaal zegt, zegt e-commerce. Inderdaad, e-commerce maakt gewoonweg deel uit van de dagelijkse routine van de Zweed. De

Nadere informatie

Op zoek naar die oude radio

Op zoek naar die oude radio Op zoek naar die oude radio Je bent nog in de dertig en op zoek naar een radio en dat wordt dan ook nog eens een oude radio, waarvan je eigenlijk niet zoveel wist. Gerwout van der Veen verhaalt zijn belevenissen

Nadere informatie

Door: Prof. Dr. Ralph Bruder Directeur van het Instituut voor Ergonomie en Arbeidswetenschappen/ Technische Universiteit van Darmstadt

Door: Prof. Dr. Ralph Bruder Directeur van het Instituut voor Ergonomie en Arbeidswetenschappen/ Technische Universiteit van Darmstadt ERGONOMISCH RAPPORT Ergonomisch rapport STABILO EASYcolors / EASYgraph Door: Prof. Dr. Ralph Bruder Directeur van het Instituut voor Ergonomie en Arbeidswetenschappen/ Technische Universiteit van Darmstadt

Nadere informatie

Hoe denken Nederlandse consumenten over commerce via sociale media? Bronto.co.uk

Hoe denken Nederlandse consumenten over commerce via sociale media? Bronto.co.uk Is Nederland klaar voor de koopknop? Hoe denken Nederlandse consumenten over commerce via sociale media? 1 Rapport: Is Nederland klaar voor de koopknop? Hoe denken Nederlandse consumenten over commerce

Nadere informatie

E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN?

E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN? E - STEMMEN: LAAT JIJ JE ONLINE STEM GELDEN? Evaluatie-onderzoek van het online stemmen Een kwantitatief onderzoek naar het stemmen via internet van burger@overheid. Uitgevoerd door NetPanel in samenwerking

Nadere informatie

WHITEPAPER. Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme ONLINE MAGAZINES

WHITEPAPER. Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme ONLINE MAGAZINES WHITEPAPER ONLINE MAGAZINES Waarom een online magazine? Welke voordelen zijn er te behalen? Inhoud & bladritme INTRODUCTIE Je hebt deze whitepaper gedownload omdat je geïnteresseerd bent in online magazines.

Nadere informatie

Onderzoeksvraag Uitkomst

Onderzoeksvraag Uitkomst Hoe doe je onderzoek? Hoewel er veel leuke boeken zijn geschreven over het doen van onderzoek (zie voor een lijstje de pdf op deze site) leer je onderzoeken niet uit een boekje! Als je onderzoek wilt doen

Nadere informatie

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler

Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler Beknopte handleiding voor de PLEXTALK Linio Pocket online speler Het plaatsen van de batterij in de Linio Pocket 1. Draai de Linio Pocket om. Vergewis u ervan dat de 2 gemarkeerde punten naar boven wijzen.

Nadere informatie

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management

Samenvatting. Beginselen van Productie. en Logistiek Management Samenvatting Beginselen van Productie en Logistiek Management Pieter-Jan Smets 5 maart 2015 Inhoudsopgave I Voorraadbeheer 4 1 Inleiding 4 1.1 Globalisering........................................... 4

Nadere informatie

Lesbrief nummer 23 december 2015

Lesbrief nummer 23 december 2015 Lesbrief nummer 23 december 2015 Wilt u laten weten wat u van deze TLPST vond? Hebt u tips voor de volgende aflevering? Mail ons: redactie@tlpst.nl. Hoe klink jij? Wat vinden andere mensen van hoe jij

Nadere informatie

Onderzoek doelgroep en gebruiker. Ruben Werdmuller von Elgg JDE-B05

Onderzoek doelgroep en gebruiker. Ruben Werdmuller von Elgg JDE-B05 De verkoop van platenspelers is de afgelopen jaar flink opgelopen. Uit onderzoek van Computerworld is het volgende gebleken: De verkoop van LP s steeg met 14% van 2006 op 2007 en met maar liefst 39% van

Nadere informatie

8. Nederlandse Samenvatting

8. Nederlandse Samenvatting 8. Nederlandse Samenvatting 164 Chapter 8: Nederlandse Samenvatting Marketeers hebben over het algemeen veel moeite met het verdedigen van de marketinguitgaven, ze ontbreken de kunde of de wil om de impact

Nadere informatie

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Oktober 2013 ONDERWERPEN Managementsamenvatting 2 Introductie 3 Online blijft 4 Waarom is Click-to-Call vandaag de dag relevant? De nieuwe

Nadere informatie

Samenvatting. Wat is licht

Samenvatting. Wat is licht Samenvatting In dit onderdeel zal worden getracht de essentie van het onderzoek beschreven in dit proefschrift te presenteren zodanig dat het te begrijpen is door familie, vrienden en vakgenoten zonder

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Nokia Music

Gebruikershandleiding Nokia Music Gebruikershandleiding Nokia Music Uitgave 1.0 NL Aan de slag met de applicatie Nokia Music Met Nokia Music kunt u nieuwe muziek ontdekken en naar uw oude favorieten luisteren. U kunt Nokia Music gratis

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes:

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes: ZER Informatica Resultaten programma-evaluatie Programma-evaluatie 5 enquêtes: - Overgang secundair onderwijs universiteit - Studenten die niet aan examens deelnamen / met hun opleiding stopten - Evaluatie

Nadere informatie

Rega P1 draaitafel: vinylbeleving voor iedereen!

Rega P1 draaitafel: vinylbeleving voor iedereen! Rega P1 draaitafel: vinylbeleving voor iedereen! Volgens Rega is een draaitafel de bron bij uitstek voor muziekbeleving. Hoe langer hoe meer mensen zijn het daarmee eens. Maar niet iedereen beschikt over

Nadere informatie

Adrem Flash. E-newsletter 11 september 2015

Adrem Flash. E-newsletter 11 september 2015 Adrem Flash ONMEDIA Op 20 augustus 2015 verscheen Golf 2015-2 van de CIM Radio-studie. De studie dekt het luisteren in het tweede trimester van 2015. Structuur van de studie: herhaling De radiostudie is

Nadere informatie

Onderzoek De keuzes in een keuzemenu

Onderzoek De keuzes in een keuzemenu Onderzoek De keuzes in een keuzemenu Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Voorwoord 3 1 Categorie Klantherkenning 4 1.1 Telefonisch keuzemenu 4 1.2 Spraakgestuurd 5 2 Categorie Attitude/Inrichting 6 2.1 Volgorde

Nadere informatie